ل ھەفتیا بۆری و ل ڕێوڕەسمەكێ ھەژی ل ھۆلا كۆنفرانسان، پرتووكا پڕۆژەیێ ھەڤپشك « ڕێبەرێ ڕاستنڤیسا زمانێ كوردی، زارێ كرمانجی ب تیپێن عەرەبی » ھاتە ڕاگەھاندن و بەلاڤكرن.
پشتی بەلاڤ بووی، دگەل دەستخوەشیێ، ھندەك ڕەخنەیا ئەرێنی و بالبەرانە و یا لەكەداركەر ژی لێ ھاتە گرتن. چونكی ئەز ژی ل ڕەخەكی شریكبووم، من دڤێت ڕەئیا خوە ببێژم و ھندەك تێبینیان بەرچاڤ بكەم.
بەری ھەرتشتی، پێدڤیە ئەم بزانین كو؛ پتریا ڕاستنڤیسینا ھەمی زمانان، ژ تیپان بگرە تاكو ڕستەیان، لسەر تفاقێ یە (ئەرێ ئەم «تفاقێیە» ئان «تفاقێ یە» بنڤیسین؟) ئەم دشێین ببێژین؛ ئەڤە پێكـھـاتنەكا مێژوویی، ئەكادمی و كولتۆریە. ھەروەسا نڤیسینا پەیڤێن ب پتر ژ ئاوایەكی دھێنە گۆتن (ئەرێ ئەم دروست ئان دورست ئان دوروست ئان درست بنڤیسین؟) كیشكێ بكەینە ستاندەرد ئەو دگەل وەختی دبتە دروست و یێن دی خەلەتن!! تنێ چونكی مە بڕیار دایە ئێكێ بكەینە سەرپشك و یێن دی ببەینە خانەیا پاشگوھ ئێخستنێ. كورت و كرمانجی، د زمانی دا، چو تشتێ ڕەھا ڕاست و ڕەھا خەلەت نینە، ب خوە خەلەتیێن وەكی بژارتنێ ل شوونا براشتنێ ژی.
وەختێ ئەم ئەڤێ بزانین، دێ گەھینە راستیەكا زمانزانی كو؛ وەختێ تفاق لسەر تشتەكی ھەبت، چ ڕاست بت و چی نە، ئەو گرنگترە. ئانكو، نـھۆ و ب ئاوایەكێ فەرمی، ڕێبەرەكێ ڕاستنڤیسینێ ھاتە مەیدانێ و قەولە ھەمی سازیێن فەرمی كار پێ بكەن. ئەڤە بۆ مە گرنگە، نە ئەو ڕەخنەیا ھاتیە كرن كو، كەسێ ڕێبەر نڤیسیی، ل ھندەك جـھان پێگیرنەبوویە ب دەستوورێن ڕێبەری.
چونكی من باوەری ھەیە؛ خرابترین سیستەم ژ بێسیستەمیێ چێترە. ب ئەڤی ڕێبەری ئەم بووینە خودانێن سیستەمەكێ قەنج و باشترە ئەم كێماسیێن ڕێبەری بەرچاڤ بكەین و بدەینە لژنەیا سەرپەرشت، داكو ل چاپێن بـھێن ئان ل پێداچۆنێ، خەلەتیان ڕاست بكەن. من ژی گەلەك تێبینی ھەنە، لێ پتریا وان گرێدایی خەمساریێ نە (خەمساریێنە) ئان باندۆرا ڕاستنڤیسینا سۆرانیێ، وەكی خزیرانا 2025 لسەر بەرگێ پێشیێ، ئان نڤیسینا «دو» ب ئاوایێ «دوو» كو د كرمانجیا بەھدینی دا ھەر نینە… لێ ئەڤە و ب دەھان خەلەتیێن ھۆسا ژ گرنگیا ڕێبەری كێم ناكەن. نـھۆ مە دو ڕێبەرێن ھەژی ھەنە؛ كاك نەوزادی كارەكێ ئەكادمی كریە و سپیڕێزێ گەھاندیە بەر دەستێن مە، و ڕێبەرێ نوو كو ب ئاوایەكێ فەرمی بوویە ستاندەردێ كرمانجیێ ل ھەرێما كوردستانێ، ب ھەمی كێماسیان ڤە، بنسترەكە بۆ لسەر ئاڤاكرنێ. لەو، ب ڕەئیا من، ئەڤە دووەمین كارێ مەزنە بۆ كرمانجیێ ھاتیە كرن، ھەلبەت پشتی فەرمیكرنا خواندنێ ل سالیێن نۆتان.
ل دوماھیێ، من پێ باشە، لژنەیەكا ھەڤپشك و بەرفرەھ و بەردەوام بۆ قۆناغا بـھێت، بـھێتە دامەزراندن. ئەڤ لژنەیە، ئەو ڕەخنەیێن بـھێنە كرن كۆم بكەت و مفای ژێ وەرگرت، ئەڤە ئێك. دو، ئەم ھەوجەی لژنەیا ڤاریانتانین (ستاندەردكرنا فۆرمێن جودایێن ھەمان پەیڤان). سێ، لژنەیەكا دی بۆ زاراڤسازیێ بـھێتە پێكئینان. چار، لژنەیا ڕێزمانا ستاندەرد…. ئەڤە، بـھێنە كرن، دێ زمانێ مە كەڤتە سەر ڕێیا دروست و پاشەڕۆژەكا گەشتر.

د ڕێوڕەسمەكێ ھەژی دا ل ھەولێرێ، و ل ژێر ترەفیكا ڕۆكێت و درۆن و بالەفڕێن جەنگا ئیرانێ دگەل ئسرائیلێ و ئەمریكا، و زێدەگاڤیێن دووڤەلانكان ل سەر ھەرێمێ و خەلكێ وێ، دەولەتا ئیتالیا بلندترین میدالیایا خوە پێشكێشی سەرۆكێ ھەرێما كوردستانێ؛ نێچیرڤان بارزانی، كر، و ھۆكارێ پێشكێشكرنێ، ڕۆلێ ڕێزداری بوو ل ئاستێ ناڤخوەیی و ھەرێمی و ناڤدەولەتی، نەخاسمە دگەل ئیتالیا، بۆ ئارامی و پێكڤەژیان و ئاڤەدانیێ.
