Rojnameya Evro » عەبدولسەلام شێخ مستەفا بۆسەلی https://rojnameyaevro.com/ku Sun, 27 Sep 2026 08:43:14 +0000 ar hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.0.38 راپرسییا سەربەخۆییا هەرێما کوردستانێ؛ وەرچەرخانەکا مێژوویی بوو ل باشوورێ کوردستانێ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b1%d8%a7%d9%be%d8%b1%d8%b3%db%8c%db%8c%d8%a7-%d8%b3%db%95%d8%b1%d8%a8%db%95%d8%ae%db%86%db%8c%db%8c%d8%a7-%d9%87%db%95%d8%b1%db%8e%d9%85%d8%a7-%da%a9%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86/270413/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b1%d8%a7%d9%be%d8%b1%d8%b3%db%8c%db%8c%d8%a7-%d8%b3%db%95%d8%b1%d8%a8%db%95%d8%ae%db%86%db%8c%db%8c%d8%a7-%d9%87%db%95%d8%b1%db%8e%d9%85%d8%a7-%da%a9%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86/270413/#comments Sun, 27 Sep 2026 08:12:08 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=270413 عەبدولسەلام شێخ مستەفا

ل ٢٥ ئیلۆنا ٢٠١٧، گەلێ کوردستانێ ب پێنگاڤەکا مێژوویی و وێرەکانە بەر ب سندۆقێن دەنگدانێ چوون بۆ ئەنجامدانا راپرسییا سەربەخۆییا هەرێما کوردستانێ. ئەڤ پرۆسەیا دیمۆکراتی نەبڕیارەکا ژنیشکەکێ ڤە بوو، بەلكو بەرسڤەکا راستەوخۆ بوو، بۆ دەهان سالێن ململانێ، ئینکارکرنا ماف و بنپێکرنا دەستوورێ ئیراقێ ژ لایێ حوكمەتا بەغدا ڤە.
ئەنجامێن وێ پرۆسەیێ ب رەنگەکێ رۆهن ئیرادەیا گەلێ کورد نیشا دا، ڕێژەیا پشکداریکرنا دەنگدەران، گەهشتە ٧٢.١٦%. دەنگێن «بەلێ» ٩٢.٧٣% ب ئاشکرا پشتگیرییا خۆ بۆ سەربەخۆیێ ژ ئیراقێ دیارکر.
بڕیارا ئەنجامدانا راپرسیێ پشت ب زنجیرەیەکا فاکتەرێن سیاسی و دەستووری دروستببوو کو هێدێ هێدێ پەیوەندییا هەولێر و بەغداێ بەر ب ئاڵۆزیان ڤە دبرن.
بنپێکرنا دەستوورێ ئیراقێ ل(سالا ٢٠٠٥) بەغدا پابەند نەبوو ل بەرامبەر مادەیێن دەستووری ب تایبەت مادەیا ١٤٠ یا دەڤەرێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێمێ.
بڕینا بودجە و مووچەی ل سالا ٢٠١٤ ب شێوەیەکێ تاکلایەنە بڕی. هەڕەشەیێن ئەمنی و هاتنا ڕێکخراوا داعش و ڤەکێشانا سۆپایێ ئیراقێ و هێزێن پێشمەرگەی ل جهێ وان، ئەڤێ روویدانێ وەک هەستەکا بهێزتر یا سەربەخۆییێ ڕەنگڤەدا.
ئەڤ ئەنجامە روی ب روی دژایەتییەکا توند یا نێڤدەولەتی و هەرێمی بوویە.
ئەڤ پرۆسە ب نەدەستووری ناڤ کر و سزایێن ئابووری و فڕینێن ئاسمانی خستنە سەر هەرێمێ.
تورکیا و ئێرانێ سنوورێن خۆە داگرتن و مەشقێن سەربازی یێن هەڤپشك ب بەغدایێ ئەنجامدان.
نەتەوەیێن ئێکگرتی و دەولەتێن ڕۆژئاڤا ل دژی راپرسیێ بوون و پێشنیارکر کو گفتوگۆیان دگەل بەغدا بەردەوام بیمنن.
١٦ ئۆکتۆبەرا ٢٠١٧، روودانێن کەرکووکێ و ئاڵۆزییێن سەربازی هاتن ڕوودان، ئەڤە بوو ئەگەر و هەرێما کوردستانێ پتریا دەڤەرێن دەرڤەی ئیدارەیا هەرێمێ ژ دەستبدەن.
