دەستپێكرنا ژیانەكا نوو و ڕێكوپێك، ئێك ژ وان تشتانە یێن كو هەردەم مرۆڤی هەمبێزی هزرێن قووڵ دكەن، ئەڤرۆ مرۆڤ ل جیهانەكێ دژیت كو یا پڕی یە ژ گۆهۆڕینان، تەكنۆلۆژیا و كێشەیێن نوو، بۆ ڤێ چەندێ گەلەكا گرنگە مرۆڤ بشێت هەڤسەنگییەكا جوان د ناڤبەرا كاری و كەسایەتی و پێدڤییێن ژیانا خۆ دا ڕاگرت دەستپێكرنا هەر ڕۆژەكێ ب بڕیارێن دروست و باش مەرجەكێ سەرەكی یە دا مرۆڤ بگەهیتە ئارمانجێن خۆ.
ئارمانجێن مرۆڤی هەرچەند د مەزن بن، ب كارەكێ بەردەوام و بێ‌ َوەسیتان دهێنە بجهـئینان. زۆر جاران مرۆڤ ژ بەر فشارێن كار و ژیانێ تووشی ماندیبوونێ‌ دبوو، لێ یا گرنگ ئەوە كو مرۆڤ هەردەم ژیانا ڕاستەقینە و سادە بپارێزیت، چنكو ڤیانا خێزانێ و پەیوەندیێن راستەقینە گەلەك ژ وێ چەندا ل سەر تۆڕێن جڤاكی بهاترە، هەروەسا پاراستنا ساخلەمییا دەروونی و جەستەیی ب ڕێكا بێنڤەدانێ‌ هێزا مرۆڤی بۆ كاركرنێ زێدەتر دكەت، ژلایەكێ دی ڤە هونەر و رەنگ ڕۆلەكێ مەزن د ژیانا مە دا دگێڕن.
كەڤالێن ڕەنگین و تێكەلبوونا چاند و زمانێن جودا نیشا ددەن كو كۆمەڵگەها مە یا دەولەمەندە سنوران ببڕیت، هونەر زمانێ دلانە و مرۆڤی تێگەهشتنەكا نوو ددەتێ، هەر دەمێ مرۆڤ كارەكی ب دەستڕەنگی و دلسۆزی بكەت، دێ دەنگڤەدانا وێ بینیت، لەوا پێدڤییە مرۆڤ هەردەم هەڤسەنگییەكێ د ناڤبەرا كار، خێزان و ساخلەمییا خۆ دا دروست بكەت. ژیان بتنێ ب ڕێڤەچوون نینە، بەلكو پێدڤی ب ڤەكۆلینێ و هیڤیێن مەزن و ڕێزگرتنێ یە ل خۆ و دەوروبەران، دا كو مرۆڤ بشێت پاشەڕۆژەكا گەشتر و ئارامتر بۆ خوە و مالباتا خۆ ئاڤا بكەت.

دەركەفتنا ڕۆژنامەیا ئەڤرۆ ل دهۆكێ ئێك ژ مەزنترین و گرنگترین رویدانێن راگەهاندنێ بوو ل دەڤەرا بەهدینان. دەمێ ئەڤ ڕۆژنامە هاتيە دامەزراندن، بوویە بەرسڤەكا ڕاستەقینە بۆ پێدڤیەكا سەرەكی یا خەلكێ ڤێ دەڤەرێ، چنكو بەری وێ چەندێ دەنگ و ڕەنگ و ڕوودانێن بەهدینان ب شێوەیەكێ پتر یێ بەرفرهەهـ نەدگەهشتنە جهێن شۆلەژێ و ناڤەندێن بڕیارێ. ڕۆژنامەیا ئەڤرۆ نە تنێ بوویە چاپەمەنییەكا ڕۆژانە، بەلكو بوویە پرەكا بهێز د ناڤبەرا وەلاتییان و دەسهەلاتێ دا و ب ڕێكا گۆتار، راپۆرت و پەیامنێرێن خۆ، نەخۆشی و دەردێن خەلكێ دەڤەرێ ڤەگوهاستنە بەر چاڤێن بەرپرسان.
ئەڤڕۆ بوویە جهێ باوەریا خەلكێ بەهدینان، ژبەركو خەلك ل ڤێ ڕۆژنامێ خۆ دبینن و هەست دكەن ئاریشە، گازندە و داخوازێن وان ب شێوەیەكێ پیشەیی و دروست دهێنە ڤەگوهاستن. گەلەك جاران مە دیتیە چاوا ئاریشەیەكا خزمەتگوزاری، یا ساخلەمیێ یان پەروەردەیی د ڕۆژنامێ دا هاتییە بەحسكرن و دویڤچوون بۆ هاتییە كرن و ل دووماهیێ ئالییێن پەیوەندیدار بەرسڤ دایە و چارەسەری بۆ پەیدا كریە، ئەڤەژی ئێك ژ ئارمانجێن سەرەكی یێن ڕۆژنامەڤانییا ڕاستەقینە یە، كو خزمەتەكا مەزن پێشكێشی جڤاكێ بكەت و بێتە دەنگێ بێدەنگان.
