Rojnameya Evro » د. دلـدار فـەرزندە زێباری https://rojnameyaevro.com/ku Sat, 16 May 2026 22:38:37 +0000 ar hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.0.38 ڕۆژا جیهانی یا پێكڤەژیانا ب ئاشتی.. پەیامەكا ب رامان بۆ دەڤەرێ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%95%db%86%da%98%d8%a7-%d8%ac%db%8c%d9%87%d8%a7%d9%86%db%8c-%db%8c%d8%a7-%d9%be%db%8e%d9%83%da%a4%db%95%da%98%db%8c%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d8%a8-%d8%a6%d8%a7%d8%b4%d8%aa%db%8c-%d9%be%db%95%db%8c%d8%a7/262821/ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%95%db%86%da%98%d8%a7-%d8%ac%db%8c%d9%87%d8%a7%d9%86%db%8c-%db%8c%d8%a7-%d9%be%db%8e%d9%83%da%a4%db%95%da%98%db%8c%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d8%a8-%d8%a6%d8%a7%d8%b4%d8%aa%db%8c-%d9%be%db%95%db%8c%d8%a7/262821/#comments Sat, 16 May 2026 22:13:56 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=262821 ن: پ. هـ. د. دلدار فرزندە زێباری

سالانە ل 16 گولانێ، جیهان ڕۆژا جیهانی یا پێكڤەژیانا ب ئاشتی ساخ دكەتەڤە. ئەڤ ڕۆژە ژ لایێ نەتەوەیێن ئێكگرتی ڤە هاتیە دیاركرن بۆ پێشخستنا تەبایی، لێبۆردەیی، وەكهەڤی، لێكتێگەهشتن و پشتەڤانیێ د ناڤبەرا گەل و نەتەوەیان دا. ل دەڤەرەكا كو ژ مێژە د بن كارتێكرنا شەڕ، بێباوەری و دابەشبوونا سیاسی دایە، ئەڤ ڕۆژە تەنێ نیشانەكا سیمبۆلی نینە؛ بەلكو بێرهێنانەك پڕی ڕامانە كو ئاشتی تەنێ نەبوونا شەڕی نینە، بەلكو هەبوونا دادپەروەری، كەرامەت و دانپێدانا هەڤدوویە.
بۆ گەلێ كورد، ئەڤ پەیامە گرنگیەكا تایبەت هەیە. د درێژاهیا دیرۆكا هەڤچەرخ دا، كوردان ب بەردەوامی حەزا خۆ بۆ پێكڤەژیانەكا ب ئاشتی دگەل هەمی گەلێن دەڤەرێ وەك عەرەب، تورك، فارس و یێن دی دیار كریە، د هەمان دەم دا پاراستنا زمان، كەلتوور، ناسنامە و مافێن خۆ یێن ڕەوا یێن سیاسی و مەدەنی وەك بنەما وەرگرتیە. كێشەیا كورد چ جاران تەنێ كێشەیەكا سیاسی نەبوویە؛ بەلكو كێشەیەكا مرۆڤایەتی یە، كو ڕەگێن وێ د پرەنسیپێن جیهانی یێن كەرامەت، وەكهەڤی و ناسنامەیێ دا نە.
پێكڤەژیانا ب ئاشتی ب وێ ڕامانێ نینە كو داخواز ژ گەلەكی بهێتە كرن دەست ژ ناسنامەیا خۆ بەردەت دا كو یێن دی ڕازی بكەت. پێكڤەژیانا ڕاستەقینە ل سەر بنەمایێ قەبوولكرنێ دهێتە ئاڤاكرن و سەر بنەمایێ هەڤپشكیێ . گەلێ كورد گەلەك جاران سەلماندیە كو ئەو ل دویڤ پێكڤەژیانەكا ب ئاشتی دگەڕیێت كو بنەمایێ وێ ڕێزگرتنا دوولایەنە بیت. ل هەرێما كوردستانێ، سەرەڕای هەمی ئالۆزیان، هەوڵێن بەردەوام هەین بۆ ئاڤاكرنا جڤاكەكێ كو تێدا پێكهاتێن جودا یێن نەتەوەیی و ئایینی ب ئاشتی ل تەنیشت ئێك بژین. كورد پتر ژ هەر كەسەكێ دی بهایێ پێكڤەژیانێ دزانن، چونكی وان تامێ نەمان و وەستانێ ب هەردوو ڕەنگان چێژتیە.
