د دیرۆكا پڕ ل خەبات و بەرخۆدانا گەلێ كورد دا، ناڤێ مستەفا بارزانی و پارتیا دیمۆكراتا كوردستانێ (پارتی) دو ڕوویێن ئێك دراڤن؛ ئێك ژ وان ڕێبەرەكێ مەزن و سیمبۆلێ نەتەوەیی یە و یا دوویێ ژی قەوارەیا سیاسی و ڕێكخراوا پێشەنگە كو ئارمانجا وێ هیڤیێن نەتەوەیەكی بكەتە پراكتیك و بەرنامەیەكێ سەردەمیانە.
ل ١٦ێ تەباخا سالا ١٩٤٦، ل ژێر سەركرداتییا ڕێبەرێ نەتەوەیی مستەفا بارزانی، پارتیا دیمۆكراتا كوردستانا ئیراقێ هاتە دامەزراندن و ئەڤ ڕوودانا دیرۆكی ل قووناغەكا زۆر هەستیار و ئالۆز دا هات، ل دوماهییا جیهانگیریا دوویێ و پشتی داڕمانا كۆمارا كوردستان ل مەهاباد.
پارتی نەهاتە دامەزراندن تنێ بۆ بەرسڤدانا ڕەوشەكا دەمەكی، بەلكو هات دا كو وەرچەڕخانەكا ریشەیی د شێوازێ خەباتا كوردی دا دروست بكەت، خەبات ژ شێوازێن عەشیرەتی، لۆكال و بەرتەنگ ڤەگوهاستە سەر تابلۆیەكا نیشتمانی، فراوان و ڕێكخراو، تاكو ببیتە پڕا گەهاندنا دەنگێ مافخوازێ گەلێ كورد بۆ هەموو ناڤەندێن ناڤخۆیی و نێڤدەولەتی.
مەلا مستەفا بارزانی تنێ سەركردەكێ سیاسی نەبوو، بەلكو دامەزرێنەرێ «ڕێبازا بارزانی» بوو، ڕێبازەك كو بنیاتێ وێ ل سەر كەرامەتا نەتەوەیی، ئیرادا نەشكەستی، و باوەربوون ب ئازادی و دیمۆكراتیێ هاتیە ئاڤاكرن.
بارزانیێ نەمر میناكەكا بلندتر پێشكێشكر ل سەر تێكۆشانێ، كو تێدا پێشمەرگە وەك قوربانیدەر و پارێزەرێ خاك و نەتەوەیی هاتە ناساندن. سەركردایەتیكرنا شۆڕشا ئەیلولێ یا مەزن ژ لایێ جەنابێ وی یێ خۆدێ ژێ رازی ڤە، ئاماژەیەك بوو بۆ كووراتیا ئیرادەیا گەلەكی كو نەدڤیا دەست ژ مافێن خۆ یێن ڕەوا بەردەت.
ئەڤ شۆڕشە ب هەموو قوربانیێن خۆڤە گەهشتە گۆپیتكا خۆ بۆ دەستڤەئینانا ڕێككەڤتناما ئادارێ یا دیرۆكی ل سالا ١٩٧٠، كو تێدا بۆ ئێكجار دانپێدان ب پشكەكا مەزن ژ مافێن نەتەوەیی یێن كورد ل ئیراقێ هاتە كرن.
دیرۆكا پارتی و ڕێبازا بارزانی پڕە ل قوربانیێن گرانبەها، گەلێ كوردستانێ و هێزا پێشمەرگەی د ڕێكا پاراستنا ئارمانجێن نەتەوەیی دا دەربەدەری، مالوێرانی، گوندێن خرابكری و هەتا پیلانێن ژناڤبرنا نەتەوەیی دیتن و د ڤان هەموو تاقیكرنان دا، ئیرادا خەباتێ ژێر نەبوو، و باوەربوون ب ڕێبازا بارزانی بوو كەلهەكا پولایین كو پاراستنا ناسنامەیا نەتەوەیی یا كورد كر.
ئەڤرۆ، دیرۆكا پارتی و مستەفا بارزانی بوویە پشكەك ژ شانازییا دیرۆكا گەلێ كورد و ئەڤ كاروانە ل سەر دەستێ ڕێبەرایەتییا نوو، سەرۆك مەسعود بارزانی بەردەوامیێ ب خۆڤە دبینیت بۆ پاراستنا قەوارەیا هەرێما كوردستانێ، داكۆكیكرن ل مافێن دەستووری و مسۆگەركرنا ئارامی و پێشكەفتنێ بۆ خەلكێ كوردستانێ، دا كو ئەو پەیاما نەتەوەیی یا كو ل سالا ١٩٤٦ هاتبوو بنەجهكرن، بەردەوام ب پێشكەفتن بەر ب پێش ڤە بچیت.
دامەزراندنا پارتیا دیمۆكراتا كوردستانێ (پارتی) بەریا ٨٠ سالان ب ڕێبەری و بڕیارا ڤەژەنا نەتەوەیی یا ڕێبەرێ مەزن مستەفا بارزانی كو هەڤدەمە ل گەل رۆژا ژ دایكبوونا سەرۆك بارزانی، بووینە وەرچەرخان، د دیرۆك و وەرارا گەلێ كوردستانێ ل تەڤایا پارچەیێن كوردستانێ.
سەرۆك مەسعود بارزانی قوتابیێ قوتابخانەیا بارزانی درێژەپێدەرێ هەمان ئایدۆلۆژی و بیر باوەر و خواندنە د پڕسا گەلێ كوردستانێ و ب ڕێكا سیاسەتا خۆ یا ب حەكیمانە، هزرەكا ستراتیژی و ژیرییەكا بلند ئالا خەباتێ هەلگرتیە و پارتی و تەمامیا بزاڤا ڕزگاریخوازا كوردستانێ گەهاندە قووناغێن هەرە هەستیار و نێڤدەولەتی.
گاڤ و سیاسەتا سەرۆك بارزانی هەردەم ل دۆر چەقەكێ سەرەكی بوویە، كو ئەو ژی باوەربوون ب نەرمییا سیاسی، دیمۆكراسی و ژ هەمیێ گرنگتر ئێكگرتن و ئێكڕێزییا نەتەوەیی بوویە، ژبەركو ب باوەرا جەنابێ وی، هێزا كوردی بتنێ د هەڤپەیمانی و ئێكگرتنا ڕیزێن ناڤخۆیی دا تێر دبوو.
ئەڤ تێڕوانینا بلند و گشتگیر یا سەرۆك بارزانی سنوورێن باشوورێ كوردستانێ تێپەڕ كرن و ڕەهەندەكێ نەتەوەیی یێ گشتگیر ل خۆ گرت و ڕۆلێ جەنابێ وی ل پرسێن كوردان ل هەمی پارچەیێن كوردستانێ و دیاسپۆرایێ (پارچەیا پێنجێ) بوویە پرەكا باوەری و پشتەڤانیێ:
ل باكوورێ كوردستانێ: ب هەڵوێستێن هەڤسەنگ، جهێ باوەرییا هەردو ئالییان بوو بۆ پشتەڤانیا پرۆسەیێن ئاشتیێ و چارەسەریا سیاسی.
ل ڕۆژئاڤایێ كوردستانێ: وەك ڕێبەرەكێ خەمخۆر، ڕۆلێ ناڤبژیوانی و پشتەڤانیا مەزن گێڕا بۆ پاراستنا مافێن گەلێ مە ل دەمێن تەنگاڤی و قەیرانان.
ل ڕۆژهەڵاتێ كوردستانێ: ب رێزگرتن و پشتەڤانییا مرۆڤدۆستانە، هەردەم داكۆكیكارێ مافێن ڕەوا یێن خەلكێ رۆژهەلات بوویە.
ل پارچەیا پێنجێ (دیاسپۆرا): سەرۆك بارزانی گرنگییەكا تایبەت ددەتە كوردێن دەرڤەی ولاتی، چونكی وان وەكی نوونەرێن راستەقینە یێن چاند، دۆز و سیاسەتا كوردی ل ناڤەندێن بڕیارا جیهانی دبینیت، كو شیانێن ئاڤاكرنا پەیوەندیێن دیپلۆماسی یێن بهێز هەنە.