واتەیا ڤی خەلاتی ل ئەڤی وەختی بۆ سەرۆكێ ھەرێمێ ئاشكرایە، و من نە ل بەرە گرنگیا وێ دەھبارە بكەم. ئەز دێ ژ ڕەخەكێ دی ل ئەڤێ بویەرێ نێڕم و دو تشتێن دی بەرچاڤ كەم، داكو ب سانەھی دەرباز نەبن و نەھێنە ژ بیر كرن.
ئێك، بۆ خویانی و بیانیان ئاشكرا بوو كو پارتی میدالیایێن ئاڤەدانیێ و پێكڤەژیانێ و ئاشتیێ بۆ كوردستانێ دئینن و ھەڤڕكێن وان حەشدێ و بندەستیێ و دووڤەلانكیێ دئینن.
ئیتالیا بلندترین مەدالیا خوە پێشكێشی سەرۆكێ ھەرێمێ دكەت، حەشد و دووڤكێن وێ، درۆنێن خوەپەقین و ڕۆكێت و بێمووچەییێ پێشكێشی خەلكێ ھەرێمێ دكەن.
دو، دووڤكێ حەشدێ ڕەیانێ ب ناڤ كلدان، ل شوونا باسێ پایتەختا كلدانان (بابل) بكەت، كو كلدانەك (چ وەكو نەتەوە، چ وەكو پەیڕەوێ دێرێ) نەشێت ناڤێ وێ بینت ھاتیە، ئازادی و دلفرەھیا خەلكێ كوردستانێ بكاردئینت و سێركا خوە نیشادانێ بۆ زێدەگاڤیێن ل سەر گوندەكی پێشكێش دكەت! ھەمی داكو مەسجەكێ دژی ھەرێمێ بھنێرت و سەقایێ مەدالیا پێشكێشكرنێ بشێلینت.
بەری ھەرتشتی، زێدەگاڤیێن ل سەر ئاقارێ گوندەكی ئان پتر، دۆزەكا قانوونیە و دادگەھ دێ بڕیارێ بۆ دەت، خوە نیشادان بۆ دۆزەكا قانوونی، ل بەر دەرێ دادگەھێ دھێتە كرن و خودانێن ئەردی پێ ڕادبن، نە گرۆپەكێ سیاسی، یێ ئەجندایێن وی ئاشكرا.
دوور ژ سەقا و بیاڤا حوكمەتا ھەرێمێ بۆ ھەمیان پەیداكری كو ھەم كەساتی و ناسنەمەیا خوە بپارێزن، ھەم دەربڕینێ ژێ بكەن… كو مافە نە منەتە، لێ مە ژی مافێ پرسیاران ھەیە، داكو تێك بگەھین. وەكی ئەم ھەمی دزانین، ئاشۆریان ئیمپراتۆریەك ھەبوو، پایتەختا دێرین ل نك شرگاتێ یە و تاكو مسرێ ژی ئەرد ڤەگرت بوو، ئەز نزانم چاوا و بۆچی، ئەو ھەمی خاكە د ھندەك گوندێن دھۆكێ و ھەولێرێ دا بچووك بوویە؟! من مەرەقە ئێك كەس تنێ ناڤێ شرگاتێ بئینت. ئو كلدان (وەكو نەتەوە) ل بابلێ بوون، و ئەو پایتەختا وان بوو و ھندی ئەز ئاگەھدار دەستھەلاتا وان قەت نەگەھشتیە كوردستانێ، و نینەڤا میدیان ژ ئاشۆریان ستاندیە و تاكو نھۆ ژی، نەڤیێن میدیان لێ دژین، ھەمان تشت بۆ ڕەیانی و ھەڤھزرێن وی ژی دھێتە گۆتن: خێرە تە بابل ژ بیر كریە و مایە ب بابلۆیێ ڤە!! و ھەمی دزانن كەنگی و چاوا بۆ ھەوە ھاتیە كڕین.
ل دوماھیێ، دێ بێژم: بلا ئاشتی و پێكڤەژیان و پاراستنا ھەرێمێ و مافێن ھەمیان ئارمانجا مە بت، نە چاندنا تۆڤێ نەڤیانێ… كو بەس دەردەسەری دێ پێڤە ھێن.

ل هەمی جیهانا دیمۆكرات، هەلبژارتن بۆ ئەپدێتكرن و ڤەگەڕاندنا هەڤسەنگیێیە، ئەڤە هەكەر هەڤسەنگی تێكچۆ بت، ئان نە. ب گۆتنەكا زەلالتر، هەرچار سالان ئان پتر، وەلاتی ڕەئیا خوە ل سەر كەسێن ڕێبەری و كەرگێڕیا وان دكر و دێ كەن، دیار دكەن. ئەڤ پرۆسێسە هەم هەلبژارتنە، هەم دیاركرنا وەختییە.
ل وەلاتێ مە، هەر هەلبژارتنەك، دەستپێكەكا ئالۆزیانە! دبت كەسەك ببێژت: ڕەوشا وەلاتێ مە و دەڤەرێ جودا و تایبەتە، هەلبەت ئەز ژی وەكی هەمیان دبینم و بهیسم و دشێم ڕەوشێ هەلسەنگینم، لێ ڕەوش (تنێ) بەهانەیەكا لاوازە، چونكی ئەو جوداهی و تایبەتمەندیە ل گەلەك جهێن دی ژی هەنە. لەو، مافێ هەر وەلاتیەكییە بپرست؟ ئەرێ بۆچی ئەم هەلبژارتان دكەین، هەكەر هێزەك مەزنتر نەبت، ئەنجامان ل سەر پارتێن سیاسی بسەپینت و نەچار بكەت گوه بدەنە دەنگ و بڕیارێن خەلكی؟
دیسا ب گۆتنەكا زەلالتر؛ هەكەر دەستهەلات یا هێزێ بت، نە یا دەنگێن وەلاتیان؟ بۆچی ئەم هەلبژارتنان دكەین؟ وەكی سەنگا 39 كورسیكێن پەڕلەمانی هندی یا 23یان بت و ڤێڕا 39 ئێكسانی 23 یە و ئەڤە هەڤكێشەكا سیاسیا دروست بت، چونكی ل مەیدانا هێزا لەشكری پێنجەه پێنجەه هەیە، هینگێ دیمۆكراسیێ و دەنگدانێ و خەلك خودانێن دەستهەلاتێ نە، هیچ واتە نینە.
