بێگومان هەرێما كوردستانێ ئیرۆ د هەستیارترین قووناغا خۆ یا سیاسی دا دەربازدبیت و ئالنگاریێن زۆر كەفتینە بەر بەرۆكێ ڕەوشا سیاسیا هەرێما كوردستانێ، مینا ڤان گۆهوڕین و پێشهاتێن ڤێ داویێ یێن ل دەڤەرێ ڕوی داین، كو باندۆرا خۆ یا ڕاستەوخۆ ل سەر هەرێمێ هەبوویە، یانژی ڤان ناكوكیێن دناڤخۆییا هەرێمێ دا ئیرۆ بەرسنگێ پێكنەئینا كابینەیا دەهێ گرتین و بوویە ئەگەرێ وێ ئێكێ مەترسی بكەڤیتە سەر قەوارێ هەرێمێ، هەردیسا بەحسكرن ل سەر چەكدانانا پێشمەرگەی و تێكەلكرنا وان دگەل هێزێن نیشتیمانی یێن ئیراقێ، كو ئەڤە هەمی ئاماژەنە ل سەر بچووككرنا قەوارێ هەرێمێ و زڤڕاندنا بڕیاردانێ بۆ بەغدا، ئەڤجار یا گرنگە بزانابوون سەرەدەریێ دگەل ڤان پێشهاتا بكەین و ژ پێخەمەت پاراستنا ڤی قەوارەی تەڤایا ناكۆكیێن خۆ یێن پارتایەتی بدەین لایەكی، چونكی پاراستنا قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ د ڤێ قووناغا هەستیار و پڕی ئالۆزیێن هەرێمی و نێڤدەولەتی دا، پێدڤی ب ستراتیژیەكا نیشتمانی، گشتگیر و بلەز هەیە. بۆ ڕێگریگرتن ل لاوازبوون یان ژناڤچوونا ڤی قەوارەی، چەندین پێنگاڤێن سەرەكی و بنەڕەتی هەنە كو دڤێت د زووترین دەم دا بهێنە هاڤێتن و بەراهیا هەر پێنگاڤەكێ ئێكڕێزی و چاكسازییا سیاسیا ناڤخۆیی یە، وەك دبینین ناكۆكیێن حزبی یێن پڕی كێشە و ڤێ عینادا سیاسی مەزنترین مەترسینە بۆ سەر قەوارێ هەرێمێ، دڤێت بەرژەوەندیێن نیشتمانی ببنە سەروەری و ل سەر بەرژەوەندیێن حزبی و دەڤەری ڕا بن، هەردیسا پێدڤییە دەزگەهێن فەرمی یێن هەرێمێ (پەرلەمان، حوكمەت، دادوەری) بهێنە بێلایەنكرن و ل ژێر سیبەرا حزبی دەربكەڤن، داكو باوەرییا هەڤوەلاتیان ب دەولەتداریێ بزڤڕیت. پێنگاڤێن ئێكخستنا هێزێن پێشمەرگەی ل ژێر چەترێ وەزارەتا پێشمەرگەی دڤێت بلەزتر لێ بهێن و ژ هەژموونا حزبی دوور بكەڤن، ئەڤە نە بتنێ داخوازیا گەلێ كوردستانێیە، بەلكو مەرجێ سەرەكی یێ هەڤپەیمانێن نێڤدەولەتی ژی یە بۆ بەردەوامبوونا پشتەڤانیێ، دیسا چاكسازییا ئابووری و كێمكرنا پشتپەستنێ ل سەر نەفتێ، چونكی گرنگیدان ب كەرتێ چاندنێ، گەشتوگوزار، و پیشەسازیێ دێ كێمترین زەرەرێ گەهینیتە هەرێمێ دەما كو كێشە د فرۆشتنا نەفتێ دا پەیدا دبن. چارەسەركرنا كێشەیا مووچەی و بودجەی و گەهشتن ب ڕێكەفتنەكا بنەڕەتی دگەل بەغدا بۆ مسۆگەركرنا شایستەیێن دارایی یێن فەرمانبەران، دێ سەقامگیریا جڤاكی و ئابووری زڤڕینیتە هەرێمێ و لایەنێ لاواز یێ هەرێمێ بەرامبەر بەغدا دێ ب هێزئێخیت، دڤێت هەرێم د دانوستاندنێن خۆ دا دگەل بەغدا، دەستوورێ ئیراقێ یێ سالا ٢٠٠٥ێ بكەتە بنەما بۆ پاراستنا مافێن خۆ یێن فیدرالی و پێدڤیە لایەنێن كوردی ل بەغدا ب ئێك دەنگ و ب ڕحەكا كوردەواری كار بكەن بۆ چەختكرن ل سەر مافێن هەرێمێ و دڤێت هەمی پێكڤە كاربكەن بۆ پاراستنا هەڤسەنگیێ د ناڤبەرا وەلاتێن زلهێزێن هەرێمی؛ بتایبەت توركیا و ئیرانێ، پێدڤیە سیاسەتەكا هەڤسەنگ بهێتە پەیڕەوكرن كو بەرژەوەندیێن هەرێمێ بپارێزیت بێی كو هەرێم ببیتە پشكەك ژ ململانێ و شەڕێن دەڤەرێ، هێشتا ئەمریكا و وەلاتێن ئەورۆپی هەرێما كوردستانێ وەك هەڤپەیمانەكا گرنگ دبینن، لەومان دڤێت ئەڤ پەیوەندییە نە بتنێ پەیوەندیێن سەربازی بن، دڤێت بهێن گوهۆڕین بۆ پەیوەندیێن ئابووری، دیمۆكراسی و مافێن مرۆڤی؛ داكو پشتەڤانییا وان یا بەردەوام بیت، ئێك ژ پێنگاڤێن دی یێن هەری گرنگ كو حوكمەتا هەرێمێ بهاڤێژیت؛ ئەوژی ئاشتكرنا جڤاكی و گەنجانە، ئیرۆ مەزنترین مەترسی ل سەر قەوارەی، كۆچكرنا گەنجان و ساربوونا وانە ژ حەزا نیشتمانی، ئەڤجار دابینكرنا دەلیڤەیێن كاری، ئازادییا ڕادەربڕینێ، و سەروەریا قانوونێ دێ وەك كەرەستەیێ بەرگریێ یێ ئێكێ بیت كو هەڤوەلاتی خۆ ب خۆدانێ ڤی قەوارەی بزانن، ئاشكرایە قەوارێ هەرێمێ نە بتنێ ب چەك و دبلوماسیەتێ دهێتە پاراستن، بەلكو هێزا ناڤخۆیی، دادپەروەریا جڤاكی و ئابوورەكێ ب هێز، باشترین مەتالن دژی هەر مەترسیەكا دەرەكی.

