هەر وەلاتەكێ جیهانێ، دەمێ گەشتیار قەستا وێ دكەن، خەلكێ وی وەلاتی ب هەمی هێزا خۆ بزاڤێ دكەن، كو جوانترین دیمەنێن كولتوور و دابونەریتێن خۆ نیشا وان بدەن، بەلێ مخابن د جڤاكا مە یێ كوردەواری دا، ئەم تشتەكێ ب تەمامی بەروڤاژی دبینین و گەلەك جاران بۆ خاترا چەند دینارەكان، ئەم ب خۆ كولتوورێ خۆ ژبیر دكەین.
دەمێ گەشتیارێن بیانی ب تایبەت عەرەب سەرەدانا سەیرانگەهـ، ڕیستۆڕانت و جهێن مە یێن گەشتیاری دكەن، ل جهێ كو گوهـ ل دەنگێ دهۆل و زڕنایێ، حەیرانۆك و لاوكێن مە یێن ڕەسەن ببن، ئەم ب دەستێن خۆ سترانێن عەرەبی و بیانی بۆ هەلدكەین!
ئەم هزر دكەین، كو ئەگەر مۆزیك و سترانێن بیانیان ل ڤێرێ لێ بدەین، دێ دلێ وان خۆش كەین و دێ پارەیەكێ پتر قازانج كەین. بەلێ مە ژبیر كریە، كو ئەڤە گەشتیاری نینە، بەلكو ئەڤە تێكدانا جوانییا كولتوورێ مەیە ل سەر ئاخا مە ب خۆ!
وەرن دا ئەم بەرێ خۆ بدەینە وەلاتەكێ هەڤسوی یێ وەكی توركیا. سالانە ب ملیۆنان گەشتیارێن بیانی قەستا وی وەلاتی دكەن. ئەرێ وان ژی وەك مە دەست ژ كولتوورێ خۆ بەردا و گوهێن وان گەشتیاران ب سترانێن بیانی ل جهێن خۆ یێن گەشتیاری تێر كرن؟ بێگومان نەخێر! دەمێ گەشتیار دچیتە توركیا، دڤێت چایا توركی ڤەخۆت، گوهێ خۆ بدەتە مۆزیكا توركی و ل هەر جهەكێ بەرێخۆ بدەتێ دێ دیمەنێن كولتوورێ وان بینیت.
ب ڤێ چەندێ وەلاتێ توركیا نە ب تنێ پارەیەكێ زۆر پەیدا دكەت، بەلكو كولتوورێ خۆ ژی ب سەر هەمی جیهانێ دا زال دكەت و گەشتیار ژی ب دلخۆشی ڤە پێشوازیێ لێ دكەن.
باشە ئەگەر گەشتیارەكێ عەرەب بهێتە كوردستانێ و ل ڤێرە ژی هەر هەمان خوارن، هەمان مۆزیك و هەمان سترانێن باژێڕێ خۆ گوهـ لێ ببیت، پا هاتییە چ؟
گەشتیار حەز دكەن، تشتەكێ نوی ببینن، كولتوورەكێ جودا بنیاسیت. گەشتیار دێ گەلەك پتر ڕێزێ ل مە گریت ئەگەر ببینن، كو ئەم خودان كولتوورەكێ ڕەسەن و جوانین، نەكو ئەم خۆ بگوهۆڕین بۆ كۆپییەكا بێگیان.
ما دەم نەهاتییە، كو ئەم ئەڤێ شاشیێ ڕاست ڤە بكەین. پارە و ئابووری گەلەك گرنگن، بەلێ نە ل سەر كیستێ ژ دەستدانا ناسنامە و كولتوورێ مە.

ل هەرێما کوردستانێ و ب تایبەت ل باژێڕێ دهۆکێ، کو ب لانکا پێکڤەژیانێ دهێتەنیاسین. وەرزش و ب تایبەت یارییا تەپا پێی ب تنێ چالاکییەکا لەشی نینە، بەلکو تابلۆیەکە، کو کەلتوور، دیرۆک، هەستێن نەتەوەیی و جڤاکی تێدا دهێنەنیشاندان. یانەیا دهۆک، وەک ئێک ژ گرنگترین یانەیێن کوردستانێ، هەردەم بزاڤ کرییە، ببیتە نوینەرا ڕاستەقینە یا ڤی باژێڕی و خەلکێ وێ.