ب ڤی ڕەنگی، پارتی وەك پشكەك ژ لەشێ نەتەوەیا كورد، ل سەر ڕێبازا بارزانی و ب سەركردایەتییا سەرۆك مەسعود بارزانی، بەردەوامە ل سەر پاراستنا قەوارەیا سیاسی و دەستكەڤتیێن هەرێما كوردستانێ و ب پێنگاڤێن ئاقلمەندانە خەباتێ بۆ مسۆگەركرنا ئارامی، پێشكەفتن و ئارمانجێن بلندێن نەتەوەیی دكەت.

ئەنفال و كۆمكوژی ب دووماهی نەهاتینە، شێواز و ڕەنگ گوهۆڕینە، لێ ئارمانج ئێكە! ئەگەر دیرۆكا نەخۆش و پڕ ژ قوربانیا گەلی كورد بژمێرین، ئەم دبینین كو كۆمەڵكوژی، جینۆساید و شالاوێن ئەنفالێن ڕەش ب تنێ ل سالێن دەربازبووی و ب كۆمكوژییا بارزانییان یان كیمیابارانكرنا هەلەبجەی ب دیماهیك ناهێن؛ بەلكو ئەڤ سیاسەتا ڕەگەزپەرست و تێكدەرە هەتا نوكە ژی ب شێواز، ڕەنگ و ڕێبازێن جودا و ب رێكا فشارێن سیاسی، ئابووری، دەستووری و ئەمنی ل دژی هەرێما كوردستانێ و خەلكێ وێ یێ بێتاوان بەردەوامە.
كۆمەلكوژیا نوكە یا ل دژی هەرێما كوردستانێ هێتەكرن، نە ب تنێ فیشەك و تۆپ بارانە، بەلكو كومكۆژیا ب پلە و بەندا ئابووری، بڕینا لق و پۆپێن ژیانێ و دەست ب سەرداگرتنا مافێن رەوا یێن خەلكێ كوردستانێ یە.
بەردەوامیدان ب رێگری كرن و قەدەغەكرنا ڤەگەڕانا خەلكێ ڤەگوهاستی و ستەملێكری بۆ دەڤەرێن خۆ یێن ڕەسەن، و ڕێگریكرن لە ئاڤەدانكرنا وان جهێن دیرۆكی.
پشتگوه ـ خستن و ڕەتكرنا جێبەجێكرنا ماددەیا ١٤٠ یا دەستووری، یا كو بوویە فاكتەرەكێ سەرەكی بۆ هەلاویستن و پاشخستن و دەست ب سەر داگرتنا مافێن دیرۆكی یێن دەڤەرێن كوردستانیێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێمێ.
پێگیرنەبوون ب پڕەنسیپێن فیدرالی و دروستكرنا توڕ و ئاستەنگان ل ڕێیا پێشڤەبرن و فرۆتنا پەترۆل و سامانێن سروشتی یێن هەرێما كوردستانێ. سزایێن ئابووری و سیستەماتیك ب كێمكرن، پاشخستن و نەهنارتنا پشكا بودجە و شایستەیێن مالی یێن هەرێما كوردستانێ ژ بەغدا ڤە، كو باندۆرەكا نەرێنی ل سەر هەمی كەرتێ گشتی هەی.
بەردەوام بكارئینانا مووچەی و ژیان و گوزەرانا مووچەخۆر، فەرمانبەر و خانەنشینێن هەرێمێ وەكو كارتەكا فشارا سیاسی و یاریپێكرنێ ل دژی قەوارەیا دەستوورییا هەرێمێ.
تێكدانا سەقامگیرییا ئەمنی و هەرێمی ب رێكا هنارتنا درۆن، مووشەك و گرۆپێن تێكدەر بۆ ڤێ دەڤەرا ئاراما هەرێمێ، د پێناڤی ژناڤبرنا ژێرخانا ئابووری و وێرانكرنا ئارامیا وەلاتییان دا.
نەدانا پشكا هەرێمێ وەك پارێزگەهێن دی یێن ئیراقێ ژ پەتڕۆل، غاز و سۆتەمەنییێ ب بهایێ پالپشتیكری و جیاكارییا ڕوویار ل دژی وەلاتییێن هەرێمێ.
بێبەشكرنا گەنج و دەرچوویێن زانكۆ و پەیمانگەهێن كوردستانێ ژ مافێ دامەزراندنێ ل سەر ئاستێ دەزگەهێن فیدرالی ب ڕێژەیەكا دادپەروەرانە و ل گۆرەی هەژمارا ئاكنجێیان.
نەهنارتن، پاشخستن و ڕاگرتنا پارە و شایستەیێن مالی یێن گەنمێ جۆتیارێن هەرێما كوردستانێ، یێن كو سال بە سال ماندووبوونا وان دهێتە پشتگوە خستن و ئابوورێ جووتیاران تووشی زیانێن مەزن دبن. ئەڤە و دەهان ئاریشە و كێشەیێن هەلاویستیێن دی نیشاددەن كو سیاسەتا برسیكرن، ژناڤبرن و ستەمكاریا ل دژی هەرێما كوردستانێ نەهاتیە راوەستاندن و هەتا نوكە ژی بەردەوامە. لێ ب هەبوونا خۆڕاگری، ئیرادەیا پولایین و هشیاریا خەلكێ كوردستانێ، هەرێما مە دێ هەردەم سەربەرز بیت و ژ ڤان تاقیبوون و فشارێن مەزن سەركەفتی دەردكەڤیت.

ل جیهانا كو ب لەز د گوهۆڕین دا و هەڤڕكییێن زلهێزان تێدا ژ نەخشەیا ئاسایی دەرباز بووینە، دۆسەیا پەیوەندییێن د ناڤبەرا ئێرانێ و ئەمریكایێ وەكی ئێك ژ ئالۆزترین گرێیێن سیاسەتا نێڤدەولەتی هێشتا ل جهێ خۆ مایە و ئەڤ پەیوەندییە، یا كو هەردەم ل سەر هێلا نازك یا د ناڤبەرا دیپلۆماسییا سار و تەقینا لەشكری دا لڤین كرییە، نوكە گەهشتییە قۆناغەكا دیرۆكی یا چارەنڤێساز و ئالۆزییێن نوكە نە بتنێ سنوورێن ناڤخۆیی یێن ئێرانێ پارڤەدكەن، بەلكو ڕەهەندێن وان گەهشتینە قووناغا، نەخشەیا جیۆپۆلیتیكا ڕۆژهەڵاتا ناڤەڕاست، ژ گەرویا هۆرمز هەتا دگەهیتە قەوارەیا هەرێما كوردستانێ و ئاسایشا وەلاتێن كەنداڤێ عەرەبی.
بنەمایێ بنەڕەتی یێ ناكۆكییا د ناڤبەرا تاران و واشنتۆنێ دا، ب تەمامی ل سەر تەوەرا مۆدێلا بەرقەراركرنا هێزێ ل دەڤەرێ ئاڤا بوویە و ژ ئالییەكێ ڤە، بەرنامەیێ ناڤۆكی یێ ئێرانێ وەك چەكەكێ دوسەرە، هەم بۆ چەسپاندنا پێگەهێ ناڤۆكی یێ رژێمێ بكاردئێت، هەم ژی ب ترساندنا سیستەمێ ئاسایشا نێڤدەولەتی و هەڤپشكێن ئەمریكا ل دەڤەرێ دایە. ژ ئالییەكێ دی ڤە، توورەیا فراوان یا هێزێن وەكالەت یێن كو ئیران ل ئیراق، سووریێ، لبنان و یەمەن بڕێڤە دبەت، بوویە ئەگەر كو دەڤەر ببیتە گۆرەپانا تاقیكرنا هێزا مەزن و ئەڤ سیاسەتە، كێماسییێن ئابوورییێن ئێرانێ دادپوشیت، لێ د هەمان دەم دا دەڤەرێ بەر ب رەوشەكێ ڤە دبەت كو ئارامیا ئابووری و سیاسی تێدا بنپێ دبێت. د ڤی بێسەروبەرییا ئالۆز دا، جوگرافیا كوردستانێ و وەلاتێن كەنداڤی ب بێخواست بووینە پشكەك ژ مەترسیێن ڤێ هەڤڕكییێ. هێرشێن مووشەكی و درۆنی یێن سەر هەرێما كوردستانێ، ب بهانەیا ئارمانجگرتنا مولگەیێن نەیاران یان بنكەیێن ئەمریكی، پەیامەكا ڕۆهنە كو تاران ب رێیا ڤان لێدانان دوپاتیێ ل سەر پێگەهێ خۆ یێ مەیدانی دكەت. هەروەسا ل دەمێن لێكتێگەهشتن تێكدچن، وەلاتێن كەنداڤی ب ڕێیا فشارێن هەڤپشكێن ئیرانی دهێنە ئارمانجگرتن. ئارمانجا ڤی ستراتیژیی ئاشكرایە، چونكی ئەگەر ئیران تووشی قەیرانێ ببیت، نەخۆشی و ئالۆزی دڤێت ل هەمی دەڤەرێ بەلاڤ ببن.
