Rojnameya Evro » ئیمان لەزگین https://rojnameyaevro.com/ku Thu, 23 Jul 2026 10:25:49 +0000 ar hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.0.38 رۆلـێ ژنـا كـورد د پاراستنا وەلاتـی دا https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b1%db%86%d9%84%d9%80%db%8e-%da%98%d9%86%d9%80%d8%a7-%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af-%d8%af-%d9%be%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d9%86%d8%a7-%d9%88%db%95%d9%84%d8%a7%d8%aa%d9%80%db%8c-%d8%af%d8%a7/266517/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b1%db%86%d9%84%d9%80%db%8e-%da%98%d9%86%d9%80%d8%a7-%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af-%d8%af-%d9%be%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d9%86%d8%a7-%d9%88%db%95%d9%84%d8%a7%d8%aa%d9%80%db%8c-%d8%af%d8%a7/266517/#comments Thu, 23 Jul 2026 09:09:06 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=266517 ئیمان لەزگین

تێگەهێ «ژنبوونێ» د ناڤ كلتوورێ هەر گەل و جڤاكەكێ دا، خۆدان ڕەهەند و پێناسەیێن تایبەتە كو ل سەر بنەمایێ بها و نەریتێن دەوروبەر دهێتە نەخشاندن. ئەگەر مرۆڤ ژ دەرڤەی چارچووڤەیێن بەرتەنگ تەماشەی ڕاستیا ژیانێ بكەت، دێ بۆ دیار بیت كو ژن ل هەر جهەكێ بیت، خودیكا پێشكەفتن و كولتوورێ نەتەوەیا خۆیە. د ڤێ چوارچۆڤەیێ دا، پێكهاتەیا خێزانێ وەك قوتابخانا ئێكێ دهێتە نیاسین كو دشێت ڕۆلەكێ سەرەكی بدەتە ژنێ بۆ ئاڤاكرنا پێگەهێ وێ یێ جڤاكی.
دیرۆكاگەلێ كورد دیدەڤاناوێ چەندێیە كو كچ و ژنێن ڤی وەلاتی د قووناغێن جودا جودایێن مێژوویێ دا، د ناڤ خێزان و جڤاكی دا خودان بڕیار و خودان دەستەلات بووینە. وان شیایە مێژوویەكا پڕ ژ سەروەری و سەركردایەتیێ بنڤیسن كو ئەڤڕۆ بوویە پالدەرێ سەرەكی بۆ هێزا ژنا هەڤچەرخ. ژنا كورد هەردەم د بزاڤێ دا بوو داكو قانوونا یەكسانیێ دناڤبەرا خۆ و زەلامی دا بچەسپینیت.د سەردەمێن دێرین دا، ژنا كورد چو جاران ژبەر زەحمەتیا كاران خۆ پاشنە ئێخستیە، بەلكو د ناڤ زەڤی و كارێن چاندنێ دا د بن ناڤێ (زبارێ) دا، ملبملێ زەلامی پێشبركی كریە. دهەمان دەم دا،دەست ڕەنگینیا وێ د بوارێن ڕستن و دڕوار و كارێن دەستی دا، مۆرەكەكا مللی و خۆمالی دایە بەرهەمێن كلتووری كو شوین تبلێن وێ تا ئەڤڕۆ لێ دیارن. زێدەباری ئەركێن ناڤمالێ، وێ خودانكرن وڕێڤەبرنا تەرش و تەوالی و دابینكرنا پێدڤیێن خێزانێ وەك بێریاتی و نانپاتنێ دكر. ئەڤ ڕاستییە بۆ مە دوپات دكەت كو وێ حەز ژ ژیانا گرتیا د ناڤ چار دیواران دا نەكریە، بەلكو هەردەم ل دویڤ ئازادیا كەسایەتیا خۆ بوویە.ڕۆلێ ژنا كورد د جڤاكێ دا گەلەك مەزن بوو؛ ئەو ڕابەر و پەروەردەكارەكا دلسۆز بوو. د دەمێن كو دەستهەلاتێن داگیركەر هەولا حەلاندن و بەرزەكرنا ناسنامەیا كوردی ددا، دایكێن كورد د ناڤ مالێن خۆ دا بووینە قارەمان بۆ ڕاگرتنا زمان و فولكلۆر و دابونەریتێن ڕەسەن، دا كۆ نفشێن نووی ژ ڕەوشت و كولتوورێ خۆ یێ نەتەوەیی دویر نەكەڤن. تەنانەت د وارێ ڕاگەهاندنێ دا، كو ل سەردەمێن پێشتر ژبەر ئاستەنگێن جڤاكی كاركرن تێدا پڕی ئاریشە بوو، ژنا كورد ب ڕێكا بەلاڤكرنا هۆزان و گۆتنا سترانێن نیشتمانی، ورەیا شۆڕشگێڕان ل دژی دوژمنان بلند ڕادگرت.ئەڤ كولتوورێ زەنگین یێ كو ئەڤڕۆ ل سەرانسەری كوردستانێ ب ڕێیا فیستەڤالێن جلوبەرگ و فولكلۆری دهێتە نمایشكرن، بەرهەمێ وێ چاندنا كولتووری یە یا كو ژ لایێ دایكان ڤە هاتیە پاراستن. لاپەرێن مێژوویا مە تژی نە ژ ناڤێن سەركردە و ژنێن چاڤنەترس مینا (خانزادا سۆران حەبسە خانا نەقیب و میناخان) و چەندین نموونێن دی د بیاڤێن جودا جودا دا. ئەڤڕۆ ژی، كچ و ژنێن كورد د پێشەنگیا پاراستنا ئاخ و وەلاتی دانە. د شەڕێ دژی مەزنترین هێزا تیرۆریستی (داعش) دا، كچێن پێشمەرگە و شەڕڤان د سەنگەرێن دەسپێكێ دا چەك هەلگرت و دیمەنێن كێموێنە یێن قوربانیدانێ پێشكێشی جیهانێ كرن. ڤێ چەندێ تێڕوانینەكا نووی د ئاستێ نێڤدەولەتی دا دەربارەی شیان و باوەریا ژنا كورد دروستكر و دوپاتكر كو د ڕێڕەوا پاراستنا وەلاتی دا چ جوداهی د ناڤبەرا ڕەگەزان دا نینە.