لێ د ڤی سەردەمی دا، كو تەكنەلۆژیا و تۆڕێن جڤاكی پێشكەفتنەكا مەزن كرینە، پێدڤیە گرنگییەكا پتر ب ڕۆژنامەیا ئەڤرۆ بهێتە دان. ڕۆژنامەیا چاپكری ل گەل پێگەهێ ئەلیكترۆنی و تۆڕێن جڤاكی هەڤسەنگییەكا ب هێز. ژبەركو بهێزكرنا ڤێ ڕۆژنامێ رامانا وێ چەندێ دگەهینێت كو بزاڤا ڕۆژنامەڤانیێ ل دهۆكێ بێخەستەتر و بەرفرهەهتر لێ بهێت. بۆ ڤێ چەندێ ژ پشكداریكرنا حوكمەتێ، كەررتێ تایبەت و رەوشەنبیر و رۆژنامەڤانێن دەڤەرێ گەلەك گرنگە، دا كو شیانێن دارایی و تەكنیكی یێن ڕۆژنامێ بهێنە پێشڤەبرن.
هەروەسا،پێدڤیە گرنگی ب ئامادەكرنا كادرێن شارەزا و پەیامنێرێن زیرەك بهێتە دان، كو ب شیانێن بلند شێن دویڤچوونا پرسێن جڤاكی و سیاسەی بكەن. ڕۆژنامەڤانی ب تنێ ڤەگوهاستنا نووچەیان نینە، بەلكو پێشڤەبرنا هشیارییا جڤاكی یە. هەچكو ڕۆژنامەیا ئەڤرۆ پتر پشتەڤانی لێ بهێتە كرن، دێ پتر شیێت دەنگێ راستەقینەیێ خەلكێ دهۆكێ و دەوروبەرێن وێ، و دێ سەركەفتنێن مەزنتر تۆمار كەت. ژ بەر ڤێ چەندێ، گرنگیدان ب ڕۆژنامەیا ئەڤرۆ نە ب تنێ ئێك ژ دەستكەفتێن دەڤەرێ یە، بەلكو ڕۆژنامەیا ئەڤرۆ بارەكێ مێژوویی و نەتەوەیی یە ل سەر ملێن هەمیان دا ڤی دەنگی بپارێزن و بلندتر بكەن.

ئەڤرۆ مە دڤێت بەحسێ جوانییا دەڤەرا خوە و وێ گەرماتییا رەسەن بكەین كو بتنێ ل دەڤەرا مە بەهدینان دهێتە هەستكرن، گەلەك جاران ئەم مرۆڤ ژ كار و بارێن ڕۆژانە و ژیانا پڕ مژوول دبین، لێ دەمەكێ مرۆڤ ل نێزیكی رەوشا خۆ و دەڤەرا خوە دبینیت مرۆڤ باشتر دزانیت كو ئەڤ ئاخ و چاند و كەلتوورە چەند ب قەدر و بها نە.
شێوازێ‌ ئاخفتنێ‌ ل دەڤەرا مە، ب تایبەتی ل دهۆكێ و دەوروبەران، تامەكا تایبەت و رەسەنە هەیە، كو ژ باب و باپیران بۆ مە مایە، ئەڤ زمانە بتنێ ئامرازەكێ ئاخفتنێ نینە، بلكو ناسنامە و دیرۆكەكا مەزنە یا كو پڕی یە ژ مۆرا كەڤنار و زاراوەیێن نایاب، چ جاران مرۆڤ بێزار نابیت دەمێ گوهـ ددەتە پەیڤێن دانایێن بەرێ‌، یێن كو گەلەك جاران هەر ئێك ژ وان پەرتووكەكا پڕی شیرەت و پەندێن جڤاكی نە، ئاخڤتنا ب ڤی زمانێ شیرین مرۆڤی ڤەدگەڕینتەڤە بۆ سەر رەهـ و بنەمایێن خوە یێن راستەقینە و ئەڤە ژی جهێ سەربلندیا مە هەموویانە.
ژ ئالییەكێ ڤە، ژینگەهـ و سرۆشتێ دەڤەرا مە ژی كارتێكرنەكا ئێكجار مەزن ل سەر دەروونێ مرۆڤی دكەت، چیایێن بلند و كانییێن پڕی ئاڤ و سار و دەشت و زۆزانێن كەسك و پڕ بەرەكەت، هەموو جوانییا ڤێ دەڤەرێ پێكئیناینە، دەمێ تو سەرەدانا دەڤەرێن وەكی ئامێدیێ، ئاكرێ، شێخان، زاخۆ یا خوشك و سێمێلێ دكەی، مرۆڤ هەست ب ئارامییەكا كوور دكەت كو ب هیچ پارەیەكێ ناهێتە كڕین، هەوایێ‌ پاقژ یێ‌ ڤان چیایان مژوولیێن ژیانێ ژ بیرا مرۆڤی دبەن و مرۆڤی ب سرۆشتێ پاقژڤە گرێ ددەت.
ئەڤ پێكهاتە جوانە هەمەجۆرە د ناڤبەرا چیا و مرۆڤان دا، ئێكە ژ بەختەوەرترین خۆشیێن كو بووینە پشكەك ژ ژیانا مە، هەروەسا هەكە ئەم مە بەحسێ جڤاكێ ڤێ‌ دەڤەرێ‌ بكەین نەشێین دەستبەردای رەوشت و مێڤان پەروەرییا مەزن ببین، ل ڤێرێ هێشتا نڤشێ نوو و یێ كەڤن ب ئێك دەست و ب گیانەكێ پڕ برایەتی پێكڤە دژین، رێزگرتن ل مەزنان و بنەمایێن سەرەكی یێن ژیانا مە نە، دەمێ مرۆڤ ل مێڤان پەروەرییا خەلكێ ڤێ دەڤەرێ دكەت، دبینت مرۆڤ چاوان دەرگەهێ مالێن خوە ب گەرمی بۆ هەر مێڤانەكێ ڤەدكەن و خزمەتەكا ژ دڵ پێشكێش دكەن،ئەڤ رەفتارە نیشانەكا زەلالە ژ رەوشتێ بلند و پاقژێ‌ خەلكێ دەڤەرێ‌ و ئەو پەیوەندییێن كو دناڤبەرا تاكێن جڤاكی دا هەین و ڕۆژ بۆ ڕۆژێ بهێزتر دكەت.