ل ڕۆژا ٨ێ مەها ئەیلۆلێ، د ڕێورەسمەکێ دا یانەیا دهۆک ب شانازیڤە درێسێ خۆ یێ نوی بۆ وەرزی نوی یێ ئەڤسالە نیشان دا. ئەڤ درێسە ب تنێ پارچەیەکا قۆماشی نەبوو، بەلکو تابلۆیەکا هونەری بوو، کو بزاڤ هاتبووکرن چەندین هێمایێن گرێدایی ب دیرۆک و کەلتوورێ دەڤەرێ ل سەر بهێنەنەخشاندن. لێ ئەڤ بزاڤە بوو ئەگەرێ گەنگەشەیەکا جڤاکی، کو تێدا حیکمەت و گوهدارییا دکتۆر عەبدوللا جەلال، سەرۆکێ یانەیێ بوو کلیلا چارەسەرییێ و پاراستنا ئێکڕێزییێ.
یانەیا دهۆک ب نیازا بلندکرنا بهایێن کەلتوورێ کوردی و نیشاندانا دەولەمەندییا شارستانییەتا دەڤەرێ، سێ هێمایێن سەرەکی ل سەر درێسێ خۆ یێ نوی نەخشاندبوون.
هێمایێ ئێکێ، نڤیسینا ناڤێ «کورد» ب ڕێنڤیسا بزماری بوو، کو ئاماژەیەکا ڕاستەوخۆ بوو بۆ دیرۆکا کەڤنار یا ڤی گەل، ئاخێ، ڕهـ و ڕیشالێن وێ یێن هزاران سالان.
هێمایێ دویێ، وێنەیێ دەرگەهێ ئامێدییێ بوو، کو نە ب تنێ هێمایێ باژێڕەکی گرنگ یێ کوردستانێیە، بەلکو سیمبۆلا خۆڕاگری و دیرۆک و جوانییا ئاڤاهیسازییا کوردییە. ئەڤ هەردوو هێمایە ب دلگرانی و پێشوازیەکا مەزن ژ لایێ پشتەڤانێن وەرزشدۆستڤە هاتنەپێشوازیکرن و وەکو پێنگاڤەکا پیرۆز هاتەهژمارتن.
بەلێ هێمایێ سێیێ، کو «هێمایێ ڕۆژێ» بوو، ئەو بوو یێ کو بوویە جهێ گەنگەشە و بۆچوونێن جیاواز! ڕۆژ د کەلتوورێ گشتی یێ کورداندا جهەکێ تایبەت هەیە ل سەر ئالایێ پیرۆزێ کوردستانێ ژی دهێتەدیتن، بەلێ ئەو شێوازێ ڕۆژێ یێ کو ل سەر درێسی هاتبوودانان، وەک هێمایەکێ سەرەکی یێ ئایینێ ئێزدییان دهاتەنیاسین. ئەڤ چەندە د ناڤ جڤاکەکیدا کو پترییا وێ موسلمانن بوو ئەگەرێ نەڕازیبوونێ. گەلەک ژ خەلکی، د ناڤ واندا وەرزشدۆست و کەساتیێن جڤاکی و بۆچوونا خۆ دیار کر، کو ڕاستە دهۆک ناڤەندێ پێکڤەژیانا ئایینی و نەتەوەییە، بەلێ دڤێت یانەیا دهۆک نوینەراتییا هەمی پێکهاتەیان بکەت و نابیت ب ڕەنگەکێ ئاشکرا هێمایێ ئایینەکێ دیارکری ب تنێ ل سەر درێسێ خۆ بلند بکەت. دیتنا وان ئەو بوو، کو ئەگەر هاتبا گۆتن ئەڤە «ڕۆژا کوردانە» و ب شێوازەکێ گشتی بهێتەنیشاندان، دێ جهێ قەبوولکرنێ بیت، بەلێ دیارکرنا وێ وەک هێمایێ ئێزدییان دێ بیتە ئەگەرێ هەستکرن ب جوداهییێ ل دەڤ پێکهاتەیێن دی.
