Rojnameya Evro » ئه‌یاد به‌رواری https://rojnameyaevro.com/ku Sat, 25 Apr 2026 23:05:07 +0000 ar hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.0.38 د ناڤبەرا كـوێتێ و كـوردستانـێ دا دو پیڤەرێن جودا یێن بەغدایێ بۆ پاراستنا سەروەریێ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af-%d9%86%d8%a7%da%a4%d8%a8%db%95%d8%b1%d8%a7-%d9%83%d9%80%d9%88%db%8e%d8%aa%db%8e-%d9%88-%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86%d9%80%db%8e-%d8%af%d8%a7-%d8%af%d9%88-%d9%be%db%8c/261798/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af-%d9%86%d8%a7%da%a4%d8%a8%db%95%d8%b1%d8%a7-%d9%83%d9%80%d9%88%db%8e%d8%aa%db%8e-%d9%88-%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86%d9%80%db%8e-%d8%af%d8%a7-%d8%af%d9%88-%d9%be%db%8c/261798/#comments Sat, 25 Apr 2026 22:30:39 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=261798 ئـەیـاد بـەرواری

ل ڤان رۆژێن دوماهیێ، پشتی كو هێرشەكا درۆنی ژ ئاخا ئیراقێ بەرەڤ وەلاتێ كوێتێ هاتییە كرن، محەمەد شیاع سوودانی، سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ، بێی چو گیرۆكرن فەرمانا پێكئینانا لیژنەیەكا ڤەكۆلینێ یا بلند دا و داخواز كر ب زووترین دەم ئەنجامدەرێن وێ هێرشێ بهێنە دیاركرن و رادەستی دادگەهێ بكەن. ئەڤ هەلوەستێ ب لەز یێ بەغدا، پرسەكا جدی ل دەف وەلاتیێن هەرێما كوردستانێ پەیدا دكەت: بۆچی ئەڤ گرنگیپێدان و لەزاتییە نینە دەمێ چەندین سالە هەرێما كوردستانێ د بن بارێ گرانێ هێرشێن درۆنی و مووشەكی دایە و ب تایبەتی ل دەمێ شەڕێ 40 رۆژی یێ ئەمریكا و ئیسرائیلێ ل گەل ئیرانێ؟ بەلكو هەتا پشتی ئاگر بەستێ ژی ئەو هێرشە ب دوماهی نەهاتینە.
دەمێ ئەم باسێ هێرشان دكەین، ل ڤێرێ باسێ هەژمارەیێن سادە ناكەین، بەلكو باسێ كارەساتەكا مرۆڤی و نیشتیمانی دكەین. ب گۆرەی نووترین ئامارێن فەرمی یێن فەرمانگەها میدیا و پێزانینان یا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، كو ل 25ێ ڤێ مەهێ هاتینە بەلاڤكرن، راستییەكا دلهەژین دیار دبیت؛ تنێ د ناڤبەرا 28ێ شواتێ و 20ێ نیسانێ دا، هەرێما كوردستانێ بەر ب (809) هێرشێن جودا جودا كەفتییە.
ئەڤ ئامارە د سەلمینن كو هەرێما كوردستانێ، سەرەڕای وێ چەندێ كو ئالییەك نینە د چو شەڕ و ململانێییان دا و هەلوەستەكێ بێلایەن وەرگرتییە، لێ د ریزبەندییا ئێكێ یا وان دەڤەران دهێت كو زۆرترین زیانێن گیانی و مادی بەركەفتینە. د ئەنجامێ ڤان هێرشان دا، (20) وەلاتیێن سڤیل شەهید بووینە و (123) كەسێن دی ژی بریندار بووینە.
ئەڤ زنجیرە هێرشێن بێ ناڤبڕ، هەموو پارێزگەهێن هەرێمێ ڤەگرتینە. پایتەختێ هەرێمێ، هەولێر، ب دەهان جاران ب درۆن و مووشەكان هاتییە ئارمانجكرن، كو ترسەكا مەزن د ناڤ وەلاتییان دا پەیدا كریە. ل سلێمانیێ ژی، گەف و هێرشێن بەردەوام ل سەر ژێدەرێن بەرهەمئینانا وزەیێ (وەك زەڤییا كۆرمۆر یا غازی) بووینە ئەگەرێ راوەستاندنا خزمەتگوزاریێن گشتی یێن وەك كارەب و غازێ. هەروەسا پارێزگەها دهۆكێ ژی ژ ڤان هێرشان بێبەهر نەبوویە، بێی كو حوكمەتا فیدرال چو بزاڤێن پاراستنێ یێن كارا بكەت یان هەلوەستەكێ هەڤشێوەیێ ل هەمبەر كوێتێ نیشا بدەت.
راستییا ڤان ئامارێن فەرمی بەڵگەیەكا زەلالن ل سەر وێ چەندێ كو بەغدا د رەفتاركرنێ دا ل گەل سەروەریێ، دوو پیڤەرێن جودا ب كار دئینیت. ئەو لەزاتییا سوودانی بۆ پاراستنا وەلاتیێن كوێتێ بەرچاڤكری، نیشانەكا رۆهنە كو حوكمەتا فیدرال دشێت تاوانباران دیار بكەت، لێ دەمێ (809) هێرش ل سەر هەرێما كوردستانێ دهێنە كرن و ژیانا وەلاتیێن مە دكەنە ئارمانج، سەروەری د ناڤ بەرپەرێن راپۆرتێن بێ ئەنجام دا دهێتە بەرزەكرن.
هەتا حوكمەتا ئیراقێ ئارامییا هەرێما كوردستانێ و خوونا وەلاتیێن وێ وەك یا هەر پارچەیەكا دی یا وەلاتی ب پیرۆز نەبینیت، نەشێت باسێ سەروەرییەكا نشتیمانی یا راستەقینە بكەت. بێدەنگی ل هەمبەر شەهیدكرنا (20) وەلاتییان و برینداربوونا (123) كەسێن دی د دەمەكێ كێم دا، مەزنترین برینە ل شكۆیا سەروەریا ئیراقێ.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af-%d9%86%d8%a7%da%a4%d8%a8%db%95%d8%b1%d8%a7-%d9%83%d9%80%d9%88%db%8e%d8%aa%db%8e-%d9%88-%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86%d9%80%db%8e-%d8%af%d8%a7-%d8%af%d9%88-%d9%be%db%8c/261798/feed/ 0 پێشانگەهـا دهـۆكێ یا پرتووكـێ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%8e%d8%b4%d8%a7%d9%86%da%af%db%95%d9%87%d9%80%d8%a7-%d8%af%d9%87%d9%80%db%86%d9%83%db%8e-%db%8c%d8%a7-%d9%be%d8%b1%d8%aa%d9%88%d9%88%d9%83%d9%80%db%8e/258458/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%8e%d8%b4%d8%a7%d9%86%da%af%db%95%d9%87%d9%80%d8%a7-%d8%af%d9%87%d9%80%db%86%d9%83%db%8e-%db%8c%d8%a7-%d9%be%d8%b1%d8%aa%d9%88%d9%88%d9%83%d9%80%db%8e/258458/#comments Mon, 09 Feb 2026 09:12:47 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=258458 ئەیاد بەرواری

ل ڤان سالێن دووماهیێ دا، پێشانگەهێن نێڤدەولەتی یێن پرتووكێ بوونە پێڤەرەكێ راستەقینە بۆ ئاستێ گرنگیدانا باژێران ب رەوشەنبیریەتێ و زانینێ، ژ ڤی روویی ڤە پێدڤییەكا گەلەك گرنگە ب شێوەیەكێ جدی پێنگاڤ بۆ دووبارە لێنێرین ل شێوازێ رێكخستنا پێشانگەها دهۆك یا پرتووكێ بهێنە هاڤێتن، داكو بگەهیتە ئاستێ ئەزموونێن سەركەفتی و رەسەن یێن باژێرێن هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ.
پێشانگەهێن پرتووكێ ل (هەولێر، سلێمانیێ، بەغدا، بەسرە و نەجەف) ئێدی نە تنێ چالاكیێن وەرزی و دەمكی نە، بەلكو بووینە بوویەرێن كەلتووری یێن نێڤدەولەتی كو ژ ئالیێ دەزگەهێن پسپۆر و خودان ئەزموونێن درێژ دهێنە رێكخستن، ڤێ چەندێ ژی كاریگەرییا ئەرێنێ هەبوو ل سەر ئاستێ رێكخستنێ، قەبارەیا پشكداریكرنێ و جۆراوجۆرییا دەزگەهێن چاپ و بەلاڤكرنێ یێن ناڤخوەیی، عەرەبی و نێڤدەولەتی ب تایبەتی ژی پێشانگەها هەولێرێ یا نێڤدەولەتی.
ل هەنبەر ڤێ چەندێ، پێشانگەها دهۆك یا پرتووكێ هێشتا ب شیانێن سنووردار و پترییا جاران ل هۆلا كۆچكا كۆنفرانسان ل زانكۆیا دهۆك دهێتە رێكخستن، ئەو جه ژی نەیێ گونجایە بۆ چالاكییەكا ب وی شێوەی، ژبەركو پێشانگەه دێ یا چارچووڤەكری بیت ب پشكدارییا تنێ دەزگەهێن چاپێ و پرتووكخانەیێن دهۆكێ، بێی كو دەزگەهێن چاپێ یێن سلێمانیێ و هەولێرێ بەرهەڤ بن، هەروەسا بێی پشكدارییا دەزگەهێن عەرەبی و نێڤدەولەتی، كو ئەڤ چەندە ژی ژ كاریگەرییا پێشانگەهێ گەلەك كێم دكەت.
د ڤی چارچووڤەی دا، ئاخڤتنێن پارێزگارێ دهۆكێ گرنگییەكا تایبەت هەبوو، دەمێ د گۆتارا خوە دا ل رێوڕەسمێ ڤەكرنا پێشانگەها دهۆك یا پرتووكێ ئەوا ژ ئالیێ دەزگەهێ (روانگە) ڤە هاتیە رێكخستن و ئاماژە ب هەبوونا پارچە زەڤییەكا تایبەت ب دروستكرنا ئاڤاهیێ پێشانگەهان كری، بەلكو جهێ وێ ژی دیاركر. نابیت ئەڤ ئاماژەیا پارێزگەرێ دهۆكێ تنێ د سنوورێ پەیڤان دا بمینیت، بەلكو پێدڤییە ببیتە كریار ئانكو ئاڤاكرنا كۆمەلگەهەكا تایبەت و بەردەوام ب پێشانگەهان ڤە، كو ب گۆرەی ستانداردێن نوو بهێتە ئاڤاكرن و بۆ پێشانگەهێن بازرگانی، پیشەسازی، چاندن …هتد، كو پێشانگەها پرتووكێ ژی ب خوەڤە دگریت، وەكو ئاڤاهیێن پێشانگەها نێڤدەولەتی ل هەردو پارێزگەهێن هەولێرێ و سلێمانیێ.