ژنا كورد چ ل سەردەمێن كۆچەری و ژێر چادران دا بیت، یان د كۆچكێن میرنشینان دا بیت، و چ ئەڤڕۆ د ناڤ هۆلێن پەرلەمان، زانكۆ و سەنگەرێن بەرگریێ دا بیت، هەردەم ستوینەكا بهێز بوویە بۆ ڕاگرتنا پێكهاتەیا وەلاتی.ل سەردەمێن كەڤن دا، جوداهیا ڕەگەزی ل سەرانسەری جیهانێ زولم و نەداپەروەریەكا مەزن ل ڕەگەزێ مێ دكر، كو شوینوارێن وێ تا نها ژی د دیارن. لێ ئەڤڕۆ ژی، خەباتا ژنا كورد یا بەردەوامە بۆ چەسپاندنا دادپەروەریێ، داكو جڤاك ب چاڤەكێ یەكسان تەماشای مرۆڤان بكەت بێی جوداهیا نێر و مێبوونێ، و هەردو ڕەگەز د ماف و ئەرك و بەرپرسیاریەتیا ژیانێ دا پشكدار بن. پاراستنا وەلاتی بتنێ ب ڕێیا چەكی نابیت، بەلكو ب هوشیاری و دێكیۆمێنتكرنا مێژوویێ ژی دبیت. لەوڕا، پێدڤیە دەزگەهێن ڕاگەهاندنێ و پەروەردەیێ ئەڤێ مێژوویا زێڕین یا ژنا كورد بنڤیسن و ببپارێزن؛ چونكی ئەو نیڤا جڤاكی یە و نیڤا دی ژی ل ژێر دەستێن وێ پەروەردە دبیت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b1%db%86%d9%84%d9%80%db%8e-%da%98%d9%86%d9%80%d8%a7-%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af-%d8%af-%d9%be%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d9%86%d8%a7-%d9%88%db%95%d9%84%d8%a7%d8%aa%d9%80%db%8c-%d8%af%d8%a7/266517/feed/ 0 ١٤ێ تیرمەها ١٩٥٨؛ دەمێ هیڤی بۆ كوردان ژ دایكبوو https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%a1%d9%a4%db%8e-%d8%aa%db%8c%d8%b1%d9%85%db%95%d9%87%d8%a7-%d9%a1%d9%a9%d9%a5%d9%a8%d8%9b-%d8%af%db%95%d9%85%db%8e-%d9%87%db%8c%da%a4%db%8c-%d8%a8%db%86-%d9%83%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%a7%d9%86/266292/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%a1%d9%a4%db%8e-%d8%aa%db%8c%d8%b1%d9%85%db%95%d9%87%d8%a7-%d9%a1%d9%a9%d9%a5%d9%a8%d8%9b-%d8%af%db%95%d9%85%db%8e-%d9%87%db%8c%da%a4%db%8c-%d8%a8%db%86-%d9%83%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%a7%d9%86/266292/#comments Sun, 19 Jul 2026 09:14:49 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=266292 ئیمان لەزگین