هەر چەندە راپڕسی نەبوویە ئەگەرێ ڕاگەهاندنا دەولەتا سەربەخوە، بەلێ ژ لایێ جەماوەری و نەتەوەیی ڤە بۆ جارا ئێكێ ل مێژوویا باشوورێ کوردستانێ، ب رەنگەکێ فەرمی و بەلگەدار ڕێژەیا پرانیا هەرە مەزنا خەلکێ کوردستانێ بۆ سەربەخۆییێ هاتە تۆمارکرن، وەک ڕاستییەکا مێژوویی و سەنەدەکا یاسایی و جەماوەری دمینیت کو هەردەم ل گەل پرسا مافێ بڕیاردانا چارەنڤیسێ کوردان دا دهێتە بناڤکرن.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b1%d8%a7%d9%be%d8%b1%d8%b3%db%8c%db%8c%d8%a7-%d8%b3%db%95%d8%b1%d8%a8%db%95%d8%ae%db%86%db%8c%db%8c%d8%a7-%d9%87%db%95%d8%b1%db%8e%d9%85%d8%a7-%da%a9%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86/270413/feed/ 0 د كه‌مپێن ته‌نگ دا، هیڤیێن مه‌زن دژین https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af-%d9%83%d9%87%e2%80%8c%d9%85%d9%be%db%8e%d9%86-%d8%aa%d9%87%e2%80%8c%d9%86%da%af-%d8%af%d8%a7%d8%8c-%d9%87%db%8c%da%a4%db%8c%db%8e%d9%86-%d9%85%d9%87%e2%80%8c%d8%b2%d9%86-%d8%af%da%98%db%8c/269864/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af-%d9%83%d9%87%e2%80%8c%d9%85%d9%be%db%8e%d9%86-%d8%aa%d9%87%e2%80%8c%d9%86%da%af-%d8%af%d8%a7%d8%8c-%d9%87%db%8c%da%a4%db%8c%db%8e%d9%86-%d9%85%d9%87%e2%80%8c%d8%b2%d9%86-%d8%af%da%98%db%8c/269864/#comments Wed, 16 Sep 2026 10:31:51 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=269864 عه‌بدولسه‌لام شێخ

د مێژوویا ئه‌نفالێن گه‌لێ كورد دا برینه‌كا ڤه‌كریه‌ و چ جارا ساخ نابێت . به‌لێ ده‌رسه‌كا دی د مێژوویا خوودا هاته‌ نڤێسین، ڤه‌گوهاستن ژ نه‌خۆشی و نه‌هامه‌تیێن چادران بۆ خانی و شه‌قێن ته‌نگ و سارد ل كه‌مپا دیاربه‌كرێ (ئامه‌دێ) ل وێرێ ئازادی تێدا هاتبوو زیندانكرن و ژیان لێببوو هه‌ناسه‌دانه‌كا ب زووری.
ژیانا به‌رده‌وام د ناڤ چادران دا ل بن باران و ساردییا ده‌شتێ، تشته‌ك وه‌ختی بوو، به‌لێ گۆڕینا وان بۆ شه‌قێن نوی نیشانا ده‌ستپێكرنا قۆناغه‌كا دی یا زیندانكرنا ب گشتی بیه‌. ئه‌ڤ شه‌قه‌ ل سه‌ر شێوازه‌كا سه‌ربازی و ئه‌منی هاتبوونه‌ دروستكرن. ده‌وروبه‌رێن كه‌مپێ ب تێلێن دڕ و سیمێن راچاندی ب توندی هاتبوونه‌ ده‌وره‌دان . چاڤدێریه‌كا دژوار ل سه‌ر هه‌بوون، ژ لایه‌كێ پاسه‌وان چه‌ندرمه‌ ژ لایێ دیڤه‌ قه‌ره‌قۆڵێن پۆلیس و ئاسایشێ شه‌ڤ و ڕۆژ زێره‌ڤانی ل سه‌ر ته‌ڤگه‌را ئه‌نفالكراوان دكر.
ئه‌و شه‌قێن هاتبوونه‌ ده‌ستنیشانكرن، ژ سێ قاتا پێكده‌هاتن. هه‌ر قاته‌ك ژ دو داهێرا (شه‌قه‌یێن بچووكتر) و هه‌ر داهێره‌ك ژی ژ دوو ژوور، هۆل، حه‌مام و ته‌والێته‌كێ ده‌ستپێدكر . به‌لێ ئه‌ڤ شوێنه‌ تێرا زۆرییا رێژه‌یا ژماره‌یا خه‌لكێ نه‌دكر.
سه‌ختیا ژیانێ و ده‌رده‌سه‌ری ل ناڤ شه‌قان دا
ژ به‌ر زۆرییا ژماره‌یا كه‌س و سه‌رۆك خێزانان ل كه‌مپا دیاربه‌كرێ و كێماسییا جهێ، تێكلیه‌كا مه‌زن دروست ببوو. ب ناچاری د هه‌ر داهێره‌كێ دا ٣ بۆ ٤ مال خێزان تێدا دژیان. ئه‌ڤه‌ ببوو ئه‌گه‌را ته‌نگاڤیا گه‌له‌ك ب ئازار و سه‌خت.
نان و خوارن ب زۆری و ب كێماسی دهاته‌ دابه‌شكرن . ئه‌گه‌ر ڕۆژه‌كێ نان نه‌هاتبا، وی ڕۆژێ هیچ نان په‌یدا نه‌دبوو و خێزان د برسیاتیێ دا دمان.
كه‌لوپه‌لێن ناڤ مالێ ب ساده‌ترین شێوه‌ دهاتن رازاندن، زڤستانا ئامه‌دێ سه‌رمایه‌كا زۆر ڕه‌ق و ب دژوار ل گه‌ل خۆ دئینا. د ناڤ وان ژوورێن چۆل و سارد دا، ڕووبه‌ڕووبوونا سه‌رما ئامه‌دێ بێ كه‌لوپه‌لێن گه‌رمكرنێ ئه‌شكه‌نجه‌یه‌كا ڕۆژانه‌ بوو.