زاخۆ د ڤی بابەتی دا نموونەیەكا باش پێشكێشكر. ئیدارەیا سەربخوەیا زاخۆ كارەكێ باش كر دەمێ ئاڤاهییەكێ تایبەت بۆ پێشانگەهان د ناڤ كەمپا زانكۆیا زاخۆ دا دروستكری. كو تێدا چالاكیێن گرنگ هاتنە رێكخستن، ژ وان ژی پێشانگەهەكا بازرگانی یا نێڤدەولەتی و پێشانگەها زاخۆ یا نێڤدەولەتی بۆ پرتووكێ، ڤێ پێنگاڤێ ژی نیشادا كو جهێ گونجای و برٍِێڤەبرنەكا باش دشێن سەركەفتنا هەر چالاكییەكێ گەرەنتی بكەن، هەر چەند ئاستەنگ ژی هەبن.
دهۆك، ب وان شیانێن رەوشەنبیری یێن هەین، ب زانكۆیێن خوە، رەوشەنبیر و خواندەڤانیێن خوە، هەژی پێشانگەهەكا نێڤدەولەتییا پرتووكێ یە كو ناڤێ وێ بلند بكەت، پێشانگەهەك كو ژ ئالیێ دەزگەهەكێ رەسەن و پسپۆر د رێكخستنا پێشانگەهاندا بهێتە بڕێڤەبرن و سەرپەرشتیكرن و دەزگەهێن چاپ و بەلاڤكرنێ ژ هەرێما كوردستانێ، ژ هەموو پارێزگەهێن ئیراقێ و ژ وەلاتێن عەرەبی رابكێشیت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%8e%d8%b4%d8%a7%d9%86%da%af%db%95%d9%87%d9%80%d8%a7-%d8%af%d9%87%d9%80%db%86%d9%83%db%8e-%db%8c%d8%a7-%d9%be%d8%b1%d8%aa%d9%88%d9%88%d9%83%d9%80%db%8e/258458/feed/ 0 لایەنگرییا راگەهاندنێ و كاریگەرییا وێ ل سەر ئـالـۆزییان، رۆژئاڤا و نموونەیا راگەهاندنا عەرەبی https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%84%d8%a7%db%8c%db%95%d9%86%da%af%d8%b1%db%8c%db%8c%d8%a7-%d8%b1%d8%a7%da%af%db%95%d9%87%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%86%db%8e-%d9%88-%d9%83%d8%a7%d8%b1%db%8c%da%af%db%95%d8%b1%db%8c%db%8c%d8%a7-%d9%88/258099/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%84%d8%a7%db%8c%db%95%d9%86%da%af%d8%b1%db%8c%db%8c%d8%a7-%d8%b1%d8%a7%da%af%db%95%d9%87%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%86%db%8e-%d9%88-%d9%83%d8%a7%d8%b1%db%8c%da%af%db%95%d8%b1%db%8c%db%8c%d8%a7-%d9%88/258099/#comments Mon, 02 Feb 2026 12:25:33 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=258099 ئـەیـاد بـەرواری

د روودانێن ڤێ دووماهیێ یێن رۆژئاڤایێ كوردستانێ دا ب رۆهنی دیاربوو كو هندەك كەنالێن راگەهاندنا عەرەبی، ب دیاركری چەند كەنالێن ناڤدار، شێوازەكێ توند یێ لایەنگریێ د رەفتاركرنێ دا ل گەل وان روودانان هەلبژارت. ئەڤ شێوازە ژ روویێ نیشادانا راستییان ڤە نەك تنێ شێوازەكێ نە دادپەروەرانەیە، بەلكو ب ئەنقەست رامانا روودانان د گوهۆڕیت و بۆ بینەران وێنەیەكێ بەروڤاژی دروست دكەت.
د گەلەك بابەت و راپۆرتێن خوە دا وان كەنالان كورد وەك تاوانبار داینە نیاسین و هاتنە نیشادان ژی كو ئەگەرێ سەرەكیێ ئالۆزیێ و شەڕینە. هەڤدەم، هەستا شۆڤینی و هزرا ناسیۆنالیزمییا توندڕەوییا عەرەبی ب شێوەیەكێ مەترسیدار دهاتە هاندان. هەتا وی ئاستی زمان و هێمایێ توندوتیژیێ ب ئاشكرا دهاتە بكارئینان و ئەڤ رەفتارە، ویژدان و هەستێ مرۆڤی تووشی دلتەنگیێ دكر.
ئەو راگەهاندنا بەردەوام بزاڤ دكر د دل و هەستا بینەران دا وێ هزرێ جهگیر بكەت كو كوردێن رۆژئاڤا هێرشبەرن و هەلگرێن ئاگرێ شەڕینە. د وەختەكیدا، راستیێن سەرەكی ب تمامی ڤەدشارتن، راستییا وێ چەندێ كو هێزێن پاراستنا رۆژاڤایێ كوردستانێ ژ وان ژی هەژمارەكا مەزن ژ كچ و كۆرێن وێ دەڤەرێ بوون، ب قوربانیێن مەزن خەلكێ باژێرێن عەرەبی وەك رەققە و تەبقە و جهێن دی ل دەمێ شەڕێ دژی تیرۆرستێن داعشێ و گرۆپێن توندڕەو، پاراستینە.
د قووناغەكا نوو دا، هەمان ئەو دەزگەهێن راگەهاندنێ رۆلێ پالدەر و پشتەڤان ددیت و هندەك عەشیرەتێن عەرەبی دژی كوردان رادكێشان و پشتەڤانی ل هێرشێن ل سەر رۆژئاڤایێ كوردستانێ ب زمانەكێ راگەهاندنێ دكر و هەتا ئەو چەندە ژی بەلاڤ دكر كو جوداهی د ناڤبەرا چەكدار و یێن بێ چەك، زارۆك و پیر نەهێتەكرن و هەتا كوشتنا برینداران و شكاندنا وێنەیێ راستەقینەیێ ژن و زەلامێن كورد ب شێوەیەكێ نەدیار پشتەڤانی لێ دهاتەكرن.
هندەك ژوان دەنگان، ل دەمێن بۆری د دەزگەهێن راگەهاندنێ دا پێشكێشكارێن ناڤداربوون، بەلێ نوكە روویێ وان یێ راستەقینە دەركەفت كو نەشێن وێ كەرب و كینا د ناڤ گۆتار و هەلوەستێن خوە دا هەی بڤەشێرن و بێ پەردە دوژمنایەتییا خوە دیار دكەن. لەوما پێدڤییە ئەڤ شێوازە ل دەف مللەتێ كورد بهێنە ئاشكراكرن و ئەو دەزگەهە بهێنە بایكۆتكرن و كاریگەرییا وان ل جڤاكێ بهێتە سنوورداركرن و ئەو پێرابوونا حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب رێكا وەزارەتا رەوشەنبیری دژی وان كەنالان وەرگرتی، یا د جهێ خوە دا بوو.
د وەختەكی دا جیهان ب چاڤێ خوە دبینیت كو توندڕەوێن دوهی، ئەڤرۆ ب ناڤ و جلكەكێ نوو دەردكەڤن و هەمان كریارێن خوە یێن دڕندانە دوبارە و بەردەوام دكەن؛ هندەك دەزگەهێن راگەهاندنێ بێ شەرم وان وەك قەهرەمان و رزگاركەر نیشاددەن و كوردان تاوانبار دكەن، ئەڤ هەلوەستێ وان كەنالان تنێ شەرمزاریێ د دووڤ خوە دا دئینیت و خەبات و بەرخوەدان بۆ ماف و ئازادییان دێ بەردەوام بیت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%84%d8%a7%db%8c%db%95%d9%86%da%af%d8%b1%db%8c%db%8c%d8%a7-%d8%b1%d8%a7%da%af%db%95%d9%87%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%86%db%8e-%d9%88-%d9%83%d8%a7%d8%b1%db%8c%da%af%db%95%d8%b1%db%8c%db%8c%d8%a7-%d9%88/258099/feed/ 0 20 سـال ل سـەر پەسەندكـرنـا دەسـتووری دەربـاز بوون، ئـەو دەستوورێ بـەغـدا پتریـیا مـادەیێن وی بجهنەئینایـن https://rojnameyaevro.com/ku/20-%d8%b3%d9%80%d8%a7%d9%84-%d9%84-%d8%b3%d9%80%db%95%d8%b1-%d9%be%db%95%d8%b3%db%95%d9%86%d8%af%d9%83%d9%80%d8%b1%d9%86%d9%80%d8%a7-%d8%af%db%95%d8%b3%d9%80%d8%aa%d9%88%d9%88%d8%b1%db%8c-%d8%af%db%95/254446/ https://rojnameyaevro.com/ku/20-%d8%b3%d9%80%d8%a7%d9%84-%d9%84-%d8%b3%d9%80%db%95%d8%b1-%d9%be%db%95%d8%b3%db%95%d9%86%d8%af%d9%83%d9%80%d8%b1%d9%86%d9%80%d8%a7-%d8%af%db%95%d8%b3%d9%80%d8%aa%d9%88%d9%88%d8%b1%db%8c-%d8%af%db%95/254446/#comments Tue, 21 Oct 2025 07:48:21 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=254446 ئەیاد بەرواری

بەری چەند رۆژان سالڤەگەرا 20 یا ئەنجامدانا راپرسیێ ل سەر دەستوورێ بەردەوامێ ئیراقێ دەربازبوو، ئەو دەستوورێ ژ ئالیێ لژنەیەكا بەرفرهە ژ هەموو پێكهاتەیێن ئیراقێ ڤە هاتیە داڕێشتن و نڤیسین و دەمێ چەندین مەهان كار تێدا هاتیە كرن و ئەندامێن وێ لژنەیێ ژ ئالیێ پارتێن سیاسی یێن كاریگەر ب پشتەڤانییا ئەمریكا و نوونەرایەتییا نەتەوەیێن ئێكگرتی ل ئیراقێ هاتبوونە بەربژاركرن.