پرسیار ئەوە: وەكی مە هەلبژارتن كرینە و پارتێن سەرەكە كو پارتی و ئێكەتینە، 39 كورسیك بەرانبەر 23 كورسیك برینە، و ئێكەتی ب بەهرا خوە ڕازی بوویە، بۆچی ب دەرەنجامێن وێ بەهرێ ڕازی نینە؟ بۆچی سیاسەتا پێكنەهاتنێ ئان دەستبادانێ بكار دئینت؟ ئەرێ ئەو پێنجەه ب پێنجەه یا ئێكەتی دخوازت كو كراسێ شریكاتیا دروست «»نە بەس پشكداری»» د حوكمەتێ دا كریە بەر، مافە و ڕەوایە ئان بەس بەهانەنە بۆ پێكنەهاتنێ؟ ئەرێ فەلسەفا پێكنەهاتنێ ژ چ هاتیە؟ ژ دەرڤەی وەلاتی ئان پەیامەكا خوەتێ ئێكەتیا نیشتمانیە؟
ب من وەرە، پەیاما ئێكەتیێ ب پەسەند نەكرنا ڤەڕێژا 39-23 كورسیكێن پەڕلەمانی، لسەر ئەڤان ڕاستیێن وێ ب خوە ئاڤا دبت:
• ئێكەتی دبێژت: هەرێما كوردستانێ دو هەرێمن و فەرە هوون خوە د ئەوێ ڕاستیێ بگەهینین.
• ئێكەتی دبێژت: ئەز نە خودانا كێمتر ژ چارێكا كورسیكێن پەڕلەمانی مە، ئەز نیڤەكا سۆپا و هێزا لەشكرێ كوردساتانێ مە و هێزا مەیدانی بڕیارێ ددەت، نە دەنگێن خەلكێ هەرێمێ.
• ئەڤجا، هێزا تێكدانێ زالترە ژ یا ئاڤاكرنێ و بلا ئەم باوەر نەكەین كو، ژ نشكێڤە ئێكەتی دێ دەست ژ ئەڤێ سیاسەتێ بەردەت و ب بەهرا 23 كورسیكان رازی بت، ئەڤە هندی بشێت، ب هێزا لەشكری سەرەدەریێ ل گەل ئەنجامێن هەلبژارتنان بكەت و هێزێن دی پشتەڤانیێ لێ بكەن.
یاریا ئێكەتیێ ژ پۆستەكی و دویان مەزنترە، پۆست-خواستن ژ دەرڤەی مافداریێ، دێمێ فەلسەفە و ئارمانجێن كوورتر و تاریتر و خەتەرترە، ئەو ژی ئەوە: ئەم كورد نەشێین خوە بڕێڤەببەین! بۆچی ئەم نەشێین خوە ب ڕێڤە ببەین، چونكی نابت هەرێما كوردستانێ ئارام بت، نابت هەرێم پتر پێش بكەڤت، نابت هەرێم ئێك هێز بت، نابت و نابت…. تاكو دگەهینە نابت هەرێم هەبت.
هۆسا فەلسەفا پێكنەهاتنێ، فەلسەفا هەلوەشاندنا هەرێمێ یە.

هندی ئەز دنێڕم، دەگمەن نەبت، دبینم؛ مرۆڤ ب سروشتێ خوە بەندەوارێن زەمانێ بەرێنە! بەردەوام ئەڤ دەستەواژە دهێنە گوهێن مە: «»خوەزیكێن بەرێ»»، «»بەرێ مرۆڤ دلۆڤانتر بوون»»، «»بەرێ هەمی تشت ب تامتر بوون»»، بەرێ و بەرێ و قەنجیێن وێ خلاس نابن!
ب ڕاستی ئەز نزانم بۆچی ئەم هۆسا هزر دكەین، هەكەرچی، بەس سێ چار چركەكان هزرا خوە بكەین، دێ زانین: ئیرۆ، ب هەمی كێماسیێن خوە ڤە، ژ بەرێ خوەشترە. ئەرێ بۆچی ئەم وەسا هزر دكەین و دبێژین؟ من گۆتە خوە، نەدوورە: ژبەر سادەتیا ژیانا بەرێ بت، ئان بچووكاتی و بێ-بەرپرسیا مە ژ دەست دای.
بەرێ، ئەوێ دو سێ هەڤڕان د مالێ دا هەبان، شاه بوو؛ ئەوێ باوەشینكەك هەبایە ئەفندی بوو؛ هاتن و چۆن ب پێیان بوو و یێ هەسپەك هەبایە، ئەوی بالەفڕەك هەبوو؛ ئاڤ دهاتە كێشان؛ خوە د ئاڤێ ئێخستن جۆرەكێ سەرشووشتنێ بوو؛ دوختۆر سەیدایێ گوندی بوو ئان هۆستا بوو، و دەرمان هندەك گیا بوون، كەسێ نەدزانی بۆچی دەرمانە؛ ئامان سفر بوون و ژەنگاری بوون؛ ئەوا دبێژنێ كارەڤ و تەلەفۆن و تەلەڤزیۆن…. هندەك باژێڕیان هەبوون؛ هۆسا پێڤە هەڕە، دێ بینی، ڕۆژ بۆ ڕۆژێ، پێدڤیێن ژیانێ مشەترن، ب سانەهیترن، خوەشترن، زووتر دگەهن، بێجوداهیترن، بەردەستترن،… لێ ئەم پەسنێن وەختێ بەرێ دكەین، وەختێ ترمبێل و بالەفڕ دەوار، وەختێ پاریێ نانی هزرەت و هەكەر كولی هاتبایە خەلك ژ برسێ دمرن، وەختێ دەرمان هندەك گیا و ڤاكسینێ خوریكان و سۆركان و فالنجێ… نە د خەریتەیا زانینێ دا… ئەم ناڤبەرا دو وەختانین، ئێكی هەرتشتێ تو هزر بكەی ئان نەبوو ئان ب سەد دەرد و بەلا پەیدا دبوو، و یێ دی هەرتشت هەیە و هند زەهمەت نینە، مرۆڤ بگەهتێ. لێ ئەم پەسنێن سەردەمێ نەیێ دكەین و دهاڤێژینە سەردەمێ هەیینێ!
چاوا بت، پشتی خواندن و لێگەڕانێ بۆ من چاڤڕۆنیەك باشتر پەیدا بوو. زانا وەسا هزر دكەن، ئەڤ هەستە گرێدایی بویەر و ڕوودانێن بەرێیە و ئاشكرابوونا ئەنجامانە. بەرێ یا قەومی و تو ئەنجامان و ژێ ڕزگاربوونا خوە دزانی، لێ ئەڤرۆ و سوبەهی ئەنجام نەدیارن. و هەرتشتێ ئەنجام نەدیار، مرۆڤ وەكو خەتەر دناست، و ژێ دترست.