دەرتەنگا هۆرمز، وەكی گورچیسكا ئابوورییا جیهانی، هەردەم كارتا ب هێز یا ئیرانێ بوویە و هەڕەشەیا گرتنا ڤی گەرویێ، نە تنێ گەفەكە ل سەر كەنداڤی، بەلكو ئامیرەیێ سزادانا ئابوورییا جیهانییە، بەلێ د هەمان دەم دا، ڤێ كارتا مەترسیدار شۆنوارەكا بەروڤاژی ژی هەیە؛ گرتنا گەرویا هورمز بڕیارەكە كو زلهێزێن جیهانی ناچار دكەت ب بژاردەیا شەڕێ بێسنوور و تێكشكاندنا سەربازییا ئیرانی بەرسڤێ بدەن، چونكی بازرگانییا ناڤدەولەتی و ئەولەكارییا ئێنرژییێ هێلا سوورە بۆ ئاڤەدانییا جیهانێ.
سیاسەتا تیرۆركرن و ژناڤبرنا سەركردەیێن سەربازی و سیاسی یێن ئیرانێ، هەرچەندە زیانەكا مەزن ب پەیكەرێ ئەولەكارییا تارانێ گەهاندیە، لێ دیرۆكا سیاسیا دەڤەرێ نیشا ددەت كو ئەڤ جۆرە لێدانە نەبوونە ئەگەرێ ڕووخانا سیستەمێ، بەلكو بووینە پالدەرەك بۆ دروستكرنا تووڕەییەكا ب هێز و ڤەگەراندنا تۆلڤەكرنا پاشەڤە و ب رێكا ئامرازێن توندتر، سیستەمەكێ ئایینی و خۆسەپێن ب ئاسانی ب ڤان ڕێكاران ژناڤناچیت، هەتا قۆناغەكا كو تێكچوونا ناڤخۆیی ژ ناڤخوە ڤە دەست پێ بكەت.
پاشەرۆژا ئێرانێ ل سەر دو ئارستەیان راوەستاییە؛ ئێك ژ وان گەهشتنە ب قووناغەكێ كو ژ نەچاری سەرۆكایەتی و ڕێبەریا وێ ناچار ببن دەست ژ هندەك پشكان بەردەن و بچنە د ژێر مەرجێن ڕێكەڤتنەكا نێڤدەولەتی دا، و یا دووڤدا ژی سیناریۆیا ڕۆخیان و گوهۆڕینا ڕژێمێ ب ئێك جارییە ل ڕێكا شۆڕشەكا ناڤخۆیی یان فشارەكا مەزنا دەرەكی، لێ ئەڤ بژاردەیە پڕە ژ مەترسییێن بێسەروبوونێ، چونكی نەبوونا سیستەمەكێ جێگیر ل وەلاتی دكەتە گۆڕەپانا پارچەبوونا دەڤەرێ.
چارەسەرییا بنەڕەتی یا ڤێ قەیرانێ نە د لەشكەركێشییا كوشندە دایە و نە ژی د پاشڤەگۆتنا بەردەوام د بەرانبەر مەرجێن تارانێ دا، بەلكو چارەسەری د دروستكرنا سیستەمەكێ ئاسایشا هەڤپشك و هەڤسەنگ د ناڤبەرا ئێرانێ و وەلاتێن كەنداڤی دا بێ دەستوەردانا تێكدەرانە دایە؛ ڕێكارەك كو تێدا ئیران ژ هەناردەكرنا قەیرانان دەست بەردەت، و جیهان ژی ڕێزێ ل سەروەری و ئارامیا دەڤەرێ بگرێت، داكو دەڤەر ژ ڤێ بازنەیا شەر و وێرانكارییێ دەرباز ببت.
ل ناڤبەرا ڤێ بێسەرۆبەری یا پڕ لە مەترسی و هەڤڕكییێن هەرێمی، هەرێما كوردستانێ، ب پێشەنگیا سیاسەتا حەكیمانە و دووربین یا سەرۆك مەسعوود بارزانی، ڕۆلەكێ زێڕین و هەڤسەنگ دگێریت و سەرۆك بارزانی هەردەم ب بینینەكا نەتەوەیی و نێڤدەولەتی، هەوڵ دایە كوردستانێ ژ پشكداریكردنێ د ئاگرێ شەر و ئالۆزییێن دەڤەرێ بپارێزێت، و د هەمان دەم دا هەرێمێ بێخیتە جهەكێ ب باوەری كو ببیتە پرەكا پەیوەندییێ و ئارامیێ و دویر ل قەیرانان ل ڕۆژهەڵاتا ناڤەڕاست و د سیاسەتا سەرۆك بارزانی دا جەنابێ وی هەردەم دوپاتی ل سەر چارەسەرییا ئاشتیانە، دیالۆكێ، و پاراستنا سەقامگیرییا ناڤخۆیی یا هەرێما كوردستانێ كریە، كو ئەڤە ژی نە تنێ بوویە ئەگەرێ پاراستنا قەوارەیا دەستوورییا هەرێمێ، بەلكو بوویە ئامرازەك كو كوردستان وەك فاكتەرەكێ سەرەكی یێ ئارامی و هەڤپشكەكێ ب باوەری بۆ جڤاكێ نێڤدەولەتی ل بەرانبەر تەقینێن دەڤەری بهێتە ناسین.

د نوكە دا بیرەوەریا ئێك ژ دیارترین و گرنگترین داستانێن بەرەڤانیا مللەتێ كورد دەربازدبن كو داستانا خواكوڕكێ یە، ئەڤ داستانە د دیرۆكا خەباتا رزگاریخوازا كوردستانێ دا ب وێنەیەكێ كێم دهێتە هژمارتن، كو تێدا پێشمەرگێن كوردستانێ د ماوەیێ كێمتر ل دو مەهان دا، هێرشێن بەرفرهێن سوپایێ ئیراقێ تێكشكاندن كو ئەڤە د دەمەكێ دا بوو كو رژێما بەعس، ل گەل هەموو شیانێن لەشكری و چەكێ كیمیاوی، دخواست ئیرادەیا پێشمەرگەی بشكێنیت.
ل ١٩ێ تەمموزا ١٩٨٨، رژێما بەعس ب مەرەما ڤالاكرنا دەڤەرێن ئازادكری یێن شۆرشا كوردستانێ، هێرشەكا بەرفرەه بۆ سەر خواكوڕكێ دەستپێكر و پێشمەرگێن لەشكرێ شۆرشگێرێ كوردستانێ ب سەركردایەتیا راستەوخۆ یا سەرۆك مەسعود بارزانی، ل هەنبەر سوپایەكێ راوەستان كو د وی دەمی دا ب «پێنجەم سوپایا جیهانێ» دهاتە ناساندن.
پێشمەرگەی ژبلی شكاندنا هێرشێ، دەستكەفتێن مەزن د وارێ چەك و تەقەمەنیان دا بدەستڤەئینان و وێ تێگەهشتنا بەغدا پوچ كر كو دخواستن ب راگرتنا شەڕێ ئیراقێ – ئیرانێ، شۆرشا كوردستانێ ژی دویماهی پێ بینن و د دەمەكی دا كو رژێمێ زنجیرە هێرشێن ئەنفالێن بێ رەوشت و كیمیا بارانكرنا هەلەبجە ئەنجامدابوون و خواكوڕك بوو مزگینیا مان و نەمانێ و سەرەرای كاڤلكرنا گوندان و ئاوارەكرنا خەلكی، بەرەڤانیا پێشمەرگەی ل خواكوڕكێ، ب هێزترین پەیاما بەرخۆدانێ بوو بۆ هەموو جیهانێ كو پەیاما سەربەخۆیا خەباتا رەوا یا كورد و گیانێ بەرەڤانیێ تێدا دەركەفت.