د هەمان دەم دا، ئاشتییا ڕاستەقینە پێدڤی ب هندێ هەیە كو دانپێدان ب مافێن كوردان بهێتە كرن، نەك وەك دەستكەفتێن دەمكی یان كەرەستەیێن مامەلەیا سیاسی تەماشەی وان بهێتە كرن. مافێن كەلتووری، ژ وان ژی خویندن ب زمانێ دایكێ و ئازادی د پاراستنا كەلەپۆرێ دیرۆكی دا، مافێن سەرەكین. هەروەسا مافێن مەدەنی و سیاسی ژی گەلەك پێدڤینە، دا كو خەڵك بشێت ب تمامی بەشداریێ د ژیانا گشتی دا بكەت و پاشەڕۆژا خۆ ب دیمۆكراسیانە دیار بكەت. ئاشتی بێی ماف یا لەرزۆكە؛ كەرامەت بێی دانپێدان یا كێمە.
ژبەر هندێ، ڕۆژا جیهانی یا پێكڤەژیانا ب ئاشتی وانەیەكا گرنگ پێشكێشی حكۆمەت و جڤاكێن ڕۆژهەڵاتا ناڤین دكەت: سەقامگیری ب نكۆلیكردن ل ناسنامەیێ یان سەركوتكرنا داخوازێن ڕەوا بدەست ناهێت. ئاشتییا بەردەوام وێ دەمێ پەیدا دبیت كاتێ هەمی گەل هەست ب ڕێز و بەشداریێ بكەن. گەلێ كورد داخوازا ئیمتیازێ یان دەستهەڵاتێ ل سەر یێن دی ناكەت؛ بەلكو داخوازا وەكهەڤیێ دگەل یێن دی دكەت. ئەڤ جوداهیە گەلەك یا گرنگە. داخوازكرنا كەرامەتێ نە گەفە بۆ سەر ئێكەتیا نیشتمانی؛ بەلكو بنیاتێ گرێبەستەكا جڤاكی یا ب هێزتر و دادپەروەرترە.
زێدەباری ڤێ چەندێ، ئەزموونا كوردان دشێت ب ئەرێنی پشكداریێ د ئاشتییا دەڤەرێ دا بكەت. جڤاكا كوردی هەردەم جەخت ل سەر میانڕەوی، فرەمیۆری و ڤەكربوونێ كریە. د دەمەكی دا كو توندڕەوی و تایفەگەریێ گەف ل دەڤەرێ دكر، حەزا كوردان بۆ پێكڤەژیانێ مۆدێلەكێ جودا پێشكێش كر كو مۆدێلەك ل سەر بنەمایێ هەڤپشكییا مەدەنی و مرۆڤایەتیێ. پێدڤیە ئەڤ چەندە بهێتە قەبوولكرن و پالپشتیكردن، نەك ژێ بهێتە ترساندن.
د ڤێ ڕۆژا جیهانی دا، پێدڤیە ئەم ب بیر بینین كو ئاشتی پەیمانەكا دوولایەنە یە. ژ كوردان دهێتە خواستن، وەك هەمی گەلێن دی، بەردەوام بن د پێشخستنا دیالۆگ، لێبۆردەیی و بهایێن دیمۆكراسی دا. لێ وەڵاتێن جیران و ئەكتەرێن دەڤەرێ ژی بەرپرسیارەتیەكا ئەخلاقی و سیاسی ل سەر ملێن وانە كو گەلێ كورد وەك نەتەوەیەكێ ڕەوا، خودان كەلتوورەكێ دەولەمەند و مافێن نەگوهۆڕ قەبوول بكەن. دانپێدان نە دیاریە؛ بەلكو دادپەروەری یە.
