ئەو رگ و گەلێن بنەجهـ و رەوان دیرۆكا خۆ نەزانن، نەشێن خۆ پێشبێخیت. ژبەركو ئەو شاشی و هەلنگفتنێن دیرۆكی یێن هەنبەر وان هاتین، چ بهەلكەفت، ئان ئەب خۆ ئەگەر و سووچداربن، و بووینە ئەگەرێ ڤەمانا وان ژ بزاڤا پێشكەفتنا ژیانێ، ئەو مللەتن یێن ب زەلالی دیرۆكا هەبوونا خۆ نەزانن.
مللەتەك، ئەگەرێ دیرۆكی، یێ ژان و نەئارامیا خۆ نەزانیت، نەشێت چارەكێ وەكو دەرپەڕین ژ وان گرفتاریا خۆ ڤەدەركەت و دەركەڤیت.
مللەتەك ب ڤی رەنگی، نەكو هەر نەشێت خۆ ژ ڤان گرفتاریان دەرباز و دویربكەت. بەلكو نەشێت تێبگەهیت، كو چارەكرنا وێ ڤەمانێ و ماف ب نئاخكرنێ، چییە و پێنگاڤێن رزگاركرنێ دێ چ بن.
گەلێ ب زەلالی دیرۆكا خۆ و شاشیێن دیرۆكی یێن بابكالان ئەنجامداین، نەزانیت، نەشێت هەڤڕكیێ ل گەل وان مللەت و رگان بكەت یێن دزانن.
ب ڕەنگەكی دكارم بێژم، مللەتێ راستیا دیرۆكا خۆ نەزانیت، هەر چەندێ زیرەك بیت، لێ تێنەگەهیت كانێ ئاستێ ژیانا وی ب هەمبەركرن ل گەل ژیانا مللەتێن پیشكەفتی یێ چاوایە. نەشێت ژیانا خۆ رێكبخیت و بگوهۆڕیت، داكو ئەو ژی بكەڤیتە رەندەكا پێشكەفتنێ.
واتە ب گشتی، نەزانینا دیرۆكێ، چ ب ئەگەرێ پاشكەفتنا هزری بیت، ئان نەبوونا سەرۆكانی و زانیاریێن وێ پاشڤەمانێ بیت، دبنە ئەگەر كو مافێن خۆ نەزانن و شیانا دانانا نەخش و پلانێ رزگاربوونێ ل نك بەرزەدبیت.
ژ ڤێ چەندێ، مللەتێ دیرۆكا خۆ نەزانیت، باوەرییەك بۆ چێدبیت، كو ئەو ژ تەڤ مللەتێن دی خۆشتر دژیت. ژبۆ باوەریپێكرنا ڤێ هزرێ، بزاڤێ دكەت و لێ دگەریێت، ژیانا وان مللەتان پەیدا كەت یێن ژوی پاشڤەمایتر و خۆ هەنبەر وان دكەت. ئەڤ پێنگاڤە، بێی هزركرن تێدا، دبیتە ئەگەرێ ڤەتەزاندنا حەزا پێشكەفتنێ.
بۆ نموونە، وەكو مرۆڤەكی، نان نەبیت بخۆت، بێژیت، ئەز چێترم ژ هەڤدەرێ خۆ، ژبەركو نان نینە بخۆت و یێ نەخۆشە ژی نەشێت ژسەر پشتێ رابیت. ئەڤ باوەرییە باشە د بازنێ تایبەتێ بەرگریێ دا، ژبۆ كو هزرا وی نەهەڕفیت. لێ دڤێت ئەڤ هزرە بەرفرەهتر لێنەهێت ژ بازنێ خۆ یێ سروشتی و نەبیتە ئەگەرێ بنئاخكرنا سەرهەلدانا حەزا پێشكەفتنێ و هزرا وی خۆ رازی كەت، كو ئەو ژ مللەتێن دی چێتر دژیت. مللەتەك ب ڤی رەنگێ ئالۆز هزرا خۆ بكەت. بەردەوامیێ بژارییا خۆ ددەت و بەزا پیشكەتنێ ل نك نامینیت.