ل ١٤ێ تەباخا ١٩٨٨، د ناڤ سەنگەرێن بەرەڤانیێ دا، پەیڤا سەرۆك بارزانی بۆ پێشمەرگەی بوو خالەكا وەرچەرخانێ و سەرۆك بارزانی پێشبینیا وێ چەندێ كر كو د ماوەیەكێ كێم دا رەوشا ناڤخۆیی یا ئیراقێ ب گشتی دێ هێتە گوهۆرین و رژێم دێ تووشی قەیرانێن ئابووری و جڤاكی بیت و یان دێ ناچاربیت ب خۆدا بچیت یان دەست ژ سوپایێ خۆ بشۆت و ئەڤ پەیڤە نەبتنێ رێنماییەكا لەشكری بوو، بەلكو دیتنەكا سیاسی یا دویربین بوو، كو گڕوتینەكا مەزن دایە بەر دلێ پێشمەرگەی بۆ سەركەفتنێ ل هەنبەر ستەمكاریێ.
داستانا خواكوڕكێ دیتنا سیاسی یا شۆرشا كوردستانێ سەلماند كو ئیرادەیا مللەتێ كورد، چەند زۆرداری ل سەر بهێتەكرن، هەر یا بەردەوامە و دێ هەر یا سەركەفتنێ بیت و ئەڤڕۆ، كو هەرێما كوردستانێ وەك كیانەكێ فەرمی و دەستووری ل سەر نەخشەیێ سیاسی یێ جیهانێ دیارە، ئەم دشێین بێژین كو ئەڤ ئیرادەیا ل خواكوڕكێ ل هەنبەر رژێمەكا دیكتاتۆر راوەستیای، بوویە بنیاتێ دەولەتبوونێ و پێشكەفتنێ و سیاسەتا حەكیمانەیا سەرۆك مەسعود بارزانی، كو ل خواكوڕكێ ب ئیرادەیا شەڕی دەستپێكری، ئەڤڕۆ ب رێكا دپلۆماسیەتێ، پاراستنا ئێكگرتنا هەرێمێ، و ئاڤەدانكرنا ڤێ ئاخێ یا بەردەوامە و ئەو ئازادیا ئەم ل كوردستانێ دبینین، د ناڤ رەوشەنبیری، ئازادیا دەربڕینێ و پێشكەفتنا ئابووری دا، هەموو د درێژاهیا وێ خەباتێ دانە كو سەركردایەتیا سەرۆك بارزانی ب دیتنا خۆ یا ستراتیژی، كوردستان ژ قەیرانێن نێڤدەولەتی پاراست و ب رێیەكا ئارام بەر ب پاشەرۆژەكا گەشتر بر.

د دەمەكێ دا كو پرۆسێسا سیاسی ل هەرێما كوردستانێ پێدڤی ب پێداچوونەڤێ و نووكرنا وزەیا حوكمڕانیێ هەیە، ڕەزامەندیا هەردو جەمسەرێن سەرەكی یێن بڕیارێ (پارتی دیموكراتی كوردستان و ئێكەتی نیشتمانیی كوردستان) ل سەر ئەنجامدانا كۆمبوونا گوپیتكی، وەك وەرچەرخانەكا ستراتیژی و گرنگ دهێتە لێكدان.
ئەڤ كۆمبوونا گوپیتكی، ئەنجامێ دەستپێشخەرییا فەرمی و بەردەوام یا جەنابی سەرۆك مەسعود بارزانی بەر ب قۆناغا كەتواربوونێ چوویە، هیڤی و گەشبینیەكا نوو د ناڤ تەخ و چینێن جڤاكی دا پەیدا كریە، ل سەر ئاستێ بلند، جەنابی سەرۆك مەسعود بارزانی ژ لایێ پارتی ڤە و بافڵ جەلال ژ لایێ ئێكەتی ڤە ڕەزامەندیا خۆ ل سەر ڤێ كۆمبوونێ دیاركریە.
ب سازكرنا ڤێ كۆمبوونێ، دێ دوبارە ئاڤاكرنا باوەریا دەنگدەری زڤریت و ئەو بەربەستێن سیاسی یێن كەڤن یێن بووینە ئەگەرێ سستبوونا باوەریێ ل دەف وەلاتیان دێ خاڤ بن و ژ ناڤ چن و ئەڤ گوپیتكە دیالۆگە دێ پڕێن ڤەكۆلینێ و پشتڕاستیێ د ناڤبەرا جەماوەر و بڕیاردەران دا نوو كەتەڤە و پەرلەمان وەك ناڤەند و هێمایێ شەرعی یێ تەبایێ، دێ ببیتە مەیدانا گۆتۆبێژ و لێكگۆهۆرینا نێرین و بۆچوونان، دا كو یاسادانان پاشكۆیا ململانێیان نەبیت، هەروەسا ئاڤاكرنا حوكمەتەكا هەڤپشك، بهێز و دلسۆز پێدڤی ب وێ چەندێ هەیە كو دەروازەیێ پێكهێنانا كابینەیا نوو د ناڤ هۆلا پەرلەمانی دا و ب دیالۆگەكا شەفاف بهێتە دیاركرن.
بۆ سەرخستنا ڤێ پرۆسێسێ، ئێكگرتن و تەبایی ڕێكا ڕزگاربوونا ڕاستەقینە یە و ئاڤاكرنا حوكمەتەكا نوو و نیشتیمانی، پێدڤی ب پالپشتی و پشتەڤانیكرنا هەمی حزب و لایەنێن سیاسی یێن كوردستانێ هەیە، دا كو ب ئێك دەنگ و ئێك هەلوەست بەر ب پاشەڕۆژێ بچن و د ڤێ چارچووڤەیێ دا، ڕۆلێ دیرۆكی و نیشتیمانی یێ پارتی دیموكراتی كوردستان وەك هێزا پێشەنگ یا گۆڕەپانێ دیار دبیت؛ چونكی پارتی هەردەم بەرژەوەندیا بلند یا نیشتیمانی كێشایە پێش بەرژەوەندیێن حزبی و ڕەنگە ئەڤ جارە ژی، بۆ پاراستنا دەستكەڤتێن دەستووری یێن هەرێما كوردستانێ و بۆ بهێزبوونا ناڤمالیا كوردی، پارتی ئامادە بیت دەستان ل پشكەك ژ شایستە و مافێن خۆ بەردەت و ئەڤ نەرمیبوونا سیاسی، نیشانا بەرپرسیاریەتەكا مەزنە بۆ بەرهەمهێنانا تەباییەكا بەردەوام.
كۆمبوونا گوپیتكی د ناڤبەرا پارتی و ئێكەتی دا، بتنێ ڕێككەفتنەكا حزبی نینە، بەلكو مەتالەكێ پۆلایینە بۆ پاراستنا قەوارەیێ دەستووری یێ هەرێما كوردستانێ ل هەنبەر لێشاوا گوهۆرینێن جیوپۆلۆتیكی یێن دەڤەرێ. ئەنجامدانا ڤێ كۆمبوونا گوپیتكی دێ سەلمینیت كو ئەقلێ داهێنەر و بەرپرسیاریەتیا نەتەوەیی، هەردەم باشترین بژاردەیە بۆ ڤەدیتنا خالێن هەڤپشك.
ب ڤێ گۆتارا مێدیایی و ڕەوشەنبیری، ئەڤ پێنگاڤە دێ ڕێ خۆش كەت بۆ وێ چەندێ كو كابینەیا دەهێ ب ڕوئیەتەكا نوو، بەهێز و بەرهەمدار پێشوازیێ ل مافێن ڕەوایێن وەلاتیان بكەت؛ دا كو سەرۆكێ كاروانێ ئاڤەدانیێ، بەرێز مەسرۆر بارزانی، پاپۆرا پرۆژەیان ل هەمی باژێر و باژارۆكێن كوردستانێ ڕاگریت و هەمی دەڤەر ئاڤەدانی و ڤەژاندنا زێدەتر ب خۆڤە ببینن.