د ڤان رۆژێن دووماهیێ دا، ئەو هەوا و گەنگەشا بەرفرەه یا ل سەر ئاستێ ئیراقێ هاتیە راگەهاندن بۆ دەستەسەركرنا دز، گەندەلكار و وان كەسێن ب رێكێن نەقانوونی دەست ب سەر مولكێ گشتی دا گرتی، بوویە ئێك ژ گرنگترین بابەتێن ناڤخۆیی. ئەڤ پێنگاڤە ژ بۆ ڤەگەڕاندنا حەقێ گەل و پاراستنا سامانێ نیشتمانی، پێنگاڤەكا د جهێ خۆ دا و یا گرنگە، چنكو نەهێلانا گەندەلیێ ئەلیفوبێیا هەر ئاڤاكرنەكا دروستە بۆ پاشەڕۆژا وەلاتەكی.
پارتی دیموكراتی كوردستان و حوكمەتا هەرێما كوردستانێ، ب گەرمی پێشوازی ل ڤێ هەوا سەرۆكوەزیرێ ئیراقێ، عەلی زەیدی كرینە و پشتەڤانیا خۆ بۆ سەرخستنا وێ دوپات كریە. ئەڤ هەلوەستێ حوكمەتا هەرێمێ، نە ب تنێ دپلۆماسییە، بەلكو دەربرینەكا راستیە ژ باوەرییا مە ب وێ چەندێ كو قانوون دڤێت ل سەر هەمیان وەكهەڤ بیت و هەر كەسێ دەستێ خۆ د سامانێ گشتیدا كربیت، دڤێت رووبەروویێ دادگەهێ ببیت.
حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب شێوەیەكێ رەها و بێ دودلی بۆ بەغدا و بۆ هەموو لایەكێ دیاركریە كو هەرێما مە چ جاران نابیتە پەناگەهەك بۆ دز و گەندەلان. هەر كەسێ د ناڤ ئیراقێ دا داخوازكری بیت و بڤێت ل هەرێما كوردستانێ خۆ ڤەشێریت، بلا باش بزانیت كو دەرگەهێن مە بۆ وان نینن. ئەم د ڤێ چەندێ دا قانوون و رێككارێن ئێمناهیێ دێ د سەروەریێ دا هێلین، چنكو مە دڤێت ل ناڤ سنوورێن خۆ دا رێزێ ل دادپەروەریێ بگرین و ل گەل هێزێن ئێمناهی یێن فیدرالی هەماهەنگیەكا تەمام هەبیت بۆ رادەسكرنا هەر كەسەكێ قانوون ل دووڤە.
ئەڤە ژی د ڤەگەریت بۆ وێ راستیێ كو درووشمێ حوكمەتا مە یا هەرێمێ، چەسپاندنا چاكسازیێ و ریشەكی كرن یان ژناڤبرنا گەندەلیێ یە. مە دڤێت سیستەمەكێ بێ گەندەلی، بێ تالان و بێ فێلكاری ئاڤا بكەین، دا كو خزمەتا وەلاتیێن خۆ بكەین و باوەریا جاددێ و جەماوەری بۆ دەزگەهێن فەرمی ڤەگەڕینین. هەرێما كوردستانێ، ب هەموو شیانێن خۆڤە، د بەرهەڤە دگەل ئیراقێ دشێت بۆ ڤەگەڕاندنا مافێن گشتی یێن ماندیبوونا گەلێ مە، و دڤێت ئەڤە ببیتە دەستپێكا قووناغەكا نوی یا هەڤكاریێ.
گەندەلی، نەخۆشیەكا كوژەك و مەترسیدارە ل سەر لەشێ ئابووری و سیاسییێ هەر وەلاتەكی، لەورا لێبۆرین ل سەر هیچ گەندەلكارەكێ ناهێتەكرن. ئەوا نوكە دهێتەكرن، دەڕبرینا وێ ئیرادێ یە كو دڤێت وەلاتی ب ئارامی بژیت و سامانێ گەل ب دەستێ چەند كەسێن دەستبڕ نەهێتە خوارن، ئەم د گەل هەموو ئەو هەوێن چاكسازیێ داینە كو دبنە ئەگەرێ پاراستنا شكۆیا وەلاتێ مە و دابینكرنا دادپەروەریێ بۆ نەوەیێن داهاتی. ل دووماهیێ، حوكمەتا هەرێمێ دێ یا بەرهەڤ بیت بۆ هەر جۆرە هەماهەنگیەكا ژ بۆ ڤێ مەرەمێ، دا كو پێكڤە بشێین وێ چەندێ بكەینە راستی كو قانوون ل سەروەرییا هەموو كەسەكێ یە.