شۆرشا ١٤ تیرمەها ١٩٥٨ نەبتنێ سیستەمێ حوكمڕانیێ ل ئیراقێ گوهۆری، بەلكو بۆ جارا ئێكێ‌ هیڤییا دانەنیاسینا ماف و ناسنامەیا نەتەوەیی یا كوردان ژی ژدایك بوو. ئەگەرچ ئەو هیڤییە هەرزوی بەرەڤ شكەستنێ ڤەچوون، بەلێ كاریگەرییا وێ هێشتا ژی ل مێژوویا ئیراقێ و كوردستانێ دا مایە. هندەك ڕۆژ هەنە كو بتنێ پارچەك نین ژ دیرۆكێ، بەلكو خالێن وەرچەرخانەیێن گەلانن. ١٤ تیرمەها سالا ١٩٥٨ ئێك ژ وان ڕۆژانە. ل ڤێ ڕۆژێ، شۆرشا ئەفسەرێن ئازاد ب سەرۆكایەتیا عەبدولكەریم قاسم و عەبدولسەلام عارف، ڕژێما پاشایەتی ل ئیراقێ هاتە هلوەشاندن و دەسهەلاتا وەلاتی بوو كۆمار. ئەگەرچ ئەڤ گوهۆرینە ب ڕوودانێن خویناوی و توندوتیژی هاتە ئەنجامدان، بەلێ بۆ زۆرینەیا خەلكی و تایبەت بۆ گەلێ كورد، دەستپێكا قووناغەكا نووی و پڕ هیڤی بوو. پێش شۆرشێ، كورد ب سالان ژ داخوازییێن خۆ یێن نەتەوەیی و سیاسی بێبەهر مابوون. زۆر ژ وان داخوازییان نەدگەهشتنە دەنگێ حوكمەتان، و ئەو هەستە هەبوو كو كورد ل ناڤ سیستەمێ سیاسی یێ ئیراقێ دا پێگەهەكێ ڕاستەقینە نینە.گرنگترین دەستكەفتێ شۆرشێ بۆ كوردان ئەو قووناغا دەستوورێ دەمكی یێ سالا ١٩٥٨ بوو، یا كو عەرەب و كورد وەك دو هەڤپشكێن سەرەكی یێن ئیراقێ داینە نیاسین. ئەڤ دانەنیاسینا بۆ كوردان پێنگاڤەكا مێژوویی بوو، چونكی جارا ئیكێ‌ ناسنامەیا نەتەوەیی یا وان ل دەقەكێ فەرمی یێ دەولەتێ دا هاتە قەبوولكرن. هەروەسا، حوكمەتا عەبدولكەریم قاسم ل دەستپێكێ هەول دا پەیوەندیەكا نوی ل گەل ڕابەرایەتیا كوردی دروست بكەت. ڕزگاركرنا ژمارەیەك زیندانییێن سیاسی و ڤەگەڕاندنا مەلا مستەفا بارزانی ژ ئێكەتیا سۆڤیەتی بۆ وەلاتی و دەستپێكرنا گفتوگۆیان دەربارەی مافێن كوردان، هیڤییەكا مەزن دروست كر كو ئیراق دشێت ببیتە وەلاتەكێ هەڤپشك بۆ هەمی پێكهاتەیان. مەلا مستەفا بارزانی، یێ كو سالان ل ئێكەتییا سۆڤیەتێ ل دوورەپەڕێزیێ بوو، ب ڕێككەفتن ل گەل حوكمەتا نوی ڤەگەڕیا بۆ ئیراقێ. ڤەگەڕیانا وی بۆ پرانیا كوردان نیشانا قوناغەكا نووی بوو؛ قووناغا هیڤی، دیالۆگ و چارەسەریا سیاسی.بەلێ، ڤان هیڤیان گەلەگ نەڤەكێشان و هەر زوی ژناڤچوون. جوداهییا تێڕوانینێ ل سەر شێوازی رێڤەبرنا وەلاتێ و جێبەجێكرنا مافێن كوردان، هێدی هێدی پەیوەندییێن د ناڤبەرا حوكمەتا قاسم و ڕابەرایەتیا كوردی ئالۆزتركرن. نەهاتنا جێبەجێكرنا بەشەكێ زۆر ژ سۆزێن سیاسی، باوەری لاوازكر و ڕێ ڤەكر بۆ ڤەگەڕاندنا ململانێن چەكداری.
ئەڤجا ژ دەرئەنجامێ‌، ل سالا ١٩٦١دا شەڕی ژ نوی دەستپێكر و قووناغەكا دی یا هەڤڕكیێن چەكداری دەستپێكر. ئەو هیڤیا كو ل ١٤ تیرمەهێ ژدایكببوو، ژ ئەگەرێ ناكۆكییێن سیاسی و نەبوونا ڕێككەفتنێن جێبەجێكری، بەشەكێ زۆر ژ هێزا خۆ ژدەست دا.