د گۆڕەپانا سیاسی یا هەرێما كوردستانێ دا، درووشمێن ستراتیژی یێن كو هێزێن نوو ل سەر دئافرن، گەلەك جاران د تاقیكرنا بەرژەوەندی و هەڤپەیمانیێن پرۆسێسا سیاسی دا تووشی داڕمانێ دبن و ل سەر ڤی بنەمایی، ڤەلڤینا نەوەی نوێ كو ل دەستپێكا دەركەڤتنا خۆ، خۆ وەك دەنگێ ڕەهایێ نەڕازیبوونێ، جهگرێ سیستەمێ حوكمڕانیێ و هێزا سەرەكی یا ئۆپۆزسیۆنێ ل زۆنا كەسك دەستنیشان دكر، د نووترین پێشهات دا ڕووبەڕووی پێلەكا توند یا ڕەخنەیێن جادێ و چاڤدێرێن سیاسی بوویە و ئەڤ پاشەكشێیا سیاسی، كو پاش ڕێككەڤتنا وان دگەل ئێكەتی نیشتمانی كوردستان هاتیە هەبوونێ، وەك نیشانەكا ڕوون بۆ تەسلیمبوونا سیاسی و پاشەكشێ ل وان دروشم و پرەنسیپان تێتە نێرین كو پێشتر نەوەی نوێ بانگەشە بۆ دكر.
نەوەی نوێ ل سەر فەلسەفەیەكا ڕادیكاڵ یا دژایەتیكردنا پێكهاتەیا حوكمڕانیێ و ڕەتكرنا لێكتێگەهشتنێ دگەل هێزێن دەسهەلاتێ (پارتی و ئێكەتی) هاتبوو دامەزراندن، بەلێ ڕێككەڤتنا وان یا دویماهیێ سەلماند كو ئەڤ هێزە د ئەنجامدا نەچار بوو ملێ خۆ بۆ ئەجێندایێن ڕۆژەڤا سیاسی بچەمینیت و د بن سێبەرا ئێكەتیێ دا كار بكەت و ب ڤێ گوهرینێ، نەوەی نوێ پێگەهێ خۆ یێ ئۆپۆزسیۆنبوونا ڕاستەقینە ژدەست دا و هۆنەرێ مانۆڕا خۆ وەك پاشكۆیەكێ هێزەكا دەسەڵاتێ كورتكر و ل ئالیەكێ دی، سەرەڕای هەمی بزاڤێن نەوەی نوێ بۆ كێمكرنا پێگەیێ جەماوەری یێ، پارتی دیموكراتی كوردستان، بەلێ پارتی هەر وەك سەركەڤتیێ ئێكێ یێ هەلبژارتنان و جەمسەرێ سەرەكی یێ بڕیارا سیاسی ل هەرێمێ دی مینیت.
سیاسەتا لادانێ و پاشگوێخستنا خزمەتگۆزاریان ل پارێزگەها سلێمانیێ و دەڤەرێن زۆنا كەسك، كارتەكا بهێز بوو كو جەماوەر د هەڵبژارتنان دا دەنگێ خۆ ببەخشیتە نەوەی نوێ، نەك ژبەر هەبوونا ئایدیۆلۆژیایەكا بهێز و پێشەنگ ل دەڤ ڤێ حزبێ، بەڵكو وەك كارڤەدانەكا جەماوەری و سزادانا ڕەوشا تێكچووی یا دەڤەرێ بوو، د دەمەكێ دا كو دەنگدەرێ نەڕازی یێ سلێمانیێ ل هیڤیا هندێ بوو نەوەی نوێ ببیتە هێزەكا فشارێ بۆ گوهۆرینێن بنەڕەتی، بەلێ چوونە دناڤ حەوزا سیاسی یا ئێكەتیێ دا باوەریا دەنگدەران ل هەنبەر درووشمێن ئۆپۆزسیۆنێ ب ئێكجاری لۆك كر و ئەڤ پێنگاڤە وەك پاشەكشێ و ناپاكی ل دەنگێ وان هاتە دیتن.
ل سەر ئاستێ ناڤخووی، پێشبینی دهێتە كرن كو د پاشەڕۆژەكا نێزیك دا، ناڤمالا ڤێ حزبێ تووشی گوهۆرین و لێكترازان و ڤەقەتیانێن مەزن ببیت و ب پشتڕاستی ڤە ژمارەیەكا سەركردە و ئەندامێن دیار یێن نەوەی نوێ كو هێشتا دڵسۆزێ پرەنسیپێن ئۆپۆزسیۆنێ نە، دێ خۆ ڤەكێشن یان ل گەل ڤێ ئاڕاستەیا نوو یا حزبێ نەمینن و جودا ل ڤێ، پەرلەمانتارێن ڤێ ڤەلڤینێ د ناڤ هۆلا پەرلەمانی دا دێ هێنە ڕووبەڕووبوون ل گەل شۆكەكا سیاسی و ئەخلاقی، چونكی ئێدی نەشێن ب هەمان پۆتێنشیاڵ و توندی یا جاران ڕەخنێ ل سیاسەتێن دەسەڵاتا سلێمانیێ بگرن، ئەڤە ژی دێ بیتە ئەگەرەك كو هندەك ژ وان ڕێكا سەربەخۆبوونێ یان جودابوونێ بگرنەبەر و ب خواندنا من ڕێككەڤتنا نەوەی نوێ دگەل ئێكەتیێ، خالەكا وەرچەرخانێ بوو كو تێدا ماسكێ ئۆپۆزسیۆنێ ل سەر ڕوویێ ڕاستەقینە یێ نەوەی نوێ كێشا و ڤێ ڕوودانێ سەلماند كو دروشمێن درێژدەم یێن دژی دەسەڵاتێ، بتنێ پێژەك بوون بۆ گەهشتن ب مەرامێن سیاسی و د ڤی وێنەیێ دا، واقیعی سیاسی یێ كوردستانێ یێ پێكهاتوو ژ هێزا سەرەكی (پارتی) وەك ڕاستیەكا جێگیر و نەگۆڕ مایەڤە، د دەمەكێ دا كو نەوەی نوێ باوەری و سەرمایەیێ خۆ یێ جەماوەری بەر ب فۆرمەكێ بەرزەبوونێ بر و پارتی ژی، ژبەر چەندین فاكتەرێن ستراتیژی وەك جێگیری و ڕێكخستنا بهێز یا جەماوەری، پاراستنا سەقامگیری و پارێزگاریكرن ژ پێگەیێ قەوارەیێ دەستووری یێ هەرێمێ، و ئەنجامدانا پرۆژەیێن ئاڤەدانیێ و ژێرخانەیێن خۆدان ڤەژاندن، دێ وەك هێزا ئێكێ و پێشەنگ د كێشانا نەخشێ سیاسی یێ هەرێمێ دا بەردەوام بیت.

دەما دەوڵەت یان هەرێمەك ئێكرێزیا بڕیارا سەروەریا خۆ ژ دەست ددەت، ڤالاهیا هێزێ (Power Vacuum) دروست دبیت، كو ئەو بخۆ دەستێوەردانێن دەرەكی ڕادكێشیت. هێزێن هەرێمی و نێڤدەوڵەتی چ جاران دوودل نابن د ڤەگوهاستنا درزێن ناڤخۆیی دا بۆ سەپاندنا ئەجێندایێن خۆ یێن جیۆپۆلۆتیكی.
ئەگەر ئەم هەرێما كوردستانێ بكەینە میناك بۆ گۆتارا خۆ، دێ بینین كو هەرێم د ڤێ قۆناغێ دا ل سەر هەمان هێڵ و د هەمان ڕەوش دایە، دووركەفتن ژ ئێكرێزی و تەباییێ بوویە ئەگەر كو پێگەهێ دانوستاندكارێ هەرێمێ دگەل بەغدا لاواز ببیت، و شكۆ و سەقامگیریا وێ تا ڕادەیەكی بكەڤیتە د بن سێبەرا مەترسیێ دا، كو د بۆری دا هەردەم وەك میناكەكا بێ وێنە ل دەڤەرێ دهاتە دیتن.