بەرێ ب هەمی خوەشی و نەخوەشیێن خوە ڤە، كارێ دەمێ بۆریە، یا بوویە چیڕۆك و ئەم ژێ دەربازبووینە. ب گۆتنەكا دی، هەمی دەمێ بۆری- ب تال و شرینێن خوە ڤە، بۆ مە سەركەفتنە! خوەشیێن وی دەمی، مە ژ دەست داینە و مە دڤێت دوبارە ببن ئان ئەم ب ڤەگێڕانێ جارەكا دی، خوەشیێ ژێ دبینین، و نەخوەشیێن وی وەختی، بەلابوون و ئەم ژێ ڕزگار بووینە، و وەختێ دوبارە دكەین، هەست ب قەهرەمانیێ دكەین؛ هەست ب سەركەفتنێ دكەین. لەو، ل هەردو ڕەخان بیرهاتنێن خوەشن بۆ مە.
ژ بەر گرنگیا ئەڤێ مژارێ، هەستا ڤەگەڕانێ بۆ جهی و دەمی، ئەڤ مژارە هاتیە خواندن و پۆلاندن. مە د كوردی دا، خەریبی هەیە homesickness بۆ دووركەفتنێ ل جهی ئان جڤاكێ، و ئەڤە هەستەكا سروشتیە، لێ ئەوا دبێژنێ نۆستالژیا Nostalgia تاكو ڕادەیەكێ دژوارتر و هزریترە، و یا ژ نۆستالژیا خرابتر پاشڤەگەڕانە بۆ سەردەمێن دێرین Declinism، ئەڤە وەكی نەساخیەكا هەبوونگەرییە، مرۆڤ كار دكەت بۆ مێژوویێ ڤەگەڕت و لێ بژیت.
چاوا بت، كەس دژی هەلبژارتنا مرۆڤی نینە، و كەس دژی ئاوایێ ژیانێ ژی نینە، و كەس دژی هەستكرن ب خەریبیێ ژی نینە، لێ. مە بڤێت نەڤێت، پێدڤیە ل سەردەمێ خوە بژین، و پشتڕاست بین، هەسپ جهێ ترمبێلێ ناگرت و سیمەرخ جهێ بالەفڕێ ناگرت.

ژینگەھ ب ئاخ و با و ئاڤ و زیندەوەرێن خوە ڤە، چ شینكاتی چ گیانەوەر، پێكڤە بوونەوەرەكێ زیندینە. ژ مێژە زانایان زاراڤێن ئێكۆلۆجی و ئێكۆسیستەم بۆ ئەڤێ ھەڤبەندیێ (زیندەوەر-سروشت) داڕێشتیە و گرنگیا وێ ھەڤبەندی و كارلێكیێ دیار كریە. چاوا بت، ھەر كێم و كاسی، ئان لاوازی و گوھەڕینەكا ل ھەر توخمەك ژ ئەڤان، ھنگار و باندۆر دەربازی ھەمیان دبت. بۆ نموونە؛ ژەھرەیەك بكەڤتە ناڤ ئاخێ، دەربازی ئاڤێ و گیای و پاشی گیانەوەران دبت و شوونا خوە ل ھەمیان دھێلت. ھەمان تشت بۆ بای ژی دروستە، وەختێ ژەھرەیەك دكەڤتە ناڤ، ب ھەناسەیێ و نیشتنێ دەربازی ھەمیان دبت.
ئەڤ گغزا زیندەوەر-سروشت وەكو جۆرەكێ ڤەگەڕانێ و وەرگوھاستنێ یە ژ فۆرمەكی بۆ یێ دی. ھەلبەت ب مەلیۆنێن سالان، ئەڤی سیستەمی كارێ خوە ب ئێك ئاوایێ بەردەوام دكر… تاكو مرۆڤێ ئاقلدار، مایێ خوە د ئەوێ گغزێ كری. ل قۆناغێن نێچیرێ و كەوال كەدیكرنێ و چاندنێ ژی، مرۆڤی گوھەڕینێن مەزن ل سروشتی و پێكڤەژیانێ نەكریە، لێ دگەل چێكرنا مەكینەیان و زێدە مەزاختنا تینێ و خامێن سروشتی (نەخاسمە نەفتێ) بۆ پەیداكرنا داخوازا زێدە لسەر تینێ… مرۆڤی ئەو تەرازیا مەلیۆن سالی و پتر تێكدا و ڤێڕا، باو و ئاڤ و ئاخ پیسكرن (دێ بێژم نەساخ كرن) و ئەڤ پیسبوونە (نەساخبوون)، مە بڤێت نەڤێت، دەربازی ھەمی زیندەوەران دبت.
ھۆسا ل ڕەخەكی تەكنۆلۆجیایێ و زانستان ئالاڤێن پاراستن و ژیدرێژكرنا مرۆڤی پێشدابرینە، ل ڕەخێ دی، ھەڤبەندیا وی دگەل زیندەوەرێن دی و سروشتی تێكدایە، ب گۆتنەكا دی؛ كەرستەیێن نەساخكرنا وی ژی زێدەكرینە.
د ئەنجام دا، ب ئەوا ئەم دبێژینێ پێشكەفتن، مرۆڤی ھەڤسەنگیا ژینگەھێ تێكدایە و نەساخ كریە. ھەلبەت، ئەو نەساخی ژ سروشتی دەربازی زیندەوەران ژی بوویە، بەری ھەمیان، مرۆڤان. لەو، وەسا دیارە ئەم ل سەردەمەكێ نەساخبوونەكا گشتی دژین، و فەرە ئەم چاوا دوختۆران بۆ دەردێن مرۆڤان بەرھەڤ دكەین، و ب ھزاران دەرمانان و جۆرێن تەكنۆلۆجیایێ بكاردئینین، وەسا كۆلیجان بۆ چارەكرنا سروشتی ژی دامەزرینین و دوختۆرێن سروشتی بكەین،.. بەلكی ھەڤسەنگیێ ڤەگەڕینین.
ھوون دزانن، كی دوختۆرێن چارەكرنا سروشتینە؟
بنێڕە كۆلان و جادەیان، ئەو كەسێن گێسك و جێریفك و كیسكێن گلێشی ڤێ بن، ئەو دوختۆرێن سروشتینە.