زاڕۆك د قۆناغێن دەستپێكێ یێن ژیانا خۆ دا وەك پەڕەكێ سپی یە  و هەر تشتەكێ ل دەوروبەرێن خۆ ببینیت یان گولێ بیت، كارڤەدانێ‌ سەر كەسایەتیا وی یا داهاتی دكەت، لەورا پرسیارا كو زاڕۆك رەفتارێ ژ كێ وەردگریت، ئێكە ژ بابەتێن هەرە گرنگ د جڤاكێ مە دا، ل پلەیا ئێكێ  مالبات و ب تایبەتی دایك و باب، ژێدەرێ سەرەكی یێ ئاڤاكرنا رەوشت و رەفتارێن زاڕۆكی نە، زاڕۆك هەر ژ بچووكاتیا خۆ چاڤ ل دایك و بابێن خۆ دكەت كا چاوا  دئاخڤن، چاوان سەرەدەریێ ل گەل ئێك و ل گەل مرۆڤێن دی دكەن  و چاوا قەهرێ دا خۆ كۆنترۆڵ دكەن، هەكە ل ناڤ مالێ دا رێزگرتن، هێمنی و ئاخافتنا شیرین هەبیت، زاڕۆك ژی دێ هوسا مەزن بیت و ئەڤان رەفتارێن جوان كەتە پرەنسیپ بۆ ژیانا خۆ، بەرۆڤاژی ڤێ چەندێ، هەكە شەر و ئالۆزی و ئاخافتنا زڤر ل بن سەقفی هەبیت، بێگۆمان زاڕۆك دێ وان وەك تشتەكێ ئاسایی وەرگریت و ل دەرڤەی مال ژی ب كار ئینیت، پشتی مالباتێ، قۆناغا دویێ یا كو باندۆرەكا مەزن ل سەر رەفتارێن زارۆكی دكەت، ژینگەها دەرڤە یە كو پێكدهێت ژ خزم و كەسۆكاران، جیرانان  و هەڤالێن كۆلان و گەڕەكێ ل باژارێ مە، ل ڤێ دەرێ زاڕۆك فێری تێكەلی و پێكڤەژیانێ دبیت و هندەك داب و نەریتێن جوداتر دبینیت، ل گەل چوونا قوتابخانێ، مامۆستا دبنە نموونەیەكا دی یا بلند كو زاڕۆك چاڤ لێ دكەت، نە بتنێ د بۆارێ زانستێ دا، بەلكو د بۆارێ دیسپلین و رەوشتی دا ژی. خالەكا دی یا گەلەك گرنگ كو د ڤێ سەردەمێ‌ نوو دا هاتیە پێش و ناهێتە نكۆلكرن، جیهانا تەكنەلۆجیا و تۆرێن جڤاكی و كارتۆنێن زاڕۆكانە، د ڤی چەرخی دا، ئایپاد و مۆبایل بووینە پشكەك ژ ژیانا رۆژانە یا زاڕۆكێن مە و گەلەك جاران زاڕۆك رەفتارێن خراب یان توندوتیژ ژ ڤان یاری و ڤیدیۆیان فێر دبیت، كو ئەڤ چەندە پێدڤی ب چاڤدێریەكا توند هەیە ژ لایێ دایك و بابان ڤە و دەرەنجام زاڕۆك رەفتارێن خۆ ژ ئێك جهـ وەرناگریت، بەلكو تێكەلەیەگە ژ ناڤ مالێ، قوتابخانێ، جڤاكی و ئەو شاشەیێن كو ل بەرامبەر د روونێتن، لەورا  ئەركێ مە هەموویانە وەك دایك و باب و وەك جڤاك  كو هشیار بین كا چ جۆرە ژینگەهـ و نموونە بۆ زاڕۆكێن خۆ ئامادە دكەین، چونكی هەر رەفتارەكا ئەم ئەڤرۆ ل بەرامبەر وان دكەین، دێ بیتە سیمایێ پاشەرۆژا وان و پاشەرۆژا ولاتێ مە.

د ڤان سالێن دوماهیێ دا، پەیوەندیێن د ناڤبەرا هەرێما كوردستانێ و ویلایەتێن ئێكگرتی یێن ئەمریكا (USA) د قووناغەكا نوی و گرنگ دا دەرباز بووینە. گەلەك ب ئاشكرایی دیارە كو ئەمریكا ب تنێ وەك هەڤكارەكێ ئەمنی یان لەشكری ل هەرێمێ ناگریت، بەلكو وەك هەڤكارەكێ ستراتیژی یێ بازرگانی ژی دبینیت. ئەڤ پەیوەندییە ل سەر بنەمایێ بەرژەوەندیێن هەڤپشك و پێشكەفتنا ئابووری هاتینە دارێشتن، كو د بەرژەوەندیا هەر دو ئالیان دایە.
ڕۆلێ ئەمریكا ل هەرێما كوردستانێ د وارێ بازرگانی و ئابووری دا گەلەكێ كاریگەرە. كۆمپانیا ئەمریكی ل هەرێمێ ب تایبەت ل كەرتێن پەتڕۆلێ، غازێ، دیسا ل كەرتێ چاندنێ و تەكنۆلۆژیایێ دا پشكدارن. ئەڤە ژی دێ بێژیت كو باوەریەكا مەزن د ناڤبەرا هەرێمێ و ئەمریكا دا هەیە، چونكی هاتنا كۆمپانیێن مەزنێن ئەمریكی بۆ هەرێمێ، دەرگەهێ ڤەدكەت بۆ هندێ كو وەبەرهێنەرێن دی یێن ناڤنەتەوەیی ژی بێنە كوردستانێ.
د ڤی وارێ دا، دڤێت ئەم بێژین كو گرێبەستێن بازرگانی یێن د ناڤبەرا هەر دو ئالیان دا، نە ب تنێ ژ بۆ داهاتی نە، بەلكو د چارەسەركرنا هندەك ئاریشێن ئابووری ژی دا ڕۆلەكێ مەزن دبینن. بۆ نموونە، ل كەرتێ پەتڕۆلێ، كۆمپانیێن ئەمریكی د ڕاهێنان و پێشكێشكرنا تەكنۆلۆژیایا نوی دا ڕۆلەكێ بنەڕەتی دبینن، كو ئەڤە ژی دێ هێلیت ئابووریا هەرێمێ د ئاستەكێ بلندتر دا بمینیت.