د سەردەمێ مە یێ ئەڤڕۆ دا، دەم بوویە گرانبەهاترین تشت كو مرۆڤ گرنگیێ پێ بدەت، لایەنەكێ گرنگ یێ ژیانا مە كو پێدڤی ب رێكخستنەكا دقیق هەی، لایەنێ ساخلەمیێ یە. وەرگرتنا ژڤانەكی ل دەف نۆژداری، نە بتنێ دەستنیشانكرنا دەمەكی یە، بەلكو دەسپێكا پرۆسەیا چارەسەریێ و رێزگرتنە ل دەمێ نۆژدار و نەخۆشێن دی ژی، هەلبەت كەسەك ژ مە نینە پێدڤی ب چوونا دەڤ نۆژداران نەبیت بۆ پڕسین ژ ساخلەمیا خۆ، بێگومان بەری بچین دەف نۆژداری، نەخاسمە كلینیكێن نۆژدارێن تایبەت دێ پەیوەندیێ ب سكرتێرێ نۆژداری كەین بۆ وەرگرتنا ژڤانەكی تاكو قەرەبالغی ل ژۆرا چاڤەڕێبوونا نۆژداری دروست نەبیت و هەر ئێك ل دویڤ ژڤانێ خۆ بچیتە دەف نۆژداری، ئەو دەما مرۆڤ ل دویڤ ژڤانێ خۆ دچیت و پسیار ژ سكرتێری دكەت كۆ تەئەڤ ژڤانە دایە من، مانە دوورا منە بچمە دژۆرڤە، دێ بێژیت خۆ بگرە هەتا ئەڤێت بەری تە خلاس ببن پاشی دێ گازی تەكەم، هەروەكو ئەو ژڤانێ ب من هاتیە دان دپێگیرنەبوون و چو ڕێز لێ نەهاتە گرتن، مانە ئەو ژڤانێ دایە من بۆ هندێ بۆ دا ل دەمێ خۆ یێ دیاركری چووبام دژۆرڤە، بەلكو ساخلەمی یان ژی دەمێ مرۆڤی هند ناخۆازیت گەلەك بمینیتە ل هیڤیا چوونا ژۆر و مرۆڤ بێزار دبیت تاكو دوورا مرۆڤی دهێت، گەلەك جارا ژ وی ژڤانێ ب مرۆڤی هاتییە دان؛ پشتی ژڤانێ خۆ ب دەمژمێرەكێ یان پتر شنی دچیە دەف نۆژداری و ئەڤە ژی دبیتە جهێ سەرگێژی و دلنەڕەحەتیێ ل دەڤ نەخۆشی و دروستبوونا قەرەبالغیێ ژی د هۆلا چاڤڕێ بوونێ دا، هەلبەت گرنگیا ڕێكخستنا دەمی و پێگیربوون پێ؛ مفایێن خۆ هەنە، وەك كێمكرنا قەرەبالغیێ و نۆژدار ب سەرەنجەكا پتر گوه ل سكالایێن نەخۆشی دگریت دەما كو دزانیت خشتەیێ وی یێ ڕێك و پێكە و فشار ل سەر یا كێمە، ئەڤجار پێگیریبوون ب ژڤانێ خۆ ڕێزگرتنە ل مافێن نەخۆشێن دی و هەر گیرۆبوونەك ژ لایێ نەخۆشەكی ڤە دبیتە ئەگەرێ تێكچوونا خشتەیێ گشت نەخۆشێن پشتی وی.

پێشمەرگە بتنێ هێزەكا لەشكری نینە، بەلكو دیرۆكەكا ساخە ژ خەبات و قوربانیدان ژ پێخەمەت ئاخ و نەتەوەی. گەر تەماشەكەین د دیرۆكا گەلێ كورد دا، پەیڤا پێشمەرگە چو جاران بتنێ وەك چەمكەكێ سەربازی نەهاتیە دیتن، بەلكو پێشمەرگە هێمایێ قوربانیدان، بەرگری، و پاراستنا خاك و كەرامەتا مللەتەكێ مەزلووم بوویە. ژبەر هندێ، دەمێ باس ل سەر بابەتێ چەكدانانا پێشمەرگەی دهێتەكرن، ئەڤە نابیتە بابەتەكێ تەكنیكی یێ سەربازی یێ سادە، بەلكو دكەڤیتە د چارچووڤەیێ پرسیارێن ستراتیژی یێن گرێدایی ب پاشەرۆژ و قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ ڤە. د دەستوورێ ئیراقێ یێ سالا ٢٠٠٥ دا، هێزێن پێشمەرگەی وەك پشكەك ژ سیستەمێ بەرگریا ئیراقی (حرس الإقلیم – پاسەوانێن هەرێمێ) هاتینە ناساندن. ژ لایێ یاسایی ڤە، هەتا ئەو ئەگەرێن كو بووینە ئەگەرێ دروستبوونا هێزا پێشمەرگەی وەك نەبوونا ئارامیێ، گەفێن تیرۆرێ و جێبەجێنەكرنا ماددێ ١٤٠ مابن، چەكدانانا پێشمەرگەی چو بنەمایەكێ یاسایی و لۆژیكی نینە. پێشمەرگە هێزەكا فەرمی یە و پاراستنا تەناهیا هەرێمێ دكەت. د نها دا دەڤەرا رۆژهەلاتا ناڤەڕاست یا تژی یە ژ گوهۆرینێن بلەز و نەپێشبینیكری. سەرهەلدانا تیرۆرستێن داعش و گرۆپێن تیرۆریستی نیشادا كو ئەگەر هێزا پێشمەرگەی