د جڤاکێن دیموکراسی و ساخلەمدا، گوهداریکرن ل دەنگێ خەلکی و ڕێزگرتن ل بۆچوونێن جیاواز نیشانەیا پێشکەڤتن و بەرپرسیارەتییێیە. ل ڤێرێ، ڕۆلێ سەرۆکێ یانەیا دهۆک، دکتۆر عەبدوللا جەلال، ب ڕەنگەکێ زیق و بەرچاڤ دیار بوو. ل جهێ کو یانە و سەرۆکاتییا وێ بەرگرییێ ژ بڕیارا خۆ بکەن، گوهدارییا ڕەخنەیان نەکەن، وان ڕێکەکا شارستانی و دیموکراسی هەلبژارت.
ب تنێ ڕۆژەکێ پشتی نیشاندانا درێسی و بەلاڤبوونا ڤان بۆچوونان، ل ڕۆژا ٩ێ مەها ئەیلۆلێ، د.عەبدوللا جەلال، سەرۆکێ یانەیا دهۆک ب خۆ هاتە دەنگ. وی ب سینگەکێ بەرفرەهـ و هەستکرن ب بەرپرسیارەتییێ، دانپێدان ب وێ چەندێ کر، کو بۆچوون و هەستێن پشتەڤانان جهێ ڕێزێنە. د پەیامەکا فەرمیدا، وی ڕاگەهاند، کو سەرەڕای وێ چەندێ، کو مەبەستا یانەیێ هەردەم نیشاندانا جوانییا پێکڤەژیانا دهۆکێ بوویە، بەلێ ژبەر کو ئەڤ هێمایە بوویە جهێ هەستیارییێ، یانەیێ بڕیار دایە کو وی هێمای ل سەر درێسی بگوهۆڕیت. وی ئاشکرا کر، کو ل جهێ هێمایێ ڕۆژا ئێزدییان، دێ هێمایێ «ڕۆژا کوردان» کو هێمایەکێ نەتەوەیی گشتییە و هەمی کورد ب هەمی ئایین و باوەرییێن خۆڤە ل ژێر سیبەرا وێ کۆم دبن، ل سەر درێسی هێتەدانان.
ئەڤ پێنگاڤا ژ لایێ د. عەبدوللا جەلالیڤە هاتییەهاڤێتن، ژ چەند لایانڤە جهێ ستایش و پێزانینێیە.
ئێکەم، ئەو نیشان ددەت، کو ئەو سەرکردەیەکێ گەلێرییە و باوەری ب هێزا پشتەڤانان هەیە. وی نیشان دا، کو یانەیا دهۆک مۆلکێ خەلکییە و بۆچوونا وان ل سەر هەر تشتەکێ گرێدای ب یانەیێڤەیە و گرنگە.
دوویەم، وی شیا ب حیکمەتا خۆ ڕێگرییێ ل مەزنبوونا ئاریشەیێ بکەت، کو دشیا ببیتە ئەگەرێ پەیدابوونا نەخۆشییێ د ناڤبەرا پێکهاتەیێن جڤاکێ دهۆکێدا. وی ب ڤێ بڕیارێ، ئاشتی و ئێکەتییا جڤاکی پاراست و نیشان دا، کو ئارمانجا وەرزشێ نێزیککرنا دلانە، نە دوورکرنا وان.
سێیەم، د. عەبدوللا جەلال وانەیەکا کرداری د سەرکرداتی و بڕێڤەبرنێ پێشکێشی هەمی لایەنان کر.