پرۆسەیا راپرسیێ ل سەر دەستوورێ بەردەوامێ ئیراقێ د دەمەكی دا هات پشتی ب دەهان سالێن كاركرنێ ب دەستوورێن بەروەخت، بەلێ ئەو پرۆسە ژ ئالیێ ئەرەبێن سوونە ب شێوەیەكێ بەربەلاڤ هاتبوو رەتكرن، ژ بەر چەندین هۆكاران، ل راسییا ل سەر دەستووری دەنگدەرێن هەردو پارێزگەهێن سەلاحەدین ب رێژەیا 81% و ئەنبار ب رێژەیا 96% ئەو دەستوورە رەتكربوو، بەلێ رێژەیا پەسەندكرنا دەستووری ل پارێزگەها نەینەوا هەلوەست ژ دەستووری ئێكلاكربوو كو رێژەیا پەسەندكرنا وی گەهشتبوو 44.92% د بەرامبەر دا 55.8% ژ دەنگدەرێن نەینەوا دەستوور رەتكربوو، بەلێ ئەڤ رێژەیە نەگەهشتبوو (دو ل سەر سێیا) دەنگان كو دەستوور دهێتە رەتكرن ل دەمێ سێ پارێزگەه ب پترییا (دو ل سەر سێیا) دەنگان ل راپرسییا ل سەر دەستووری، دەنگی دژی بدەن.
ل دووماهیێ، دەستوور ل سالا 2005 هاتە پەسەندكرن ب رازیبوونا 78% ژ دەنگدەرێن ئیراقێ، ب گەلەك بڕگە و مادەیان ڤە كو هەتا نوكە گەنگەشە ل سەر هەیە، دیباجەیا ئێكی یا دەستووری كو دەست پێ دكەت ب دەستەواژەییا (ئیراق وەلاتەكێ ئەرەبییە) هاتە گوهۆڕین كو ل دەستپێكا چەرخێ بۆری ل سەردەمێ پاشایەتیێدا هەبوویە، وبۆ (ئیراق وەلاتەكێ فرەنەتەوە و ئایین و مەزهەبە و ئەندامەكێ دامەزرێنەر و چالاكە ل كۆمكارا وەلاتێن ئەرەبی) تا گەهشتن ب مادەیا 140 كو تایبەتە ب وان دەڤەرێن ناكۆكی ل سەر هەی، هەروەسا پەیڤا (پێكهاتەیان) ئاماژە پێ هاتە كرن و هاتە چەسپاندن، هەروەسا ماف ب هەر پارێزگەهەكێ یان چەند پارێزگەهان پێكڤە هاتە دان بۆ هەلبژارتنا چوونێ د ناڤ هەرێمەكا سەربخوەدا ژ روویێ كارگێری ڤە وەك هەرێما كوردستانێ.
ل وی دەمی پشتی دەنگدان ل دەستووری هاتیە كرن و پەسەند بووی، بڕیار هاتە دان لژنەیەك بهێتە پێكئینان بۆ ئەركێ پێشكێشكرنا لیستا راستڤەكرنا دەستووری، بەلێ ژ ئەگەرێ ناكۆكیێن سیاسی ، وێ لژنەیێ نەشییا هیچ پێشنیازەكێ پێشكێش بكەت و كوتلێن سیاسی یێن كوردی بڕگەیەك د ناڤ دەستووریدا دانا كو مافێ ڤیتۆی د دەتێ بۆ رەتكرنا هەر راستڤەكرنەكێ كو سێ پارێزگەهێن ئیراقێ رازیبوون ل سەر نەبیت، وی دەمی هەژمارا پارێزگەهێن هەرێما كوردستانێ سێ بوون.
هەرچەندە سەرۆكێ پێشتر یێ جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ، محەمەد حەلبووسی، ل 28/10/2019 ، بڕیارا پێكئینانا لژنەیەكێ دابوو ب مەرەما راستڤەكرنا دەستووری ل سەر بنەمایێ زێدەبوونا نەرازیبوونێن جەماوەری، ب مەرجەكی كارێن خوە تمام بكەت و راسپاردەیێن خوە بۆ جڤاتا نوونەران د دەمێ چار مەهاندنا پێشكێش بكەت، كو ل 28/2/2020ب دوماهی هات. سەرەرای وێ چەندێ ژی هیچ ئەنجامەكێ ئەرێنێ ب دەستڤە نەهات.
دانانا دەستوورێ ئیراقێ بۆ وێ چەندێ بوو وەلاتێ ئیراقێ رزگار بكەت پشتی ژناڤچوونا رژێما سەدامی حسێنی، بەلێ دیاربوو تنێ هۆكارەك بوو بۆ ناكۆكیێن زێدەتر د ناڤبەرا هێزێن سیاسیدا و ل ڤێرێ دیارترین مادەیێن دەستووری یێن كێشە ل سەر، جۆرێ سیستەمێ حوكمڕانیێیە و شیانێن گوهۆڕینا وی ژ پەرلەمانی بۆ سەرۆكایەتی، هەروەسا مادەیا 76 یا گرێدای ب مەزنترین كوتلا پەرلەمانی كو مافێ بەربژاركرنا سەرۆك وەزیران هەیە، زێدەباری مادەیا 140 یا گرێدای ب دەڤەرێن كێشە ل سەر د ناڤبەرا بەغدا و هەرێما كوردستانێ دا.
ل دووڤ مادەیا 92 ژ دەستوورێ ئیراقێ، ل بڕگەیا دوو هاتیە (دادگەها بلند یا فیدرالی ژ كۆمەكا دادوەر و شارەزایێن فیقهێ ئیسلامی و زانایێن قانوونی پێك دهێت، هەژمارا وان دێ هێتە دیاركرن و شێوەیێ هەلبژارتن و كارێ دادگەهێ ب قانوونەكێ دێ هێتە رێكخستن كو ب زۆرینەیا دو ل سەر سێیا ئەندامێن جڤاتا نوونەران دێ دەركەڤیت) بەلێ سەرەرای دەربازبوونا زێدەتر ژ 20 سالان ل سەر دەنگدانێ ل سەر دەستوورێ بەردەوامێ ئیراقێ، هەتا نوكە هیچ قانوونەك بۆ دادگەها فیدرالی نەهاتیە دەركرن.
هەروەسا هەردو مادەیێن 111 و 112 ژ دەستوورێ بەردەوامێ ئیراقێ تایبەتن ب دەرئینانا پەترۆلێ و بەلاڤكرنا دەستهەلاتان د ناڤبەرا حوكمەتا فیدرالی و حوكمەتێن خوەجهی یان هەرێمان، بەلێ هەتا نوكە ژی ئەو مادەیە جهێ گەنگەشێیە و جڤاتا نوونەرێن ئیراقێ نەشیایە ب قانوونەكێ رێكبێیخت، ئەڤە سەرەرای وێ چەندێ ل سەردەمێ كابینەیا ئێكێ یا نوری ئەلمالكی، پڕۆژە قانوونەك ب تێر و تەسەلی پێشكێشی جڤاتا نوونەران هاتبوو كرن. مادەیا 140 یا دەستوورێ بەردەوامێ ئیراقێ ژی، كو پێدڤی بوو ب سێ قووناغان، كێشەیا دەڤەرێن ناكۆكی ل سەر د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و ئیراقێ دا هاتبا ئێكلاكرن، بەلێ ژ ئەگەرێ خوەڤەدزینا بەغدا و ئالیێن سیاسی، ب تایبەت ئالیێن شیعی یێن دەستهەلاتدار، ئەو مادەیە وەك خوە نەهاتیە بجهئینان.
ئەڤە ژ بلی چەندین بڕگە و مادەیێن دی د ناڤ دەستووریدا كو پشتی 20 سالان ژ پەسەندكرنا وی ژ ئالیێ مللەتێن ئیراقێ ڤە، دەستهەلاتدارێن بەغدا هەر جار ب بەهانەیەكێ خوە ژ بجهئینانا وی ڤەددزن !.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/20-%d8%b3%d9%80%d8%a7%d9%84-%d9%84-%d8%b3%d9%80%db%95%d8%b1-%d9%be%db%95%d8%b3%db%95%d9%86%d8%af%d9%83%d9%80%d8%b1%d9%86%d9%80%d8%a7-%d8%af%db%95%d8%b3%d9%80%d8%aa%d9%88%d9%88%d8%b1%db%8c-%d8%af%db%95/254446/feed/ 0 پاولۆ كویلۆی ئه‌ز خاپاندم https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%d8%a7%d9%88%d9%84%db%86-%d9%83%d9%88%db%8c%d9%84%db%86%db%8c-%d8%a6%d9%87%e2%80%8c%d8%b2-%d8%ae%d8%a7%d9%be%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%85/92924/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%d8%a7%d9%88%d9%84%db%86-%d9%83%d9%88%db%8c%d9%84%db%86%db%8c-%d8%a6%d9%87%e2%80%8c%d8%b2-%d8%ae%d8%a7%d9%be%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%85/92924/#comments Wed, 11 Oct 2017 14:30:27 +0000 http://evronews.net/ku/?p=92924 سالانه‌ ل مه‌ها ده‌هێ پیشانگه‌ها فرانكفۆرت یا نێڤده‌وله‌تی یا پرتووكێ ل ئه‌لمانیا دهێته‌ ڤه‌كرن كو دهێته‌ هژمارتن مه‌زنترین پیشانگه‌ها پرتووكێ ل جیهانێ و پتریا وه‌لاتێن جیهانێ پشكداریێ تێدا دكه‌ن، ژ وان ژی هه‌رێما كوردستانێ، ل سالا 2013 ل گه‌ل شانده‌كێ وه‌زاره‌تا ره‌وشه‌نبیری ل هه‌رێما كوردستانێ من پشكداری د وێ پیشانگه‌هێ دا كر و ژدهۆكێ پرتووكێن چاپكری یێن هه‌ر ئێك ژ رێڤه‌به‌ریا چاپ و به‌لاڤكرنێ و بنگه‌هێ لالش یێ ره‌وشه‌نبیری و جڤاكی و تایێ دهۆكێ یێ ئێكه‌تیا نڤیسه‌رێن كورد و زانكۆیا دهۆكێ د ناڤ ستاندێ هه‌رێما كوردستانێ دا هه‌بوون، وێ سالێ به‌رازیل مێهڤانا شه‌ره‌فی یا پیشانگه‌هێ بوو كو سالانه‌ وه‌لاته‌ك دبیته‌ مێهڤانا شه‌ره‌فی و هژماره‌كا مه‌زن یا نڤیسه‌رێن وی وه‌لاتی ل پیشانگه‌ها ناڤبری به‌رهه‌ڤ دبن، كه‌یفا من هات كو دێ نڤیسه‌ر ورۆمان نڤیسێ به‌رازیلی (پاولۆ كۆیلۆ) ی خودانێ ب ده‌هان رۆمانێن ب ناڤوده‌نگ ل سه‌ر ئاستێ جیهانێ كو هاتینه‌ وه‌رگێران بۆ چه‌ندین زمانان، وه‌كو رۆمانێن (خیمیائى) و (حاج كۆمبوستیلا) و (فورۆنیكایێ بریاردا بمریت) و… هتد بینم، ده‌مێ من قه‌ستا ستاندێ به‌رازیلێ كری و ب هه‌ر شێوه‌كێ هه‌ی من پرسیارا پاولۆ كۆیلۆی ژێ كری، ئه‌ندامه‌كێ شاندێ ره‌وشه‌نبیری یێ به‌رازیلی وه‌سا ئه‌ز تێگه‌هاندم كو 70 نڤیسه‌ر و دانه‌رێن به‌رازیلی دپشكدارن و دێ 260 به‌رهه‌مێن نوو ژ وان 117 رۆمانان به‌رچاڤ كه‌ن، به‌لێ پاولۆ كۆیلۆ د ناڤ وان نڤیسه‌ران دا نینه‌ و نه‌هاتیه‌ پیشانگه‌هێ.