نەبا، كارەساتێن مەزنتر دا ب سەر دەڤەرێ دا هێن، ئەڤجار چەكدانانا پێشمەرگەی د بنیات دا ب رامانا لاوازكرنا بەرگریا كوردستانێ دهێت ل هەنبەر هەر گەفەكا دەرەكی یان ناڤخۆیی یا پاشەرۆژێ. ئەو لایەنێ كو پێدڤی ب كاركرنا جدی هەی، نە چەكدانانا پێشمەرگە یە، بەلكو ئێكخستن و ڕێكخستنا پێشمەرگە یە د چارچووڤەیێ وەزارەتا پێشمەرگەی دا، دووركرنا پێشمەرگەی ژ ناكۆكیێن حزبی و گوهۆڕینا وی بۆ هێزەكا نیشتمانی یا سەردەم و رێكخستی، دێ بیتە ئەگەرێ بهێزبوونا پێگەهێ هەرێمێ، نەك چەكدانان. خۆیایە چەكێ پێشمەرگەی چو جاران چەكێ هێرشبرنێ و تێكدانا ئارامیێ نەبوویە، بەلكو چەكێ بەرگریێ و ئاشتیێ بوویە. هەتا كو مافێن گەلێ كورد ب تەمامی د پاراستی نەبن و جێگیریەكا یاسایی و سیاسی یا هەمیشەیی ل دەڤەرێ دروست نەبیت، پرسا چەكدانانا پێشمەرگەی پرسەكا نەلۆژیكی و نەڕەوا یە. پاشەرۆژا گەلێ مە د هێز و ئێكڕیزیا پێشمەرگەی دا كورت دبیتەڤە، د بزاڤا ڕزگاریخوازیا گەلێ كورد دا پێشمەرگە بووینە ڕەمزا خۆڕاگری و بەرخوەدانێ، چونكی ئەڤان مێرخاسان د هەمی قووناغێن سەختێن شۆڕشێن ئێك ل دویڤ ئێك دا بەرەڤانی ژ ڤێ ئاخا پیرۆز كریە و نەهێلایە دوژمن ب كوینا دلێ خۆ ل هەنبەر گەلێ مە داڕێژن و ڤی گەلێ كوردستان یان نەمان كریە درووشم ژ ناڤببەن، ئەڤ قارەمانێن بووینە شیرهەكا پۆلایین ل هەنبەر مەزنترین دوژمنێن سەرسەختێن ڕێبازا پیرۆزا كوردایەتیێ، تشتەكێ ئاسان نینە؛ ئیرۆ ب پەیڤەكا بێ هزركرن د وێ خەبات و شۆڕشا وان ژ بۆ كوردایەتیێ ئەنجامدای؛ داخوازا چەكدانانا وێ بهێتە كرن، بێگومان ئەڤێ ئێكێ دێ پێشهاتێن خڕاب و چاڤەڕێنەكری ژێ پەیدابن و ب باوەرا من چو دەمەكی سەركردایەتیا كوردی ب ڤێ بڕیارێ ڕازی نابن و دێ هەمی ڕێكارێن قانونی و دەستووری گرنە بەر، دبینین ئەڤە دەمەكە چەند ئالیەك بەحسێ چەكدانانا پێشمەرگەی دكەن، لێ ئەو نزانن پێشمەرگە ژ ناڤا چەرگێ ڤی وەلاتی دەركەفتیە و ژدایكبوویێ خوین و كەد و رۆندكێن گەلێ كوردستانێ یە، هەروەكو سەرۆك بارزانی ژی گۆتی: چەكێ پێشمەرگەی، پارچەئاسن، یان جبەخانە و ئامرازێ شەڕكرنێ بتنێ نینە. بەلكو چەكێ پێشمەرگەی دیرۆك، قوربانیدان، كەرامەت و بیروباوەرا وی یە، چەكێ پێشمەرگەیی ئەو سۆز و پێگیریە یا هەردەم بۆ گەل، ئاخ و نیشتیمانێ خۆ هەیی، لەومان هەر ئالیەكێ هزر د چەكدانانا پێشمەرگەی دا بكەت، دیارە ئەو نزانن پێشمەرگە، واتە سیمبۆلا هەبوونا نەتەوەكینە یێن ئەڤە سەدەهان سالە د چەپەرێن بەرەڤانیكرنێ دا ژڤێ ئاخا  پیرۆز خەباتێ دكەن، ئەڤجار بلا هەر گرۆپ و ئالیەك باش بزانیت كو پێشمەرگە ناهێتە هەڤبەركرن ل گەل چو گرۆپەكێ دی یێ چەكداری تا وان گرۆپان بكەنە بەهانە پشتی چەك دانای و چووینە د ناڤ رێزێن هێزا نیشتیمانی یا ئیراقێ دا و ئەو ژی بۆ خۆ ڤێ چەندێ بكەنە بەلگە كا چاوا وان چەكێ خۆ ڕادەستی یاسایێ كریە، وەسا ژ پێشمەرگەی ژی بخوازن چەكێ خۆ ڕادەستی حوكمەتا ئیراقێ بكەن و ببیتە بەشەك ژ هێزا لەشكری یا ئیراقێ و كوردستانێ ژی بهێلن بێی هێزەكا چەكداری و ب ڤێ پیلانێ كوردستانێ بێخنە ژێر ڕكێفا خۆ، لێ ب باوەرا من ئەڤ پیلانا وان ڤێ جارێ ژی سەرناگریت و پێشمەرگە دێ هەر مینیت ستریێ چاڤێن تەڤایا نەحەز و داگیركەرێن ئاخا پیرۆزا كوردستانێ.