پشتی نێزیكی حەفتێ سالان، ١٤ تیرمەهێ هێشتا ژی جهێ تێڕامانێیە. بۆ بەشەكێ ئەو ڕۆژا ڕزگاربوونێ یە ژ ڕژێما پاشایەتییێ، و بۆ بەشەكێ دی دەستپێكا قووناغەكێ یە كو هیڤی ب ئەنجام نەگەهشتن. بۆ كوردان، ١٤ تیرمەهێ هەم یادەوەرییا ئێكەم دانەنیاسینا فەرمی یا ناسنامەیا نەتەوەیی یە و هەم ژی وانەیەكا دیرۆكی یە؛ وانەیەك كو مە فێردكەت ماف و دادپەروەری بتنێ دەقێ قانوونی ناهێنە پاراستن، بەلكو پێدڤی ب پابەندبوونا سیاسی و قانوونەكا دادپەروەر و خەباتەكا بەردەوام هەیە. ژ بەر هندێ، ١٤ تیرمەهێ بتنێ سالڤەگەڕانا گوهۆڕینا ڕژێمەكێ نینە، بەلكو یادەوەرییەكا هیڤی و ئەزموون و وانەیەكە بۆ داهاتوویێ ئیراقێ و كوردستانێ.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%a1%d9%a4%db%8e-%d8%aa%db%8c%d8%b1%d9%85%db%95%d9%87%d8%a7-%d9%a1%d9%a9%d9%a5%d9%a8%d8%9b-%d8%af%db%95%d9%85%db%8e-%d9%87%db%8c%da%a4%db%8c-%d8%a8%db%86-%d9%83%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%a7%d9%86/266292/feed/ 0 شۆڕەشا هزری.. مەژی وەك لڤینەرێ سەرەكی یێ گوهۆرینێن سەردەمێ دیجیتاڵی https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b4%db%86%da%95%db%95%d8%b4%d8%a7-%d9%87%d8%b2%d8%b1%db%8c-%d9%85%db%95%da%98%db%8c-%d9%88%db%95%d9%83-%d9%84%da%a4%db%8c%d9%86%db%95%d8%b1%db%8e-%d8%b3%db%95%d8%b1%db%95%d9%83%db%8c-%db%8c%db%8e/264646/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b4%db%86%da%95%db%95%d8%b4%d8%a7-%d9%87%d8%b2%d8%b1%db%8c-%d9%85%db%95%da%98%db%8c-%d9%88%db%95%d9%83-%d9%84%da%a4%db%8c%d9%86%db%95%d8%b1%db%8e-%d8%b3%db%95%d8%b1%db%95%d9%83%db%8c-%db%8c%db%8e/264646/#comments Tue, 23 Jun 2026 11:21:14 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=264646 ئیمان لەزگین

جیهانا ئەڤڕۆ د ناڤ گوهۆڕینێن گەلەك بلەز دا دەرباز دبیت، بەلێ چەكێ ڕاستەقینە یێ ڤی سەردەمی نە هێزا لەشكری و نە ژی یا داراییە، بەڵكو «هزر و هۆشیارییە». شۆڕەشا هزری، گوهۆڕینا بنەڕەتی د شێوازێ هزركرنا مرۆڤان دا و ڕزگاركرنا ئەقڵی یە ژ قەید و بەندێن كەڤن، هەر دەم بوویە هێڤێنێ سەرەكی بۆ ڕابوون و پێشكەفتنێ د مێژووا مرۆڤایەتیێ دا. چاكسازیێن جڤاكی، ئابووری و سیاسی چ جاران سەرناكەڤن ئەگەر ل بەراهییێ چاكسازی د سیستەمێ هزری یێ جڤاكی دا نەهێتەكرن.مێژوو بۆ مە ددەتە دیارەكرن كو چاكسازیا ئابووری بێی چاكسازیا هزری مەحالە. د سەدەیێن ناڤەڕاست دا، ئەورۆپا د ناڤ تاریاتی و پاشكەفتنێ دا دژیا، بەلێ دەما شۆڕشا هزری ب ڕابەرایەتیا بیرمەندێن وەك (ڤۆڵتێر، ڕۆسۆ و كانت) دەستپێكری، بنەمایێن زانستی، لۆژیك و ڕەخنەگرتنێ جهێ خورافاتان گرت. ئەڤ وەرچەرخانا هزری بوو بناغێ شۆڕشا پێشەسازی و ئەو پێشكەفتنا مەزن یا كو ئەڤڕۆ د جیهانێ دا دهێتە دیتن.د سەدەمێ نوكە دا، ئامرازێن نوو كەفتینە د دەستێ شۆڕەشا هزری دا. ئینتەرنێت و تۆڕێن جڤاكی سنوورێن جوگرافی نەهێلاینە و زانیاری گەهاندینە دەستێ هەر كەسەكێ. بەلێ ئەڤ تەكنەلۆژیایە وەك خەنجەرەكا دوو دەڤە[دووسەر]؛ ژ لایەكێ ڤە دەرگەهەكە بۆ فێربوون و بەلاڤكرنا هزرا سەردەم، و ژ لایێ دی ڤە بەلاڤبوونا زانیاریێن نەدروست و بابەتێن بێ مفا ئەقڵێ مرۆڤی پێ ڤە مژوول دكەن. لەوا هوشیاری د كارئێنانا تەكنولۆژیایێ دا دبیتە مەرجەكێ سەرەكی بۆ هەر گوهۆرینەكێ.گەنج هێزا زیندی و دینامیكی یا هەر جڤاكەكێنە و ئەركێ سەرەكی یێ ڤێ شۆڕشێ ل سەر ملێن وانە. گەنجێ ئەڤڕۆ ب ڕێیا شیانێن داهێنانێ و هزركرنێ دشێت ببیتە پێشەنگ د گوهۆرینان دا. دەمێ گەنج ژ وەرگرەكێ سادە دبنە خۆدان ئەقلەكەكێ ڕەخنەیی و لۆژیكی، دشێن كێشەیێن جڤاكی ب ڕێیا دیالۆگ و لێكتێگەهشتنێ چارەسەر بكەن، نەك توندوتیژیێ.