من ل پیشانگه‌ها فرانكفۆرت ژ نوو زانی كو پاولۆ كۆیلۆ ل به‌رازیلێ ناژیت، به‌لكو چه‌ندین ساله‌ ل باژێرێ جنیف ل سۆیسرا یێ ئاكنجی یه‌ و تنێ شه‌ش ده‌مژمێران ب ترۆمبێلێ ژ فرانكفۆرت یێ دووره‌، وی ده‌می د داخۆیانیه‌كێ دا بۆ رۆژنامه‌كا ئه‌لمانی، كۆیلۆی ئه‌گه‌رێن نه‌به‌رهه‌ڤبوونا خوه‌ د پیشانگه‌هێ دا دیاركربوون و گۆتبوو “ژ وان 70 نڤیسه‌رێن به‌رازیلی تنێ ئه‌ز 20 كه‌سان دنیاسم و من ژنوو ناڤێن 50 كه‌سێن دی گوهلێبوو و هه‌ما نڤیسه‌ر نینن، ژ به‌ر ڤێ چه‌ندێ و ژبه‌ر واسته‌ییێ ئه‌ز ناهێم و پشكدار نابم”.
ئه‌ڤ ئاخڤتنا كۆیلۆی ئاماژه‌ك بوو بۆ هه‌بوونا گه‌نده‌لیێ د ناڤ كه‌رتێ ره‌وشه‌نبیری دا ل به‌رازیلێ و ئه‌و 50 كه‌سێن ب ناڤ نڤیسه‌ر، هه‌ڤال یان ژی نیاسێن وان به‌رپرسێن وه‌زاره‌تا ره‌وشه‌نبیری یا به‌رازیلی بوون ئه‌وێن ناڤێن شاندێ نڤیسه‌رێن به‌رازیلێ بۆ پیشانگه‌ها فرانكفۆرت ده‌ستنیشانكرین.
ده‌مێ من گوه ل ڤێ داخۆیانیا كۆیلۆی بۆ رۆژنامه‌كا ئه‌لمانی بووی، هاته‌ بیرا من ده‌مێ ئه‌م ئه‌ندامێن شاندێ وه‌زاره‌تا ره‌وشه‌نبیری یا هه‌رێمێ ل كونسلخانا ئه‌لمانیا ل هه‌ولێرێ به‌رهه‌ڤبووین بۆ وه‌رگرتنا ڤیزێ كو هژمارا مه‌ 22 كه‌س بوون، به‌لێ ده‌مێ ئه‌م گه‌هشتینه‌ فرانكفۆرت، هنده‌ك ژ وان من ئێك رۆژ ژی ژ هه‌ر هه‌فت رۆژێن پیشانگه‌هێ نه‌دیتن و دیاره‌ ئه‌و ژی هه‌ڤال یان نیاسێن به‌رپرسێن بلند یێن وه‌زاره‌تا ره‌وشه‌نبیری بوون. دیسا یا من تێبینی كرى ئه‌وبوو كو پتریا پرتووكێن هه‌رێما كوردستانێ د پیشانگه‌هێ دا ب هه‌ردو زمانێن عه‌ره‌بی و كوردی بوون و بێگومان پشكداریێن به‌رێ ژی یێن كوردستانێ هه‌ر ب وی شێوه‌ی بوو، ئه‌ڤه‌ ژی جهێ تێبینیى یه‌ و پێدڤیه‌ پتریا پرتووكێن كوردستانێ د وێ پیشانگه‌ها جیهانێ دا ب زمانێ ئینگلیزی بن.
د ناڤ شاندێ مه‌ یێ هه‌رێما كوردستانێ دا ل سالا 2013ێ، دكتۆر محه‌مه‌د سه‌دیق بسپۆر د ڤه‌كۆلینێن جینۆسایدا دژی گه‌لێ كورد و پرتووكه‌ك ژی ب زمانێ ئینگلیزی ل دۆر كریارێن جینۆسایدا رژێما به‌عس دژی گه‌لێ كورد ئه‌نجامدای، ل ئه‌مریكا چاپكربوو، د ناڤ پیشانگه‌هێ دا سمیناره‌ك ب زمانێ ئینگلیزی ل دۆر كریارێن كۆمه‌لگۆژی دژی كوردان هاتینه‌ كرن ل هۆله‌كا پیشانگه‌هێ پێشكێشكر و تاها بابان جێگرێ به‌رێ یێ سه‌رۆكێ دادگه‌ها بلند یا تاوانان ل عیراقێ سمیناره‌ك ل دۆر تاوانا ئه‌نفالان دژی گه‌لێ كورد و دادگه‌هكرنا تاوانبارێن وێ تاوانێ پێشكێشكر.
ئه‌ڤرۆ 11 چریا ئێكێ دێ پیشانگه‌ها فرانكفۆرت یا نێڤده‌وله‌تی یا پرتووكێ هێته‌ ڤه‌كرن و ل شوونا وه‌زاره‌تا ره‌وشه‌نبیری هنده‌ك فه‌رمانبه‌رێن خوه‌ یێن گرێدای وی كاری كو به‌رى نوكه‌ نه‌چووین ڤرێكه‌ت ل گه‌ل هژماره‌كا كه‌سانێن ئه‌كادیمى و شاره‌زا د هنده‌ك پرسێن دیاركری دا و ده‌لیڤه‌ك بوو بۆ به‌رچاڤكرنا بابه‌تێ ریفراندۆمێ و ئه‌گه‌رێن داخوازیا كوردستانێ بۆ جودابوونێ ژ عیراقێ ژ لایێ وان بسپۆران ڤه‌ دچارچووڤێ چالاكیێن د ناڤ پیشانگه‌هێ دا دهێنه‌ ئه‌نجامدان، به‌لێ وه‌زاره‌تا ره‌وشه‌نبیرى ل شوونا ڤێ چه‌ندێ، دێ ب پێنج رێڤه‌به‌رێن خوه‌ یێن گشتى پشكداریێ د پیشانگه‌هێ دا كه‌ت !.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%d8%a7%d9%88%d9%84%db%86-%d9%83%d9%88%db%8c%d9%84%db%86%db%8c-%d8%a6%d9%87%e2%80%8c%d8%b2-%d8%ae%d8%a7%d9%be%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%85/92924/feed/ 0 ئالایێ عیراقێ یێ ده‌مكى و ده‌ربرینێ ژ دیرۆكا عه‌ره‌بی دكه‌ت https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%d8%a7%d9%84%d8%a7%db%8c%db%8e-%d8%b9%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%82%db%8e-%db%8c%db%8e-%d8%af%d9%87%e2%80%8c%d9%85%d9%83%d9%89-%d9%88-%d8%af%d9%87%e2%80%8c%d8%b1%d8%a8%d8%b1%db%8c%d9%86%db%8e-%da%98/92630/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%d8%a7%d9%84%d8%a7%db%8c%db%8e-%d8%b9%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%82%db%8e-%db%8c%db%8e-%d8%af%d9%87%e2%80%8c%d9%85%d9%83%d9%89-%d9%88-%d8%af%d9%87%e2%80%8c%d8%b1%d8%a8%d8%b1%db%8c%d9%86%db%8e-%da%98/92630/#comments Sun, 08 Oct 2017 10:58:41 +0000 http://evronews.net/ku/?p=92630 رێوره‌سمێن پێشوازیا جه‌نازێ جه‌لال تالبانی سه‌رۆكێ به‌رێ یێ عیراقێ و سكرتێرێ گشتیێ ئێكه‌تی نیشتمانی كوردستان ل فرۆكخانا سلێمانیێ، عه‌ره‌بێن شۆفینی یێن عیراقی یێن شیعه‌ و سنه‌ دلته‌نگ كرن، ژبه‌ر پێچانا جه‌نازێ مام جه‌لالی ب ئالایێ كوردستانێ، ب بهانه‌یا وێ چه‌ندێ د ده‌مه‌كی دا مام جه‌لال سه‌رۆكێ عیراقێ بوو.
پشكه‌كا مه‌زن یا به‌رپرسێن عیراقی ئۆمێده‌ك ل سه‌ر ناكۆكیێن هه‌ولێرێ و سلێمانیێ ل دۆر ریفراندۆمێ وئه‌نجامێن وێ وسه‌ربخوه‌یا كوردستانێ دانابوو، كو ب كێمی مام جه‌لال و خێزانا وی ل گه‌ل ده‌وله‌تبوونێ نینن، به‌لێ ئه‌وا مه‌ هه‌موویان د رێوره‌سمێن پێشوازیا جه‌نازێ مام جه‌لال دا دیتی، گه‌له‌ك یا جودابوو ژ خه‌ونا وان و رێوره‌سمێن هاتینه‌ ئه‌نجامدان وانه‌كا ب هێز نیشا به‌رپرسێن عیراقی دا یێن هزر دكر دێ پۆستێ سه‌رۆكێ عیراقێ یێ به‌رێ كارتێكرنێ ل سه‌ر حه‌زا سه‌ربه‌خوه‌یا گه‌لێ كوردستانێ كه‌ت، ب تایبه‌تی ده‌مێ دزانن كو هێرۆخانێ خێزانا مام جه‌لالی ب خوه‌ رژدی ل سه‌ر وێ چه‌ندێ كر كو پێدڤیه‌ جه‌نازێ مام جه‌لالی ب ئالایێ پیرۆزێ كوردستانێ بهێته‌ راپێچان.