هەروەسا، ئەمریكا ب رێیا دامەزراوەیێن خۆ یێن وەكی (USAID)، ڕۆلەكێ گەلەكێ باش د وارێ پشكدارییا ل گەل كەرتی تایبەت ل هەرێمێ دبینیت. ئەڤە ب رێیا پشتەڤانیكرنا كارێن بچووك و داهێنەرێن گەنجێن كورد دبیت، كو ئەڤە ژی دێ داهاتەكێ نوی بۆ ئابووریا هەرێمێ پەیدا كەت. گرێبەستێن بازرگانی ل ڤێرێ ب تنێ نە گرێبەستێن كڕین و فرۆتنێ نە، بەلكو گرێبەستێن ڤەگوهاستنا ئەزموونێ و زانستێ ژی نە.
ژ ئالیەكێ دی ڤە، هەرێما كوردستانێ د ناڤ ئیراقێ دا و ب گشتی ل دەڤەرێ، ب جهەكێ ستراتیژی و گرنگ داهێتە دیتن. ئەمریكا دێ ل سەر ڤێ چەندێ كار كەت كو هەرێمێ وەك جهەكێ ئارام بۆ وەبەرهێنانێ بهێلیت. ئەڤ هەڤكارییە ل گەل ئەمریكا، هەرێمێ دكەتە ئێك ژ وان جهێن كو داهات و ئابووریا وێ دێ پتر بهێزكەڤیت.
د ئەنجام دا، دڤێت ئەم بێژین كو پەیوەندییا بازرگانی د ناڤبەرا ئەمریكا و هەرێما كوردستانێ دا، پەیوەندیەكا دۆمدرێژ و یا بنەڕەتییە. ئەگەر هەرێم بشێت پتر ڤان گرێبەستان برێڤەببەت و ب باشی مفای ژ ئەزموونا كۆمپانیێن ئەمریكی وەرگریت، ئەڤە دێ هەرێمێ د وارێ ئابووری دا بگەهینیتە ئاستەكێ گەلەكێ بلند. ئەمریكا دێ هەر مینیت وەك هەڤكارەكێ سەرەكی د ئاڤاكرنا ئابوورییا كوردستانەكا بهێز و پێشكەفتی دا.
ئەڤجا د ڤی بیاڤی دا گەلەك ژێدەرێن میدیایی ئاشكراكرینە كو سەرەدانا تۆم باراك یا ڤێ‌ داویێ‌ ئەو هەمی رێككەفتنێن گرێبەستێن جەنابێ‌ سەرۆك وەزیرێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ‌ ئیناینە زمان ل گەل حوكمەتا نوو یا ئیراقێ‌ كو بەرییا دەمی حوكمەتا ئیراقێ‌ ب هەماهەنگی ل گەل ئەجیندایێن هندەك وەلاتێن دی ئالۆز دكرن، لێ‌ پشتی كو دەستێ‌ ئەمریكا پتر بالا بووی ئێدی، ئەو بزاڤێن هەنێ‌ ب ئەرێنی رۆناهیێ‌ بینن.

د ڤان رۆژێن بۆری دا، هاتنا «عەلی زەیدی» بۆ سەر كورسیا سەرۆك وەزیرێن ئیراقێ، دیتن و پێشبینیێن جودا ل گەل خۆ ئیناینە. د ناڤ ڤان پێشبینیان دا، ئەوا پتر ژ هەمیان دەركەفتی، ئەو ئومێدە كو ئەڤ كەسایەتییە دێ شێت ل سەر بنەمایەكێ جودا و ب شێوەیەكێ ئەرێنی سەرەدەریێ ل گەل هەرێما كوردستانێ كەت. ئەڤ ئاماژە ب تایبەت ل سەر پرسا هەستیار و گرنگ یا مووچەیێن فەرمانبەرێن كوردستانێ رەدبن، كو ب درێژاهیا دەمەكێ درێژ بۆتە بارهەلگرەكێ گران ل سەر ملێن خەلكێ مە. ژ بۆ هندێ كو ئەڤ ئومێدە ببنە راستی، فەرە حوكمەتا هەرێما كوردستانێ ب گیانەكێ بەرپرسیار و دپلۆماسیەتەكا چالاك دا، خۆ بگەهینیتە وی. ئەم دزانین كو ئاریشەیێن د ناڤبەرا بەغدا و هەولێرێ دا، د ئاریشەیێن ساڤا و كێم دا نینن، بەلكو د ئالۆز و كویرن، لێ د هەمان دەم دا، چارەسەركرنا وان نە مەحالە ئەگەر نیازێن پاقژ هەبن و دەلیڤە ب دروستی بهێنە بكارئینان.
