د ناڤ دیرۆكا گه‌لێ مه‌ دا چه‌ندین زانا و كه‌سایه‌تی و ره‌وشه‌نبیر و نڤیسه‌ر و هۆزانڤان و مێژوونڤیس…هتد هه‌بووینه‌ كو شیاین ب نڤیسین و به‌ركارێن خو گه‌ل و نه‌ته‌وه‌ و وه‌لاتێ خۆ بۆ جیهانێ بده‌نه‌ نیاسین و ببنه‌ پره‌ك د ناڤبه‌را ره‌وشه‌نبیرییا كوردی و جیهانی دا و د پشكداری و چالاكیێن نێڤده‌وله‌تی دا، ببنه‌ هێمایێ كوردایه‌تیێ، ژ وان كه‌سایه‌تیێن به‌هدینان ژی كو ناڤه‌كێ گه‌ش و بریسقه‌دار هه‌ی ئه‌وێ هه‌رده‌م ڤیای ب نڤیسین و چالاكیێن خو ببیته‌ نوونه‌ره‌ك بۆ نیاسین ناسنامه‌یا نه‌ته‌وه‌یی یا كوردی و ب كار و كۆكێ خو (جلكێن خو) ژی كه‌لتور و توره‌ و تیتالێن كوردی پیشانی جیهانێ بده‌ت، ئه‌و ژی نڤیسه‌ر و هۆزانڤان و مێژوونڤیس و رۆژنامه‌ڤان و پێشمه‌رگه‌یێ شه‌هید (مه‌لا ئه‌نوه‌رێ مایی 1913_1963) یه‌ كو كه‌سایه‌تیێ كورد یێ ئێكانه بوو‌ پشكداری د ئاهه‌نگێن سالڤه‌گه‌ڕا ده‌هێ یا جه‌ژنا نیشتیمانی یا كۆمارا چینێ یا مللی دا كری، ل ڤێرێ دێ ب كورتی به‌حسێ ڤێ پشكدارییا وی كه‌ین.
ل ئیلۆنا 1959جڤاتا وه‌زیرێن ئیراقێ ڕازه‌مه‌ندی دیاركر كو شانده‌كێ ئیراقی بۆ ماوه‌یێ شه‌ش حه‌فتییان گه‌شتا وه‌لاتێ چینێ بكه‌ت و ئه‌ڤه‌ ژی ل سه‌ر ئه‌و داخوازنامه‌یا ژ لایێ (كۆمه‌لا هه‌ڤالینییا چینی_ئیراقی)ل به‌كین بۆ هاتیه‌ هنارتن كو ئه‌ڤ شانده‌ دێ پشكداریێ د ئاهه‌نگێن بیره‌وه‌رییا ده‌هێ یا جه‌ژنا نیشتیمانی یا (كۆمارا چینێ یا مللی) دا كه‌ت ل رۆژا 1 چرییا ئێكێ (1959)، هه‌ژی یه‌ بێژین كو كه‌سایه‌تییێ به‌هدینان (مه‌لا ئه‌نوه‌رێ مایی) ژی ئێك ژ پێكهاتێن وی شاندی بوویه‌ ژلایێ ئێكه‌تیا ئه‌دیبێن عیراقێ ڤه‌، هه‌روه‌كی رۆژنامه‌یا (اتحاد الشعب) یا ئیراقی د هژماره‌ (199) ئه‌وا ل 15 ئیلۆنا 1959 ده‌رچووی پشتی دایه‌ دیاركرن كو دێ شاندێ هه‌ڤالینییا ئیراقی ل 22 ئیلۆنێ (1959) ژ به‌غدا به‌ر ب كۆمارا چینێ یا مللی چیت، ب ڤی شێوه‌ی كه‌سایه‌تیێن پشكدارێن شاندێ ئیراقی داینه‌ دیاركرن كو ئه‌ڤه‌نه‌: (عه‌قید. فازل عه‌بباس ئه‌لمه‌هداوی (سه‌رۆكێ دادگه‌ها له‌شكری یا بلند یا تایبه‌ت)، عه‌بدولئه‌میر ئه‌لعكیلی (سه‌رۆكێ ده‌سته‌كا داواكارێن گشتی ل وه‌زاره‌تا داد)، عه‌قید روكن ماجد محه‌ممه‌دئه‌مین (داواكارێ گشتی یێ له‌شكه‌ری)، عه‌لی ئه‌للقمانی (مامۆستا ل ناڤنجییا كازیمییه‌ یا كوڕان)، د.عه‌فیفه‌ ئه‌لبستانی (مامۆستایا كولیژا په‌روه‌ردێ)، له‌میعه‌ عه‌بباس عه‌مماره‌ (مامۆستا ل په‌یمانگه‌ها مامۆستایێن سه‌ره‌تایی ل به‌غدا)، عه‌بدورره‌زاق مه‌ته‌ر (سه‌رۆكێ سه‌ندیكا ئه‌ندازیاران)، ئه‌نوه‌ر تاهر مایی (ژ ئێكه‌تییا ئه‌دیبان).
هه‌ژی یه‌ بێژین كو مه‌لا ئه‌نوه‌ر مایی ئه‌ڤ پشكدارییا خو بده‌لیڤه‌ دیتی یه‌ كو بشێت گه‌لێ كورد بۆ جیهانا ژ ده‌رڤه‌ ژی بده‌ته‌ نیاسین، له‌وڕا ل 1 /11/ 1959 مه‌لا ئه‌نوه‌ر سمیناره‌كێ ل دویڤ حه‌زا كۆمه‌لا هه‌ڤالینییا چینێ دگه‌ل وه‌لاتێن ده‌رڤه‌ ل یانه‌یا نه‌ته‌وه‌یان ل به‌كینێ ل ژێر ناڤونیشانێن (محاضرة عن الاكراد) ئانكو سمیناره‌ك ده‌رباره‌ی كوردان پێشكێش دكه‌ت، تێدا ب كورتی ئاماژە‌ دایه‌ ئه‌و گه‌لێن كه‌ڤنێن ل كوردستانێ ژیاین و زمان و ئه‌ده‌بێ كوردی و بزاڤ و شۆڕەش و ره‌وشا كوردێن هه‌ر چارپارچه‌یێن (ئیراق، ئیران، سووریا و توركیا) و هه‌بوونا كوردان ل ئێكه‌تیا سۆڤیه‌تی….هتد، ئه‌ڤ سمیناره‌ وه‌ك نامیلكه‌یه‌ ب ناڤێ (محاضرة عن الاكراد في الصين) ل سالا 1960 ل به‌غدا هاتبوو چاپكرن.
تشتێ باڵكێش ئه‌وه‌ كو مه‌لا ئه‌نوه‌ر ب جلكێن كوردی پشكداری كربوو كو د وێنه‌یه‌كێ دگه‌ل سه‌رۆكێ كۆمارا چینێ یا مللی دا (ماو تسی تونگ 1893_ 9 ئه‌یلوولا 1976) یێ دیاره‌، هه‌روه‌سا ل ده‌مێ سمینارێ ژی مه‌لا ئه‌نوه‌ر ب جلكێن كوردی پشكدار بوویه‌.