بۆ هندێ ئەڤ شۆڕشە ژ درووشمان ببیتە لۆژیك پێدڤییە گوهۆڕین د سیستەمێ خواندنێ دابهێتەكرن ژ «ژبەركرنا كۆرە» بۆ «تێگەهشتن، گەنگەشە و پێشخستنا ئەقلی». پێگەیاندنا نەوەیەكێ كو فێری پەیڤا «بۆچی؟» ببیت.
هەروەسا ڤەگەڕیان بۆ پەرتووكێ زیندیكرنا كولتوورێ خواندنا كویر د ناڤ نەوەیێ نوو دا بۆ ڕویبڕویبوونا ڕووكەشگەراییا دیجیتاڵی. چونكی داهاتوویێ هەر جڤاكەكێ ب ڕێژەیا خواندەڤانێن وێ دهێتە پیڤان.
سەرەرای میدیایا بەرپرسیار و قەبوولكرنا جوداهیان، تیشك ـ خستنە سەر بابەتێن هزری و زانستی و ڕێزگرتن ل بۆچوونێن جودا دا كو دیالۆگ ببیتە بنەمایێ چارەسەركرنا ئاریشەیان.
شۆڕشا هزری پرۆسەیەكا درێژخایەن و بەردەوامە و ب ڕۆژەكێ و دو ڕۆژان ب دەست ناهێت. ئەڤە بەرپرسیاریەتەكا هەڤپشكە دكەڤیتە سەر ملێ ڕەوشەنبیر، مامۆستا، میدیاكار و دایك و بابان. دەم هاتییە وەك تاكی هۆشیار كار بۆ ڕۆناككرنا ئەقلان بكەین، چونكی دەمێ هزرا تاك هاتە گوهۆرین، تاریاتیا پاشكەڤتنێ و نەزانینێ نەشێیت ل هەنبەر ڕاوەستیت و جڤاك بەرە ب ئاسۆیەكا گەشتر پێنگاڤان دهاڤێژیت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b4%db%86%da%95%db%95%d8%b4%d8%a7-%d9%87%d8%b2%d8%b1%db%8c-%d9%85%db%95%da%98%db%8c-%d9%88%db%95%d9%83-%d9%84%da%a4%db%8c%d9%86%db%95%d8%b1%db%8e-%d8%b3%db%95%d8%b1%db%95%d9%83%db%8c-%db%8c%db%8e/264646/feed/ 0 پەروەردە ل بەرانبەر گوهۆرینێ.. بۆچی دڤێت سیستەمێ خواندنێ ژ چارچووڤەیێ كلاسیك دەركەڤیت؟ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%95%d8%b1%d9%88%db%95%d8%b1%d8%af%db%95-%d9%84-%d8%a8%db%95%d8%b1%d8%a7%d9%86%d8%a8%db%95%d8%b1-%da%af%d9%88%d9%87%db%86%d8%b1%db%8c%d9%86%db%8e-%d8%a8%db%86%da%86%db%8c-%d8%af%da%a4%db%8e/264410/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%95%d8%b1%d9%88%db%95%d8%b1%d8%af%db%95-%d9%84-%d8%a8%db%95%d8%b1%d8%a7%d9%86%d8%a8%db%95%d8%b1-%da%af%d9%88%d9%87%db%86%d8%b1%db%8c%d9%86%db%8e-%d8%a8%db%86%da%86%db%8c-%d8%af%da%a4%db%8e/264410/#comments Wed, 17 Jun 2026 21:48:30 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=264410 ئیمان لەزگین

ل ژێر سیبەرا گوهۆرینێن بلەز یێن تەكنەلۆجیا و زانستی د جیهانا ئەڤرۆ دا، ئێدی چ جڤاك نەشێن پێش بكەڤن، ئەگەر بنیاتێ وان یێ پەروەردەیی ل سەر رێبازێن كەڤن و كلاسیك راوەستیا بیت. خواندن نەبتنێ وەرگرتنا زانیاریان و ژبەركرنا وانە بۆ دەمێ ئەزموونان، بەلكو پرۆسەیەكا بەردەوامە بۆ ئاڤاكرنا كەسایەتیا مرۆڤی و ئامادەكرنا وی بۆ روی ب ڕوویبوونا ژیانێ. ژبەرهندێ، دەمێ وێ چەندێ هاتیە كو سیستەمێ خواندنێ ل وەلاتێ مە ب چاڤەكێ نوی بهێتە تەماشەكرن و ژ وی بازنەیێ كەڤن دەركەڤیت. ژبەركو سیستەمێ خواندنێ یێ كلاسیك، پتر یێ ئاڤاكریە ل سەر بنەمایێ «كورتكرنا بابەتان و ژبەركرن»، قوتابی دكەتە وەرگرەكێ بێدەنگ بێی كو فێری گەنگەشەكرن و هزركرنێ ببیت.د ڤی سیستەمی دا، مامۆستا بتنێ ژێدەرێ زانیاریایە و ئەركێ قوتابی ژی بتنێ كۆمكرنا نمرەیانە. ئەڤ رێبازە، شیانێن داهێنانێ و رەخنەگرتن و هزركرنا كویر ل دەڤ نڤشێ نوی لاواز دكەت. د دەمەكی دا كو جیهانا ئەڤرۆ پێدڤی ب مێشێكێن وەسانینە بتنێ پەرتووكان ژبەر بكەن، بەلكو پێدڤی ب كەسانێن وەسا هەیە كو بزانن چاوا كێشەیا چارەسەر بكەن و چاوا هزرا رەخنەیی بكەن، چاوا داهێنانێ بكەن. ژ بەر هندێ ل دەستپێكا هەر پێنگاڤەكا گوهۆرینێ، د سیستەمێ پەروەردەی دا مە پێدڤی ب مامۆستایەكێ داهێنەر و هوشیار هەیە. مامۆستایێ ئەڤرۆ نەشێت ب تنێ پشت بەستنێ ب وان رێبازێن كەڤن بكەت یێن كو بەری چەندین سالان ل سەر فێربووی. پێدڤیە مامۆستا خۆدان پێزانینێن بەرفرەهـ بیت ل سەر سیستەمێن پەروەردەیی یێن جیهانی (وەكو سیستەمێ فینلەندی، ژاپۆنی، یان ئەورۆپی). دڤێت مامۆستا بزانیت كا ل جیهانا پێشكەفتی چاوا ل گەل ئاست و جوداهیێن داهێنانێ یێن قوتابیان سەرەدەری دهێتە كرن و چاوا تەكنەلۆجیا و سیستەمێن فێربوونێ یێن مۆدێرن تێكەلی پۆلێن خواندنێ دكەن. دەمێ مامۆستای دیتنەكا جیهانی بۆ پەروەردێ هەبیت، دێ شێت پۆلەكا زیندی و چالاك ئاڤا كەت كو تێدا قوتابی پتر حەز ژ زانستی بكەن. هەژی ئاماژە پێدانێ یە كو گوهۆرینا سیستەمێ خواندنێ تنێ ب دیوارێن قوتابخانێ ڤە گرێدایی نینە، بەلكو ئە ڤێ پێش ئێخستنێ پێدڤی ب وەرچەرخانەكا هزری د ناڤ جەرگێ خێزانێ دا ژی دا هەیە. دایك و باب پێدڤییە دیتنا خۆ بۆ پاشەرۆژا زارۆكێن خۆ بگوهۆرن. راستیا وێ چەندێ قەبوول بكەن كو سەركەفتن د خواندنێ دا بدەستڤەئینانا، نمرەیا (100) نینە د تاقیكرنان دا، لەومائەركێ خێزانێ یە پشتەڤانیا حەزێن زارۆكی بكەن، پشتەڤانیا وان بكەن بۆ خواندنا پەرتووكێن دەرەكی و دەرگەهێ دانوستاندنێ ل گەل ڤەكەن، دا كو پێكڤە رۆلەكێ ئەرێنی د گوهۆرینا دیتنا گشتی یا جڤاكی دا بگێڕن.
داكو سیستەمێ مە یێ پەروەردەیی بگەهیتە ئاستێ وەلاتێن پێشكەفتی پێدڤییە، قوتابی ببیتە سەنتەرێ پرۆسێسا خواندنێ، مامۆستا ژی رۆڵێ رێبەر و ئاراستەكەر هەبیت هەروەسا پێدڤیە، گرنگی ب فێربوونا زمانان، تەكنەلۆجیا، كارێن گرۆپی و هونەرێ ئاخفتنێ بهێتەدان. سەرەرای دانانا پڕۆگرامێن خواندنێ یێن كو پالپشتیا قوتابی بكەت بۆ گەریان ل دووڤ زانیاریان و چاوانیا بدەستڤە ئینانا وان. بێگومان رێكا پێشكەفتنێ د ناڤ پۆلێن خواندنێ ڕا دەرباز دبیت. لێ ئەگەر مە نفشەكێ سەركەڤتی و خۆدان شیان بڤێت و مە بڤێت پاشەرۆژەكا گەش و ئاڤا بۆ وەلاتێ خۆ دروست بكەین، پێدڤییە پێنگاڤێن وێرەكانە بهێنە هاڤێتن د نویكرنا سیستەمێ بنەڕەتی یێ پەروەردێ دا. لەوما دەركەفتن ژ چارچووڤەیێ كلاسیكن ئێدی نە هەلبژارتنەكە، بەلكو پێدڤیەك (حەتمی) مسۆگەر و نیشتمانی یە، داكو نفشەكێ هوشیار و داهێنەر و خۆدان باوەری ب خۆ ئاڤا بكەین.