عەلی زەیدی، ب وێ سەرەدەرییا كو هەی، دێ شێت ببیتە دەستپێكەك بۆ گوهۆرینا رەنگێ پەیوەندیێن هەردو ئالیان. ل ڤێرێ، ئەركێ سەر شانیێ ل سەر حوكمەتا هەرێمێ گران دكەت كو دەستپێشخەریێ بكەت. نەمانا ئاریشەیێن مووچەی و مافێن دارایی یێن فەرمانبەرێن مە، دێ بیتە هەوارەكا مەزن بۆ ئارامییا جڤاكی و گەشەكرنا ئابووری ل هەرێمێ. فەرمانبەرێن مە، یێن كو د ئەڤان چەند سالێن دەربازبووی دا ب سەبر و حەوسەلە بەرگری ل ژیانا خۆ كرین، چاڤەرێی پەیامێن كریاركینە، نە ب تنێ سۆزێن ل سەر كاغەزێ. ڤێ دەلیڤێ، ب وێ واتایا كو ل بەردەستە، نابیت هەرێم ب ئاسانی ژ دەستبدەت. پێدڤیە دپلۆماتكار و نوونەرێن مە ل بەغدایێ، ب زمانەكێ كران و ب سەرۆكاتییا هەرێمێ یا دیتنێن ستراتیژی هەی، كار بۆ هندێ بكەن كو ڤێ پەیوەندیێ بكەنە گاڤەكا پاقژ بۆ چارەسەریێ. سیاسەت هونەرێ ئینانا باشترین دەلیڤانە د دژوارترین رەوشان دا، و نوكە ئەڤ دەلیڤە ل بەردەمێ مە یە.ئەگەر ئەم بێژین سەركەفتن ل ڤێرێ گرێدای ب وێ چەندێ یە كو ئەم چاوا كار دگەل عەلی زەیدی دكەین، ئەوا د راستەقینەیەكا حاشا لێ نەكر دا دئاخڤین. هەڤكاری، رێزگرتنا دەستووری، و دانوستاندنێن بێ پاشڤەكشین، سێ ستوونێن سەرەكی نە بۆ وێ قۆناغا نوو یا كو د خوازین دەست پێ بكەین.
ل دووماهیێ، ئارمانجا مە یا هەرە مەزن، پاراستنا قەوارێ هەرێمێ و دەستەبەركرنا ژیانەكا شەرەفمەندانە بۆ فەرمانبەر و وەلاتیێن مە یە. ئەڤ دەلیڤە ئەگەر ب زانابوون و ب كێری بهێتە بكارئینان، دێ بیتە وەرچەرخانەكا دیرۆكی ل سەر ئاستێ پەیوەندیێن هەولێرێ و بەغدایێ و دێ خێرا وێ ژی بۆ هەمی ئالیان ڤەگەریت، ب تایبەت بۆ وان فەرمانبەرێن كو د چاڤەرێی مووچەیێن خۆ دا دژین. ل سەر حوكمەتا هەرێمێ یە كو ب خێرایی و ب پلانەكا تۆكمە، بەر ب بەغدایێ ڤە بچیت و ڤێ دەلیڤێ بكەتە دەستكەفت بۆ خەلكێ مە.

هەلبەت ئەڤرۆ 1/6 ڕۆژەكا گرنگ و پرشنگدارە ل هەموو جیهانێ، چنكو دڤێ رۆژێ ل دووف رێكەفتنا نەتەوێن ئێكگرتی مافێن زارۆكان ل سەرتاسەری جیهانێ هاتینە دیاركرن و ل دووف وێ رێكەفتنێ هەموو وەلات نەچاركرینە كو پێگیریێ ب وان خالان بكەن یێن كو د رێكەفتنێ دا هاتینە دیاركرن، كو ئەو ژی گرێدای ماف و ئەركێن زارۆكان، هەروەسا پاراستنا وانە و داكوكی ل سەر وێ چەندێ هاتیە كرن كو نابیت ب چو ڕەنگان توندوتیژی ل گەل زاڕۆكی بهێتە بكارئبنان، بەلكو دڤێت هەموو مافێن وی بهێنە پاراستن، ژوانا (زاڕۆكی مافێ خواندنێ و ساخلەمیێ و یاریكرنێ و گەشتكرنێ و پاراستنێ و دووركرن ژتوندوتیژیێ…هتد) هەبیت و ئەڤە ئەركێ حوكمەتێ یە ب رێیا رێكخراوێن مافێن زاڕۆكان پێدڤیە بۆ بهێنە بەرجەستەكرن، هەروەسا ئەركێ لایەنێن پەیوەندیدارە ژی دویڤچوونا وان خال و مافان بكەن یێن بۆ زارۆكان دوێ رێكەفتنێ دا هاتینە دانان.
ل ڤێرە هەكە ئەم بهیێن بەحسێ مافێن زاڕۆكان ل هەرێما كوردستانێ بكەین، ئەم نابێژین چ بۆ زاڕۆكان نەهاتیە كرن، ڕاستە هندەك تشت یان هندەك ماف هاتینە بەرجەستەكرن، لێ ب ڕێژەیەكا گەلەك كێمن و نە ل دویڤ حەز و خواستا مەنە، چنكو بەری هەر تشتەكی ل پڕانیا قوتابخانەیێن مە ژ بەر نەبوونا جهی هژمارەكا زۆڕا قوتابیان كرینە د پۆلەكێ دا و ڤێ چەندێ كارتێكرنەكا راستەوخۆ كریە سەر قوتابیان كو نەشێن ب شێوەیەكێ دروست وانەیا خۆ وەربگرن، هەروەسا كارتێكرن ل ماموستیان ژی كریە كو نەشێن وەكو پێدڤی وانەیێن خۆ شڕۆڤە بكەن، چنكو هەكە (40) قوتابی یان پتر د پ‌و‌ولەكێ ڤەبن ئەڤە بۆ مامۆستای ژی یا ب زەحمەتە ب دروستی بشێت پلانا خۆ بجه بینیت، بۆ نموونە هەكە جه نەبیت و هژمارا قوتابیان ژی د پۆلێ ڤە یا زۆڕ بیت ب چو ڕەنگان نەشێت سیستەمێ گرۆپان بكاربینت و زەرەرمەندێ ئێكێ بەس قوتابییە، هەروەسا ل پڕانیا قوتابخانەیێن مە باخچەیێ قوتابخانێ ژی نینە كو قوتابی هەر چ نەبیت بشێن وانەیەكێ لێ بخۆینن، بۆ نموونە وانەیا (هونەری، یان زانستێ، یانا كارامەی و …. هتد.