ژ ڤێ چەندێ، مللەتێ بەردەوام بەزا پێشكەتنێ ل نك نەبیت، كو دیرۆكا وی شەنگەها وێ بەزێیە دێ هەر د جه دا مینیت و بەرانبەر بزاڤ و رەوشا مللەتێن دی، دێ هەرێ یێ ملشكەستی بیت و بوێریا بەرخۆدان و بەرگریێ ژ مافێن خۆ نابیت.
د سەربۆڕێ گەلان دا، بوویە و چێبوویە، مللەتەك ژبەر كوتەكیا هزرێن بیانیان و پچڕ – پچڕی و گیڕكرنا هزرێن وی. وەسا دیرۆكا هەبوونا خۆ، تێدگەهیت و د هزرا خۆدا دپارێزیت، كو ب هەلكەفت یێ هەی و ژاریا وی، بڕیارەكا خۆدایە و نەشیێت و بۆ وی نینە، خۆ ل بازنێن مللەتێن پێشكەفتی بدەت و بهاڤێژیت.
ب ڤێ باوەریێ، سایكۆلۆجیەتا بەزا بەردەواما مرۆڤی بۆ باشتر، نامینیت. ب ڤی رەنگی پێنگاڤ و بزاڤ بەر ب پێشكەتن دهێتە بێنان و گڕێدان و وەكو مللەتەكێ ڤەمای ژكاروانێ پێشكەتنێ دهێتەڤەدان. هەكە هاتو بشكۆژا بزاڤا پێشكەتنێ ژی ل نك دەركەڤیت و پەیدا ببیت، ژبەر نەشەهرازایا دیرۆكا خۆ، ئەو ب خۆ دێ بنبڕكەت و ژناڤبەت. ئان ژی، ئەو بزاڤ دێ وەكو چوونا (كویسەلەی) بیت، هەنبەر زەڤەریا پێشكەتنا مللەتێن دی یا وەكو زڤڕۆكا (بابەلیسكێ) دزڤڕیت.
واتە سیسبوون د زانیاریێن دیرۆكی دا، بۆ هەر ڕگەك و مللەتەكی، هزرا كەسێن وێ رگێ دمەینیت و هشك دكەت. ب ڕەنگەكی كو ئێدی حەزا ژیانەكا باشتر ل نك نامینیت و ژ بەرسڤدانا پسیارێن بێی بەرسڤ دڕەڤیت و خۆ ڤەدشێریت و جار ژی، وەكو چارەكرن، هەوارا خۆ دبەتە، بەر (شەنص) و (سحر) و باوەریێن ب رەنگێ وان. داكو رۆناهی و تیشكا داهێنانێ، ڤەمرینیت و وەكو خۆڤەدان، ژ تڕسا بێی سنوور و توخیب یا بەرسڤا پسیارێن بێی بەرسڤ نەدەت.
بەروڤاژی ژی، مللەتێ شەهرەزایی د دیرۆكا خۆ دا هەبیت و نەهێلابیت، ئەزمانەكێ بیانی، ئەزمانێ وی بندەست بكەت. كولتوورێ وی تاری و رەش بكەت، دێ بنداڤا تەنگاڤیێن خۆ زانیت و بوێریا ڤەدانا ئالاڤێن ڤەمانێ دێ ل نك چێبن و شینبن و بوێریا داهێنانێ د هزرا وان دا دێ وەرارێ كەت و گەلەك زوی، دێ تیشكا پێشكەتنێ ل نك هەل و دیاربیت.
واتە، پێشچاڤبوونا دیرۆكا رگ و مللەتان، چ پۆزتیڤ بیت ئان نێگێتیڤ، ئالاڤەكێ سەرەكی یێ شوینهێلە بۆ زانا حەزا پێشكەفتنێ و نەهێلانا ئەگەرا ڤەمانا ژیانێ. ل دەمەكی ڤەگێڕێن (میتۆلۆگی – فرەهزری)، بنداڤا دیاركەتنا دیرۆكا رگ و مللەتانە و ئالاڤەكن ژبۆ خۆ ڤەدان ژكوتەكیێن هزری یێن كو ب سەپاندن د باوەریێن گەلان دا دهێنە چاندن.