ئازادییا گرتی یا كه‌مپا دیاربه‌كرێ نه‌ فه‌هما په‌ناگه‌هه‌كا مرۆڤایه‌تیێ، به‌لكۆ فه‌هما زیندانه‌كا مه‌زن هه‌بوو. ب هیچ ڕه‌نگه‌كێ رێپێدان بۆ هاتن و ده‌رچوون ژ كه‌مپێ بۆ ناڤ بازاڕی و ناوچه‌یێن باژێری نه‌بوون. مرۆڤ ل وێرێ تنێ ژ بۆ مانێ دژیان، بێی كو چ مافه‌كێ سه‌ره‌تایا مرۆڤایه‌تی یان ئازادییا هه‌ژی هه‌بیت.
ئه‌ڤ قۆناغا مێژووی ل كه‌مپا دیاربه‌كرێ، وه‌ك دیده‌ڤانه‌كا زیندی ل سه‌ر ئیراده‌یا مانا خه‌لكێ د ناڤبه‌را سێ ده‌رگه‌هێن برسیاتی، سه‌رما، مه‌یدانا ته‌نگ ل زیندانێ دا دمینیته‌ڤه‌.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af-%d9%83%d9%87%e2%80%8c%d9%85%d9%be%db%8e%d9%86-%d8%aa%d9%87%e2%80%8c%d9%86%da%af-%d8%af%d8%a7%d8%8c-%d9%87%db%8c%da%a4%db%8c%db%8e%d9%86-%d9%85%d9%87%e2%80%8c%d8%b2%d9%86-%d8%af%da%98%db%8c/269864/feed/ 0 ئـۆتـۆنـۆمی بـۆ كوردسـتانـێ و دیمۆكراسی بۆ ئیراقـێ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%d9%80%db%86%d8%aa%d9%80%db%86%d9%86%d9%80%db%86%d9%85%db%8c-%d8%a8%d9%80%db%86-%d9%83%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%b3%d9%80%d8%aa%d8%a7%d9%86%d9%80%db%8e-%d9%88-%d8%af%db%8c%d9%85%db%86%d9%83%d8%b1/269623/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%d9%80%db%86%d8%aa%d9%80%db%86%d9%86%d9%80%db%86%d9%85%db%8c-%d8%a8%d9%80%db%86-%d9%83%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%b3%d9%80%d8%aa%d8%a7%d9%86%d9%80%db%8e-%d9%88-%d8%af%db%8c%d9%85%db%86%d9%83%d8%b1/269623/#comments Thu, 10 Sep 2026 12:19:31 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=269623 عەبدولسەلام شێخ مستەفا بۆسەلی

شۆڕشا ١١ ئیلۆنا سالا ١٩٦١ ئێك ژ مەزنترین و گرنگترین وەرچەرخانێن دیرۆكی یێن گەلێ كورد بوو ل باشوورێ كوردستانێ، قوربانیدان و بەرگرییا چەكداری یا پێشمەرگەیی و جەماوەرێ كوردستانێ ب سەركردایەتیا بارزانیێ نەمر و پارتی دیمۆكراتی كوردستان. ئەڤ شۆڕشە ب وەلامەكا ڕاستەوخۆ و ڕەوا هاتە مەیدانێ بەرانبەر پاشگەزبوونا دەستهەلاتدارێن بەغدایێ ژ بەلێن و مافێن نەتەوەیی یێن كوردان كو د دەستوورێ‌ دەمكی یێ ئیراقێ دا ل سالا ١٩٥٨ دا هاتبوونە سەلماندن.
لێكەڤتی و دەستكەڤتیێن سەرەكی یێن شۆڕشا ئیلۆنێ؛
خەباتا بەربەلاڤبووی گوهۆڕی بۆ بزاڤەكا ڕێكخستیا سەربازی و سیاسی، كو تێدا پێشمەرگە بوویە سیمبۆلێ بەرگریێ و پاراستنا ئاخا كوردستانێ، سەردەمەكێ نوو یێ هشیاریا نەتەوەیی و باوەری بخۆبوونێ بوو كو بۆ جارا ئێكێ‌ بوو شیا كێشەیا كورد ژ چارچووڤەیێ ناڤخۆیی، سنوورێن دەڤەرداری و خێلەكی تێكشكاندن و بوویە دەنگێ هەموو چین و توێژێن جودا یێن جڤاكا كوردستانی، ژ رۆناكبیر، گوندنشین و مامۆستایان.
ڕێككەفتنامەیا ١١ ئادارا سالا ١٩٧٠ ل سەر ئاستێ دیرۆكی و سیاسی ل ئیراقێ و باشوورێ كوردستانێ، وەك گرنگترین و مەزنترین بەلگەنامە و دەستكەفتێ سیاسی یێ شۆڕشێ دهێتە هژمارتن. ئەڤ ڕێككەفتنامەیە بەرهەمێ نێزیكی ٩ سالێن خەباتا بەردەوام، دانپێدان ب مافێ ئۆتۆنۆمی (حكومێ زاتی) بۆ جارا ئێكێ‌ د دیرۆكا هەڤچەرخا دەولەتا ئیراقێ دا، دەستهەلاتا ناڤەندی ب شێوەیەكێ فەرمی دانپێدان ب وێ ئێكێ كر كو گەلێ كورد خوەدی مافێ ئۆتۆنۆمیێ یە ل سەر ئاخا خۆ د ناڤ سنوورێ دەولەتا ئیراقێ دا.