گه‌له‌ك به‌رپرس و په‌رله‌مانتارێن عیراقی ل ده‌مێ دیتنا ئالایێ كوردستانێ ل سه‌ر جه‌نازێ مام جه‌لالی، خوه‌ ژ رێوره‌سمێن پێشوازیێ ڤه‌كێشان ب هێجه‌تا نه‌راپێچانا جه‌نازی ب ئالایێ عیراقێ و كه‌نالێ حوكمی و هه‌موو كه‌نالێن ته‌له‌ڤزیۆنی یێن عیراقی به‌خشا ئێكسه‌ر یا رێوره‌سمان ژبه‌ر هه‌مان ئه‌گه‌ر بڕی وهه‌تا نوكه‌ ژی به‌رپرسێن عیراقی یێ داخۆیانیان دژی هه‌رێما كوردستانێ ل دۆر وێ چه‌ندێ دده‌ن و ب سه‌رپێچی دهه‌ژمێرن، ژبه‌ركو مام جه‌لال سه‌رۆكێ عیراقێ بوو.
راسته‌ مام جه‌لال بۆ ده‌مێ هه‌شت سالان و ل دو خۆلان سه‌رۆكێ كۆمارا عیراقێ بوو كو نوونه‌رێ گه‌لێ كورد بوو د وی پۆستی دا، به‌لێ ده‌مێ مام جه‌لالی وه‌غه‌ركری ئه‌و سێ سال بوون دپۆستێ سه‌رۆك كۆماریێ دا نه‌مای، دیسا ده‌مێ وه‌غه‌ركری هێشتا سكرتێرێ گشتیێ ئێكه‌تی نیشتمانی كوردستان بوو و پتر ژ 50 سالان مام جه‌لال پێشمه‌رگه‌ و سه‌ركرده‌كێ كورد بوو و خه‌بات بۆ بده‌ستڤه‌ئینانا مافێن كوردان دكر كو هه‌تا وه‌غه‌ركری ژی، گه‌له‌ك ژوان مافان هێشتا ب ده‌ست گه‌لێ كوردستانێ ڤه‌ نه‌هاتینه‌ ژئه‌گه‌رێ سیاسه‌تێن شوفینی یێن حوكمه‌تێن عیراقی یێن به‌رێ ویا نوكه‌، له‌وما جه‌نازێ وی هه‌ژی وێ چه‌ندێ بوو ب ئالایێ كوردستانێ بهێته‌ راپێچان نه‌كو ب ئالایێ عیراقێ.
هه‌رێما كوردستانێ چو سه‌رپێچیێن دستووری و قانوونی ژی نه‌كرینه‌ دوێ پرسێ دا، ژبه‌ركو د چو قانوونێن گرێدای ئالاى ڤه‌ و هه‌تا مادێن گرێدای ب سه‌رۆك كۆماری ڤه‌، به‌حس ل راپێچانا جه‌نازێ سه‌رۆك كۆماری یان سه‌رۆك كۆمارێن به‌رێ ب ئالایێ ده‌وله‌تێ ده‌مێ وه‌غه‌ر دكه‌ت نه‌كریه‌، به‌لكو ئه‌و هه‌رسێ ئالایێن عیراقی ئه‌وێن هاتینه‌ ده‌ركرن پشتی كوده‌تایا 1963 دژی عه‌بدولكه‌ریم قاسمی ده‌ربرینێ ژ عیراقا عه‌ره‌بی و ئایینێ فه‌رمی یێ وێ دكه‌ن و چو ده‌ربرینێ ژ نه‌ته‌وێ دوێ (كوردان) و نه‌ته‌وێن دی ل عیراقێ ناكه‌ن. بۆ نموونه‌ د خالا دو ژ مادا (2) ژ قانوونا ئالایێ عیراقێ یا هژمار(33) ل سالا 1986 ێ، هاتیه‌ (ره‌نگێن ئالایێ عیراقێ ژ ره‌نگێن ئالایێن عه‌ره‌بی ئه‌وێن هاتینه‌ بكارئینان ددیرۆكا عه‌ره‌بی دا هه‌ر ژ ده‌ستپێكا موسلمانیه‌تێ و هه‌تا نوكه‌ و هه‌ر سێ ستێرێن تێدا ژی ده‌ربرینێ ژ پرنسیبێن ئێكگرتن و ئازادی و سوسیالیستیێ) كو هه‌رسێ پره‌نسیبێن دووماهیێ درووشمێ سه‌ره‌كیێ حزبا به‌عس بوون.
به‌لێ پشتی 2003 ێ ودراستڤه‌كرنا (5 شوباتا 2008)ێ دا ئه‌وا په‌رله‌مانێ عیراقێ ل سه‌ر راستڤه‌كرنا حزبا به‌عس ل سه‌ر قانوونا 1986 پشتی شه‌ڕێ كوێتێ كری ل سالا 1991 كو ناڤێ (الله اكبر) ل سه‌ر هاتیه‌ زێده‌كرن، دیار دبیت كو هه‌مان هزرا شوفینی وره‌گه‌زپه‌رستی یا عه‌ره‌بی تێدا هه‌یه‌ و نه‌هاتیه‌ لادان و دراستڤه‌كرنا 2008 ێ دا هاتیه‌ خالا دو ژ ماده‌یا (2) ژقانوونا ئالایێ عیراقێ هژمار (33) ل سالا 1986 بهێته‌ راستڤه‌كرن و ب ڤی شێوه‌ی بیت (ره‌نگێن ئالایێ عیراقێ ژره‌نگێن ئالایێن ئیسلامی بیت و ستێر تێدا نه‌مینن) و مادا (1) ژ راستڤه‌كرنا قانوونا هژمار (6) یا سالا 1991 بهێته‌ هه‌لوه‌شاندن و ڕه‌شكرن كو ئاماژێ ب هه‌رسێ ستێران و ب (خه‌ت ده‌ستێ سه‌دام حسێن) و ل شوونا وێ ( رستا الله اكبر ب نڤیسینا كوفی بیت).
ل ڤێرێ دیاردبیت كو قانوونا ئالایێ نوو یێ عیراقێ تنێ درووشمێن حزبا به‌عس یێن ل سه‌ر ئالای لاداین و ره‌نگێن وی هه‌ر ده‌ربرینێ ژ ئالایێن عه‌ره‌بی و دیرۆكا عه‌ره‌بی یا كه‌ڤن ونوكه‌ دكه‌ت و چو ده‌ربرینێ ژ گه‌لێ كوردستانێ ناكه‌ت كو هه‌رێمه‌كه‌ د چارچووڤێ عیراقێ دا و ل ڤێ دووماهیێ خه‌لكێ وێ ب رێژا پتر ژ 92% داخوازا جودابوونێ ژ عیراقێ كریه‌ . دیسا هه‌ر د مادا (2) ژوێ قانوونا سالا 2008 ێ دا بۆ ئالایێ عیراقێ هاتیه‌ ده‌ركرن هاتیه‌ (كار دێ ب ڤێ قانوونێ هێته‌ كرن هه‌تاكو ده‌ركرنا ئالایه‌كێ عیراقێ یێ نوو كو ژ ساله‌كێ نه‌بۆریت). ل ڤێرێ دیاردبیت ئالایێ نوكه‌ یێ عیراقێ یێ به‌روه‌خته‌ و پێدڤی بوو ل دووڤ وێ قانوونێ، به‌رى سالا 2009 ئالایه‌كێ دی هاتبا په‌سه‌ندكرن وبلندكرن، ئانكو په‌رله‌مانێ عیراقێ وحوكمه‌تا عیراقێ سه‌رپێچیا وێ قانوونێ یا كری و ئه‌ڤه‌ نه‌ ساله‌ك ب تنێ، به‌لكو 9 سالا بۆرین و چو ئالایێ نوو بۆ عیراقێ نه‌هاتینه‌ په‌سه‌ندكرن. هه‌ر ددستوورێ نوو یێ عیراقێ دا كو ل سالا 2005 ێ هاتیه‌ ده‌ركرن ودمادێن گرێدای پۆستێ سه‌رۆك كۆماری ڤه‌ هه‌ر ژ مادا (67) وهه‌تا دووماهی خالا مادا (75) چو به‌حسێ راپێچانا جه‌نازێ سه‌رۆك كۆماری و سه‌رۆك كۆمارێن به‌رێ ب ئالایێ ده‌وله‌تێ نه‌هاتیه‌ كرن.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%d8%a7%d9%84%d8%a7%db%8c%db%8e-%d8%b9%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%82%db%8e-%db%8c%db%8e-%d8%af%d9%87%e2%80%8c%d9%85%d9%83%d9%89-%d9%88-%d8%af%d9%87%e2%80%8c%d8%b1%d8%a8%d8%b1%db%8c%d9%86%db%8e-%da%98/92630/feed/ 0 زمانێ كوردی د راگه‌هاندنا فه‌رمی یا عیراقی دا https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b2%d9%85%d8%a7%d9%86%db%8e-%d9%83%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c-%d8%af-%d8%b1%d8%a7%da%af%d9%87%e2%80%8c%d9%87%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%86%d8%a7-%d9%81%d9%87%e2%80%8c%d8%b1%d9%85%db%8c-%db%8c%d8%a7-%d8%b9/92322/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b2%d9%85%d8%a7%d9%86%db%8e-%d9%83%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c-%d8%af-%d8%b1%d8%a7%da%af%d9%87%e2%80%8c%d9%87%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%86%d8%a7-%d9%81%d9%87%e2%80%8c%d8%b1%d9%85%db%8c-%db%8c%d8%a7-%d8%b9/92322/#comments Wed, 04 Oct 2017 17:07:32 +0000 http://evronews.net/ku/?p=92322 پشتی ئه‌نجامدانا ریفراندۆمێ ل هه‌رێما كوردستانێ، تۆرا راگه‌هاندنا عیراقی یا حكومى، ب شێوه‌كێ نه‌چاڤه‌رێكری، زمانێ كوردی ل سه‌ر سه‌بتایتلێ شاشا كه‌نالێ (العراقیه‌) هاته‌ زێده‌كرن، زێده‌بارى هه‌بوونا زمانێ عه‌ره‌بی. ده‌مێ بۆ جارا ئێكێ من ئه‌و سه‌بتایتلێ كوردی خواندی، هژماره‌كا