سروە مەحەمەد، ئەنداما پەڕلەمانا ئیراقێ ئاشكرا كر، وەزارەتا نەفتا ئیراقێ ئەو ئاگەهداركرینە، كو هەمی ڕێكارێن ئیداری و تەكنیكی یێن تایبەت ب هنارتنا گازا سپی بۆ وەلاتیێن هەرێما كوردستانێ ب دووماهی هاتینە و دبێژیت: د دەمەكێ نێزیك دا دێ‌ هێتە هنارتن و پرۆسەیا بەلاڤكرنێ‌ لسەر مالان دێ دەست پێكەت.
ناڤهاتیێ‌ گۆت: «د نوكە دا بەلاڤكرنا گازا سپی ل هەمی پارێزگەهێن ئیراقێ د قووناغێن دووماهیێ دایە، بزاڤ ژ لایێ ئەندامێن فراكسیۆنێن كوردستانێ ڤە دهێنە دان، كو گەهشتنا گازا سپی بۆ وەلاتیێن هەرێما كوردستانێ گیرۆ نەبیت».

حەسەن عارف، پەیڤدارێ فلمە فەستیڤالا دهۆك یا ناڤدەولەتی، د كۆنگرەكێ رۆژنامەڤانی دا ل سەنتەرێ فەستیڤالێ ل پانۆراما ئازادی، دیاركر، د گەڕا 13 یا فلمە فەستیڤالا دهۆك یا ناڤدەولەتی دا، نێزیكی 500 فلمان هاتینە پێشكێشكرن، قووناغا وەرگرتنا فلمان ب دووماهی هاتییە، ل قووناغا بهێت هژمارا فلمێن پشكدار دێ هێتە راگەهاندن، هەروەسا ل 13 هەتا 20 كانوونا ئێكێ یا 2026ێ، فلمە فەستیڤالا دهۆكێ دێ دەستپێكەت و بۆ دەمێ هەشت رۆژان دێ یا بەردەوام بیت، فلم ل هۆلا سەنتەرێ رەوشەنبیری یێ زانكۆیا دهۆكێ و هۆلێن سینەمایی یێن دهۆك مۆل دێ هێنە نیشادان.
ئەمیر عەلی، سەرۆكێ فلمە فەستیڤالا دهۆك یا ناڤدەلەتی دیاركر، ئەڤ سالە وەلاتێ مێهڤان ل فلمە فەستیڤالا دهۆكێ، دێ وەلاتێ پۆلۆنیا بیت، ئەڤ وەلاتە یێ دەولەمەندە ب سینەمایێ، ئەم دێ مفای ژ سینەما ئەڤی وەلاتی وەرگرین و گۆت: «ئەڤ سالە مژارا فلمە فەستیڤالا دهۆكێ، دێ ل سەر زیرەكییا چێكری بیت، ب تایبەتی ئەو قووناغێن فلم تێدا دهێنە دروستكرن، دێ هێنە بەحسكرن».

بەرپرسێ‌ لیژنا دیجلە یا پارتی دیار كر كو ل سەر راسپاردەیا سەرۆك بارزانی، خەلكێ‌ چار گوندان ل سنۆرێ‌ ناوچەدارییا رەبیعە دێ‌ ڤەگەڕنە سەر مال و جهێن خۆ.
جانگیر ئیبراهیم، بەرپرسێ‌ لیژنا دیجلە یا پارتی دیموكراتی كوردستان ل دەڤەرا رەبیعە دیاركر كو ل سەر راسپاردەیا سەرۆك بارزانی، پتر ژ هزار خێزانێن ئاوارە، كو ژبەر تیرۆرستێن داعشێ‌ ل سالا 2014ێ ئاوارە ببوون و ل هەرێما كوردستانێ ئاكنجی ببوون، دوهی دوبارە خەلكێ گوندێن مەحمودیە و قاهیرە و جەدریە و سەعودیە ڤەگەڕیانە سەر مال و جهێن خۆ.