پەیاما 16ێ گولانێ یا ڕوونە: پێكڤەژیانا ب ئاشتی تەنێ وێ دەمێ مسۆگەر دبیت كاتێ ڕێ ب هەر جڤاكەكی بهێتە دان ب كەرامەت بژیت. بۆ گەلێ كورد، ئاشتی چ جاران ب ڕامانا دەستبەردان ژ ناسنامەیێ نەبوویە. بەلكو ب ڕامانا ئاڤاكرنا پاشەڕۆژەكێ بوویە كو تێدا پێكڤەژیان و ماف دگەل ئێك بن. ئەگەر دەڤەر ب ڕاستی ل دویڤ پاشەڕۆژەكا جێگیر و مرۆڤدۆستانە دگەڕیێت، پێدڤیە ئەڤی پرەنسیپی بباوەشینیت و نە تەنێ د ڕۆژێن جیهانی یێن یادگاری دا، بەلكو د سیاست و كارێن ڕۆژانە دا ژی.د

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%da%95%db%86%da%98%d8%a7-%d8%ac%db%8c%d9%87%d8%a7%d9%86%db%8c-%db%8c%d8%a7-%d9%be%db%8e%d9%83%da%a4%db%95%da%98%db%8c%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d8%a8-%d8%a6%d8%a7%d8%b4%d8%aa%db%8c-%d9%be%db%95%db%8c%d8%a7/262821/feed/ 0 ژ ناڤچوونا ئیرانـێ یـان گـوهـۆڕینا ڕژێمێ؟ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%98-%d9%86%d8%a7%da%a4%da%86%d9%88%d9%88%d9%86%d8%a7-%d8%a6%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%80%db%8e-%db%8c%d9%80%d8%a7%d9%86-%da%af%d9%80%d9%88%d9%87%d9%80%db%86%da%95%db%8c%d9%86%d8%a7-%da%95%da%98/260130/ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%98-%d9%86%d8%a7%da%a4%da%86%d9%88%d9%88%d9%86%d8%a7-%d8%a6%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%80%db%8e-%db%8c%d9%80%d8%a7%d9%86-%da%af%d9%80%d9%88%d9%87%d9%80%db%86%da%95%db%8c%d9%86%d8%a7-%da%95%da%98/260130/#comments Tue, 17 Mar 2026 01:41:19 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=260130 د. دلدار فرزندە زێباری

گرژیێن د ناڤبەرا سێگۆشەیا ئیران، ئەمەریكا و ئیسرائیلێ دا زێدە بووینە ژ پشتی هێرشێن حەماسێ بۆ سەر ئیسرائیلێ د 7ێ ئۆكتۆبەرا 2023ێ دا، كو تێدا میلیشیاتێن ب پشتەڤانیا ئیرانێ ل ئیراق، سووریا، لوبنان و یەمەنێ مەیدانا شەڕی بەرفەرهتر كریە. ئۆپەراسیۆنێن تۆڵەڤەكرنێ یێن ئیسرائیلێ دژی حزبوڵا و لایەنێن ئیرانی یێن پشتەڤان، دگەل لێدانێن ئەمەریكی بۆ سەر گرۆپێن لایەنگرێن تارانێ، نیشانا وێ چەندێ نە كو هەڤڕكی بەرەڤ ڕووبەڕووبوونەكا ڕاستەوخۆ دچیت. بەرنامێ ئەتۆمی یێ ئیرانێ ژی، كو نوكە یۆرانیۆمێ ب ڕێژەیەكا نێزیكی ئاستێ چەكێ ئەتۆمی دەوڵەمەند دكەت، گەفێن هەبوونی بۆ سەر ئیسرائیلێ و قانوونێن جیهانی یێن دژی بەلاڤبوونا چەكێ ئەتۆمی زێدەتر دكەت. ستراتیژیەتا تارانێ (تەوەرێ بەرگریێ)، كو برێكا وێ چەكداری ددەتە بریكارێن خۆ ژ حۆسیان بگرە هەتا میلیشیاتێن شیعە یێن ئیراقێ، هەرێما كوردستانێ دكەتە د بن گەفەكا ڕاستەوخۆ دا. مووشەكێن ئیرانێ باژێڕێ هەولێرێ و وەلاتێن جیران كرینە ئارمانج، كو بوویە ئەگەرێ شەهیدبوونا سڤیلان، ئەڤە ژی دژایەتیا وێ ڕژێمێ بۆ قەوارێ هەرێما كوردستانێ پشتڕاست دكەت. ل هەمبەر ڤێ چەندێ، ئەمەریكا یا كو پابەندە ب ئاساییشا ئیسرائیلێ و ڕووبەڕووبوونا تەشەنەكرنا ئیرانێ، د بن فشارەكێ دا كو تارانێ ب ئاوایەكێ ئێكجارەكی لاواز بكەت. ئەڤ نڤیسینە ل سەر دوو سیناریۆیێن سەرەكی بۆ دووماهی ئینان ب ڤێ شەڕی دكۆلیت: گوهۆڕینا ڕژێما ئیرانێ ب هێزێ یان ژی هەرەفاندنا جوگرافیا وەلاتێ ئیرانێ، دگەل هەڵسەنگاندنا ئەنجامێن وان ل سەر سەقامگیریا دەڤەرێ، ب تایبەت بۆ هەرێما كوردستانێ.