وی نیشان دا، کو دانپێدان ب شاشییێ (ئەگەر ناڤێ وێ شاشی بیت!) یان ڕێزگرتن ل بۆچوونەکا جودا، نە لاوازییە، بەلکو هێزە. ئەو سەرکردەیێ سەرکەڤتییە یێ دشێت ب لەز و ب شێوازەکێ دروست کاردانڤەیێ ل بەرانبەر ڕویدانان بکەت و بەرژەوەندییا گشتی بپارێزیت. ژبەر هندێ، سوپاسییەکا ژ دل ئاراستەی وی و کارگێرییا یانەیا دهۆک دکەم بۆ ڤێ هەلویستێ نشتمانی و بەرپرسانە. وان سەلماند، کو یانەیا دهۆک ب ڕاستی یانەیا هەمی دهۆکییانە و نوینەراتییا گیانێ پێکڤەژیانێیە، کو ئەڤ باژێڕە ب پێکڤەژیانێ یێ ب ناڤودەنگە.

د سیستەمێ پەروەردەیا كەڤندا و هەتا ڕادەیەكی نوكە ژی، مامۆستا وەك سەنتەرێ پرۆسەیا فێركرنێ دهاتەدیتن و قوتابی ب تنێ وەرگرەكێ سەرەكی بوو، بەلێ ئەڤرۆ ب گوهۆڕینا جیهانێ و پێشكەڤتنا تەكنۆلۆژیایێ، پێدڤی گوهۆڕینەكا بنەرەتییە د پرۆسەیا فێركرنێ دا.
ئەز وەك مامۆستایەكا ب ئەزموون ل جڤاكا میدیا یا ناڤدەولەتی ل دهۆكێ، من هەردەم بزاڤ كریە، كو قوتابی ببنە سەنتەرێ پڕۆسەیا فێركرنێ. د پڕۆسەیا فێركرنێ دا،پەیوەندییەكا گەرم و دۆستانە د ناڤبەرا مامۆستا و قوتابییان دا گەلەك گرنگە. ئەڤ چەندە دبیتە ئەگەرێ دروستبوونا باوەریبخۆبوونێ و پەیوەندییەكا باش د ناڤبەرا هەردو لایەنان دا.
بكارئینانا تەكنۆلۆژیایێ و ڕێكێن نوی یێن فێركرنێ دبیتە ئەگەرێ زێدەبوونا شیانێن قوتابییان و هاندانا وان بۆ داهێنانێ، هەروەسا كارێ گرۆپان و پڕۆژەیێن پراكتیكی دبنە ئەگەرێ گەشەپێدانا شیانێن سەربخۆ و دروستكرنا باوەریبخۆبوونێ د ناڤ قوتابیان دا.
د ڤێ سیستەمێ من ئاماژە پێ دای، ڕۆلێ مامۆستای دگوهۆریت ژ كەسەكێ، كو ب تنێ زانیارییان ددەت بۆ ڕێبەر و ئاراستەكەرەكی كو قوتابیان هان ددەت بۆ خۆفێربوونێ و داهێنانێ. مامۆستا دبیتە كەسەك، كو كەرەستە و ژێدەرێن پێدڤی دابین دكەت و قوتابییان هان ددەت، كو ب خۆ بزاڤان بكەن و ببنە داهێنەر.
ئەنجامێن ڤێ ڕێكێ گەلەك ئەرێنینە. قوتابی باشتر تێدگەهن، شیانێن وان یێن پراكتیكی پێش دكەڤن و كەساتیەكا تەمام یا سەربخۆ گەشە دبیت، هەروەسا ئەڤ چەندە دبیتە ئەگەرێ ئافراندنا نفشەكێ نوی یێ داهێنەر و سەركەڤتی.
گرنگە، كو هەمی مامۆستا تێبگەهن، قوتابی نە ب تنێ وەرگرێن زانیارییاننە، بەلكو ئەوان شیان یێن هەیین ببنە داهێنەر و ڕێبەرێن پاشەڕۆژێ. دەمێ مامۆستا خۆ وەك ئەندامەكێ خێزانا قوتابی دبینن، ئەڤ چەندە دبیتە ئەگەرێ دروستبوونا ژینگەهەكا فێركرنێ یا ئەرێنی و بەرهەمدار.