مه‌زن یا شاشیێن رێنڤیسێ و شێوێ دارێشتنا ده‌نگوباسان من تێدا دیت كو ب راستى جهێ حێبه‌تیێ و راوه‌ستیانێ بوو، نه‌ تنێ ئه‌ڤه‌، به‌لكو هه‌تاكو شێوێ نڤیسینێ ژى یێ یێ رۆهن و دیارنه‌بوو و رۆژانه‌ ئه‌و شاشى دوباره‌ دبوون و مه‌زنتر دبوون، ده‌مێ من خواستى په‌یوه‌ندیێ ب هنده‌ك رۆژنامه‌ڤانێن هه‌ڤالێن خوه‌ یێن كه‌نالێ ناڤبری ل به‌غدا بكه‌م، كو ده‌مێ 9 سالان من په‌یامنێریا كه‌نالێ ناڤبری ل پارێزگه‌ها دهۆكێ كریه‌، دا ب وان شاشیان ئاگه‌هدار بكه‌م و بێژمێ یان راستڤه‌كه‌ن، یان ژی هه‌ما سه‌بتایتلێ كوردی راكه‌ن گه‌له‌ك باشتره‌. به‌لێ یا سه‌یر ئه‌وبوو به‌رى دو رۆژان من ده‌نگوباسه‌كێ بله‌ز ل سه‌ر شاشا كه‌نالێ العراقیه‌ دیت كو تێدا دیاردبیت تۆرا راگه‌هاندنا عیراقی بریار دایه‌ ده‌نگوباسێن خوه‌ یێن ده‌مژمێر 7 ئێڤاری ل كه‌نالێن خوه‌ ب تایبه‌تى ل كه‌نالێ العراقیه‌ و رادیۆیان ب زمانێ كوردى ببه‌خشیت. كو ئه‌ڤه‌ ژی دیاردبیت پێنگاڤه‌كه‌ نه‌ ژبۆ رێزگرتنێ ل زمانێ كوردی، به‌لكو بۆ بێرێزیكرنێ یه‌ ل زمانێ كوردی، چونكی ل تۆرا راگه‌هاندنا عیراقی كه‌ناله‌ك ب ناڤێ (ئه‌تیاف) هه‌بوو كو به‌خشێ وی ب زمانێن كوردی و ئینگلیزی و سریانی و توركمانی بوو و بۆ ده‌مێ دو سالان ب تنێ ما وپاشێ هاته‌ داخستن، هه‌رچه‌نده‌ ل دووڤ بۆچوونا من به‌خشكرنا وى كه‌نالی ب چار زمانان هه‌ڤدژیه‌ك بوو ل گه‌ل به‌ندێ ئێكێ ژ مادا (4) ژ دستوورێ عیراقێ یێ به‌رده‌وام یێ سالا 2005 ێ كو تێدا هاتیه‌( زمانێ عه‌ره‌بی وزمانێ كوردی هه‌ردوو زمانێن فه‌رمی نه‌ ل عیراقێ) و ل دووڤ وێ مادا دستووری پێدڤی بوو تۆرا راگه‌هاندنا عیراقی كه‌ناله‌كی ب زمانێ كوردی به‌خش بكه‌ت، كا چاوان كه‌ناله‌ك ب زمانێ عه‌ره‌بی به‌خش دكر ئه‌وژی كه‌نالێ (العراقیه‌) بوو، دیسا پێدڤی بوو كه‌نالێ (ئه‌تیاف) ب زمانێن دى یێن پێكهاتێن عیراقێ هاتبا به‌خشكرن ئه‌وژی زمانێن ( توركمانی ـ سریانی) هه‌رچه‌نده‌ وه‌كو من ئاماژه‌ پێدای ژیێ وی كه‌نالی گه‌له‌ك یێ درێژ نه‌بوو و هاته‌ داخستن، به‌لێ یا سه‌یر ئه‌وه‌ كه‌ناله‌ك ب زمانێ توركمانی هاته‌ ڤه‌كرن و ناڤێ وی كره‌ (التركمانیه‌) كو هه‌تا نوكه‌ ژی یێ به‌رده‌وامه‌ و ئه‌ڤه‌ ژی هه‌ڤدژی به‌ندێ ئێكێ ژ مادا (4) یێ دستوورێ عیراقی یه‌ كو ل دووڤ وێ مادێ پێدڤی بوو كه‌نالێ ناڤبری ب زمانێ كوردی هاتبا به‌خشكرن نه‌كو ب زمانێ توركمانی، ئه‌ڤه‌ ژبلی ره‌تكرنا تۆرا راگه‌هاندنا عیراقی بۆ چه‌ندین داخوازیێن ژ هه‌رێما كوردستانێ بۆ چووین ل دۆر ڤه‌كرنا كه‌ناله‌كێ عیراقی یێ حكومی ب زمانێ كوردی.
دیسا خالا ئێكێ ژ به‌ندا (أ) ژ مادا (4) ژ دستوورێ عیراقێ دبێژیت (رۆژنامه‌یا فه‌رمی دێ ب هه‌ردو زمانێن عه‌ره‌بی وكوردی هێته‌ ده‌ركرن) به‌لێ رۆژناما (الصباح) كو رۆژناما فه‌رمی یا ده‌وله‌تێ بوو بۆ ده‌مێ چه‌ندین سالان ب زمانێ عه‌ره‌بی ده‌ردكه‌ت ل گه‌ل ده‌ركرنا چه‌ندین رۆژنامێن دی ژلایێ تۆرا راگه‌هاندنا عیراقێ ڤه‌ ل پارێزگه‌هێن عیراقێ بێ بێ ده‌ركرنا رۆژنامه‌كێ ب زمانێ كوردی، ژبلی بۆ ده‌مه‌كێ كێم ل سالا 2007 رۆژنامه‌ك ب هه‌ردو زمانێن كوردی و عه‌ره‌بی ل هه‌ولێرێ ب ناڤێ (نوێ) هاته‌ ده‌ركرن، به‌لێ ژیێ وێ گه‌له‌ك یێ كورتبوو وهاته‌ داخستن، به‌ری ساله‌كێ دووباره‌ رۆژنامه‌ك ب زمانێ كوردی ب ناڤێ (شمس الصباح) هاته‌ ده‌ركرن، ئه‌و ژی ل به‌غدا نه‌كو ل هه‌ولێرێ كو ب چ شێوه‌كی ناگه‌هیته‌ ئاستێ رۆژناما (الصباح) ئه‌وا ب زمانێ عه‌ره‌بی دهێته‌ ده‌ركرن، نه‌ ژ روویێ بابه‌ت و راپۆرتان ڤه‌ و نه‌ ژلایێ پشته‌ڤانیێ ڤه‌ و نه‌ ژلایێ دیزاین و هونه‌رى ڤه‌ و هه‌تاكو پتریا رۆژنامه‌ڤانێن تێدا كاردكه‌ن ژى دبه‌رنیاس نینن كو پتریا وان ل به‌غدا نه‌، نه‌كو ل هه‌رێما كوردستانێ نه‌.
هه‌رچه‌نده‌ ددستوورێ عیراقێ دا دانپێدان ب زمانێ كوردی هاتبوو كرن وه‌كو زمانێ فه‌رمی ل گه‌ل زمانێ عه‌ره‌بی و حوكمه‌تا عیراقێ و كه‌سانێن ل سه‌ر تۆرا راگه‌هاندنا عیراقی دزال ب هه‌مان عه‌قلیه‌تا حزبا به‌عس ره‌فتارل گه‌ل زمانێ كوردی كر دراگه‌هاندنا حكومى دا، به‌لێ دڤێت بهێته‌ گۆتن ژی كو ئه‌ندامێن كورد د جڤاتا نوونه‌رێن عیراقێ دا ب تایبه‌تی ئه‌و په‌رله‌مانتارێن كورد یێن ئه‌ندام دلیژنا راگه‌هاندن و ره‌وشه‌نبیری یا جڤاتا نوونه‌رێن عیراقێ دا دخه‌مسار بووینه‌ ل به‌رامبه‌ر په‌راوێزخستنا زمانێ كوردی د ناڤ راگه‌هاندنا فه‌رمی یا عیراقی دا.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b2%d9%85%d8%a7%d9%86%db%8e-%d9%83%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c-%d8%af-%d8%b1%d8%a7%da%af%d9%87%e2%80%8c%d9%87%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%86%d8%a7-%d9%81%d9%87%e2%80%8c%d8%b1%d9%85%db%8c-%db%8c%d8%a7-%d8%b9/92322/feed/ 0 پیشانگه‌ها تریێ دهۆكێ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%8c%d8%b4%d8%a7%d9%86%da%af%d9%87%e2%80%8c%d9%87%d8%a7-%d8%aa%d8%b1%db%8c%db%8e-%d8%af%d9%87%db%86%d9%83%db%8e/89438/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%8c%d8%b4%d8%a7%d9%86%da%af%d9%87%e2%80%8c%d9%87%d8%a7-%d8%aa%d8%b1%db%8c%db%8e-%d8%af%d9%87%db%86%d9%83%db%8e/89438/#comments Mon, 11 Sep 2017 09:18:30 +0000 http://evronews.net/ku/?p=89438 ل 12 ئه‌یلولێ پیشانگه‌ها سالانه‌ یا تری ل دهۆكێ ژلایێ رێڤه‌به‌ریا گشتی یا چاندنێ ل پارێزگه‌ها دهۆكێ دێ هێته‌ ئه‌نجامدان، كو تێدا ب ده‌هان جۆرێن تری دێ هێنه‌ نیشاندان، سه‌ره‌رای وێ چه‌ندێ كو به‌رهه‌مێ پارێزگه‌ها دهۆكێ یێ سالانه‌ ژ تری ل دووڤ پێشبینیێن شاره‌زایه‌كێ چاندنێ ل رێڤه‌به‌ریا گشتی یا چاندنێ دگه‌هیته‌ 20 هزار ته‌نان، به‌لێ هنده‌ك جوتیارێن تایبه‌تمه‌ند د چاندنا تری دا ئاماژێ دده‌ن كو رێژا به‌رهه‌مێ ترێ ژ وێ هژمارێ زێده‌تره‌ ودبیت بگه‌هیته‌ 30 هزار ته‌نان و بێگومان ل دووڤ ڤان ئاماران ، دهۆك ل رێزا ئێكێ دهێت د به‌رهه‌مێ تری دا ل سه‌ر ئاستێ هه‌رێما كوردستانێ و عیراقێ وپتر ژ 50 جۆرێن تری ل پارێزگه‌ها دهۆكێ یێن هه‌ین ژوان (زه‌رك، ته‌یفی، كه‌مالی، حه‌لوانی، میرانی و ره‌شمێو و … هتد).