بێگومان، جەژنێن جاران تام و چێژەكا جودا هەبوو، د تژی بوون ژ سادەیی و گەرماتیا دلان، د وی سەردەمی دا، تشتێ هەرە جوان سادەیی و وەكهەڤیا مرۆڤان بوو. بێی كەسەك خۆ ل سەر كەسەكێ دی مەزن بكەت، هەموویان پێكڤە بێی جوداهی و ب دلەكێ پڕی جۆش و خرۆش، ل بەرە سپێدەهیا جەژنێ، زەلام و بچویكان ب جلكێن جوانێن كوردی بەر ب مزگەفتێ گاڤ دهاڤێشتن. پشتی نڤێژێ، چ گوند یان گەڕەك ب دەنگێ «جەژنا تە پیرۆز بیت» دهاتە هەژاندن. كەسەك ل مالا خو نەدما؛ مال ب مال و كۆلان ب كۆلان دچوونێ، بێی كو چ جوداهی د ناڤبەرا زەنگین و هەژاران دا هەبیت. جودا ژ سەردەمێ نها، كو تێدا هەر تشتەك نقۆمی كۆمەكا گوهۆڕینان بوویە، تام و ڕەوشا خۆ یا جاران ژ دەست دایە، نەخاسمە بیرەوەری و ڕێوڕەسمێن مە یێن ئاینی و نەتەوەیی، هەلبەت، ئەڤە ژی ژ ئەگەرێ ڤێ پێشكەفتن و جیهانگێریا ڤی سەردەمی و تا رادەیەكی داخباربوونا خەلكێ مە ب كولتوورێ بیانی، بوونە ئەگەر ڕەوش و خۆشیا جاران جهێ خۆ د ناڤ دلێ بیرەوەری و جەژنێن مە یێن ئایینی دا باربكەن. خۆیایە جەژن د كولتوورێ مە یێ كوردی دا، ب تایبەت ل دەمێن بەرێ، مانایەكا پیرۆز و جودا هەبوو، جەژن ل دەمێن بەرێ بتنێ گوهۆرینا جلكان و خوارنێن خوش نەبوون، بەلكو جەژن بوهارەكا دەروونی بوو، كو د گەل خۆ ئاشتی، ئێكگرتن و پێكڤەژیان دئینا. دەمێ ئەم بەحسێ جەژنێن جاران دكەین، ئەم بەحسێ سەردەمەكی دكەین كو دل زێدەتر نێزیكی ئێك بوون و سادەی یێ جوانی دابوو هەمی تشتان. هەلبەت بەری جەژن بهێت، ب چەند رۆژان هەمی مالان بەرهەڤیێن جەژنێ دكرن، نەخاسمە ژن، دا هەر جارەكێ ل مالەكێ كومبن بۆ چێكرنا كادا كو بێهنا وان ب سەر كۆلانان ڤە دچوو، زارۆكان ژی ب كەیف و شادی چاڤەڕێی كڕینا جلكێن نوو بوون، گەلەك جاران بتنێ سالێ جارەكێ یان دو جاران جلك بۆ دهاتنە كڕین. ل سپێدەهیا زوو، زەلام و گەنج بەرەڤ مزگەفتێ دچوون. پشتی نڤێژێ، ل حەوشا مزگەفتێ هەمی ب گەرم و گۆڕی دچوونە دەستێن ئێك دوو، د هەمان دەم دا گەردەن ئازادی ژ ئێك دوو د خواست. ئێك ژ جوانترین داب و نەریتان، سەرەدانا مالێن مەزنان بوو. چو مال نەدمان ئەگەر خەلك نەچووبا جەژنە پیرۆزیێ، زارۆكێن گەڕەكێ كۆم دبوون و مال ب مال دگەڕیان. جەژنانە دوان دەمان دا بتنێ پارە نەبوو، بەلكو هندەك جاران (گویز، مێویژ، یان شرینی) بوون، لێ خوشیا وێ ب چو تشتان نەدھاتە گوهۆڕین، هەردیسا جەژن دەلیڤەیەكا زێڕین بوو بۆ هندێ كو ئەو كەسێن ئاریشەك د ناڤبەرا وان دا هەیی، ب ناڤبژیا مەزنان دهاتنە ژێك ئاشكرن، كەواتە جەژن بێی ئاشتەوایی نەدبوو، كورت و كرمانج، جەژنێن بەرێ ب ڕەنگ و بێهنەكا دی بوون، چونكی دلێن مرۆڤان ب ڤیان و وەكهەڤی و سۆز و وەفاداریێ د ئاڤدای بوون. هەرچەندە ژیان نها زۆرا پێشكەفتی، لێ مخابن د سەر ڤێ پێشكەفتنێ هەمی یێ ڕا، دلێ مە هەموو گاڤا بۆ وێ سادەیی و گەرماتیا جەژنێن جاران لێ ددەت و سەد خۆزیان بۆ وان ڕۆژان ڕادهێلین.

د جیهانا سیاسەتێ دا، سەركردە ب شیانا خۆ د رێڤەبرنا تەنگاڤیان دا دهێنە هەلسەنگاندن، نێچیرڤان بارزانی د مێژوویا نوویا كوردستانێ دا، وەك پرەكا بهێز د ناڤبەرا ئالیێن دژبەر دا كار كرییە. ئەوا وی ژ سیاسییێن دی جودا دكەت، ئەو كاریزمایا هێمنە كو د سەخترین دەم دا دشێت هەڤسەنگیێ بپارێزیت، هەلبەت نێچیرڤان بارزانی د ناڤەندێن سیاسی یێن هەرێمێ و نێڤدەولەتی دا ب ئەندازیارێ دیبلوماسیەتێ دهێتە نیاسین، هەرچەندە خودان دۆكتۆرایەكا فەخرییە د زانستێن سیاسی دا، بەلێ د پراكتیكێ دا ئەو خۆدان ئەزموونەكا دەولەمەندە د لێكتێگەهشتنێ دا. وی باوەرییەكا كویر ب زمانێ دیالۆگێ هەیە. دەما كو دەرگەهێن بەغدا ل هەنبەر هەرێمێ دهاتنە گرتن، یان گرژی دكەفتە د ناڤبەرا هەرێمێ و وەلاتێن جیران دا، نێچیرڤان بارزانی ب زمانێ بەرژەوەندیێن هەڤپشك و رێزگرتنا ل سەروەریێ، شیایە وان گرێكان ڤەكەت كو ب چەك و هەڕەشان نەدهاتنە ڤەكرن. ئەڤ ناسناڤە ژی ژ ئەنجامێ وێ ئێكێ یە كو ئەو هەمی دەما وەك لایەنەكێ بێلایەن و دلسۆز د ناڤبەرا پارتێن سیاسی دا دەستێوەردانێ دكەت. شیانا وی بۆ گوهلێگرتنێ و قەبوولكرنا راوبۆچوونێن جودا، وەلێكرییە كو هەمی لایەن د قەیرانێن سیاسی یێن ناڤخۆ دا بەر ب سەرۆكایەتیا هەرێمێ بچن. ئەو تێگەهشتییە كو هێزا كوردستانێ د ئێكڕێزیێ دایە، لەورا ستراتیژییەت و كاریزمایا وی ل سەر بنەمایێ كۆمكرنێ یە نەك دویرئێخستنێ یە، ئێك ژ تایبەتمەندیێن هەرە دیار یێن كاریزمایا نێچیرڤان بارزانی، شیانا وی یە بۆ كۆمكرنا لایەنێن دژبەر ل سەر ئێك مێزە؛ وی باوەرییەكا تمام ب دیالۆگێ هەیە و د قەیرانێن هەرە مەزن دا شیایە پەیوەندیێن هەرێمێ دگەل بەغدا و وەلاتێن جیران ب شێوازەكێ هەڤسەنگ برێڤە ببەت. د جیهانا سیاسی یا نهادا كو یا پڕە ژ گرژی و هەڤركیێن توند، ئەو ب زمانەكێ ئارام و دویر ژ زێدەگاڤیێن راگەهاندنێ كاردكەت. ئەڤ ئێكە وەك هێزا نەرم دهێتە هەژمارتن كو رێ خۆش دكەت بۆ دیتنا خالێن هەڤپشك د ناڤبەرا ئالیێن جودا دا، ئاشكرایە نێچیرڤان بارزانی د گەلەك قووناغێن چارەنوسساز دا رۆلێ كلیلا چارەسەریێ گێڕایە، چو ل سەر ئاستێ ناڤخۆیی بۆ پاراستنا ئێكڕێزیا لایەنێن كوردی، یان ل سەر ئاستێ نێڤدەولەتی بۆ نیشاندانا وێنەیەكێ شارستانی و ئاشتیخواز بۆ هەرێما كوردستانێ. ژبلی لایەنێ سیاسی، كاریزمایا وی د وارێ گەشەپێدان و ئاڤەدانكرنێ دا ژی دیارە. ئەو وەك ئەندازیارێ قووناغا ڤەژاندنا ئابووری و دابینكرنا ژینگەهەكا گونجای بۆ وەبەرهێنانێ دهێتە دیتن، كو ئەڤە ب خۆ رێیەكا دی یا چارەسەركرنا ئاریشێن جڤاكی و ئابووری یە، ئێك ژ خالێن دی یێن دیار یێن كاریزمایا بارزانی، بەرەڤانیكرنا وی یا بێ مەرجە ژ مافێن پێكهاتەیێن ئایینی و نەتەوەیی؛ ئەو كوردستانێ وەك وێنەیەكێ جوان یێ پێكڤەژیانێ نیشانی جیهانێ ددەت. ئەڤ دیدەڤانییە بوویە ئەگەر كو سەركردێن جیهانێ ب رێز و باوەری تەماشە بكەنێ و وەك هەڤپەیمانەكێ ب باوەر د رۆژهەلاتا ناڤەڕاست دا هەژمار بكەن. ب كورتی، سەرۆك نێچیرڤان بارزانی شیایە مۆدێلەكا سەركردایەتیێ پێشكێش بكەت كو تێدا دیبلوماسیەت ل بەری هەڤڕكیێ یە و ئەڤە ژی وێ كاریزمایێ ددەتێ كو ببیتە پەناگەهەك بۆ چارەسەركرنا ئاریشێن ئالۆز.

د سەردەمێ مە یێ ئەڤڕۆ دا، تەكنەلۆژیا و تۆڕێن جڤاكی جیهان كریە گوندەكێ بچووك، لێ ل گەل ڤێ پێشكەفتنێ، دیاردەكا مەترسیدار ب ناڤێ فێیك نیۆز (fake news) یان دەنگوباسێن درەو بەلاڤ بوویە، كو وەك ڤایرۆسەكێ بێدەنگ زیانێ ب جڤاكێ و هزر و بیرێن مرۆڤان دگەهینیت. مەبەست ژ فێیك نیۆز؛ واتە هەمی ئەو زانیاری و دەنگوباسەنە یێن كو چو بنەما بۆ ڕاستیێ نینن. بەلكو ئەڤ دەنگوباسە ب مەبەست دهێنە چێكرن و بەلاڤكرن، داكو مەرەمەكا سیاسی، ئابووری، یان جڤاكی بدەستڤەبینن. پتریا جاران ئەڤ دەنگوباسە ب شێوازەكێ سەرنجڕاكێش دهێنە دارشتن دا كو خەلك زوی باوەر بكەت و ل سەر تۆڕێن جڤاكی لایك و شەیر بكەن. بێگومان گەلەك مەرەم یێ ل پشت ڤان دەنگو اسان هەین، مینا مفایێن دارایی، هندەك پەیج و سایت دەنگوباسێن درەو بەلاڤ دكەن، بتنێ مەرەما وان پێ ئەوە داكو خەلك كلیكێ ل سەر بكەت و ئەو پارەی ژ ڕیكلامان پەیدا بكەن، هەردیسا دروستكرنا ئالۆزیان ب مەرەما تێكدانا ئاسایشا جڤاكی و دروستكرنا ترسێ د دلێ وەلاتیان دا، ئەڤجا گرنگە خۆ ژ هەر دەنگوباسەكێ (فێیك) بپارێزین، تاكو نەبینە قۆربانیێ درەو و چەواشەكاریێ و بەری باوەری ب هەر دەنگوباسەكی بكەین، دڤێت بزانین كا كیژ دەزگەهێ ڕاگەهاندنێ ئەڤ دەنگوباسە بەلاڤكریە، ئەرێ‌ ئەڤ دەزگەهە یێ باوەرپێكریە یان نە؟ دیسا گەلەك جاران دێ بینین دەنگوباس یێ مەزن و بالكێشە، لێ ناڤەڕۆك یا بێ مانا و دووری ڕاستیێ یە، گەر مە دیت هەر دەنگوباسەك گەلەك یێ ژ ئەقلی دوور بوو، بزانە ئەو جهێ گومانێ یە و دڤێت زوی باوەر ژێ نەكەین و بتنێ سایتێن فەرمی و باوەرپێكری بكەینە ژێدەرێ وەرگرتنا زانیاری و دەنگوباسێن خۆ، لەومان دڤێت بزانین فێیك نیۆز نە بتنێ درەو یان كەیفەكە، بەلكو مەترسیەكە ل سەر هزر و بیرێن مە و ئەركێ هەر ئێك ژ مە یە كو ب بەرپرسیاریەتی سەرەدەریێ د گەل موبایل و ئینتەرنێتێ بكەین. بەری (شەیر) یان بەلاڤكرنا هەر بابەتەكی، بلا ڕاستیا وی تشتی بزانین، پاشی باوەر بكەین. ژبەر ڤێ ئێكێ فەیك نیۆز مینا ڤایرۆسەكێ كار ل سەر مێشكێ مرۆڤی دكەت. دەما نووچەیەكێ درەو دهێتە بەلاڤكرن، ب تایبەت ئەوێن ل سەر هەست و سۆزێن مرۆڤان یاریێ دكەن، خەلك بێی كو پشتراست ببیت دەست ب پارڤەكرنێ (Share) دكەن. ئەڤ چەندە دبیتە ئەگەرێ دروستكرنا ترس و دودلیێ د ناڤ خەلكی دا، ئەڤجا یا فەرە كا چاوا ئەم خۆ ژ هەر ڤایرۆسەكێ نەباش دپارێزین، ب هەمان شێوە پێدڤییە مێشكێ خۆ ژی ژ ڤایرۆسێن دیجیتاڵی بپارێزین دا كو جڤاكەكێ ساخلەم و هشیار بەرهەم بینین و نەكەڤینە بن بارێ هەر دەنگوباسەكێ ژ درەو دهێتە بەلاڤكرن.