سیناریۆیێ ئێكێ: گوهۆڕینا ڕژێمێ ب وی ڕەنگێ ئەمەریكا و ئیسرائیل دخوازن
ئەڤ ڕێبازە هزر د لادانا ڕژێما ئایینی یا ئیرانێ دا دكەت و دانانا حكومەتەكا لایەنگرا ڕۆژئاوا، ب وەرگرتنا نموونەیا گوهۆڕینێن بلەز یێن ل ئیراق و لیبیا پشتی ٢٠٠٣ێ. ئەڤ چەندە پێدڤی ب هەڵوەشاندنا سوپایێ پاسداران، دەستبەردان ژ خەونێن ئەتۆمی، و ئاساییكردنا پەیوەندیان دگەل ئیسرائیلێ هەیە، كو ئەڤە هێلێن سۆرن بۆ واشنتۆن و تەل ئەبیبێ.
پشتەڤانێن ڤێ هزری پشتبەستنێ ب ناڤخۆیا ئیرانێ دكەن: خۆپێشاندانێن بەرفەره یێن پشتی مرنا (ژینا ئەمینی) ل سالا 2022ێ لاوازییا ڕژێمێ دیار كر، دگەل داڕمانێ ئابووری (هەلاوسان 40%، بێكاری د ناڤ گەنجان دا پترە ژ 30%؛ ڕاپۆرتا بانكا جیهانی 2024). ئیسرائیل و ئەمەریكا دشێن ب هێرشێن سەربازی یێن ڕاستەوخۆ، سزایان، و پشتەڤانیا گرۆپێن ئۆپۆزسیۆنێ وەك (ئەنجومەنێ نیشتمانی یێ بەرگریا ئیرانێ) ڤێ پرۆسێ بلەزتر بكەن.
لێ مەترسی گەلەك مەزنن: دەزگەهێ ئاساییشا ئیرانی (150 هزار ئەندامێن هێزا بەسیج) پێشتر سەرهلدان سەركوتكرینە، و ڕەنگە ڕژێمەكا نوو ببیتە ئەگەرێ پاشەگۆردەكی كو توندڕەو یان جیهادیان بهێز بكەت، وەك ئەوا ل ئیراقێ پشتی سەدامی چێبووی. سەبارەت هەرێما كوردستانێ، ملدانەدەنا تارانێ ڕەنگە بۆ دەمەكێ كورت سنوران ئارام بكەت، لێ دێ هەژمۆنا فارسی چەسپینیت و داخوازیێن كورد، بەلووچ و ئازەریان پشتگوڤە هاڤێژیت. ئەڤ سیناریۆیە دەستكەفتێن دەمكی دئینیت، لێ ئیرانێ ب ئێكگرتی دهێلیت كو دژی فیدرالیزما نەتەوەیی بیت. سیناریۆیێ دووێ: هەرفین ب شێوازێ سۆڤیێتی و پارچەبوونا هەرێمی
ئەڤ بژاردەیە چاڤ ل هەلوەشاندنا ئێكەتیا سۆڤیێتی دكەت ل سالا 1991ێ: داڕمانا ئابووری، جودابوونا نخبەیا دەستهەڵاتدار، و شۆڕشێن نەتەوەیی كو ئیرانێ دابەش دكەن بۆ كیانێن نەتەوەیی. ئیران (ئیمبراتۆریەتەكا دەستكردە) كو 85 ملیۆن كەسن: (فارس 61%، ئازەری 16%، كورد 10%، بەلووچ 2%، عەرەب 2%، و یێن دی). ئەڤ وەڵاتە بێی هەبوونی پەیوەندیەكا ئایدیۆلۆژی یا بێهێزە.