تشتێ هه‌ره‌ به‌رچاڤ ل پیشانگه‌هێن تری یێن بۆری، گازنده‌یا خودانێن ره‌زێن تری یه‌ ئه‌وێن پشكدارێێ دوێ فیسته‌ڤالێ دا دكه‌ن كو به‌رهه‌مێ وان ژ تری گه‌له‌ك ب ئه‌رزانى دهێته‌ فرۆتن و چو ده‌رگه‌هێن هنارتنا به‌رهه‌مێ وان بۆ ده‌رڤه‌ی هه‌رێما كوردستانێ و ده‌رڤه‌ی عیراقێ بۆ وان نه‌هاتینه‌ ڤه‌كرن، ژبه‌ركو پێدڤیا بازارێن پارێزگه‌هێ ژ تری گه‌له‌ك كێمتره‌ ژ رێژا مه‌زن یا به‌رهه‌می، زێده‌باری هه‌ڤڕكیا به‌رهه‌مێ تریێ بیانی ئه‌وێ دهێته‌ دناڤ هه‌رێمێ دا ب رێیا توركیا، هه‌رچه‌نده‌ نه‌ تنێ تری به‌لكو پتریا فێقیێ بیانی دهێته‌ دناڤ هه‌رێمێ دا و هه‌ڤڕكیا جوتیارێ كوردستانی و به‌رهه‌مێ وى دكه‌ن و حوكمه‌تێ چو باجێن بهادار نه‌داناینه‌ سه‌ر به‌رهه‌مێ بیانی بۆ پاراستنا به‌رهه‌مێ ناڤخوه‌یێ، داخوازا هه‌ره‌ سه‌ره‌كی یا دووباره‌كری یا وان جوتیاران ژی دابینكرنا عومبارێن ته‌زاندنا فێقی و كارگه‌هێن داگرتنا فێقی و چێكرنا شه‌ربه‌تانه‌ دا به‌رهه‌مێ وان ب هه‌روه‌ نه‌چیت و خواست ل سه‌ر هه‌بیت بۆ وان كارگه‌هان.
سه‌ره‌رای كو چه‌ندین ساله‌ كارگێریا پارێزگه‌ها دهۆكێ به‌لگێ مێوا تری كریه‌ لوگۆیێ خوه‌ یێ فه‌رمی و پارێزگه‌ها دهۆكێ ل سالا 2006 ێ د كونگره‌كێ رۆژنامه‌ڤانى دا ل ئاڤاهیێ پارێزگه‌هێ، راگه‌هاندبوو كو ل ده‌مه‌كێ نێزیك دێ دو كارگه‌هێن داگرتنا فێقی هێنه‌ دروستكرن كو ئێك دێ ل ده‌ڤه‌را كانی ماسی بیت و یا دی ل ده‌ڤه‌را مانگێشكێ، به‌لێ ئه‌ڤه‌ پتر ژ 11 سالان ل سه‌ر وێ داخۆیانیێ دا بۆرین و چو كارگه‌هێن داگرتنا فێقی نه‌هاتن دروستكرن، به‌لكو تاكه‌ كارگه‌ها داگرتنا فێقی و دروستكرنا شه‌ربه‌تان ل پارێزگه‌هێ كو دكه‌ڤیته‌ تاخێ مالتایێ، هه‌ر ژ پشتی سه‌رهلدانێ ژ كاركه‌فت بوو و چو پێنگاڤ بۆ دووباره‌ نووژه‌نكرن و كارخستنا وێ نه‌هاتن كرن و ئه‌ڤه‌ ده‌مه‌كه‌ جهێ وێ یێ بوویه‌ پرۆژێ ئاڤاكرنا شوقه‌یان.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%8c%d8%b4%d8%a7%d9%86%da%af%d9%87%e2%80%8c%d9%87%d8%a7-%d8%aa%d8%b1%db%8c%db%8e-%d8%af%d9%87%db%86%d9%83%db%8e/89438/feed/ 0 مۆزه‌خانا ئه‌نفالان https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%85%db%86%d8%b2%d9%87%e2%80%8c%d8%ae%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d8%a6%d9%87%e2%80%8c%d9%86%d9%81%d8%a7%d9%84%d8%a7%d9%86/88163/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%85%db%86%d8%b2%d9%87%e2%80%8c%d8%ae%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d8%a6%d9%87%e2%80%8c%d9%86%d9%81%d8%a7%d9%84%d8%a7%d9%86/88163/#comments Sun, 27 Aug 2017 10:29:53 +0000 http://evronews.net/ku/?p=88163 ل سالیادا 29 یا ده‌ستپێكرنا ئه‌نفالێن ره‌ش ل ده‌ڤه‌رێن پارێزگه‌ها دهۆكێ چوومه‌ كه‌لها نزاركێ دا كو ژ نێزیك ببینم كا چ هاتیه‌كرن، ئه‌ڤ كه‌لهه‌ ببیته‌ مۆزه‌خانه‌كا تایبه‌ت ب ئه‌نفالان ڤه‌ وه‌كو به‌ری شه‌ش سالان به‌حس دهاته‌ كرن، یا من دیتی ئه‌ڤ كه‌لهه‌ تنێ یا ژ ئاكنجیێن وێ یێن كو پشتی سه‌رهلدانا 1991 ب نه‌چاری ڤه‌، لێ ئاكنجی بووین هاتیه‌ چۆلكرن و چو كارێن دی نه‌هاتن به‌رچاڤێن من.
كه‌لها نزاركێ یا له‌شكری كو ل سالێن حه‌فتیان ژلایێ رژێما به‌عس ڤه‌ ل سه‌ر شێوازێ كه‌لهێن له‌شكری یێن رۆسی هاتیه‌ ئاڤاكرن، ل پرۆسێن ئه‌نفالێن ره‌ش ببوو گرتیگه‌هه‌ك بۆ وه‌لاتیێن سڤیل و بێ گونه‌ه و جهێ ئه‌شكه‌نجه‌دان و سێداره‌دانا چه‌ندین وه‌لاتیێن د ئه‌نفالان دا كه‌فتینه‌ ده‌ستێ له‌شكرێ رژێمێ.
رووبه‌رێ ڤێ كه‌لهێ 15 هزار مترێن چار گۆشه‌یی نه‌ و ژ دوو قاتان پێكدهێت و زێده‌تر ژ 80 ژۆران تێدا هه‌نه‌ و دنیڤا وێ دا گۆره‌پانه‌كا مه‌زن یا هه‌ی. ئه‌ڤ كه‌لهه‌ پشتى سه‌رهلدانا گه‌لێ كورد ل سالا 1991 ێ ببوو جهێ ئاكنجیبوونا نه‌چاری یا وه‌لاتیێن ده‌ست كورت و كێم ده‌رامه‌ت، هه‌تا كو ل سالا 2009 رێڤه‌به‌ریا گشتى یا ره‌وشه‌نبیرى و هونه‌ری كۆنگره‌یه‌ك ب به‌رهه‌ڤبوونا هژماره‌كا راگه‌هاندكار و ره‌وشه‌نبیر و مامۆستایێن زانكۆیێ و سیاسه‌تمه‌داران ئه‌نجامدای بۆ وێ چه‌ندێ هزر و بۆچوونێن وان بهێنه‌ وه‌رگرتن كو ئه‌ڤ كه‌لهه‌ ببیته‌ مۆزه‌خانه‌ك بۆ ئه‌نفالان و بیردانكا كوردستانی ل دۆر ده‌رده‌سه‌ریێن وه‌لاتیێن پارێزگه‌هێ ب تایبه‌تی ئه‌وێن ل هه‌وا ئه‌نفالان هاتینه‌ ده‌سته‌سه‌ركرن و زیندانكرن د ڤێ كه‌لهێ دا.
ل دووڤ داخۆیانیه‌كا ئه‌ندازیاره‌كێ لژنا سه‌رپه‌رشتا پرۆژێ دروستكرنا مۆزه‌خانا ئه‌نفالان ل ڤێ كه‌لهێ، كو ل مه‌ها چریا دویێ سالا 2011 دابوو ده‌زگه‌هێن راگه‌هاندنێ، گۆژمێ 12 ملیار دیناران بۆ پرۆژه‌ی هاتبوونه‌ ته‌رخانكرن ژلایێ پارێزگه‌ها دهۆكێ ڤه‌ كو دێ د ده‌مێ چار سالان دا هێته‌ ئه‌نجامدان و هه‌ر ل وێ سالێ دو قووناغێن كاری هاتبوونه‌ برێڤه‌برن و دبێژیت “قووناغێ ئێكێ مه‌ یا ئه‌نجامدای، ئه‌و ژی ڤالاكرنا كه‌لهێ بوو ژ ئاكنجیێن وێ كو زیانێن مه‌زن گه‌هاندبوو كه‌لهێ و هنده‌ك دیوارێن وێ یێن ناڤخوه‌یی هه‌رفاندبوون و ژۆرێن نوو دروستكربوون و قووناغا دویێ ژی مه‌ یا ب دووماهی ئینای، ئه‌و ژی پاقژكرنا كه‌لهێ بوو ژ ته‌نێن پیساتیان كو چه‌ندین سالان ل سه‌ر ئێك هاتبوونه‌ كۆمكرن وئه‌م یێن چووینه‌ د قووناغا سیێ دا، ئه‌و ژی نووژه‌نكرنا وێ یه‌ كو شێوێ وێ یێ ره‌سه‌ن و تایبه‌تمه‌ندیا وێ بپارێزین”.
ژ ڤێ داخۆیانیا ل 2011 ێ هاتیه‌ دان دیار دبیت كو دو قووناغ یێن ب دووماهی هاتین و ده‌ست ب قووناغا سیێ هه‌ر د وێ سالێ دا هاتبووكرن، به‌لێ پشتی وێ مه‌ چو قووناغێن دی یێن كاری نه‌دیتینه‌، ئانكو ل سالێن (2012 و 2013) دیاردبیت چو قووناغێن كاری نه‌هاتینه‌ ئه‌نجامدان، هه‌ر چه‌نده‌ ره‌وشا دراڤی یا هه‌رێما كوردستانێ و پارێزگه‌ها دهۆكێ یا ئاسایی بوو و بڕینا بودجێ هه‌رێمێ ل مه‌ها شوباتا 2014 ده‌ستپێكربوو، ئه‌ندازیارێ سه‌رپه‌رشت د وێ داخۆیانیا خوه‌ دا ئاماژێ ب گرنگترین قووناغا پرۆژه‌ی دكه‌ت، ئه‌و ژی دروستكرنا تابلۆیه‌كێ تایبه‌ت ب ئه‌نفالكریان ڤه‌ ل ده‌رگه‌هێ كه‌لهێ كو رژێما به‌عس خه‌لك د نیڤا وێ كه‌لهێ دا ب بلۆكێن كۆنكریتی دكوشتن و چه‌ندین حوكمێن سێداره‌دانێ تێدا هاتینه‌ ئه‌نجامدان.
سه‌رپه‌رشتێ لایه‌نێ هونه‌ری ل موزه‌خانا ئه‌نفالان د داخۆیانیه‌كا رۆژنامه‌ڤانی دا ل هه‌مان ده‌م، دبێژیت” ئارمانجا سه‌ره‌كی ژ ڤێ موزه‌خانێ كاراكرنا بیردانكا كوردستانی یه‌ و دێ بزاڤێ كه‌ین هه‌ر تشته‌كێ گرێدای ب ئه‌نفالێن ره‌ش ڤه‌ دڤێ موزه‌خانێ ڤه‌ كۆم بكه‌ین و دێ به‌لگه‌نامێن فه‌رمی و داتایێن گرێدای ئه‌نفالان هێنه‌ نیشادان و دێ مینۆمێنته‌ك ب بلنداهیا 35 متران هێته‌ دروستكرن و گۆره‌پانا كه‌لهێ ژى دێ وه‌كو ژینگه‌هه‌كا بیابانی بیت”.