ئەڤ دیمەنە فەلسەفا دیرۆكا كوردی، كاروانێ دوورودرێژ یێ دۆزا مە و ململانێیێن دیرۆكی یێن چەندین دەهەیێن بۆری دهینیتە بیرا مە، كو هەردەم ڕاستیەكا ئەزەلی و نەگۆڕ دسەلمینن و هێزا كوردی هەردەم د ئێكرێزیا وێ دا بوویە، و پەرتبوون و ژێكڤەبوونێ ژی، تەنیا ئالۆزی و ژدەستدانا دەلیڤەیێن زێڕین د ڕێ دا هێلاینە.
د ناڤ ڤی كەشوهەوایێ پڕ ژ گرژی دا، كو دبیتە مەترسی بۆ دابەشبوونا ناڤماڵا كوردی، ڕۆڵێ سەرۆك مەسعود بارزانی دەردكەڤیت و چەمكێ سەركردایەتیا كاریزمایی و دیرۆكی كو ماكس ڤێبەرێ كۆمەڵناس باسی لێ دكەت بەرجەستە دبیت، سەركردایەتیەك كو شەرعیەتا خۆ ژ ناڤ جەرگێ دیرۆكا خەباتێ و باوەریا جەماوەری یا سەرووی قەیرانێن حزبی بدەستڤە ئینایە.
سەرۆك بارزانی وەك لایەنەكێ ململانێ ڕەفتارێ ناكەت، بەلكو وەك مەرجەعەكێ نیشتمانی و نەتەوەیی یێ بلند كو جهێ ڕێزگرتنا گشتییە گاڤان دهاڤێژیت. سەرۆك ب خواندنا خۆ یا فەلسەفیانە بۆ دیرۆكێ دزانیت كو كیانێن سیاسی ب دروشمێن دەمكی ناهێنە پاراستن، بەلكو ب تەبایی و ئێكرێزیا ناڤخۆیی دشێن خۆ و نیشتمانێ خۆ بپارێزن.
سەرۆك بارزانی ژ دیدەگەها ڤێ بەرپرسیاریەتیا دیرۆكی و بۆ شكاندنا ڤێ چەقبەستووییا سیاسی، چەندین دەستپێشخەریێن وێرەك ل بەردەم دانا و ئەو ژی ب پشتبەستن ب ڕوحا دیمۆكراسییا تەوافقی كو دبێژیت، بڕێڤەبرنا جڤاكێن فرەجۆر پێدڤی ب دیالۆكەكا بەرپرسیارانە یا نوخبەیان هەیە، دا كو هەڤسەنگی د ناڤبەرا دوو بەران دا هەبیت و ڕێزگرتن ل شایستەیا دیمۆكراسی و ئەنجامێن سندوقێن دەنگدانێ، و هەڤدەم، پەڕوێزنەخستنا هەڤپشكێن دی یێن ل سەر ئەرزی.
بانگەشەیا بەردەوام یا سەرۆك بارزانی بۆ كۆمكرنا لایەنان ل سەر مێزەكا گڕۆڤر، ژ حیكمەتەكا كۆرا سیاسی ژێدەر دگریت، كو دوپات دكەت پاراستنا كیانێ دەستووری یێ هەرێما كوردستانێ و بەرژەوەندیێن گەلێ وێ، بلندترین ئارمانجە كو دڤێت هەموو دەستكەفتێن دەمكی یێن حزبی و پۆستێن دەمكی د پێخەمەت وێ دا بهێنە دویرخستن.
ل ڤێرێ، ڕۆڵێ مە وەك نوخبەیا ڕۆشنبیر و سیاسی د سنوورێ چاڤدێریكرن و شیكاركرنێ دا ناوەستیت، بەلكو ئەڤ وەرچەرخانا هەستیار مە دئێخیتە بەردەم بەرپرسیاریەتەكا دیرۆكی و ئەخلاقی یا مەزن، كو پێدڤی دكەت وەك پڕەكا پەیوەندیێ و ئامرازەكێ فشارا ئەریینی بۆ پشتەڤانیكرنا ڤێ دەستپێشخەریا نیشتمانی بلڤین و ڕۆلێ مە ئەڤڕۆ د هندێ دایە كو گۆتارێن گرژ، پۆپۆلیستی و توندڕەو هەلوەشینین و حیكمەت و دەستپێشخەریێن سەرۆك بارزانی بكەینە هوشیاریەكا گشتی و كولتوورەكێ سیاسی كو دابەشبوونێ ڕەت بكەت و وەك رەوشەنبیر و سیاسی، ئەركێ سەركردایەتیكرنا ڕایا گشتی ل سەر ملێن مەیە، دا كو بەر ب قەبوولكرنا سازشێن هەڤپشك گاڤ بهێنە هاڤێتن، چونكی ئەڤ چەندە ئاماژەیە بۆ پێگەهشتنا سیاسی نەك شكان و هەروەسا پێدڤییە بنكەیێن حزبی و جەماوەری هان بدەین بۆ كۆمبوون و گەنگەشەیێن ئەرێنی، چونكی نوخبەیا هوشیار هێلا ئێكێ یا بەرەڤانیا كیانێ هەرێمێ یە و دڤێت ب نڤیسین، هەلوەست و پێشنیارێن خۆ یێن ئەقلانی ببینە هێزەكا پشتەڤان، بۆ گوهۆڕینا وێ نەخشەڕێیێ بۆ رۆژەڤەكا بەرجەستە، كو تێدا دەستكەفت و قووتێ وەلاتیان یێ پاراستی بمینیت.
ل دوماهیێ، ئەزموونا مرۆڤایەتیێ سەلماندیە كو چ سەركەفتیێن ڕاستەقینە د شەڕێن ناڤخۆیی دا نینن و پەیڕەوكرنا سیاسەتا لێڤا كەناری (Brinkmanship) دبیتە ئەگەر كو هەمی جڤاك ب بێدەنگی باجا وێ بدەت و گەڕیان ل سەر ڕێڕەوا سەقامگیریێ و پاراستنا دەستكەفتێن هەرێمێ، ئەڤڕۆ پێدڤی ب ڕێككەفتنەكا سیاسی یا بلەز هەیە، كو لۆژیكێ دەوڵەتداریێ بێخیتە پێش لۆژیكێ حزبایەتیێ.
ل ڤێرێ ژی حیكمەتا سەرۆك مەسعود بارزانی و دەستپێشخەریێن وێ وەك هێلا قورتالبوونا ڕاستەقینە و نەخشەڕێگەكا عەقلانی دەردكەڤن، كو ڕێگریێ ل نوقمبوونا كاروبارێن ولاتی د ناڤ زۆنگا مرنێ دا دكەن. دەربازبوون ژ ڤێ رەوشێ، پێدڤی ب بەرسڤدانەكا هۆشیارانە هەیە بۆ ڤێ بانگەوازا حەكیمانە یا سەرۆك بارزانی.

د ناڤ جڤاكێ مە یێ كوردی دا، مێڤانداری تنێ ئەركەكێ جڤاكی نینە، بەلكو پشكەكە ژ ناسنامە و رەوشتێ مە یێ رەسەن، مەزنێن مە گۆتینە: مێڤان خێرا مالێ یە، لێ ڤێ خێرێ و ڤێ رێزێ ژی هندەك بنەما و سنوورێن خۆ یێن هەین كو دڤێت بهێنە پاراستن دا كو شكۆ و رێزا وێ نەهێتە شكاندن.
د جیهانا ئەڤرۆ دا، دەم بوویە گرانترین سەرمایە؛ هەر مالەك و هەر خێزانەك خودان بەرنامە و مژوولیێن خۆ یێن تایبەتن و هاتنا مێڤانی ب بێ ئاگەهداركرن، یان د دەمێن نەگونجای دا، باندۆرەكا نەرێنی ل سەر ڤی سیستەمی دكەت و خودان سەربۆرێن كوردان هاتنا مێڤانێ بێ وەخت وەسا وەسف دكەن: مێڤانێ بێ دەم، خوارنا بێ خێ و بێ تامە، ئانكو ئەو مێڤاندارییا بێ پلان، تام و چێژا وێ رێزگرتنێ ژی كێم دكەت؛ چونكی خودان مال ژ روویێ دەروونی و مادی ڤە یێ بەرهەڤ نینە وەك پێدڤی پێشوازیێ ل میهڤانێ خۆ بكەت.