دانپێدان ب مافێن كوردان ڕێككەفتناما ١١ ئادارا ١٩٧٠ مەزنترین دەستكەفتێ‌ سیاسی یێ شۆڕشێ حوكمەتا ئیراقێ ناچاركر بۆ جارا ئێكێ‌ ب رەنگەكی فەرمی دانپێدانێ ب مافێ ئۆتۆنۆمی (حوكمێ زاتی) بۆ گەلێ كورد بكەت.
ب سایا ڕێكخستن و سەركردایەتیا شۆڕشێ، دەنگ و كێشا ڕەوا یا گەلێ كورد گەهشتە ناڤەندێن بڕیاردانێ یێن هەرێمی و نێڤدەولەتی.
پارتی دیموكراتی كوردستان وەك هێزا سەرەكی یا سیاسی و ئەندازیاریا شۆڕشێ، شیایە ئاراستەیا خەباتێ بەر ب ئارمانجێن نەتەوەیی ڤە ببەت.
پارتی پشتراستكر كو درووشم و داخوازێن كوردان بینە رۆژەڤەك ڕۆهن و دەستووری و شۆڕشەك بۆ هەموو دەستكەفتێن پاشەرۆژێ یێن گەلێ كورد هەتا دگەهیتە ئاڤاكرنا هەرێما كوردستانێ و حوكمەت و پەرلەمانی.
ڕێككەفتنامە ب شێوەیەكێ ڕۆهن دیاركر كو جڤاكا ئیراقێ ژ دو نەتەوەیێن سەرەكی (عەرەب و كورد) پێكهاتییە، و مافێن نەتەوەیی یێن كوردان ل دەستوورێ وەلاتی دا هاتینە جێگیركرن. زمانێ كوردی ب فەرمی ل دەڤەرێن كوردنشین ل كەنالێن خویندنێ، ڕاگەهاندنێ و كارگێڕیا میری دا هاتە پەسەندكرن، كو ئەڤ پێنگاڤە زێدە گرنگ بوو بۆ پاراستنا كوردان.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%d9%80%db%86%d8%aa%d9%80%db%86%d9%86%d9%80%db%86%d9%85%db%8c-%d8%a8%d9%80%db%86-%d9%83%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%b3%d9%80%d8%aa%d8%a7%d9%86%d9%80%db%8e-%d9%88-%d8%af%db%8c%d9%85%db%86%d9%83%d8%b1/269623/feed/ 0 هەلوەستێ دەڤـەرا شـڕدێ و دلسۆزییـا خـەلكێ وێ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%87%db%95%d9%84%d9%88%db%95%d8%b3%d8%aa%db%8e-%d8%af%db%95%da%a4%d9%80%db%95%d8%b1%d8%a7-%d8%b4%d9%80%da%95%d8%af%db%8e-%d9%88-%d8%af%d9%84%d8%b3%db%86%d8%b2%db%8c%db%8c%d9%80%d8%a7-%d8%ae%d9%80/269316/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%87%db%95%d9%84%d9%88%db%95%d8%b3%d8%aa%db%8e-%d8%af%db%95%da%a4%d9%80%db%95%d8%b1%d8%a7-%d8%b4%d9%80%da%95%d8%af%db%8e-%d9%88-%d8%af%d9%84%d8%b3%db%86%d8%b2%db%8c%db%8c%d9%80%d8%a7-%d8%ae%d9%80/269316/#comments Mon, 07 Sep 2026 08:38:30 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=269316 عەبدولسەلام شێخ مستەفا بۆسەلی

ویستگەها ئێكێ‌
ل ٢٥ێ تەباخێ ساڵا ١٩٨٨ێ، دەمێ ڕژێما بەعس تاوانا گران یا ئەنفالێ ئەنجامدای، ب هەزاران خێزانێن كورد نەچاربوون مال و حالێ خۆ بجهـ بهێلن و ڕێكا كۆچبەریا بێچارەیی بگرنە بەر. د ناڤبەرا تەپوتۆزا گوندان و ترسا بومبەبارانا كیمیایی دا، ژیانێ دەرفەتەكا نوێ ل دەرڤەی سنووران بۆ خەلكی دیت.