ئەگەرێن ڤێ چەندێ ژی ب لێدانێن ئاسمانی و سزایێن كو داهاتێ نەفتێ كێمكرینە (50% كێمبوویە ژ 2018ێ وەرە) دەستپێدكەن؛ هەروەسا هەڤڕكیێن د ناڤ سوپایێ پاسداران دا، و شكەستنا بریكارێن وێ (وەك پاشەكشێ حزبوڵا). ژ لایێ دیرۆكی ڤە، دابەشبوونا ئیمبراتۆریەتا قاجاری ل سالا 1925ێ و هەلوەشاندنا دەوڵەتا عوسمانی، دەوڵەتێن نوو بەرهەم ئینان. پشتی هەرفینێ:
* كوردستان: كوردستانی ئیران (ڕۆژهەڵات) دگەل حكومەتا هەرێما كوردستانێ ئێك دگرن، و ئێكەتیا نەتەوەییا كورد بجهـ دئینن.
* بەلۆچستان: سەربەخۆیا سیستان و بەلۆچستانێ، مینا بزاڤێن بەلۆچان ل پاكستانێ، دگەل هەبوونا دەرگەهەكێ دەریایی.
* ئازەربایجان: ئێكگرتنا پارێزگەهێن باكوورێ ڕۆژئاوا دگەل دەوڵەتا ئازەربایجانێ.
* عەرەب: خوزستان (یا دەوڵەمەند ب نەفتێ) یان دچیتە سەر ئیراقێ یان هەوڵا سەربەخۆییێ ددەت.
شیكاریا هەڤبەركری و ئەنجامێن هەرێمی
گوهۆڕینا ڕژێمێ پاراستنا سنورێن ئیرانێ دكەت، كو وێ دئێخیتە بەر گوهۆڕینێن بەردەوام یێن سنووران د بن دەستهەلاتەكا دی یا ستەمكار دا. لێ هەرفین گەفێ ب ئێكجاری ناهێلیت، و (ڕۆژهەڵاتەكا ناڤین یا نەتەوەیان) ئاڤا دكەت كو مافێ چارەنڤیسی تێدا سەروەر بیت. ژ لایێ ئابووری ڤە، پارچەبوون ژێدەرێن نوو ڤەدكەت: گازا بەلۆچستانێ بۆ توركیا، نەفتا كوردی بۆ هنارتنێ.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%da%98-%d9%86%d8%a7%da%a4%da%86%d9%88%d9%88%d9%86%d8%a7-%d8%a6%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%80%db%8e-%db%8c%d9%80%d8%a7%d9%86-%da%af%d9%80%d9%88%d9%87%d9%80%db%86%da%95%db%8c%d9%86%d8%a7-%da%95%da%98/260130/feed/ 0 بانگەوازیـەك بـۆ بـەردەوامییا ئـاڤـاكرنـا بهایـان د قـووناغێن خـواندنـێ دا https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%d8%a7%d9%86%da%af%db%95%d9%88%d8%a7%d8%b2%db%8c%d9%80%db%95%d9%83-%d8%a8%d9%80%db%86-%d8%a8%d9%80%db%95%d8%b1%d8%af%db%95%d9%88%d8%a7%d9%85%db%8c%db%8c%d8%a7-%d8%a6%d9%80%d8%a7%da%a4%d9%80/250666/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%d8%a7%d9%86%da%af%db%95%d9%88%d8%a7%d8%b2%db%8c%d9%80%db%95%d9%83-%d8%a8%d9%80%db%86-%d8%a8%d9%80%db%95%d8%b1%d8%af%db%95%d9%88%d8%a7%d9%85%db%8c%db%8c%d8%a7-%d8%a6%d9%80%d8%a7%da%a4%d9%80/250666/#comments Mon, 18 Aug 2025 23:02:25 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=250666 د. دلـدار فـرزندە زێباری *

پرۆسەیا خواندنێ ل هەرێما كوردستانێ خودان میراتەكێ كەڤنار یێ پەروەردەیی یە كو تێدا بابەتێن بهایی و ئەخلاقی ڕۆلەكێ سەرەكی هەبوو، وەك ئەخلاق، پەروەردا نشتیمانی، پەروەردا ئیسلامی، مێژوو، و خێزان. ڤان بابەتان، د درێژاهییا سالان دا، پشكداری د چاندنا بنەمایێن سەرەكی یێن هەڤوەلاتیبوونێ، بهێزكرنا هەستا بەرپرسیارەتییا جڤاكی و گەشەپێدانا ڕەفتارا ئەرێنی ل دەڤ نەوەیێن گەنج دا كر.