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%95%d8%b1%d9%88%db%95%d8%b1%d8%af%db%95-%d9%84-%d8%a8%db%95%d8%b1%d8%a7%d9%86%d8%a8%db%95%d8%b1-%da%af%d9%88%d9%87%db%86%d8%b1%db%8c%d9%86%db%8e-%d8%a8%db%86%da%86%db%8c-%d8%af%da%a4%db%8e/264410/feed/ 0 وێرانكارییا بێدەنگ.. جەنگ چاوا ناخ و جڤاكا مە دهەلوەشینیت؟ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%88%db%8e%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%83%d8%a7%d8%b1%db%8c%db%8c%d8%a7-%d8%a8%db%8e%d8%af%db%95%d9%86%da%af-%d8%ac%db%95%d9%86%da%af-%da%86%d8%a7%d9%88%d8%a7-%d9%86%d8%a7%d8%ae-%d9%88-%d8%ac%da%a4%d8%a7/261304/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%88%db%8e%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%83%d8%a7%d8%b1%db%8c%db%8c%d8%a7-%d8%a8%db%8e%d8%af%db%95%d9%86%da%af-%d8%ac%db%95%d9%86%da%af-%da%86%d8%a7%d9%88%d8%a7-%d9%86%d8%a7%d8%ae-%d9%88-%d8%ac%da%a4%d8%a7/261304/#comments Mon, 13 Apr 2026 22:08:59 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=261304 ئیمان لەزگین

جەنگ بتنێ دەنگێ تەقین و مووشەكان نینە، بەلكو ئەو هێزا خرابكەرە یا كو بنیاتێ مرۆڤایەتیێ ژ ناڤ دبەت. مێژوویا مرۆڤایەتیێ یا تژییە ژ هەڤڕكییان، لێ یا كو جەنگێن ئەڤرۆ ژ یێن جاران جودا دكەت، ئەو كارتێكرنا كویرە یا كو ل سەر دەروونێ مرۆڤی و پەیوەندیێن جڤاكی ب جێ دهێلیت. جەنگ وەكی نەخۆشییەكێ یە، دەما دكەڤیتە ناڤ وەلاتەكی دا، نەبتنێ ئاڤاهیان دهەرفینیت، بەلكو هیڤی و پاشەڕۆژا گەنج و زارۆكان ژی دكوژیت و ژناڤدبەت. مەزنترین زیانا جەنگی، ئەو زیانە یا كو ب چاڤ ناهێتە دیتن. مرۆڤێ د ناڤ جەنگی دا دژیت، هەردەم د بارودۆخەكێ ترس و نەئارامییێ دا دەرباز دبیت. ئەڤ نەئارامییا بەردەوام دبیتە ئەگەرێ هندێ كو مرۆڤ باوەریا خۆ ب ژیانێ و دەوروبەرێن خۆ ژ دەستبدەت. خەمۆكی و شۆك و ترسا كویر د دەروونی دا، ب تایبەت ل دەڤ زارۆكان، دبیتە ئەگەرێ هندێ كو نەوەیەكێ بریندار بهێتە پێش. ئەڤ نیشانە نە بتنێ د دەمێ شەڕی دا، بەلكو بۆ دەهان سالان پشتی ئاشتیێ ژی د ناخێ مرۆڤی دا دمینن و ژیانێ لێ دكەنە زیندان.
ژ لایێ جڤاكی ڤە، جەنگ رێك و پێكی و گرێدانا پێكڤەژیانێ ژ ناڤدبەت. پەیوەندیێن خێزانی بەر ب سستیێ ڤە دچن و باوەری د ناڤبەرا خەلكی دا كێم دبیت. كێشەیێین وەك ئاوارەبوون، بێكاری و نەمانا خزمەتگوزارییان، فشارەكا مەزن دئێخنە سەر ملێن خێزانان. ل شوینا كو مرۆڤ ل سەر ئاڤاكرنا پاشەڕۆژێ كار بكەت، هەمی هەولێن وی دبنە دابینكرنا نانێ رۆژێ و پاراستنا گیانی، كو ئەڤە ژی ئەنجامێن جڤاكی یێن گەلەك مەترسیدار ل دویڤ خۆ دئینیت.