ویستگەها ئێكێ دیمەنێ دەڤەرا شڕدێ و دڵسۆزیا خەلكێ دەڤەرێ
پشتی دەربازبوونا سنووری، بەر ب دەڤەرا شڕدێ، كۆچبەران خۆ ل ژێر سێبەرا جەندرمە و حوكمەتا توركیا دیتن. هەرچەندە جهـ وەك قەلایەكا گرتی و ئاسێ هاتبوو دۆرپێچكرن، بەلێ وەفادارییا خەلكێ وێ دەڤەرێ هیڤی بۆ ئاوارەیان ڤەگەراند. د ڤێ بێچارەیێ دا، خەلكێ دەڤەرێ ب دلەكێ فرەهـ دەستێ هاریكاریێ درێژكرن، خوارن و ڤەخوارن و پێدڤیێن سەرەكی گەهاندنە خەلكی. گەلەك كۆچبەران ژی، ژبەر نەبوونا رێیان، ئاژەل و كەلوپەلێن خۆ ل گەل دەڤەرێ ئاڵۆگۆڕكرن دا كو بشێن ژیانا خۆ بۆ چەندەكێ ل وێرێ بڕێڤە ببن.
پشتی ئاگەهداریا حوكمەتا توركیا بۆ ڤەگوهاستنێ، خەلك ل رۆبۆسكێ كۆم بوون و ب ڕێكا بارهەلگران (قەلابەیان) زنجیرەكا نەپچڕای یا ڕێڤنگان دەست پێكر.
كاروانێ ئێكێ مەغربێ دا گەهشتین شەرنەخێ. خەلكێ باژاڕی ب هەستەكێ بلندا كوردایەتیێ پێشوازی ل ڕێڤنگان كر و خوارن و پێدڤی هاڤێتنە د ناڤ بارهەلگران دا، كو وەك بەرهەمەكێ بوو بۆ بیركرنا ئازارێن ئەنفالێ.
«پێشمەرگە قوربانێ وە بم»؛ شەڤا جزیرێ بوو پەناهگەها خەم و هەستێن نیشتیمانپەروەریێ، دەمژمێری 12ێ شەڤێ دا، ل سەردەمەكێ پڕ ل ئازار و ئاوارەیی، خەلكێ نیشتمانپەروەرێ جزیرێ، دیمەنەكێ كەم وێنەیێ دلۆڤانی و شۆڕشگێڕیێ نەخشاند. پێشوازیكرنەكا گەرم كو برینێن ئاوارەیان سارێژ دكرن و رۆندك د چاڤێن هەمویان دا دباراندن.
د ناڤ وێ خەمگینیا ئاوارەبوونێ دا، دەمژمێر 12ێ شەڤێ ل جزیرێ نەبوویە رێگر كو خەلكێ نیشتمانپەروەر ب هەستەكێ پڕ ژ دلۆڤانی د پێشوازیا ئاوارە و پێشمەرگەیان دا نەبن.
ل سەر هەردو رەخێن جادەیان، خەلكێ ب دلەكێ ڤەكری ئاڤ، خوارن و پێدڤییێن بنەڕەتی بۆ ناڤ بارهەلگر و قەلابان دا دهاڤێتن.
د نێڤا وێ خەمێ دا، دەنگێ خەلكی ب گۆتنا «پێشمەرگە… پێشمەرگە قوربانێ وە بم» دەنگ ڤەدان . ئەو پێشوازییا گەرم و پڕ جۆش، ئاگرێ ل هەستێ كوردایەتی و نیشتیمانپەروەریێ دكر و دگریاندن.
سپێدەهیەكا زوو گەهشتین ئامەدێ ل سەر چەمێ ئامەدێ، كەمپەكا مەزن ب چادر، حەمام، تەوالێت، پرسگە و خەستەخانەیەكا سەرپێ هاتبوو ئامادەكرن.
ل ژێر گەرماتییا ڕۆژێ و سەرماییا شەڤێ
ژبەر نەگونجانا كەشوهەوایێ ئامەدێ (گەرمیا ڕۆژێ و سارییا گران یا شەڤێ) گەلەك ژ خەلكی نەساخ بوون. بەلێ سەرباری ڕێگریێن جەندرمەیان، دەرگەهێ دلگەرمیا خەلكێ ئامەدێ هەردەم ڤەكری بوون؛ ب هەمی جۆرێن كەلوپەل و خوارنێ هاریكاریا كەسێن ئاواریا دكرن.
ئەڤ زنجیرەیا ئازاران هەتا مەها یانزدە یا هەمان سال بەردەوام بوو. ب هاتنا وەرزێ پاییزێ و سەرمایا كۆژەك، حوكمەت نەچار بوو كۆچبەرا ژ كەمپێن چادران ڤەگوهێزتە ناڤچەیێن شەقا و بینایێن ئاڤەدانیتر.