ھەر بەرھەمەكێ ئەدەبی، ھات بتە ناڤكرن، ئەنجامێ ھندەك جوداھیانە ژ یێن دی. بۆ نموونە، چیڤانۆك و كورتەچیڕۆك و كورتەڕۆمان (نۆڤلێت) و ڕۆمان و داستان و بەیت… ھەكەر ژێكجودا نەبانە، ناڤێن جودا لێ نەدھاتنە كرن. ھەروەسا: حەیرانۆك و ھەلبەست و سەبەق و ھەلبەستا ئازاد و ناڤێن دی، ژ ڤالاھیێ و بەتالیێ نەھاتینە. ئەڤانە، ئان ب شكلی ئان ب ناڤەڕۆكێ ژێكجودانە، لەو ناڤێن جودا لێ ھاتینە كرن.
مەرەم ئەوە ببێژم: ھەر جۆرەكێ ئەدەبی، ھندەك ساخلەت و نیشان و جوداھی ھەنە، پێ ژ جۆرێن دی دھێتە جودا كرن، نەخوە، ھەكەر ئەو جوداھی نەھێنە پاراستن، ئان ھەست پێ نەھێتە كرن، ئەوێ ناڤكرنێ ژی ئارمانج نامینت. دیسا دێ بێژم: ئەو تشتێن گوتارەكێ ژ كورتەچیڕۆكەكێ جودا دكەن، ھەر ئەون ڕەواتیێ ددەتە دەقەكێ ئەدەبی، گوتار بت ئان كورتەچیڕۆك بت. ھەمان گۆتن بۆ گوتارەكێ و لێكۆلانەكا زانستی ژی دھێتە گۆتن.
چونكی ل ئەڤێ دوماھیێ، ھندەك بەرھەمێن ئەدەبی ب ناڤێ «»ڕۆمان»» بەلاڤ بووینە، و كێمترین ساخلەت و بنەمانێن ڕۆمانێ تێدا ھەنە، من گۆت گرنگترین پارچە و ئەلەمەنتێن ڕۆمانێ (ب گۆرەی ژێدەرێن بەردەست) بۆ ھەوە وەرگێڕم. ھیڤیە ڕۆماننڤیسێن مە، وەجێ ژێ وەرگرن… ھەكەرنە، بلا ناڤەكێ دی ل بەرھەمێن خوە بكەن، چونكی ھەر جۆرەكێ ئەدەبی یێ بەرنیاس، ژبەر پێكھاتنێ (شكل) ئان ناڤەڕۆكێ ئەو ناڤە ستاندیە. ئەڤجا، ھەر دەركەفتنەكا مەزن ژ ئەوی قالبی، ھەوجەی ناڤكرنەكا دییە، نەخوە ناڤكرن دێ ھند شێلی بن، خواندەوار نزانت چ دخوینت!

ب گۆرەی ژێدەرێن بەردەست، ڕۆمان ژ ئەڤان (توخمان) پێك دھێت:
١- ڤەگێران ب پەخشانێ: ڕۆمان ب پەخشان دھێتە گۆتن، نە ب ھەلبەستێ كو دبتە بەیت، ئان ب دان و ستاندنێ (دابێشێ) كو دراما شانۆیێ یە.
٢- چیڕۆكەكا ئاشۆپیا درێژە: چیڕۆكەكا درێژە ئان درێژ كرییە، چق ژ پێڤاژۆیا ڕوودان و بوویەرێن چیڕۆكێ دچن و ئالۆز دبت. ڕۆمان چیڕۆكا كەسەكی نینە بچتە دكانەكێ نانەكێ بكڕت و ھەژارەكی ببینت، نانەكێ بۆ وی ژی بكڕت و خلاس. دبت، ڕۆمان بەس ئەڤ (وەخت)ە بت، لێ قەھرەمان چیڕۆكێن خوە و ھەژارێ نەدار ڤەگێڕت.
٣- وەرارا كەساتیێ: ڕۆمان، كەساتی و وەرارا قەھرەمانان دیار دكەت.
٤- تەڤن ئان كرارا ئالۆز: ڕۆمانێ تەڤن و پیلانەكا ئالۆز و تەخەدار ھەیە.
٥- ڕاچاندن: د ڕۆمانێ دا، چیڕۆك و بویەر دروست ھاتینە راچاندن و ھەڤبەندی ھاتینە پاراستن، مرۆڤ ھەست ب ڕاستیا وان دكەت.
٦- دانوستاندن: دانوستاندنا قەھرەمانان، د ڕۆمانێ دا گەوھەریە، داكو چیرۆك خوە پێكڤە بگرت.
٧- مژار: ڕۆمان ژ گەلەك ھزر و مژاران پێك دھێت، پێكڤە خزمەتا خەتێ گشتی دكەن. ئانكو، پتریا ڕۆمانان، مژارەكا سەرەكە ھەیە و ئەڤێن دی، خزمەتا وێ دكەن.
٨- گۆتۆ: كی دئاخڤت ئان چیڕۆكێ ڤەدگێڕت؟ كەسێ ئێكەم، سێیەم ئان كەسەكێ ھەمەزان.
٩- شێوازێ ڕۆمانێ: ھەلبەت شێوازێ نڤیسەرییە، ئەرێ شێوازەكێ كەڤنەشۆپیە ئان ئەزموونگەریە.
١٠- درێژاھی: ڕۆمان ژ نۆڤلێتێ درێژتر و ئالۆزترە. ھندەك ژێدەر، درێژیا ڕۆمانێ ب شێست ھزار پەیڤان ڤە گرێ ددەن.
١١- ھەلبەت ھندەك ساخلەتێن دی ژی ھەنە، جۆرێن ڕۆمانێ دیاردكەن، ئان تفاق لسەر نینە، بۆ نموونە، جۆرێن ڕۆمانێ: ڕۆمانا مێژوویی، ڕۆمانا پۆلیسی، ڕۆمانا ئەڤینداریێ، خەیالا زانستی،…ھتد. گەلەك جاران، دەم و جهـ، چیڕۆكێ ژ گوتارێ جودا دكەن. ئارمانج ژ ڕۆمانێ، ڕاستە نووخوازیێ ھندەك ئەلەمەنتێن ڕۆمانێ لاوازكرینە، وەكی ئارمانجا ڕۆمانێ، لێ ھێشتا سەنگا ئارمانجێ جھێ خوە چۆل نەكریە. ھەركەس ژ مە ڕۆمانەكێ بخوینت، ل دوماھیێ دێ پرست: ڕۆماننڤیسی دڤێت چ بێژتە مە؟ ئەرێ بەس چیڕۆكەكا خوەش بۆ وەختبوارتنێ بۆ مە نڤیسیە، ئان مەرەمەك پێ ھەیە؟

ئەم ئەڤێن پارێزگار ھزردكەین، بەھایێن جڤاكی زكماك و ئاسمانینە، و ھەكەر بھێنە گوھاڕتن، دێ دنیا خراب بت. تە ڕاستی دڤێت، پشتی دووڤچۆنەكا دوور و كوور و ھوور و درێژ، ئەز گەھشتمە ڕاستیەكێ كو؛ بەس دنیایا د مەژێ من دا خراب دبت، و بەس.