ئەوا ئەڤرۆ ل دەڤەرا مە رویددەت گەفەكا ڕاستەوخۆیە بۆ سەر ئارامییا هەرێما كوردستانێ. جەنگێ ئابووری و فشارێن سەربازی، ژیانا مامۆستا، فەرمانبەر و گەنجێن مە ئالۆزكریە و برینێن مە یێن جڤاكی كویرتركرینە. ترس ژ پاشەڕۆژەكا نەدیار و هەستكرن ب نەئارامییێ بویە دیاردەیەكارۆژانە لدەڤ هەر تاكەكەسەكی. برینێن جەنگی ب ئاڤاكرنا دیواران ساڕێژ نابن، بەلكو پێدڤی ب ئارامییا دەروونی و جێگیرییا جڤاكی هەیە. ئەركێ مە هەمیانە، ژ دەزگەهێن حوكمەتێ بگرە هەتا خێزانان، كو هشیاری ڤان مەترسییان بن و هەول بدن پاشەڕۆژا نەوەیێن پاشەڕۆژێ ژ ڤێ تارییێ بپارێزن. چونكی وەلاتەكێ ئاڤا، پێدڤی ب مرۆڤەكێ دەروون – ساخلەم و جڤاكەكێ ئارام هەیە دا كو بشێت پێنگاڤان بەر ب رۆژێن گەشتر ڤە بهاڤێژیت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%88%db%8e%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%83%d8%a7%d8%b1%db%8c%db%8c%d8%a7-%d8%a8%db%8e%d8%af%db%95%d9%86%da%af-%d8%ac%db%95%d9%86%da%af-%da%86%d8%a7%d9%88%d8%a7-%d9%86%d8%a7%d8%ae-%d9%88-%d8%ac%da%a4%d8%a7/261304/feed/ 0 جلگێن كـوردی و تـابلۆیا مـان و نەمـانـێ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%ac%d9%84%da%af%db%8e%d9%86-%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c-%d9%88-%d8%aa%d9%80%d8%a7%d8%a8%d9%84%db%86%db%8c%d8%a7-%d9%85%d9%80%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d9%86%db%95%d9%85%d9%80%d8%a7%d9%86%d9%80/259995/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%ac%d9%84%da%af%db%8e%d9%86-%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c-%d9%88-%d8%aa%d9%80%d8%a7%d8%a8%d9%84%db%86%db%8c%d8%a7-%d9%85%d9%80%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d9%86%db%95%d9%85%d9%80%d8%a7%d9%86%d9%80/259995/#comments Mon, 09 Mar 2026 21:59:52 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=259995 ئیمان لەزگین

جلوبەرگ بۆ هەر مللەتەكێ بتنێ پارچەكا پەڕۆكی نینە، بەلكو زمانەكێ بێ دەنگە، چیرۆكا دیرۆك و ڕەسەنیەتا وی مللەتی ڤەدگێریت. ل دەڤ مە كوردان، ئەڤ پۆشاكە تابلۆیەكا زیندییە ژ سروشتێ چیا و مێرگان، كو سالانە ل رۆژا دەهێ ئادارێ ئەم ب پۆشینا وێ پەیمانەكا نوی دگەل رەهو ریشالێن خۆ گرێ ددەین و ناسنامەیا خۆ یا نەتەوەیی ل پال زمان و ئاخێ دوپات دكەینەڤە. جوانیا جلێ كوردی، ب تایبەت یێ خانمێن كورد، د وێ تەبایی و شكۆداریێ دایە كو د ناڤبەرا رەنگ و قالبێن وێ یێن دیرۆكی دا هەی، وەكی كڕاس و فیستان و كەوا و قودك كو دیمەنێ گۆلێن بهارێ ل بەر چاڤان زندی دكەن.
لێ ئەوا ئەڤرۆ مە دئێشینیت، ئەو شەپۆلا بناڤێ «مۆدێرن»بوونە، كو خەریكە ب دەستێن نەزان، سیمایێ رەسەن یێ جلێن كوردی بەرە ب تاریستانێ ڤە دبەت. دەمێ ئەم دبینین ب ناڤێ نووخوازیا سەردەم، دەستكاری د بنیات و جەوهەرێ ڤی جلی دا دهێتەكرن، دبیتە ئەگەر كو ئەو مۆركا نەتەوەیی بەر ب حەلیانێ ڤە بچیت. تێكدانا شێوازێ درووینێ، كورتكرن یان تەنگكرنا جلی ب شێوەیەكێ كو بتنێ وەك مۆدێلەكا دەمكی دیار بیت، نەك خزمەتا كەلتووری ناكەت، بەلكو وێرانكرنا پارچەكا پیرۆزا كەلەپۆرێ مەیە. ئەركێ مە یە كو ئەم ب هشیاری ڤە بەرگریێ ژ ڤێ رەسەنیەتێ بكەین و رێ نەدەین چ میدیا یان كەنالێن راگەهاندنێ ستایلێن نە شیاو وەك جلێ كوردی نیشا بدەن.
داهێنان كارەكێ پێدڤیە، لێ داهێنانا ڕاستەقینە ئەوە كو ئەم بشێین ڕەسەنیەتێ ب نوویاتیێ ڤە گرێ بدەین بێی كو زیانێ ب بنەمایێن جلی بگەهینین. پێدڤیە ئەم فێری وێ چەندێ ببین كو جلكێن كوردی د هەمی بوون و هەلكەفتێن جودا یێن ئایینی دا، جڤاكێ و فەرمی دا بپۆشین دا كو وەك ستایلەكێ ژیانێ یێ زیندی بمینیت، نەك بتنێ وەك كەلوپەلەكێ مۆزەخانەیێ كو سالێ جارەكێ بهێتە دەرێ. ل دوماهیێ، پاراستنا جلێ كوردی، پاراستنا وێ رەنج و وەفاداریێ یە كو ب سەدەها سالانە مللەتێ مە بۆ مان و نەمانا خۆ كێشای؛ ژ بەر هندێ، دا ئەم هەمی پێكڤە بەرگریێ ژ ڤێ تابلۆیا رەنگین بكەین و نەهێلین چ مۆدێلەكا بیانی جوانییا وێ یا هەردەمی ل مە غەریب بكەت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%ac%d9%84%da%af%db%8e%d9%86-%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c-%d9%88-%d8%aa%d9%80%d8%a7%d8%a8%d9%84%db%86%db%8c%d8%a7-%d9%85%d9%80%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d9%86%db%95%d9%85%d9%80%d8%a7%d9%86%d9%80/259995/feed/ 0