ئەڤ زانیارییە بیرهاتنەكا مێژوویی یا زیندی یا هەست و وەفادارییا كوردایەتییا دەڤەرێن باكورە بەرامبەر زۆلم و زۆردارییا ل سەر خەلكێ باشوور بڕێڤەچووی.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%87%db%95%d9%84%d9%88%db%95%d8%b3%d8%aa%db%8e-%d8%af%db%95%da%a4%d9%80%db%95%d8%b1%d8%a7-%d8%b4%d9%80%da%95%d8%af%db%8e-%d9%88-%d8%af%d9%84%d8%b3%db%86%d8%b2%db%8c%db%8c%d9%80%d8%a7-%d8%ae%d9%80/269316/feed/ 0 ئەنفالا بەهدینان، دیدەڤانێ تاوانێ، هێمایێ خۆڕاگریێ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%db%95%d9%86%d9%81%d8%a7%d9%84%d8%a7-%d8%a8%db%95%d9%87%d8%af%db%8c%d9%86%d8%a7%d9%86%d8%8c-%d8%af%db%8c%d8%af%db%95%da%a4%d8%a7%d9%86%db%8e-%d8%aa%d8%a7%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8e%d8%8c-%d9%87/268634/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%db%95%d9%86%d9%81%d8%a7%d9%84%d8%a7-%d8%a8%db%95%d9%87%d8%af%db%8c%d9%86%d8%a7%d9%86%d8%8c-%d8%af%db%8c%d8%af%db%95%da%a4%d8%a7%d9%86%db%8e-%d8%aa%d8%a7%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8e%d8%8c-%d9%87/268634/#comments Mon, 24 Aug 2026 10:07:54 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=268634 عبدالسلام شیخ مستەفا بوسەلی

ئەنفالا بەهدینان قووناغا هەشتێ و دوماهیێ یا زنجیرا پرۆسەیێن ئەنفالێ بوو، ئەوا ژ لایێ ڕژێما بەعس یا ئیراقێ و ب سەرپەرشتیا راستەوخۆ یا عەلی حەسەن ئەلمەجید (ناسراو ب عەلی كیمیایی) ل دژی گەلێ كورد هاتیە ئەنجامدان. ئەڤ قووناغە ل دووماهیا هاڤینا سالا 1988ێ ڕووی دا، ئانكو ئێكسەر پشتی ب دوماهی هاتنا شەڕێ ئیراق ـ ئیرانێ.
جینۆسایدا بەهدینان:
پێڤاژۆ ل 25ێ تەباخێ 1988ێ دەستپێكر و 6ێ ئیلۆنا 1988ێ یا بەڕدەوام بوو.
تەمامیا دەڤەرا بەهدینان هاتە ڤەگرتن، ب تایبەتی ناڤچەیێن سێمێل، زاخۆ، دهۆك، ئامێدیێ، شێخان، لالش، و ئاكرێ . ئەو گوندێن ل سەر سنوورێ توركیا و ئیراقێ و زنجیرا چیایێن مەتین و گارە و زاگرۆس و كارۆخ كەڤتبوونە بەر هێرشەكا دژوار.
ڕژێما بەعس ژ بڕیارا ڕاگرتنا شەڕی ل گەل ئیرانێ سوود وەرگرت دا كو تمامیا هێزا خۆ یا سەربازی ئاڕاستەی بەهدینان بكەت . پێڤاژۆ ب ڤی شێوەی هاتە ئەنجامدان:
بۆمبەبارانا كیمیایی ل سپێدەهیا 25ێ تەباخێ فڕۆكە و تۆپخانەیێن ئیراقێ ب چەكێ كیمیایی (گازێن سارین، خەردەل، و تەبوون) دەست ب بۆمبەبارانكرنا پتر ژ 500 گۆند و ناوچەیێن بەهدینان كرن.
سوپایێ ئیراقێ ب هاریكاریا (فەوجێن سەفیفە) دەڤەر ژ هەمی رەخانڤە دەستپێكر، دا كو ڕێكێ ل ڕەڤینا خەلكی بگرن ئەوێن بەر ب سنوورێ توركیاڤە دچوون.
كاڤلكرن و زیانڤێكەفتیێن دەڤەر و گوندان: زێدەتر ژ ١٨٠ هەتا ٢٠٠ گوندێن دەڤەرا بەهدینان (سەر ب پارێزگەها دهۆكێ و قەزایێن وەك زاخۆ، ئامێدیێ، ئاكرێ، شێخان، بەردەرەش) ب تەمامی هاتنە وێرانكرن. (سۆتن و تەقاندن و ب بلدۆزەران خانی هاتنە تەختكرن).
خەلكێ سڤیل و پێشمەرگە كەفتنە د بارودۆخەكێ زۆر دژوار دا.
د ڕاپۆرتێن مێژوویی و بەلگەنامەیێن تایبەت ب ئەنفالێ دا، نێزیكی 10,000 – 20,000 كەس (ژن، زارۆك، پیر و كال) ل قەلا نزاركێ هاتبوونە كۆمكرن و زیندانیكرن بەری كو بهێنە ژێكجوداكرن. ل وێرێ زەلام و گەنج ژن و زارۆك هاتنە جوداكرن ل باشوورێ كەركووكێ و پاشان هاتنە بێسەروشۆنكرن.
ژن و زارۆك و پیرەمێر ب پاسان گەهاندنە كەمپێن كۆمەلگەیێن بەحركێ ل هەولێرێل ژێر چاڤدێریەكا دژوار یا ئەمنی دژیاین.
ب دەهان هەزار كەس ژ دەستێ زۆلمێ و چەكێ كیمیایی ڕەڤینە سەر سنوورێ توركیا و ل كەمپێن ئامەد (دیاربەكر) مێردین و مووشێ هاتنە بجهكرن د بارودۆخەكێ دژۆار و زۆر سەخت دا دەرباز دبوون.
دهێتە مەزەندەكرن كو پتر ژ 5 ,000 – 5,500 كەس ژ خەلكێ بەهدینان د ڤێ قووناغێ دا هاتینە ئەنفالكرن و بێسەروشوێنكرن و زیندەبەچالكرن.