لێ د سالێن دوماهیێ دا، گوڕانكاریێن بەرچاڤ د پێكهاتەیا پرۆگرامێن خواندنێ دا ڕوویدان، كو گەلەك وانەیێن پەروەردەیی یێن سەرەكی هاتنە كێمكرن یان ژناڤبرن و ب زۆری بێی هەبوونا بەدیلێن سەردەمانە كو د كاریگەریێ دا هەڤسەنگ بن. سیاسەتێن نوی ب شێوەیەكێ سەرەكی گرنگی ب لایەنێن ئەكادیمی دا و لایەنێن بهایی، ئەخلاقی و جڤاكی پشتگوهـ هاڤێتن، ئەوێن كو بنەمایێ ئاڤاكرنا كەسایەتییەكا هەڤسەنگ یا قوتابی نە.
ئەڤ ڤەگوهاستنێ بوویە ئەگەرێ پاشڤەچوونا ژیواریا گیانێ جڤاكی و هەستا دەستپێشخەریێ، هەروەسا ژیبوونا نشتیمانی د ناڤ قوتابیان دا لاواز كر و ئەڤە ژی د ڕەفتارێن نەوەیێن نوو دا دیار بوویە.
ئەڤرۆ، بوویە پێدڤی كو دامەزراوەیێن پەروەردە و فێركرنێ ل هەرێمێ دیدەكا نوی هەلبژێرن كو ژنوی بها و گرنگیێ بدەتە پەروەردەیا گشتگیر، دا كو فێركرن تنێ د گەهاندنا پێزانین و زانینێن ئەكادیمی دا سنۆردار نەبیت، بەلكو ئاڤاكرنا كەسایەتیێ و چاندنا وان بهایان ژی ڤەبگریت كو هەڤبەستنا جڤاكی و بەردەوامییا گەشەپێدانێ بهێز دكەن.
ژبەر هندێ و ژ بەرپرسیارەتییا مە یا زانستی و جڤاكی وەك مامۆستایێن زانكۆیێ و پەروەردەكار، ئەز نەخشەڕێیەكا چاكسازیێ بۆ پێشئێخستنا پرۆگرامێن پەروەردەیی ل هەرێما كوردستانێ پێشنیار دكەم.
– زێدەكرنا بابەتێن نویكری د پرۆگرامێن خواندنێ دا ل دۆر پەروەردا ڕەوشتی و نیشتیمانی و گەشەپێدانا كەسایەتی، ب مفا وەرگرتن ژ باشترین ئەزموونێن جیهانی، ل گەل لبەرچاوگرتنا تایبەتمەندییا چاندی یا جڤاكێ كوردستانێ.
– دابینكرنا پرۆگرامێن ڕاهێنانێ یێن بەردەوام بۆ ستافێ وانەبێژیێ، كو بشێن شێوازێن پەروەردەیا ئەرێنی بكاربینن و شیانێن قوتابیان د پۆلێ دا و ژ دەرڤە بگەشینن.
– دیزاینكرنا چالاكیێن ناڤ پۆلێ و دەرڤەی پۆلێ كو تەركیزێ ل سەر ئاڤاكرنا شیانێن سەركردایەتیێ، كارێ كۆمێ، دەستپێشخەریێ و بهێزكرنا هەستا هەڤبەندیێ بكەن.
– كویركرنا ڕۆلێ دایك و بابان و جڤاكێ سڤیل دا كو ببنە هەڤپشكێن ڕاستەقینە د پرۆسەیا پەروەردەیێ دا، كو ئەڤە پشتەڤانییا سیستەمێ بهایان د ژینگەها قوتابخانێ دا زێدە دكەت.
– نویكرنا سیستەمێ هەلسەنگاندنێ ب شێوەیەكێ كو لایەنێن ڕەفتاری و بهایی و جڤاكی بخۆڤە بگریت، د گەل بدەستڤەئینانا ئەكادیمی، بۆ مسۆگەركرنا ئاڤاكرنا كەسایەتیەكا تەمام بۆ قوتابی.