كاركرن ب شێوەیەكێ ڕاست و دروست، بنەمایێ سەركەفتنا مرۆڤی یە د هەر كارەكی دا، دوور ژ هەر فێل و فێلبازیەكێ مرۆڤ دێ شێت باوەریا هەر كەسەكی بۆ خۆ ڕاكێشیت و كارێ خۆ بەرەف پێشڤە ببەت و ناڤ و دەنگیەكا باش دكارێ خۆ دا بۆ خۆ دروست بكەت و داهاتەكێ باش و حەلال ل خۆ خڕڤەكەت، لێ د نوكەدا پشكەك ژ كاسبكاران ڤێ چەندێ گرنگ نابینن، بەلكو ل هندەك ڕێكێن دی دگەڕن بۆ پێشئێخستن و ل خۆ خڕڤەكرنا بكڕان بۆ فرۆشگەه یان پێشانگەه و هەرجهەكێ بازڕگانی یێ ئەو لێ كاردكەت، نموونە ئێك ژ وان ڕێكێن كو كاسبكار ئەڤرۆ پتر بۆ كارێ خۆ بكاردئینن، پەنا برنە بۆ ڕیكلامان، ب تایبەت ل سەر سۆشیال میدیایێ، بێگومان ئەڤە تشتەكێ زۆرێ سروشتی و نۆڕمالە كو بازرگان ڕیكلامێ بۆ كارێ خۆ بكەت، لێ دڤێت ئەو ڕیكلاما بۆ كارێ خۆ، یان بۆ بها و كوالیتیا كەل و پەلێن خۆ دكەت، ڕەنگڤەدانەكا ڕاست و دروست بیت ژ وێ ڕیكلاما ئەو بۆ تشتێن خۆ دكەت، نەكو ڕیكلام بۆ هندێ بیت بتنێ خەلكەكی بخاپینیت، دەمێ‌ دچیە وی جهی، دێ بینی بتایبەت بهایێ كەل و پەلان وەك وێ نینە وەكو ڕیكلام بۆ هاتیە كرن، كو داشكاند ئێخستیە سەر.
گەلەك جاران دەمێ‌ دچیە فرۆشگەهەكێ پشتی داشكاندن بۆ تشتێن خۆ كرین، دەمێ‌ تەماشەی بهایێن وان دكەی چو داشكاندنا وەسان ل سەر نینە وەكو مرۆڤ هزربكەت كو كەل و پەلێن خۆ یێن ئەرزانكرین، یانژی نە ل دووف وێ ڕیكلامێ نە یا بۆ هاتیەكرن، برادەرەكی گۆت: جارەكێ چوومە پێشانگەهەكا جلكان، پشتی ڕیكلام بۆ كری و داشكاند خستیە سەر كەل و پەلێن خۆ، بەری بچمە ژۆر د جامخانێ ڕا من تەماشەی بهایێ وان كر، چاكیتەك ب بهایەكێ ئەرزان ل پێش چاڤێن من كەفت، دەمێ‌ چووم ژۆر بۆ دلنیا بوون ژ بهایێ وی، من پسیارا خۆدانی كر كا ئەو چاكیتە ب چەندێ یە؟ دەه هزار زێدەتر ژ وی بهایێ ل سەر گۆتە من، من گۆتێ پانێ وە بها ب گۆژمێ هندێ ل سەر دانایە، خودانی خۆ نە شارەزاكر و هات تەماشەكر، كو وەسانە وەكی وی برادەری گۆتیێ، گۆتی ببۆرە بەرێز، ئەو بهایێ چاكیتەكێ دی بوو، مە یێ فرۆتی، ئەڤە یێ ب جهێ وی ڤەكری، لێ مە یێ ژبیركری ئەم بهایێ وی بگوهۆڕین، یانژی گەلەك جاران دێ چیە جهەكی كو ئەو تشتێ وان د سۆشیالێ دا ڕیكلام بۆ كری دا بۆ خۆ بكڕی، دەمی دچی پسیار دكەی، دێ بێژیت: ببۆرە ڕێژە یا كێم بوو، هەموو هاتینە فرۆتن، ل ڤێرە وەسان دیارە، ڕیكلامكرن بۆ داشكاندنا ئەو ژێ دبێژن، ژلایێ هندەك جهێن بازڕگانی ڤە، بتنێ بۆ هندێ یە، بەرێ خەلكەكی بدەنە فرۆشگەها خۆ بۆ بازاڕكرنێ، لێ مرۆڤ نابینیت چو داشكاندنا وەسان ل سەر كەل و پەلێن وێ نینە.