سەدان كانیێن ئاڤێ ژ ناڤچوون و ژەهراوی كرن، پڕانییا مال و مزگەفت و دێر و شینوار هاتنە وێرانكرن (بەهدینان ناڤچەیەكا پێكڤەژیانا مۆسلمان، مەسیحی و ئێزدیان بوو و هەموو ئۆل كەفتنە بەر ڤێ پەلامارێ).
ئەنفالا بەهدینان، هەولدانا داوییا ڕژیما بەعس بوو بۆ پاقژكرنا دەڤەرێن سنووریێن كوردستانێ ژ خەلكێ و نەهێلانا بزاڤا ڕزگاریخوازا كورد د وی سەردەمی دا.
ئەنفالا بەهدینان، ڕژێما بەعسی بەشەكێ مەزن ژ هێزێن خۆ یێن سەربازی (جێش) بكارئینان، دیارترینیان فەیلەقا ١ و ٥ ل گەل پشكداریكرنا سەدان چەكدارێن فەوجێن خەفیفە (جاش و مستەشار).
گەلەك ژ مستەشاران ڕۆلەكێ خراپ گێڕان ب ڕێكا بەلاڤەكرنا مژارێن دلنیای و ئەمانەتێ بۆ خەلكێ گوندان (خۆ ڕادەستی وان یان هێزێن حوكمەتێ بكەن، ئەڤە دێ ل ژێر پاراستنا وان بن و تشتەك ب سەرێ وان ناهێت).
ژبەر كو گوند و چیایێن بەهدینان ب زەحمەت بوون، بەعسیان جاش بۆ ڕێبەری و ئاشكراكرنا مەیدانا شەڕی و ڕێكێن ناڤچەیێ بكارئینان. گەلەك ژ خەلكێ سڤیل ب باوەری و سۆزێن وان مستەشاران خۆ ڕادەستكرن. پاشی ئەڤ خەلكە دهاتنە گرتن و ڤەگوهاستن بۆ قەلا نزاركێ ل دهۆكێ و زیندانا سەلامیێ ل مووسل و كەمپێن دی یێن ل باشوور و ڕوژئاڤایا ئیراقێ.
ئەڤ رووداوە وەك برینەكا نەسارێژ كری د دیرۆكا بەهدینان و هەمی كوردستانێ دا مایە و ژ لایێ پەرلەمانێ كوردستانێ و دادگەها بالا یا تاوانان ئاستێ جینۆسایدێ پێ هاتیەدان. پشتی سەرهەلدانا سالا ١٩٩١ و رزگاركرنا كوردستانێ، بڕیارەكا گشتی یا لێبۆرینێ ژ لایێ بەرەیێ كوردستانێ ڤە بۆ مستەشار و جاشان هاتە دەرئێخستن، ئەڤە بوویە ئەگەر كو گەلەك ژ وان ژ دادگەكرنێ دەربازبوون. بەلێ ل دادگەها بالایا تاوانان ل بەغدا، تاوانێن ئەنفالێ ب گشتی (ژ وان ژی ئەنفالا بەهدینان) وەك جینۆساید (كۆمكوژی) هاتنە ناساندن.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%db%95%d9%86%d9%81%d8%a7%d9%84%d8%a7-%d8%a8%db%95%d9%87%d8%af%db%8c%d9%86%d8%a7%d9%86%d8%8c-%d8%af%db%8c%d8%af%db%95%da%a4%d8%a7%d9%86%db%8e-%d8%aa%d8%a7%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8e%d8%8c-%d9%87/268634/feed/ 0 ١٦ی تەباخێ؛ بیرەوەریەك ژ ناڤ ئاگری و بەرفرەهیا چیایان https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%a1%d9%a6%db%8c-%d8%aa%db%95%d8%a8%d8%a7%d8%ae%db%8e%d8%9b-%d8%a8%db%8c%d8%b1%db%95%d9%88%db%95%d8%b1%db%8c%db%95%d9%83-%da%98-%d9%86%d8%a7%da%a4-%d8%a6%d8%a7%da%af%d8%b1%db%8c-%d9%88-%d8%a8%db%95/268136/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%a1%d9%a6%db%8c-%d8%aa%db%95%d8%a8%d8%a7%d8%ae%db%8e%d8%9b-%d8%a8%db%8c%d8%b1%db%95%d9%88%db%95%d8%b1%db%8c%db%95%d9%83-%da%98-%d9%86%d8%a7%da%a4-%d8%a6%d8%a7%da%af%d8%b1%db%8c-%d9%88-%d8%a8%db%95/268136/#comments Sun, 16 Aug 2026 10:14:33 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=268136 عەبدولسەلام شێخ مستەفا بۆسەلی

بیرەوەریا ١٦ی تەباخێ هەر ساڵ ئەم ب شكۆیی ڤە ساخ دكەین، مە ل گەلەك جهـ و دەمێن جودا ژیانا پێ بەخشییای؛ د سەردەمەكێ دا كو پاشمایێن تاوانێن ئەنفال و كیمیابارانا ساڵا ١٩٨٨ێ ڕەوشەكا وەسا چێكربوو كو كوردستان بەر ب چۆلبوونێ ڤە دچوو. د وان ڕۆژێن ئاگرین و د قووناغا خەباتا پارتیزانی دا، ل سەر گوپیتكێن بەرفرەهـ و د كووراتییا دۆل، نهال و چیایێن بلندێن ئەڤێ ئاخێ، مە ئەڤ بیرەوەریا مێژوویی ڕاگرت.