هەروەسا ل دەرڤەی سنوورێ قوتابخانەیان، ئانكو ل تاخان ژی وەكو پێدڤی باخچە و جهێن زاڕۆكان بۆ زاڕۆكان نەهاتینە چێكرن، ب تایبەت تاخێن كەڤنێن دهۆكێ.
یا ژ ڤێ خراپتر و كمباختر كاركرنا زاڕۆكانە ل سەر جادە و ترافیكان، یان ل جهێن پیشەسازی كو گەلەك ژ وان كارێن گران پێ دهێنە كرن و ئەڤ چەندە زێدەگاڤیەكا سۆر ب سۆرە ل سەر رێكەفتنا مافێن زاڕۆكان و پاراستنا وان، ڕاستە د وەختی دا مە هندەك رێكخراو ل دهۆكێ هەبوون و ل بن ناڤێ زاڕۆكان كاردكرن و دبیت نوكە ژی هندەك مابن، لێ دگەل رێزگرتنێن من بۆ وان بتنێ ناڤ بووینە و نەشیاینە وەكو پێدڤی خۆ زاڕۆكێن باژێرێ مە بكەنە خۆدان و مافێن وان بەرجەستە بكەن، لەورا هیڤیا من ژ جهێن شۆلەژێ ئەوە پلانەكا باشتر بۆ پاراستنا مافێن زاڕۆكان دابڕێژن و ل گۆڕەی وێ پلانێ مافێن زاڕۆكان بەرجەستە بكەن و هێدی هێدی كێماسی و لاوازیان دەرحەقی زاڕۆكان نەهێلێن، دا زاڕۆكێن چاڤ گەشێن باژێرێ مە و هەموو كوردستانێ د ژیانەكا خۆش و بەختەوەردا بژین و دووربن ژ هەر توندوتیژیەكێ، چنكو زاڕۆك سامان و پاشەڕۆژا گەلێ مەنە و دڤێت ئەم هەموو خۆ لێ بكەینە خۆدان و بەڕەڤانیێ ژ مافێن وان یێن ڕەوا بكەین.

هەڤالینی ئێكە ژ جوانترین و پیرۆزترین پەیوەندیێن مرۆڤاتیێ كو خودێ دایە مە، د ژیانێ دا مرۆڤ نەشێت بتنێ بژیت، چونكی سروشتێ مە یێ وەسا هاتیە ئاڤاكرن كو ئەم پێدڤی ب كەسەكێ دی نە دا كو خەم و خۆشیێن خۆ دگەل پشك بكەین، هەڤالێ دروست ئەو كەسە یێ كو د تەنگاڤی و نەخۆشیان دا ژ تە دوور نە كەڤیت، بەلكو بەری خۆشیێ، ئەو ل دەمێ گریێ و دلتەنگیێ ل پشت تە بیت.
د جیهانا ئەڤرۆدا كو هەموو تشت بوویە بەرژەوەندی، دیتنا هەڤالەكێ دلسۆز كارەكێ ب زەحمەتە، هەڤالینیا راستەقینە ل سەر بنەمایێ باوەریێ و رێزگرتنێ دهێتە ئاڤاكرن. دەمێ تو هەڤالەكێ باش هەلبژێری، تو ب وێ چەندێ ژیانا خۆ گوهۆڕی، چونكی هەڤالێ باش هەرەمەكە و رێكا راست نیشانی تە ددەت، هەكە تو یێ خەلەت بی، ئەو دێ تە راست كەت، نە كو دێ بتنێ ب دلێ تە ئاخڤیت دا كو تە ژ خۆ دوور نەكەت. راستگۆیی ستوینا هەڤالینیێ یە.
هەڤالینی ب تنێ پەیڤ نینن یان ژی پێكەنین و گەڕیانێن ناڤ بازار و سەیرانان، بەلكو هەڤالینی وەفاداری یە، وەفاداری ئەوێ چەندێ دگەهینیت كو تو ل پشت هەڤالێ خۆ بی و د غەیبەتێ دا تو بەرەڤانیێ ژێ بكەی. هەكە هەموو جیهان ل دژی وی ب وەستیت، تو هەر یێ ل نك بی، ئەڤەیە رامانا برایەتیا كو خودێ مروڤی پێ خەلات دكەت، گەلەك جاران هەڤال ژ برایێ پشتێ نێزیكتر دبیت، چونكی هەڤالینی ب هەلبژارتنا مروڤی ب خۆیە و ئەڤ بژارەیە نیشانا ژیری و عەقلمەندیا مرۆڤی یە، هەروەسا دڤێت ئەم بزانین كو پاراستنا هەڤالینیێ كارەكێ گرنگە و مرۆڤ نابیت ژ بەر تشتێن بچووك و كێمسیان دەست ژ هەڤالێ خۆ بەردەت،. لێبۆرین و تێگەهشتن دناڤبەرا هەڤالان دا دبیتە ئەگەرێ هندێ كو ئەڤ پەیوەندییە بۆ ماوەیەكێ درێژ ب مینیت،. هەڤالێ رەسەن ئەو كەسە یێ كو تێرا تە دبینیت بێی كو تو پەیڤەكێ بێژی، ئەو ژ چاڤێن تە دزانیت كا دلێ تە یێ پڕی چییە؟

د ئەڤرۆ دا، ئێك ژ كێشەیێن هەرە مەزن كو وەلاتیێن مە ل باژێرێ دهۆكێ پێ دنالن، گرانییا بێسەروبەر یا بازاڕی و بلندبوونا بهایێن پێدڤیاتیێن رۆژانە یە. ئەڤ دیاردە نە ب تنێ بوویە بارەكێ گران ل سەر ملێن خێزانێن هەژار، بەلكو بوویە ئەگەرێ هندێ كو چینا ناڤین ژی تووشی دلگرانی و تەنگاڤیێن ئابووری ببیت. تشتێ جهێ داخێ ئەوە كو رۆژ ب رۆژ بهایێ كەلوپەلان بلند دبیت، بێی كو چو رێگریەكا دل یان چاڤدێرییەكا كار یگەر هەبیت دا كو سنوورەكی بۆ ڤێ چەندێ دابنیت.