بەرێ، ھەركەسەك نەدگەھشتە كەنالێن گشتی یێن ڕاگەھاندنێ، ھەكەر گەھشتبان ژی، ھەركەسەكی نەدوێرا باخڤت، چونكی نەدوورە خەلەت ببت و شەرمزاری ل پەی بھێت. ھینگێ وەختێ ئێك خەلەت ببایە و كەفتبایە دەڤێ خەلكی، خودێ ژێ ستاند، ئەو بوو بەنیشت و بۆ دەمەكێ درێژ دێ ھێتە جووتن، ئەو كەتن ئان كێماسی ئان ھلنگفتنە، تاكو مرنێ وەكی چركێ دما پێڤە. ھەر بۆ نموونە، سلێمانەك چۆبوو دارا، كەرێ وی سەكتی. سلێمانی كورتان و ھەفسار و تەنگ بۆ ماین، ھلگرتن و خەمگین ڤەگەڕا مالێ. خەلكی وەسا دیت. ل شوونا سەرەخوەشیێ لێ بكەن، بێشەكێ بۆ بكەن، تاكو ئیرۆ ژی، ھەكەر نەبێژن سلێمانێ كورتانی، و بنەمالا كورتانی، كەس ناس ناكەت. ژ خوە كەریمێ قازەك دزی، بۆ بنەمالا خوە ژی ناڤەك مسۆگەر كر. تاكو نھۆ دبێژنێ: بنەمالا قازدزی، و ھندەك قازێ ب تنێ دبێژن، یێ ڕاستیێ نەزانت، دێ ھزركەت ناڤێ پیرا وان قازێ بوو! ھینگێ، ئەوێ تشتەكێ سەیر د چاڤێ خەلكی دا كربایە، دما پێڤە و بۆ دبوو كێماسی. ل وەختێ مە ژی، ھەكەر ھەڤالەكی خەلەتیەك كربایە، بۆ دبی ناسناڤەكێ پێتڕانكی. بیرا من دھێت، ئەم ل قۆناغا سێیێ بووین، سەیدای سۆرۆ ڕاكر، و گۆتێ: بنڤیسە «»قال»»، ئەوی ژی نڤیسی: فال. ل شوونا دو خالان ئێك نڤیسی. تاكو ئیرۆ ژی ل ناڤ ھەڤالان، سۆرۆیێ فالە!
نزانم، ئەڤە ژ بەتالیێ دھات، ئان جڤاكەكا قالبدای بوو، یێ ژێ دەركەفتبایە، دھاتە نیشان كرن. بەس، ب دیتنا من جڤاكەكا زیندی بوو بۆ كولتۆرێ خوە. بۆ خوە خوەشی ژ ئەوان نموونەیێن نەساز چێ دكر، داكو كەس زێدەگاڤیان نەكەت. نەئێكسەر، ئەوان قالب دپاراست. بەس ھینگێ، وەكی ھوون دبینن؛ كەسێن دھاتە ناڤكرن، دشكەستن و نەدوورە تاكو نھۆ ژی ھەر شكەستینە، چونكی كەس ل ڕوویێ وان نابێژتێ: سلێمانێ كورتانی، ئان كەریمێ قازدزی، ئان سۆرۆیێ فالێ. ل پشت وان و بۆ جوداكرن و ناسینێ بكاردھێن.
لێ، ئیرۆ، پەڕلەمانتارەك باسێ دزینا ئەوران دكەت و سەیدایەك باوەردكەت و ڤەدگوھێزت!! سەیدایەكێ دی دبێژت: ئاقلێ مرۆڤی كەرێ مرۆڤیە! یێ دی گۆت: قەسپ شەكرا خوونێ بلند ناكەن! و پێڤە ھەڕە… ڕۆژ نینە ب دەھان نموونەیێن ھۆسا نەبینی ئان نەبھیسی.
پشتی من ھزر د ئەڤێ ھەڤكێشەیێ دا كری؛ (كەسەك چو ژ چو نزانت و وەكو شەھرەزایەكێ خودان سەربۆر، دئاخڤت). ئەز گەھشتمە وێ باوەریێ كو، ئەڤ كەسێن ڤالا و دڤێن ڤالاھیا خوە بكەنە مژار، ھەر ئەون، یێن دڕیتنە كانیا گوندی، داكو خەلك باسێ وان بكەت، ئانكو خوە شەرمزار دكەن داكو ناڤدار ببن! لێ، ئەو وارە بەس نە ئەو بەھارە؛ ل شوونا خەلك دروو و نیشان بكەن و بكەنە پێتڕانك، دكەنە قەھرەمان. ئەڤەیە جوداھیا جڤاكا مە ژ جڤاكا ئیرۆ؛ یێ تشتەكێ نەساز گۆتبایە ئان كربایە، دبوو داخەك ل كەساتیا وی و شەرمزار دبوو. ئیرۆ، یێ كەتنێ بكەت، دبتە قەھرەمان، ئەو و ھەڤالێن وی، شانازیێ پێ دبەن!
لەو، باش بزانە؛ ل ئەڤی زەمانێ مە، شەرمزاری ڕێكەكا پەسەندە بۆ ناڤداریێ، و قەنجی و جوامێری و پاكی، بۆ خشیمی و نەزانیێ.

ھەم ئسرائیل و وەلاتێن ھەڤگرتیێن ئەمریكا، ھەم كۆمارا ئیسلامیا ئیرانێ، دزانن بۆچی دەست ب شەڕی كرینە و دزانن دێ بۆچی شەڕی ڕاوەستینن، ئەڤە ھەكەر ڤێیان ڕاوەستینن. شەڕ ل ھەردو ئالیان، لسەر ھندەك بنەمانێن ئابۆری و سیاسی و مەنتقی، دگەل ئارمانج ئان خەتەریێن پاشەڕۆژی ئاڤابوویە. ئەڤە دبینن و بھیسن، ھزردكەن و بڕیارێ ددەن كانێ چ بكەن… بڕیاردان شەری بكەن، چونكی دانوستاندن بێمفا بوو.
ئەڤە ھەمی ڕۆھنە، لێ یا نەڕۆھن، ڕۆل و ڕەفتارێن كوریانە. كوریێ نە چاڤ ھەنە، نە گوھ، نە ژی ھۆش و مەنتق، نە ئارمانج. كوری وەكی دارێ كۆرەیە، بەس خوە دوەشینت، ب كێ بكەڤت نەگرنگە، گرنگ ئەوە ببێژتە خەلكی ئەز ھەمە.
وەكی ئەم ھەمی دزانین، ھەر ل ئێكەمین رۆژا ئەڤی شەڕی، ھەرێما كوردستانێ، حوكمەت و ھێزێن سیاسی، ب ئاشكرایی دیتنا خوە بۆ ئەڤی شەڕی دیاركریە و بڕیار ئەوە؛ ئەڤە شەڕێ مە نینە و ئەم پشكەكین ژ ھەر بزاڤەكا ئاشتیێ، لێ پشكەك نینین ژ شەڕی و ڕێ نادەین ھەرێما كوردستانێ بۆ جەنگێ بكار بھێت.
ئەڤە سیاسەتا ھەرێمێ و ئیراقێ ژی بوویە، ژبلی دەستێن ڕەشێن میلیشیایێن دەرڤەی قانوونێ، كو خوە كرینە پشكەك ژ شەڕی و بەری ھەر دوژمنەكی (ھەكەر دوژمن ھەبن) شەڕێ خەلك و حوكمەتا وەلاتێ خوە دكەن.
ب بەھانەیا ھندەك ھێزێن ئەمریكی ل ھەولێرێ ھەنە، ب سەدان ڕۆكێت و درۆن، ژ ئیرانێ و ناڤا ئیراقێ، بەر ب ھەولێرێ و دەڤەرێن وێ بەردەوام ھنارتینە، نەدوورە دژوارترین ئێریش، تاوانا شەھیدكرنا شەش پێشمەرگەیێن قەھرەمان و برینداركرنا ب دەھان پێشمەرگەیێن دی بت.
كلك ب ئەڤێ ژی ڕانەوەستاینە، ل ئەڤێ دوماھیێ، درۆنێن خوە ئاراستەی دھۆكێ دكەن و دخوازن، ھەرێمێ بكەنە پشكەك ژ شەڕێ بێھۆدەیێ خوە و سەرێن خوە، ل پشت و ناڤ سنۆری.
ب دیتنا من، سیاسەتا ھەرێمێ كو نەبتە پشكەك ژ ئەڤی شەڕی، سیاسەتەكا گەلەك دروست و ژیرانەیە، لێ وەخت ھاتیە، كلكێن نێزیكی ھەرێمێ ژ بنی ببڕت، نەخوە دێ زێدەگاڤیێن دژوارتر ئەنجام دەن.

ل ھەمی بیرەوەری و ڕوودان و بوویەران، كارڤەدانێن خەلكێ پارێزگەھا دھۆكێ و یێن پارتی، سەرنجا خەلكی، چ ب ئەرێنی چ ب نەرێنی، ڕاكێشایە و بەردەوام دپرسن: ئەرێ چ نھێنی ل ناڤبەرا پارتی و خەلكێ پارێزگەھا دھۆكێ ھەیە؟
ئەوێن دزانن و ئەوێن نەزانن، ھەردو ل ڕاستیەكێ كۆكن؛ دھۆك بانكا پارتیە. ئەز دێ پچەكێ پەیڤا بانك گوھۆڕم، دا ڕاستتر و دروستتر بت؛ دھۆك بانگا پارتیە. ئەوەی پارتی ھاتیە دامەزراندن، ل خوەشی و نەخوەشیان، خەلكێ دھۆكێ و پارتی ئێك بوون؛ ئێك دەنگ، ئێك كارڤەدان، ئێك ڕەفتار… ئەرێ ئەڤ ھەرسێیە ئاماژەیەكێ نادەت كو پارتی و خەلكێ دھۆكێ ئێكن؟
دا ڤەگەڕینە بەرسڤا پرسیارا؛ بۆچی خەلكێ دھۆكێ ھەردەم دگەل پارتیە و خوە ب پارتی و د ناڤ پارتی دا باشتر دناست؟ ھەكەر نەبێژم؛ ل دەرڤەی پارتی خوە ناناست و وەكی مشەختێ كەسوكار و وەلاتێ خوە ھێلاین، چەند دوور بچت، ل دوماھیێ خەریب دبت و ڤەدگەڕت.
گەر ئەم ژ ئەڤێ ھەڤبەندیا جانكی دەربازی ژیانێ و ژیارێ ژی ببین، فەرە ھندەك بەرپەڕێن مێژوویێ تێكڤەدەین، دا ئەڤ ڕاستیە باشتر زەلال ببت. بەری دھۆكێ ببتە پارێزگەھ، دگەل زاخۆ و ئامێدیێ و ئاكرێ، دەڤەرداریێن سەر ب مووسلێ ڤە بوون. و یێ نەزانت واتەیا (سەر ب مووسلێ ڤە) چیە، بلا پرسیارا كوردەكی بكەت، بەری شۆڕشا ئیلۆنێ چۆ بتە مووسلێ ئان وەكو كورد لێ ژیا بت، ھینگێ دێ پشتڕاست بت، ھینگێ كورد وەلاتیێن پلە دو ژی نەبوون!