مال جهێ بێهنڤەدانێ و پاراستنا نهێنیێن ژیانا تایبەتە و دەما كەسەك بێ ئاگەهداری دهێت، دبیت ئەندامێن خێزانێ د حالەتەكێ دا بن كو نەڤێن چ كەسان ببینن، یان مژوولی كارەكێ پڕ ئاریشە بن و ل ڤێرێ دبێژن: هەر كەسەك ل مالا خۆ پاشایە، و دەستدرێژیكرن ل سەر ڤێ پاشایەتیێ ب رێكا هاتنا ژنشكەكێ ڤە، جۆرەكێ نەمانا رێزێ یە بەرامبەر خێزانێ.
مرۆڤێ رەوشەنبیر و تێگەهەشتی، ئەو كەسە یێ كو بەرژەوەندی و بێهنڤەدانا خەلكی دئێخیتە پێش حەزا خۆ یا سەرەدانێ و بكارئینانا ئامرازێن پەیوەندیێ بەری سەرەدانێ، نیشانا رێزگرتنێ یە نەك دووركەفتن و مێڤانێ خودان رێز ئەو كەسە یێ كو دزانیت كەنگی دهێت و كەنگی دچیت، دا كو نەبیتە بار ل سەر ملێن خەلكی، وەك مەزن دبێژن: مێڤانێ گران، ل سەر دلا بارە.
ل دووماهیێ بلا ئەم رەسەنیا خۆ بپارێزین و دەرگەهێن مە هەر یێن ڤەكری بن، لێ بلا ب تێگەهشتن و پەیوەندیێ بن و بلا سەرەدانێن مە ببنە ئەگەرێ كەیفخۆشیێ و بهێزكرنا پەیوەندیێن جڤاكی، نەك ببنە ئەگەرێ وەستیان و دلگرانیا ئێك و دو. رێزگرتن ل دەمی، رێزگرتنە ل مرۆڤی.

پێكئینانا حوكمەتا نوو یا هەرێما كوردستانێ د قووناغەكا گەلەك ئالۆز و هەستیار یا سیاسی و ئابووری دا دەربازدبیت، كو ئەڤ پرۆسەیە ب تەمامی كەفتیە د بن باندۆرا كۆمەكا ستراتیژیەتێن حزبی، هەڤپەیمانیێن نەدیار و ئالنگاریێن قانوونی و جەماوەری دا و د ڤێ قووناغێ دا، پرۆسەیا پێكئینانا حوكمەتێ پێدڤی ب گۆتارەكا نیشتمانی یا بەرپرس هەیە، كو تێدا بەرژەوەندیێن بلند یێن گەلی بكەڤنە پێش بەرژەوەندیێن حزبی یێن تەكتیكی، چونكو ئەڤە تاقیكرنەڤەیا هەرە مەزن یا دیموكراسیێ و مانەڤەیا كیانێ هەرێمێ بخوەیە، ئەڤ چەندە ژی ب ڕاگرتنا هەڤسەنگیێ د ناڤبەرا رێزگرتن ل دەنگێ پرانی و پشكداریكرنا هەمی ئالیان دا دچەسپێت.
د نوكە دا چەندین ئالنگاریێن سەرەكی بەرامبەر پێكئینانا حوكمەتێ دهێنە دیتن، كو ل سەرووی هەمیان قەیرانا باوەریێ و نەبوونا وێ یە و د ناڤبەرا هێزێن سەرەكی دا دهێت، ئەوا كو خواستا وەرگرتنا پۆستێن بلند و دابەشكرنا دەسەڵاتێ كریە دوشوارترین گرێ ل سەر مێزا دانوستاندنان، هەڤتایێ ڤێ قەیرانێ، هەبوونا باندۆرێن دەرەكی و دەستێوەردانێن هەرێمی و نێڤدەوڵەتی هەمان دەم وەك فاكتەرەكێ فشارێ بووینە بۆ ئاراستەكرنا شێوازێ ڕێككەفتنان و د لایەكێ دی دا، پرسا مانەڤەیا هێزێن پێشمەرگەی ب نە ئێكگرتی و نەڤەگەراندنا داهاتێن ناڤخۆیی، ب تایبەت ژ لایێ زۆنا كەسك ڤە بۆ خەزینەیا حوكمەتێ، شیانێن دامەزراندنا حوكمەتەكا بهێز و مەركەزی گەلەك كێم كرینە و ل سەر ئاستێ ناڤخۆیی ژی، گوهنەدان و رێزنەگرتن ل دەنگێ دەنگدەری فاكتەرەكێ دی یێ ل هەنبەر ئاڤانەبوونا كابینەیا نوویە، چونكو ڕێژەیا كورسیان كو پرەنسیپێ سەرەكی یێ دیموكراسیێ یە، پێدڤی دكەت قەبارێ هەر هێزەكا سیاسی د كابینەیا نوو دا رەنگڤەدانا راستەقینە یا دەنگ و كورسیێن وێ حزبێ بیت د پەرلەمانی دا، و پێكئینانا پێكهاتەیا حوكمەتێ ل سەر بنەمایێ شەرعیەتا جەماوەری بیت، نەكو دابەشكرنا فیستیڤالانە یا پۆستان ب سەر هێزێن دۆڕاو یان بچووك دا، چونكو هەر جۆرە پێشێلكاریەك ل دژی ڤی پرەنسیپی، دێ بیتە ئەگەرێ پاشەكشەیا پتر یا وەلاتیان ژ پرۆسەیا سیاسی د پاشەڕۆژێ دا.
جودا ژ ڤان ئاستەنگان، ئێك ژ رووداوێن پێشهات د گۆڕەپانا سیاسی دا، نێزیكبوون یان هەڤپەیمانیا ناڤبەرا نەوەی نوێ و ئێكەتی نیشتمانی یە، ئەوا كو گەلەك نیشانێن پرسیارێ ل سەر ئاستێ جەماوەری دروست كرینە، چونكو لایەنێ نەوەی نوێ ساڵانەكە خوە وەك جێگرێ دەسەڵاتێ و ئۆپۆزسیۆنەكا توند ل دژی پارتێن دەستهەلاتدار ددەتە نیاسین، بەلێ نێزیكبوونا وان ژ ئێكەتیێ، ژ لایێ دەنگدەران ڤە وەك پاشەكشە ژ پرەنسیپان و سەردابرنەكا سیاسی هاتیە دیتن بۆ دەستكەفتێن حزبی یێن بەرتەنگ، بەڵكو ئەڤ جۆرە هەڤپەیمانییە بتنێ كۆدەنگیەكا دەمكی و تەكتیكی تێدا دهێتە دیتن بۆ لاوازكرنا پێگەیێ پارتی، نەك ل سەر بنەمایێ بەرنامەكێ چاكسازی یێ راستەقینە، كو ئەڤە ژی دبیتە ئەگەرێ تێكچوونا هەڤسەنگیا هێزێ ب شێوازەكێ نەسرۆشتی و د حالەتێ گەهشتنا دانوستاندنان ب بنبەستێ سیاسی ژی دا، چەمكێ هەلبژارتنێن بەری دەمی دبیتە مژارەكا گەرم و وەك ئامرازێ گوشارێ و رێكەكا لاوەكی بۆ چارەسەیا ڤێ گرێیێ ژ لایێ لایەنێن ناكۆك ڤە دوبارە دهێتە پێش دا كو د روونشتنان دا سازشێ ژ ئێكودو بگرن، هەر چەندە دوبارەكرنا هەلبژارتنان د كورتە ماوەكێ دا ب بێ گوهۆڕینێن قانوونی و كارگێڕی، چ چارەسەریان بەرهەم ناهینیت، بەلكو دێ قەیرانێ كوورتر لێ كەت و بارگرانیەكا ئابووری یا مەزن بۆ سەر ملێن هەرێمێ دروست كەت.