د درێژاهیا دیرۆكا گەلێ كورد دا و تا نها دوژمنێن گەلێ مە ب گەلەك ڕەنگ و ڕێكان دژایەتیا مە كریە، بگرە ژ ئەنفال، كیمیا بارانكرن و زۆلم و ستەم و دەربەدەری..، كو ئەڤ هەمی نەخۆشی و زۆلم و ستەمە بووینە پشكەك ژ ژیانا تاك بتاكێ ئەڤی ملەتی و چو دەمەكی دوژمنان وەنەكریە كورد تەنا و ئارام ببن ل سەر ئاخا خۆ، هەر جارەكێ و ب ڕەنگەكی كەرب و كینا خۆ ل بەرامبەر گەلێ مە داڕێتیە و هەمی حەزا وان ئەوە ڤی گەلی تەپەسەر و بن دەست بكەن كو چو دەمەكی داخوازا ماف و ئازادیا خۆ نەكەن. یا دیارە ژ وان هەمی ڕەنگێن دژایەتیكرنێ یا كو د بەرپەڕێن دیرۆكا گەلێ مە دا هاتینە تۆماركرن، دەستێن ڤان دوژمنان دسۆرن ژ خوینا گەنجێن ڤی ملەتی، لێ سەرەڕای ڤێ چەندێ هەمیێ، كورد شیانە خۆ ل سەر پیێن خۆ بگرن و هەبوون و زمان و كولتوور و ئاخ و ناسنامەیا خۆ بپارێزن و دەست نەداهێلاینە ڤێ ئاخا پیرۆز بدەن دەستێ دوژمنێن مە، د سەر ڤان هەمی نەخۆشیان ڕا باب كالێن مە ژیان ل سەر ڤێ ئاخێ ب سەرفەرازی بریە سەر و ب هەمی هێز و شیانێن خۆ بەرەڤانی ژ ئاخ و نامووس و كەرامەتا ڤی گەلی كریە و هەتا نها ژی هەناسەیێن كویر ژ بێهنا زۆلم و ستەمێ هەلدكێشین و دوژمنێن چو جاران باوەری ب ئازادی و مافێن گەلان نەی؛ كەرب و كینا خۆ ب هەر شێوەیەكێ هەبیت دادڕێژنە سەر گەلێ مە ل هەر چار پارچێن كوردستانێ. دیسا گەر تەماشەكەین دیرۆكا گەلێ خۆ دێ بینین كورد دگەلەك قوناغێێن ئالۆز و هەستیار و ب زەحمەت ڕا دەربازبووینە و چانتكێ خەم و كول و كەدەرا هەمی دەما ل پشتا تاكێ كورد بوویە، لێ هەر دگەرم و گۆڕبوون ژ بەرەڤانیكرن و پاراستنا ڤێ ئاخا پیرۆز. ئەڤ دوژمنێن ئیرۆ خەوا شەڤا ژ بەر ڤێ ئازادی و ڤی قەوارێ ب خوینا هزارەها شەهیدێن كوردستانێ دروستبووی ل ڤێ پارچا ئازادكری ژ چاڤێن وان ڤەرەڤاندی؛ دیسان جارەكا دی یێ هەمی بزاڤان دكەن ڤی قەوارەی دناڤ كەرب و كینا دلێ خۆ دا وەرپێچن و بكەنە خەونەك و ب ئێكجاری نەهێلن، لەومان دبینین ژڤێ گێلەشۆكا ئیرۆ ناڤچە كەفتیە تێدا و ڤی شەڕێ ئەمریكا و ئیسرائیل ڕاگەهاندی ب دژی ئیرانێ و گرۆپ و لایەننێن هەڤكار دگەل ئیرانێ هەی، هندەك ژ ڤان گرۆپێن ژ یاسا دەرچوو یێن حەشدا شەعبی ب بەهانەیا هەبوونا بنگەهێن ئەمریكی ل كوردستانێ ب دەلیڤە دیتیە ب درۆن و مۆشەكان هێرشی سەر بنكە و بارەگایێن پێشمەرگێ كوردستانێ و كێلگەهێن نەفتێ و فڕۆكخانە و گەلەك جهێن دی یێن خزمەتگوزاری و حكۆمی بكەن، ئەو وەسا هزر دكەن دێ ب ڤان درۆن و هێرشێن خۆ یێن نەزۆكانە گەلێ مە یێ چاڤنەترس ترسینن و مە ژ خەباتا مە یا سەدەهان سالا ل پێناڤی ئازادیا ڤی ملەتی پاشگەز كەن و ب ئاسانی جارەك دی ئاخا مە داگیركەن و ب پیساتیا دل و بەدەنێ خۆ یێ قڕێژگرتی ڤە پیاسا ل سەر ئاخا مە یا پیرۆز كەن، لێ ئەو نزانن یێ سنگێ خۆ ددەن كەڤر و چیایێن كوردستانێ و عەگید و مێرخاسێن ڤی گەلی دێ بەرەڤانیێ ژ وان هەمی دەستكەفتێن گەلێ مە كەن، یێن ب خوین و خەباتا هزارەها شەهیدا بدەستڤە ئیناین.

گەر بەرپەڕێن دیرۆكا ملەتێ كورد ڤەكەین؛ دێ بینین یا پڕە ژ هەمی جۆرێن ئەشكەنجە و زۆلم و ستەم و زۆرداری و داگیركاریێ، لێ ئەڤ ئێكە نەبوویە ڕێگر ل هەمبەر وێ حەز و ڤیانا تاكێ كورد یا بۆ گەلێ خۆ دسنگێ خۆ دا هەمبێز كری، یان ژی مە ساربكەت ژ وان ئارمانجێن مە ستێركا خۆ بۆ گرتی، كو ئەو ژی بدەستڤەئینانا مافێن نەتەوەی یێن گەلێ خۆ، و ڕزگاربوون ژ ستەم و ملهۆری و زۆلم زۆرداریا دوژمنێن گەلێ مە یە، وێ هەموو كەرب و كوین و ستەما نەیاران ل هەمبەر ڤی ملەتێ هەمی دەما بار و پشك د هەر نەخۆشیەكێ دا هەی؛ بوو ئەگەرێ وێ ئێكێ ل بهارا سالا ١٩٩١ دەنگێ ئێكەمین تفەنگا سەرهلدانێ مە گوه لێ ببیت و تلیلێن ئازادی و ڕزگاربوون ژبن زۆلم و ستەما داگیركەرێن كوردستانێ ل هەمی باژێڕ و گوندێن كوردستانێ دەنگڤە بدەن. ئەڤە ژی وەرچەرخانەكا دیرۆكی و دەسپێكا ژیانەكا نوو بوو بۆ گەلێ مە ل باشوورێ كوردستانێ. ئەڤ سەرهلدانە نە بتنێ ڕاپەرینەكا چەكداری بوو، بەلكو تەقینا وێ ئیرادەیا پۆلایین بوو یا كو چەندین سالا ل بن زۆرداری و ستەما ڕژێما بەعس هاتبوو كپكرن. دزانین سەرهلدان دەرئەنجامێ چەندین سالێن ئەشكەنجە، كیمیاباران، ئەنفال و وێرانكرنا گوندان بوو، مللەتێ كورد گەهشتبوو وێ باوەریێ كو مان و نەمانا وان ب ڤێ سەرهلدانێ ڤە گرێدایە، هەلبەت ئارمانج ژ هەلكرنا چریسكا سەرهلدانێ ئەو بوو كو ملەتێ كورد ڕزگارببیت ژبن دەستێ زۆلم و ستەمێ و نەهێلانا دەسهەلاتا دكتاتۆری ل كوردستانێ و بدەستڤەئینانا مافێن نەتەوەیێن گەلێ كورد و دامەزراندنا كیانەكێ یاسایی و ئیداری یێ سەربەخۆ بوو، هەردیسان ڤەگەڕاندنا كەرامەتا تاكێ كورد و ژیان د ناڤ باوەشا ئاشتی و ئازادیێ دا بوو، خۆیایە د سەرهلدانا ٥ ی ئادارێ دا، ڕۆلێ تەخ و چینێن جڤاكی و پێشمەرگەهێ كوردستانێ د ئێك سەنگەر دا دیاربوون، هەموویان ب ئێك دەست و ئێك دل دەست ب چەكێ شەڕەف و پاراستنا كەرامەتا گەلێ كورد كر و پێكڤە هاتنە مەیدانێ و بوونە هێزەكا پۆلایین و دوژمن نەشیا خۆ ل بەر هێزا وان بگریت و گوند و باژێڕێن كوردستانێ ب هەیاما چەند ڕۆژەكێن كێم، كڕاسێ ئاشتی و ئازادیێ ل بەر خۆ كر و هەتا ٢١ ئادارێ كوردستان ب ئێكجاری ژبن زۆلم و ستەما ڕژێما دكتاتۆری یا سەدامێ گۆڕبەگۆڕ ڕزگاربوو، بێ گومان ئەڤ ئازادی یا نها و ئەڤ قەوارێ بۆ گەلێ مە دروستبووی؛ وەك هەرێمەكا فیدرال، هەمی ژ ئەنجام و دەستكەفتێن سەرهلدانێ و خەباتا دوور و درێژا گەلێ كورد بوویە، لەومان ئەركێ ل سەر ملێن هەر ئێكی ژ مە یە؛ ئەڤرۆ وان هەمی دەستكەفتێن سەرهلدانێ بپارێزین و ب ئێكگرتی و گیانەكێ كوردەواری بەر ب پاشەڕۆژەكا گەشتر پێنگاڤان بهاڤێژین و تاكو ل دوماهیێ بكارین چیكا سەركەفتنا هەر و هەر بدەین و گۆڕێ ب داوی ئینانا زۆلم و ستەمێ ل كوردستانێ بكۆلین.

د ژیانێ دا خواستا مرۆڤی هەموو دەما ل سەر وێ ئێكێ یە كا دێ چەوا شێت دناڤ باوەشا ژیانەكا خۆش و پڕ ب گول و بێی ستری و كێماسیا دا ژیانێ بەت سەر و یێ دوور بیت ژ هەر كێم و كاسیەكێ، ب تایبەت ژلایێ خوارن و ڤەخوارنێ ڤە، چونكی ئەڤە ژێدەرێ سەرەكیێ بەردەوامی پێدانا ژیانا هەر تاكەكی نە، لەومان هەموو دەمان بزاڤ و ماندیبوونا مرۆڤی ئەوە ڤان ژێدەرێن سەرەكی یێن ژیانێ ل خۆ پەیدا بكەت، هەتا كو ژیانا مرۆڤی ب ڕەنگەكێ ئاسایی و بێی گیر و گرفت بڕێڤە بچیت، هەلبەت د جیهانا سەردەم دا، ژ ئەگەرێ نەمانا دادپەروەری و شەڕوشوڕ و هەڤڕكیێن بەردەوامێن گەلەك وەلاتان، نەخاسمە وەلاتێن زلهێز، كوسپ و ئاستەنگێن مەزن ئێخستینە ل هەمبەر ژیانا مرۆڤایەتیێ و ئیرۆ ل گەلەك وەلاتان، سەرەتاترین پاریێ ژیانێ، خەلكێ وێ نەشێن ب دەستخۆڤە بینن و ژبرسان، زێمارێن وان وژدانا مرۆڤایەتیێ د هەژینن، نەخاسمە ل وەلاتێن ئەفریقیا، ئیرۆ ژی ل هەموو جیهانێ ژیان ب زەحمەت كەفتیە و ترسا هەر تاكەكی ئەوە كا دێ چەوا شێت سەرەتاترین پاریێ ژیانێ ب دەستخۆڤە ئێخیت و ژیانێ ب شێوەیەكێ نۆرمال بەتە سەر، د نهادا مەترسیا هەرتشتی ل ڕۆژهەلاتا ناڤەراست دروست بوویە و ژ هەر لایەكێ وێ ڤە ئاگر و ئاسن لێ دبارن، بێگومان ڤان هەڤڕكیێن ل دەڤەرێ سەرهلداین بارێ ژیانا هەر تاكەكی گرانكریە و ترس ئێخستیە دلێ هەر ئێكی ژ مە، لێ ئەڤە وێ چەندێ نا خوازیت، مرۆڤ خۆ بێخیتە بن بارێ ژیانەكا بترس و بزەحمەت دا و خۆ ل بن بارێ ڤان نەخۆشیان دا ب فەتسینیت و ڕاببیت بەردەتە بازاڕی و ژ ترسا ڤی بارودۆخێ نەخوازرا و یێ دەڤەر بگشتی تێدا دەرباز دبیت؛ ترسەك بەرببیتە بن پێت مرۆڤی و ڕابیت سەرێت ڕێكا ل بەر خۆ بەرزەبكەت و بزاڤا كۆمڤەكرنا هەر تشتەكی بكەت، ئەڤجار یا گرنگ ئەوە ل سەر خۆ بین و ڤێ ترسا نەمانا هەر تشتەكی ژ دلێ خۆ دەربكەین و باوەریا مە ب خودایێ مەزن یا دروست بیت و هەر تشتەكی بهێلینە ب هیڤیا وی ڤە و ژیانا خۆ ب ڕەنگەكێ ئاسایی و بێی ترس و دو دلی و دوور ژ هەر گڤاشتنەكێ بەردەوامیێ پێ بدەین.