پەروەردا هەمەلایەن خۆشیەكا هزری نینە، بەلكی وەبەرهێنانەكا ستراتیژییە كو ل سەر ئاسایشا جڤاكی و ئابووری یا جڤاكی دیار دبیت. لەوا پێداچوون و گەشەپێدانا پرۆگرامێن مە یێن پەروەردەیی ب شێوەیەكێ كو ڕەهەندێ بهایی ب خۆڤە بگریت، داخوازیەكا ب لەزە و پێدڤی ب هەولێن هەڤپشك ژ وەزارەتا پەروەردێ، زانكۆیان و دایك و بابان هەیە. چونكی ب پاراستنا نفشێ نوی ب بهایان و زانینێ، ئەم پاشەڕۆژەكا گەش بۆ كوردستانێ چێدكەین.
* راگرێ كولیژا تەكنیكی-ئاكرێ/ زانكویا ئاكرێ بو زانستێن كرداری

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%d8%a7%d9%86%da%af%db%95%d9%88%d8%a7%d8%b2%db%8c%d9%80%db%95%d9%83-%d8%a8%d9%80%db%86-%d8%a8%d9%80%db%95%d8%b1%d8%af%db%95%d9%88%d8%a7%d9%85%db%8c%db%8c%d8%a7-%d8%a6%d9%80%d8%a7%da%a4%d9%80/250666/feed/ 0 ئاریشە و ڕێكێن پێشئێخستنا قووناغا زارۆكینیا زوو ل هەرێما كوردستانێ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%b4%db%95-%d9%88-%da%95%db%8e%d9%83%db%8e%d9%86-%d9%be%db%8e%d8%b4%d8%a6%db%8e%d8%ae%d8%b3%d8%aa%d9%86%d8%a7-%d9%82%d9%88%d9%88%d9%86%d8%a7%d8%ba%d8%a7-%d8%b2%d8%a7%d8%b1/250140/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%b4%db%95-%d9%88-%da%95%db%8e%d9%83%db%8e%d9%86-%d9%be%db%8e%d8%b4%d8%a6%db%8e%d8%ae%d8%b3%d8%aa%d9%86%d8%a7-%d9%82%d9%88%d9%88%d9%86%d8%a7%d8%ba%d8%a7-%d8%b2%d8%a7%d8%b1/250140/#comments Sun, 10 Aug 2025 23:49:44 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=250140 د. دلـدار فـەرزندە زێباری *

قۆناغا زارۆكینیا زوو گرنگیەكا زێدەتر ل سەر ئاستێ جیهانێ وەردگریت، ژبەركو ئەو بنەمایێ سەرەكی یێ ئاڤاكرنا مرۆڤەكێ باش و وەلاتیەكێ هشیارە. هەرێما كوردستانێ ژی، هەروەكی گەلەك جڤاكێن دی، د ڤی چارچووڤەی دا ڕوو ب ڕوویێ ئاریشەیێن ئاشكەرا دبیت، ئەڤ چەندە مە پالددەت كو ئەڤرۆ ژدل هزرێ د چاكسازیا سیستەمێ داینگەهـ و زارۆكستانان دا بكەین ب ڕێكا بجهئینانا پلانێن ب كریار یێن مەزن.
ڕەوشا داینگەهـ و زارۆكستانان ل هەرێمێ
ل گەل هندێ كو گەلەك دەستپێشخەری ژ لایێ لایەنێن تایبەتمەند ڤە د سالێن بۆری دا هاتینە ڕاگەهاندن، هێشتا پتریا داینگەهـ و زارۆكستانان دیتنەكا پەروەردەیی یا تەمام نینە كو خۆشیێ و ئاڤاكرنا هزر و هەستێن زارۆكی پێكڤە كوم بكەت. چالاكیێن گەلەك ژ ڤان دامەزراوەیان تنێ د كەیف و بوراندنا دەمێ زارۆكان دا دمینن ل دەمێ دەواما دەیبابێن وان، بێی هەبوونا پرۆگرامێن ڕێكخستی یێن كو شیانان بهێز بێخن و بهایێن بنەرەتی و شارەزاییێن جڤاكی بچینن. د هندەك حالەتان دا، لاوازیا پلاندانان و چاڤدێریێ دبیتە ئەگەر كو زارۆك ڕەفتارێن نەرێنی فێر ببن كو دبیت د پاشەرۆژێ دا د گەل وان بژین، و ئەڤ چەندە پێدڤی ب ڕاوەستیانەكا جددی هەیە بۆ دەستپێكرنا چاكسازیێن ڕیشەیی.