بەرانبەر ڤان هەمی پێشهاتان، د نوكە دا پارتی دیموكراتی كوردستان بریار دایە كو نەخشە، رێكەڤتن و پێشهات ل سەر بنەمایێ ئەنجامێن هەلبژارتنان بهێنە سەرراستكرن، ب شێوازەكێ كو هەر حزب و ئالیەك ل دویڤ دەنگ و قەبارێ خۆ یێ راستەقینە ماف و پشك د حوكمەتا نوو دا هەبن و ل سەر ڤی بنەمایی، پارتی پێشوازیێ ل كۆمبوونێن دوئالی دكەت دگەل هەر لایەنەكێ سیاسی ب جودا، ب مەرجەكێ كو كێش و سەنگا وان یا كورسیان د پەرلەمانی دا پیڤەرێ سەرەكی بیت، نەك داخوازێن مەزنتر ژ قەبارێ وان یێ ڕاستەقینە و ژ لایەكێ دی ڤە، پارتی ب توندی دژایەتیا وێ چەندێ دكەت كو نەوەی نوێ و ئێكەتی یان هەر هێزەكا دی وەك بەرەیەكێ ئێكگرتی یان هەڤپەیمانیەكا سەپاندی بهێنە سەر مێزا گۆتۆبێژان، چونكو پارتی د ڤێ باوەریێ دایە كو ئەڤ بەرەیە بتنێ بۆ پاشەكشەپێكرن ب مافێن وێ یێن یاسایی یێن سەركەفتنێ هاتیە دروستكرن، لەورا ب هشیاری ڤە رەفتارێ دگەل لایەنان دكەت وەك قەوارێن جودا و سەربەخۆ، دا كو ب ڤێ چەندێ رێ ل مۆنۆپۆلكرنا بریارا سیاسی د پاشەڕۆژا هەرێمێ دا بگریت.

د دیرۆكا گەلێن جیهانێ دا، هندەك چەمك و ناڤ هەنە كو نابیت تنێ د چارچووڤەیێ فەرهەنگۆكێن سەربازی یان پێناسەیێن ئاسایی دا بهێنە كورتكرن و پێشمەرگە بۆ گەلێ كوردستانێ، نە تنێ ناڤێ شەڕڤانەكێ چەكدارە، بەلكو كۆمبوونا دۆزەكێ، ناسنامەیا نەتەوەیەكی و سیمبۆلا مان و بەردەوامبوونێ یە و ئەگەر دوهی چەكێ پێشمەرگەی ئامرازێ ڕووب ڕووبوونا ڕژێمێن داگیركەر و پاراستنا مان و نەمانێ بیت، ئەڤرۆ ئەو چەك سیمبۆلێ پاراستنا دەستكەفتێن قانوونی و كیانێ نیشتیمانی یە، چونكو چەكێ دوهی چەكێ پارتیزانی و بەرەڤانییا ل گوند و چیایان بوو ل دژی ئۆپەراسیۆنێن قڕكرنا نەتەوەیی (ئەنفال و كیمیابارانێ)، و چەكێ ئەڤرۆ ژی چەكێ پاراستنا دەولەتداری، دیموكراسی و پێكڤەژیانا ئاشتیانەیە ل دەڤەرێ و پێشمەرگەی د شەڕێ دژی مەزنترین ڕێكخراوا تێرۆرستی یا جیهانی (داعش) دا، سەلماند كو ئەڤ چەكە نە تنێ كوردستانێ، بەلكو مرۆڤایەتیێ ژی دپارێزیت.
پێشمەرگە نە ژدایكبوویێ سەربازگەهێن رێكخستی و بڕیارێن سیاسی یێن ئاسایی یە، بەلكو ئەو ژدایكبوویێ خوین، رەنج و روندكێن گەلێ كوردستانێ یە و ئەو بەرهەمێ وان هەمی ستەم و زۆردارییانە ئەوا دەهان سالان ل دژی ڤی گەلی هاتینە كرن و دەمێ دایكێن دلبرین رۆندك دباراندن، بابان رەنج ددا و گەنجان خوینا خۆ دبەهژاند، ژ ناخێ وێ ئێش و ئازارێ، هێزەك ب ناڤێ پێشمەرگە سەرهەدا دا كو ببیتە مەتالێ بەرەڤانیێ ژ هەبوونا كوردینیێ.
د تێگەهێ سەربازی یێ كلاسیك دا، چەك تنێ كەرەستەكێ پێكهاتی ژ ئاسن و جبەخانەیێ یە كو بۆ شەڕی دهێتە بكارئینان، بەلێ دەمێ ئەڤ چەكە دكەڤیتە دەستێ پێشمەرگەی، رامانا وی ب تەمامی دگوهۆڕیت، چونكی هەر تفەنگەكا د دەستێ پێشمەرگەی دا، دیرۆكە، فیداكاری یە و چیرۆكا شۆرش، داستان و سەرهلدانێن چیا ل خۆ دگرت و رامانا وێ تێكۆشین، قوربانیدان و دەستبەرداربوونە ژ ژیانا ئاسایی ل پێناڤی پاراستنا ئاخێ دا.
د دیرۆكا گەلێ كوردستانێ دا، چیا هەردەم پشت و پەناها هەییا دۆزا كورد بووینە، بەلێ چیا ب تنێ نەدشیا ببیتە پارێزەر ئەگەر ئیرادە و تفەنگا پێشمەرگەی تێدا نەبایە و ئەڤ پەیوەندییە بوویە جۆمگەكێ پێكڤەگرێدایی، چیایێ سەربلند و پێشمەرگەیێ چەك ل مل. ئەڤ تفەنگا ل سەر ملێ پێشمەرگەی، د سەرمایا دژوار یا زفستانێ و د گەرمایا پڕشۆك یا هاڤینێ دا، بوو زمانێ ڕاستەقینە یێ نەتەوەیەكێ بێدەنگكری، دەما جیهانێ چاڤێن خۆ ل ئازارێن وی دگرتن، دەنگێ وێ تفەنگێ تنێ دەنگێ هشیاركرنێ بوو كو دگۆت: ئەم ل ڤێرەنە و نامرین.
چەكێ پێشمەرگەی بیروباوەرە و ئامرازێ پاراستنا شەرەف، كەرامەت و بها پیرۆزێن نشتیمانی یە و ئەو گوزارشتێ ژ بیروباوەرەكا نەهەژەك دكەت كو مرۆڤ بەرهەڤە گیانێ خۆ ل پێناڤ دا فیدا بكەت، ئەو چەك گوزارشتێ ژ وێ سۆز و پابەندییا كوور دكەت ئەوا هەردەم بۆ گەل، خاك و نشتیمانێ خۆ هەی و ئەو چەك نە بۆ دەستبەسەرداگرتنا خاكا كەسێ یە و نە بۆ زۆرداریێ یە، بەلكو هێمایێ سۆز و پەیمانەكێ یە كو پێشمەرگەی ل گەل چیا و رۆندكێن دایكێن شەهیدان گرێدای كو هەتا دۆز مابیت، بەرەڤانی دێ بەردەوام بیت و پێشمەرگە و چەكێ وی، دو پشكن ژ دیرۆكا نەڤەقەتیای و چەك د دەستێ پێشمەرگەی دا نابیتە ئامرازێ توندوتیژیێ، بەلكو دبیتە خامێ نڤیسینا دیرۆكا قوربانیدان و ئازادییا كوردستانێ، پێشمەرگە چ جاران شەڕخواز نەبوویە و چەكێ وی بۆ هێرشكرنێ و داگیركاریێ نەتەقتیە و دیرۆك دیدەڤانیێ ددەت كو پێشمەرگە جۆتیار، مامۆستا، قوتابی و كاسبكارێ ناڤ بازاری بوو، یێ كو نەچاربووی خام و داسێن خۆ دابنێت و چەكی هەڵگرێت و ئەو حەزژێكەرێ ژیانێ و ئاشتیێ بوو، بەلێ پێشوازی ل مرنێ دكر دا كو نفشێ بهێت د ئاشتیێ دا بژین.
چەكێ پێشمەرگەی، ئەلندەكا گەشە ل سەر مەزارێ شەهیدان و سۆزنامەیەكا هەردەمی یە د دەستێ نفشێ نوو دا، كو كەرامەت و ئاخا كوردستانێ دپارێزیت و چ جاران ناهێلیت دیرۆكا پڕ ل سەرفەرازی بهێتە ژبیركرن.