مخابن پشتی شه‌ش سالان ژ وان هه‌ردو داخۆیانیان ل دۆر كارێن دروستكرنا مۆزه‌خانا ئه‌نفالان، تنێ ڤالاكرنا كه‌لهێ ژ ئاكنجیێن وێ و پاقژكرنا وێ هاتیه‌ ئه‌نجامدان و چو قووناغێن دی یێن كاری تێدا نه‌هاتینه‌كرن. به‌لكو نه‌ تنێ ئه‌و چه‌نده‌، به‌لكو هه‌تا نوكه‌ مینیۆمێنته‌ك بۆ ئه‌نفالكریێن پارێزگه‌ها دهۆكێ نه‌هاتیه‌ دروستكرن و چو رۆفاتێن ئه‌نفالكریان ژی نه‌هاتینه‌ زڤراندن بۆ ده‌ڤه‌رێن پارێزگه‌هێ، به‌لكو هه‌تا نوكه‌ ئه‌و رۆفات یێن ماینه‌ دبن خیزێ شاریای یێ بیابانێن عیراقێ دا.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%85%db%86%d8%b2%d9%87%e2%80%8c%d8%ae%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d8%a6%d9%87%e2%80%8c%d9%86%d9%81%d8%a7%d9%84%d8%a7%d9%86/88163/feed/ 0 دیمۆكراسیه‌ت و سه‌روه‌ریا قانوونێ پشته‌ڤانیا نێڤده‌وله‌تی رادكێشیت https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%db%8c%d9%85%db%86%d9%83%d8%b1%d8%a7%d8%b3%db%8c%d9%87%e2%80%8c%d8%aa-%d9%88-%d8%b3%d9%87%e2%80%8c%d8%b1%d9%88%d9%87%e2%80%8c%d8%b1%db%8c%d8%a7-%d9%82%d8%a7%d9%86%d9%88%d9%88%d9%86%db%8e-%d9%be/87638/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%db%8c%d9%85%db%86%d9%83%d8%b1%d8%a7%d8%b3%db%8c%d9%87%e2%80%8c%d8%aa-%d9%88-%d8%b3%d9%87%e2%80%8c%d8%b1%d9%88%d9%87%e2%80%8c%d8%b1%db%8c%d8%a7-%d9%82%d8%a7%d9%86%d9%88%d9%88%d9%86%db%8e-%d9%be/87638/#comments Sun, 20 Aug 2017 10:19:49 +0000 http://evronews.net/ku/?p=87638 گه‌له‌ك جاران ئه‌م كورد ده‌لیڤا ئیسرائیلێ بده‌ستڤه‌ئینای بۆ پێكئینانا ده‌وله‌تێ ل سالا 1948 بۆ پشته‌ڤانیا بێ سنۆر یا ئه‌مریكا دزڤرینین، ئه‌ڤه‌ نه‌ هه‌موو راستیا وێ چه‌ندێ یه‌، به‌لكو دبیت پشكه‌ك بیت ژێ، چیرۆكا سه‌ركه‌فتنا ئیسرائیلێ ب پله‌ ئێك و به‌ری هه‌ر تشته‌كی دزڤریت بۆ پێگیریا وێ ب دیمۆكراسیێ وسه‌روه‌ریا قانوونێ و ئه‌ڤه‌ پره‌نسیبێن ناڤخوه‌یی نه‌ وخوه‌دی چارچۆڤه‌كێ قانوونی نه‌ كو پشته‌ڤانیا سیاسی و ئابووری یا نێڤده‌وله‌تی بۆ خوه‌ رادكێشیت و بنه‌مایێن وان ده‌زگه‌هان به‌ری ئالایێ ئیسرائیلێ و دراڤێ ئیسرائیلێ و … هتد دهێن، مه‌ هه‌موویان دیت ده‌مێ سه‌رۆك وه‌زیرێن ئیسرائیلی یێ به‌رێ (ئیهود ئولمرت) ل سالا 2014 هاتیه‌ حوكمكرن ب تۆمه‌تا به‌رتیل وه‌رگرتنێ ل ده‌مێ ئه‌و سه‌رۆكێ باژێرڤانیا ئۆرشه‌لیمێ، هه‌رچه‌نده‌ ئۆلمه‌رتی ئه‌و تۆمه‌ته‌ ره‌تكربوو و گۆتبوو نه‌ تۆمه‌ته‌كا جنائی یه‌، به‌لێ رازیبوونا خوه‌ ژی ب بریارا حوكمكرنا خوه‌ دیاركربوو و گۆتبوو كه‌س د سه‌ر قانوونێ دا نینه‌، به‌لێ مخابن ل ل ده‌ف مه‌ كو ئه‌م یێ به‌ر ب ده‌وله‌تبوونێ ڤه‌ دچین، مه‌ نه‌دیتیه‌ چو پێرابوون دژی بچووكترین گه‌نده‌ل و به‌رتیلخۆرێ بهێته‌ وه‌رگرتن، به‌لكو ل هنده‌ك جاران ل شوونا لادانێ، یان سزادانێ، به‌رۆڤاژی یێن هاتینه‌ پله‌ بلندكرن.
د ده‌مه‌كی دا حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ یا به‌ر ب ئه‌نجامدانا ریفراندۆمێ ڤه‌ دچیت، قه‌ردارا وه‌لاتیێن هه‌رێمێ یه‌، كو بزاڤا وه‌رگرتنا پتریا ده‌نگێن وان دكه‌ت د پرۆسا ریفراندۆمێ دا، ب دوباره‌ پێگیریكرنێ ب كارێن حوكمڕانیه‌كا درۆست.
هه‌كه‌ كوردستان ببیته‌ ده‌وله‌ته‌كا سه‌ربخوه‌، یان د چارچۆڤێ عیراقێ دا بمینیت ل دووڤ سیسته‌مێ فیدرالی، یان كۆنفیدرالی، حوكمه‌تا هه‌رێما كوردستانێ دێ پێدڤی ب ده‌زگه‌هه‌كێ دادوه‌ری یێ سه‌ربخوه‌ و پێشه‌گر هه‌بیت كو پێگیریێ ب هێز و سه‌روه‌ریا قانوونێ بكه‌ت و دێ پێدڤی ب ئابوورێ كه‌رتێ تایبه‌ت بیت ئه‌وێ كۆمپانیێن بچووك و زه‌لامكار و بزنسمان لڤینێ دئێخنێ، نه‌كو مه‌حسوبیه‌تا حوكمه‌تێ و هنده‌ك كۆمپانی ب تنێ بازاری كونترۆل و قۆرخ بكه‌ن و سیاسه‌تمه‌دار بهێنه‌ دووركرن ژ بازرگانیێ، دیسا دێ پێدڤی ب په‌رله‌مانه‌كێ ب هێز هه‌بیت كو ببیته‌ تایه‌كێ هه‌ڤسه‌نگ بۆ حوكمه‌تێ و ب دروستی ب كارێ خوه‌ راببیت د چاڤدێریكرنا حوكمه‌تێ دا و لێپرسینێ ژ حوكمه‌تێ بكه‌ت بگره‌ ژ سه‌رۆك وه‌زیران هه‌تا دووماهی وه‌زیر د هه‌ر بابه‌ته‌كێ پێدڤی ب لێپرسینێ بیت، ئه‌ڤ چه‌نده‌ بهێته‌ شووركرن بۆ جڤاتێن پارێزگه‌هان كو ب دروستی ب كارێ چاڤدێریێ رابن و نه‌ تنێ پاشبه‌ندبن، زێده‌باری رۆژنامه‌ڤانیه‌كا ئازاد و په‌یداكرنا سه‌قایه‌كێ گونجای بۆ وێ ژبۆ ئه‌نجامدانا كارێ خوه‌ وه‌كو ده‌ستهه‌لاتا چارێ، كه‌رتێ په‌روه‌ردێ ژی بهێته‌ پشته‌ڤانیكرن و گه‌نج فێری وێ چه‌ندێ ببن كو وه‌لاتی نه‌ وخودان ماف وئه‌ركن.
دبیت ئه‌ڤه‌بن پره‌نسیبێن به‌رچاڤ بن بۆ وه‌لاتێن ب هێز و دیمۆكراسی و نابیت پاشبێخین بۆ هه‌تا پشتی بده‌ستڤه‌ئینانا سه‌ربخوه‌یێ، مخابن گه‌له‌ك ژ ڤان پێرابوونێن نوكه‌ حوكمه‌تا هه‌رێمێ په‌یره‌و دكه‌ت ب خوه‌ رێگرن ل به‌رده‌م پێشڤه‌چوونا وێ.
ناهێته‌ مانده‌لكرن ژی كو هه‌رێما كوردستانێ و ب هاریكاریا ده‌رڤه‌، هنده‌ك پێشڤه‌چوون د پرسا باشتركرنا حوكمڕانیێ دا كریه‌، بۆ نموونه‌ بانكا نێڤده‌وله‌تی هاریكاریا وێ دكه‌ت د پرسا دوباره‌ باشتركرن و هه‌مه‌جۆركرنا ئابوورێ هه‌رێمێ كو تنێ ل سه‌ر په‌ترۆلێ یه‌ و ئه‌مریكا و هنده‌ك وه‌لاتێن هه‌ڤپه‌یمان هاریكاریا هه‌رێمێ د پرسا دوپاره‌ رێخستن و ب هێزكرنا پێشمه‌رگه‌ی دا دكه‌ت، كۆمپانیێن لێڤه‌گه‌ریانا ژمێریاریان یێن نێڤده‌وله‌تی ژی پرسا زه‌لالیا كه‌رتێ په‌ترۆلێ دێ پتر لێكه‌ت و ئه‌ڤ جۆره‌ هاریكاریا ده‌رڤه‌یی یا گرنگ و پێدڤیه‌.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%db%8c%d9%85%db%86%d9%83%d8%b1%d8%a7%d8%b3%db%8c%d9%87%e2%80%8c%d8%aa-%d9%88-%d8%b3%d9%87%e2%80%8c%d8%b1%d9%88%d9%87%e2%80%8c%d8%b1%db%8c%d8%a7-%d9%82%d8%a7%d9%86%d9%88%d9%88%d9%86%db%8e-%d9%be/87638/feed/ 0