وانە و شارەزایی ژ ئەزموونێن نێڤدەولەتی
هندەك وەلاتێن پێشكەفتی وەكو فینلەندا، سوێد، كەنەدا و ژاپۆن، نموونەیێن سەركەفتی پێشكێش دكەن كو ژ هەژی ڕامان و بجهئینانێ نە. ئەزموونێن وان سەلماندیە كو هەبوونا پرۆگرامێن گشتگیر یێن كو تەكەزیێ ل سەر پێشئێخستنا شارەزاییێن هزرا ڕەخنەیی و داهێنانێ، و ڕێكخستنا هەستان و بهێزكرنا كارێ ب كۆم، د گەل چاندنا ڕەفتارێن ساخلەم و بهایان، باشترین ڕێكە بۆ ئاڤاكرنا كەسایەتیا زارۆكی. هەروەسا ئەڤ وەلاتە گرنگیەكا زۆر ددەنە ڕاهێنان و ئامادەكرنا ستافێن پەروەردەیی، و دابینكرنا ژینگەهێن فێركرنێ یێن ئارام و دەولەمەند ب ئامرازێن تەكنۆلۆژی و كەرەستەیێن فێركرنێ یێن كارلێككەر.

تەوەرێن سەرەكی د دیدا چاكسازییا پێشنیاركری دا
ل دویڤ ڤان داتایێن زانستی و ئەزموونێن پێشەنگ، دشێت چەندین گاڤێن ب كریار بۆ پێشئێخستنا سیستەمێ زارۆكییا زوی ل كوردستانێ بهێنە پێشنیاركرن:
– پێشئێخستنا ستانداردێن پەروەردەیی یێن ئێكگرتی كو لایەنێن هزری، جڤاكی و سۆزداری یێن زارۆكی ڤەبگرن.
– ڕێكخستنا پرۆگرامێن بەردەوام یێن شیان بلندكرنێ بۆ ستافێ پەروەردەیی، كو ڕەچاڤی نووترین پرۆگرامێن فێركرنێ بكەن و دگەل پێدڤیێن هەمی زارۆكان بگونجن، ب وان ڤە ژی یێن خودان پێدڤیێن تایبەت.
– ئاڤاكرنا پرێن هەڤكاریێ دگەل خێزانێ و چالاكرنا پرۆگرامێن بەردەوام یێن گەهاندن و ڕاهێنانێ بۆ پشتەڤانیكرنا دویڤچوونا دەیبابان بۆ ڕەوتا پێشكەفتنا زارۆكێن وان.
– بكارئینانا شێوازێن نوو یێن فێركرنێ كو پشتێ ب فێربوونا ب یاریێ و گەشەپێدانا هزرا داهێنەرانە و سۆزداری و گیانێ تیمێ ڤە ببەستن.
– دابینكرنا ژینگەهێن فێركرنێ و خوەشیێ یێن ئێمن د ناڤ دامەزراوان دا، كو پێدڤیێن زارۆكان د ژیێن جودا دا بجهـ بینن.
– چەسپاندنا ڕەوشتێن ساخلەمی و پاقژییا كەسۆكی ب ڕێكا پرۆگرامێن تایبەتمەند، ب هەڤپشكی دگەل شارەزایێن پسپۆر د بیاڤێ ساخلەمیێ دا.
بجهئینانا ڤێ پلانا چاكسازیێ، یا كو پشتبەستنێ ل سەر بەلگەیێن زانستی و شارەزاییێن نێڤدەولەتی دكەت، دێ شێت ئاسۆیێن نوو ل هەمبەر نەوەیێن بهێت یێن هیڤی لێكری ڤەكەت، ئەوێن دێ ئالایێ گەشەپێدانێ بۆ پاشەرۆژێ هەلگرن، و خودان بهایێن نشتیمانی و مرۆڤایەتی بن و خودان كەسایەتیەكا بهێز و شیای بن بۆ پشكداربوون د پێشڤەبرنا كوردستانێ دا.

* راگرێ كولیژا تەكنیكی-ئاكرێ/ زانكویا ئاكرێ بو زانستێن كرداری

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%b4%db%95-%d9%88-%da%95%db%8e%d9%83%db%8e%d9%86-%d9%be%db%8e%d8%b4%d8%a6%db%8e%d8%ae%d8%b3%d8%aa%d9%86%d8%a7-%d9%82%d9%88%d9%88%d9%86%d8%a7%d8%ba%d8%a7-%d8%b2%d8%a7%d8%b1/250140/feed/ 0