ئەڤە د دەمەكێ دا بوو كو ژ ئالیەكێ ڤە ڕژێما بەعس یا وی سەردەمی كۆشار و ئاستەنگ بۆ مە چێدكرن، ژ ئالیێ دی ڤە حوكمەتا توركیا ڕێگر بوو، و پاشی ژی پەكەكێ چاڤدێری و تەنگاهی ل سەر مە دروست دكرن. بەلێ سەرەڕای هەمی سەختییان، ئەم د هەمبێزا ڕوحەكا گەرما نەتەوەیی، وەلاتپارێزی و ئارمانجێن مەزن دا مە ١٦ی تەباخێ پیرۆز دكر و بەردەوام بووین.
د ١٦ی تەباخێ دا، ب خوین، ماندووبوون و د دژوارترین ڕۆژان دا مە ئەڤ مێژوویە زێندو هێلا و مە گەهاندە ئەڤرۆ. مە ئەڤ ڕۆژە ب هێژا و گرنگ زانی و ب سەربلندی ڤە پیرۆز كرییە.
پیرۆزباهی ل هەمی شۆڕەشگێڕ و قارەمانان دكین، شەهید و قارەمانێن مە ب ئازایانە گیانێ خوە پێشكێشی ئەڤێ ئاخێ كرن و گیانێ‌ وانا شاد بت ئەوانا دارا ئازادیێ و نیشتیمانەك بخوین و جان ئاڤدا خیالێن دوژمنان پۆچ و بن ئاخكرن پاشەرۆژەك بۆ نفشێن كوردستانیان دانا بنەمایەك و دەستكەفتەك گەلەك مەزن و بلند د پاشەرۆژا نەتەوەیا گەلێ مە دا ئینایە هەبوونێ‌.
ئەو ل سەر بیر و باوەریەكێ رێبازەك و پەیرەو و پرۆگرامەكا پارتایەتی هەلبژارتن بۆ هندێ وەرچەرخانەكا دیرۆكی و دادپەروەری و كوردپەروەرانە بهێتە دی كو مافێن كوردستانیان تێدا مسۆگەر بكەن. ئەڤە ئەو جۆتیار و پالە و گەلێ مە یێ ب رۆمەت بوون كو مل ب ملێ بارزانیێ باب ڤە و رێكخستنا P.D.K خەبات و شۆرشەكا چەكداری و نیشتیمانپەروەری هەلبژارت بۆ هندێ دا مافف و دادپەروەری و ئازادیێ و … مسۆگر بكەن رۆژێن سەخت و دژوار، قوربانی، مالوێرانی مە دانان پێشییا خوە مەیدان بۆ دوژمنان چۆل نەكرن د هەر ئەگەرەكێ چی شۆرشا ئیلۆن، شۆەشا گولانێ، ئەنفال، كیمیاباران كرنێ، شەڕێن پارتیزانی، سەرهلدان، بەرەڤانیكرن ژ شەرعیەتا هەرێمێ و … بێ راوەستان جانگوری و فیداكاربووین كا ئەو كەس كا مالباتێن وان كا كەس و كارێن وان ئەو خزمەت و دیدگەها كوردینی د سەردەمێ شۆرشێن جودا دا ل گەل وان هزر و بیر و سۆز و پەیمانێن ب دویر و درێژ ب سالان كو خزمەت بۆ دهاتەكرن ئەو داخوازی نەهاتنە بجهكرن و ئەڤە بوویە ئەگەرێ ناحەقی و گلە و گازندا لەوا دبێژین: «كێ كر و كێ خوار »
گەلۆ مانە ئەم د خەباتا چیایان دا پێكڤە بووین، د رۆژێن ئاوارەیێ و دەربدەریێ دا، وان داستانا ئەوێن ئەفسانە و چیرۆك بۆ دهاتن ڤەهاندن، هەر چار پارچەیێن كوردستانێ د بلنداهیا چیا و مێرگ و زۆزانا لاشێن عەگید و مێرخاسێن مە تێدا هاتینە هلگرتن بلا دادپەروەری بت. هەر چونە بت دڤێت ئاوریەك و دیتنەكا هۆرمەتی و ب رۆمەتی و خوەداچوون بۆ هەبتن هەلبەت ئەڤە ئێمانەتە و ئەڤ ئێمانەتە دڤێت بگەهت و بێتە پاراستن.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%a1%d9%a6%db%8c-%d8%aa%db%95%d8%a8%d8%a7%d8%ae%db%8e%d8%9b-%d8%a8%db%8c%d8%b1%db%95%d9%88%db%95%d8%b1%db%8c%db%95%d9%83-%da%98-%d9%86%d8%a7%da%a4-%d8%a6%d8%a7%da%af%d8%b1%db%8c-%d9%88-%d8%a8%db%95/268136/feed/ 0