شۆڕشا ئیلۆنێ دەست پێ كر و ھێدی ھێدی كوردێ دووڤەلانك و پلە سێ، ھەست كر كو پێدڤیە ژ كەسێ كێمتر نەبت، لەو پێدڤیە ئان بگەھتە شۆرشا بارزانیێ نەمر ئان ب كێماتی پشتەڤانیێ لێ بكەت، چونكی دزانی، شۆرشا ئیلۆنێ شۆڕشا ڤەگەڕاندنا ڕوومەت و سەرفەرازیێیە بۆ ھەر كورد و كوردستانیەكی. د ئەنجام دا، ئیراق نەچار بوو، كۆمەكا ئارمانج و داخوازیێن شۆڕشێ بجھ بینت، دھۆكێ بەھرا میری ڤ بەر كەفت. دھۆك بوو پارێزگەھ و ژ بن دەستێ مووسلێ و سەرەدەریا شۆڤینی (نەتەوەیی و جڤاكی) ڕزگار بوو. ئەڤێ ڕزگارییێ كەساتیەكا ئازاد بۆ ھەر دھۆكیەكێ ئاڤا كر، ھەمیان ھەست كر كو ژ مووسلیان كێمتر نینن. ھەر ئەڤ ھەست و ئازادیا بەرھەمێ شۆڕشا ئیلۆنێ و پارتی، تێرا ھندێ ھەیە، خەلكێ پارێزگەھا دھۆكێ، ئازادی و سەرفەرازیا خوە ب ھەبوونا پارتی ڤە گرێ بدەت.
ل ئەڤێ دەڤەرێ، پارتی بووینە د ھاوارا خەلكێ خوە چۆین و بەرگری لێ كری. پارتی بوون خوە بۆ خەلكێ خوە داینە كوشتن و بووینە شەھیدێن ئازادی و ڕزگاریا ئەڤی خەلكی. پارتی بوون ڕێ ل ستەم و زۆرداریێ گرتین و زەلامێن ڕژێمێ نەچاردكرن خوە جوامێرتر دیار بكەن ژ ئەوا د دلێ وان دا… پارتی بوون، ھیڤیەكا ھل د دلێ ھەر كورد-نشتمانپەروەرەكی دا.
ھەكەر ئەم خوە بگەھینینە ئەڤرۆ، ژ زانكۆیێ بگرە، تاكو سەركەفتنێن یانەیا دھۆكێ و ئاڤەدانیا دھۆكێ و پێشكەفتنا وێ… ھەمی گرێدایی پارتیانە؛ دەستێ پارتیان د ناڤ دایە،، لەو خەلكێ پارێزگەھا دھۆكێ (ژ كارگێریا سەربخوە یا زاخۆ بگرە تاكو ھەمی دەڤەرداری و ناوچەداریان) خوە پارچەیەكێ پەچروومەكری ب پارتی ڤە دبیین. ھەمی ھەست دكەن پارتی پێناسەیا وانە… لەو ئەڤێ جارێ ژی، دێ دەنگی دەنە لیستا 275 و دێ پشكا ھەری مەزن بن ژ مەلیۆن دەنگێن پارتی دێ ئینت.
ئەڤە دێ چالەنجا دھۆكیان بت دگەل پارێزگەھێن دی.

وەختێ باسێ ھلبژارتنێ دكەین، بەری ھەرتشتی، ئەم باسێ ھنبەركرنێ و ڤاڤارتنێ و بژارتنێ دكەین. ئەم لیست و بەربژار و بەرنامە و دیرۆكا وان ھنبەری ئێك دكەین و ژێك دڤاڤێرین و لیست و بەربژارێ دلخواز ژ ھەمیان ھەلدبژێرین. ئەڤجا، ھەلبژارتن چەند گرێدایی ھەستێن مرۆڤی بت، لێ ل دوماھیێ، پرۆسێسەكا دلینی و سۆزداریێ نینە، پرۆسێسەكا ھزری و مەنتقیە و لسەر ھندەك پرسیارێن مەنتقی ئاڤا دبت: ئەرێ لیست و بەربژار دێ شێن چ كەن و پارتا سیاسیا ل پشت چ كریە و دێ شێت چ بكەت؟ ئەرێ لیستا ئەز دەنگی ددەمێ دشێت ئارامیێ و ئاشتیا جڤاكی بپارێزت؟ ئەرێ ئەو لیستا ئەز دەنگی ددەمێ دشێت مافێن من ژ بەغدا بستینت؟ ئەرێ ئەو لیستا ئەز دەنگی ددەمێ دشێت وەلاتێ من ژ داگیركرنەكا دی بپارێزت؟ ئەرێ ئەو لیستا ئەز دەنگی ددەمێ دێ شێت وەلاتی پتر ئاڤەدان بكەت؟…ھتد.
ھەركەسێ ئەڤان پرسیاران ژ خوە بكەت، دێ ئیك و دو، دێ دەنگی دەتە لیستا 275 چونكی تو ل مێژوویێ بنێڕی، ھەمی سەركەفتنێن ملەتێ مە ل سەدسالیا بیستێ لسەر دەستێ پارتی بووینە، ھەكەر ئالیەكێ دی فلیەك ھەبت، دێ دگەل پارتی بت.
ئەم ل ئەڤرۆ ژی بنێڕین، پارتیە بەرگری ژ كوردستانێ و مافێن خەلكێ وێ دكەت. پارتیە گەرەنتیا ئارامی و پێكڤەژیان و ئاڤەدانی و پێشكەفتنێ. پارتیە دشێت پاشەڕۆژەكا سەرفەرازتر و گەشتر بۆ خەلكێ كوردستانێ دابین بكەت.
پارتیەكا بھێز ل بەغدا گەرەنتیا وەرگرتنا مافێن خەلكێ كوردستانێیە و ھەردەما، خودێ نەكری، پارتی لاواز ببت، بلا پشتڕاست ببین، ھەرێم نامینت و دێ ڤەگەڕینە سەنتەرالیزما بەغدا د كراسێ نەتەوەیی و ئایینی لێ زێدە.
بەرانبەر ئەڤێ، لیستێن خوە ڕادەستكرنێ و ڕازیبوونێ ب دووڤەلانكی و پاشكۆتیێ، ژ ئاخفتنێ پێڤە نینە بدەنە خەلكێ مە. و ئەم ھەمی دزانین، ئارامی و ئاڤەدانی و پێكڤەژیان و ماف و پاشەڕۆژەكا گەشتر ب ئاخفتنێ تنێ پەیدا نابن، ئەڤان ھێزەكا جەماوەری و مەیدانی دڤێت كو بەس پارتی ھەیە.
وەرن ل 11/11 دەنگی بدەینە ئەوێن دشێن ئارامیێ و پێكڤەژیانێ ل ھەرێمێ بپارێزن؛ ئەوێن دشێن ئاڤەدانیێ بدۆمینن، و ئەوێن دشێن ھەرێمێ بپارێزن و مافێن خەلكێ وێ ل بەغدا مسۆگەر بكەن… ئەو ژی لیستا 275ە، لیستا كریاران و سەرفەرازیان.