چاڤدێریا بازرگانی، كو ئەركێ وێ یێ سەرەكی پاراستنا هەڤسەنگیا بازاڕی و رێگریگرتنە ل قۆرخكاریێ، وەك پێدڤی نەشیایە ب ئەركێ خۆ ڕاببیت. نەبوونا چاڤدێرییا هوور و سزادانا وان كەسێن كو بهایان ب دلێ خۆ بلند دكەن، وەلایە كو هندەك بازرگان مفای ژ ڤێ بێدەنگیێ وەربگرن و بارێ خەلكی گرانتر لێ بكەن. ناكرێت وەلاتی ب تنێ بمینن د ناڤبەرا بەرژەوەندیێن بازرگانان و بێدەنگیا لایەنێن پەیوەندیدار دا. ئەڤ رەوشە پێدڤی ب دەستێوەردانەكا بلەز و دل هەیە، چنكو ژیان و گوزەرانا خەلكی هێلا سۆرە و نابیت ب چو رێكان یاری پێ بهێتەكرن.
ل ڤێرێ، ئەركێ پەرلەمانتارێن پارێزگەها دهۆكێ یە كو ب بەرپرسایەتی ڤە بهێنە سەرخەت. پەرلەمانتار نوونەرێن خەلكینە و دەنگێ وان گەهاندیە جهێن بلند، لەورا فەرە نوكە ببنە پالپشتێ خەلكێ خۆ. پێدڤییە ئەڤ نوونەرە ل گەل پارێزگەرێ دهۆكێ كۆمبوونێن بلەز ئەنجامبدەن و پلانەكا تۆكمە دابنێن بۆ كۆنترۆلكرنا بازاڕی. دڤێت لژنەیێن بلەز و كاڕا بهێنە پێكئینان كو رۆژانە و ب بەردەوامی ل ناڤ بازاڕی بن، نە ل سەر كاغەزێ یان ب شێوەیەكێ وەرزی.
هەماهەنگی د ناڤبەرا پارێزگاری و پەرلەمانتاران دا دێ هێزەكا پتر دەتە بڕیاران. پێدڤییە سنوورەك بۆ گرانیا كرێیا دوكانان، گرانیا خوارن و پێدڤیاتیێن سەرەكی بهێتەدانان. هەر بازرگانەكێ یان دوكاندارەكێ سەرپێچیێ بكەت، دڤێت ب توندی بهێتە سزادان دا كو ببیتە پەند بۆ كەسێن دی. خەلكێ دهۆكێ یێ وەسادارە و هەمی دەمان پشتەڤانێ دەولەت و دامودەزگەهان بوویە، لەورا نۆكە پێدڤی ب هندێ هەیە كو دەستهەلات و نوونەرێن وان ل هەوارا وان بهێن.
نەبوونا كۆنترۆلێ ل سەر بازاڕی، دێ بیتە ئەگەرێ هندێ كو جڤاك بەر ب نەئارامیێ بچیت. دەمێ سەرۆكێ خێزانەكێ نەشێت پێدڤیاتیێن سادە بۆ زارۆكێن خۆ دابین بكەت، ئەڤە برینەكا كوور د دلێ جڤاكی دا دروست دكەت. لەورا، داخوازا مە ژ پارێزگەرێ دهۆكێ و پەرلەمانتارێن دەڤەرێ ئەوە كو ب ئەركێ خۆ یێ ئەخلاقی و نیشتمانی ڕاببن. پێدڤییە ب شێوەیەكێ مەیدانی د ناڤ بازاڕی دا بن و گوهێ خۆ بدەنە گ گازندەیێن خەلكی.
دڤێت سیستەمێ چاڤدێریا بازرگانی بهێتە گوهۆڕین و نووژەنكرن، چنكو ب ڤێ رەوشا نوكە دیارە كو سەركەفتی نەبوویە. دابینكرنا ئاسایشا خوارنێ و سەقامگیریا بهایان، كێمترین تشتە كو حوكمەت و نوونەرێن پەرلەمانی پێشكێشی وەلاتییان بكەن. بلا پێكڤە كار بكەین بۆ هندێ كو دهۆكا مە یا ئاڤەدان، بۆ وەلاتیێن خۆ ببیتە جهێ ئارامی و ژیانەكا بێ خەم، نە كو هەر رۆژ وەلاتی ل بن ترسا گرانبوونا بهایان ژ خەو ڕابن. دەم هاتیە كریار بهێنە ل پێشیا گۆتنان، و پاراستنا ژیارا خەلكی ببیتە كارێ هەرە ل پێش یێ هەمی بەرپرسان.