ل دەڤەردارییا شنگالێ‌ بەرهەڤیێن فەستیڤالەكا دەنگبێژییێ و گۆڤەندێ هاتینە كرن ب مەرەما ساخكرنا كلتوور و فۆلكلۆرێ ئێزدییان.
قاسم عیدۆ، بەرپرسێ بنگەهێ شنگالێ‌ یێ ڕەوشەنبیری راگەهاند: ئەڤ فەستیڤالا كلتووری، چەندین بڕگەیێن جودا یێن هونەری و كلتووری بخۆ ڤە دگریت، دیسا ئەڤ فەستیڤالە دەرفەتەكە بۆ كۆمبوونا هونەرمەندان و وان كەسان ئەوێن گرنگییێ ب پاراستن و گەشەپێدانا كلتووری ددەن، دا كو ب ڕێیا هونەری، زەنگینییا فۆلكلۆر و ناسنامەیا ئێزدییان پتر بدەنە ناساندن.
ناڤهاتی گۆت: «فەستیڤال د ناڤ سەنتەرێ ناوچەدارییا سنوونێ دا دێ هێتە سازكرن».

د. فەرسەت حیتۆ، ڕاگرێ كۆلیژا ئەندازیاری ل زانكۆیا زاخۆ بۆ ڕۆژناما ئەڤرۆ دیاركر كو ل ژێر چاڤدێریا د. دیار عەبدولكەریم هالۆ، سەرۆكێ زانكۆیا زاخۆ، پێشانگەها چارێ یا نێڤدەولەتی یا داهێنان و هزرێن نوو و هەڤڕكییا ئەدیسۆن یا تایبەت ب داهێنان و داهێنەران ڤە ل كۆلیژا ئەندازیاری ل زانكۆیا زاخۆ دێ هێتە ڤەكرن.
ڕاگرێ كۆلیژا ئەندازیاری ل زانكۆیا زاخۆ گۆت: «ئەڤ پێشانگەهە ل 11ی مەها بهێت یا ئەڤ سالە دێ هێتە ڤەكرن و بۆ دەمێ سێ ڕۆژان یا بەردەوام بیت، ئەڤ پێشانگەهە ژ لایێ زانكۆیا زاخۆ ب هەڤكاری ل گەل ناڤەندا نێڤدەولەتی بۆ ڤەكۆلین و گەشەپێدانێ و ناڤەندا سوێدی بۆ مەشق و ڕاهێنانێ دێ هێتە ڤەكرن، پێشانگەهـ ژ لایێ ڕێكخراوا كۆمڤەكرنا ڕۆناهیێ بۆ گەشەپێدانا پەروەردەیێ ڤە دێ هێتە ڕێكخستن».
گۆت ژی: «داهێنانێن چەندین بیاڤێن جودا د ڤێ پێشانگەهێ دا دێ هێنە نیشادان، وەكو: داهێنانێن نۆشداری ب هەموو جۆرێن خوەڤە، داهێنانێن زانستی، داهێنانێن ئەندازیاری، داهێنانێن زیرەكییا چێكری، داهێنانێن چاندنێ، داهێنانێن وەرزشی، داهێنانێن گشتی».
زێدەتر گۆت: «ڤەكرنا ڤێ پێشانگەهێ ب مەرەما پشتەڤانیكرنا گەنج و قوتابیێن داهێنەرە ب نیشادانا پڕۆژە و هزرێن وان یێن داهێنانێ».

سیاسەتمەدارێن کورد ل تورکیا و باکورێ کوردستانێ دیار دکەن، هەتا نها ب کریاری ژ بۆ قووناغا ئاشتیێ ل تورکیا چو نەهاتیە کرن و بەرپرسێن تورکیا بەحسێ چارەسەرکرنا پرسا کوردی ناکەن و بێی چارەسەرکرنا پرسا کوردی ئاشتی چو رامانا خوە نابیت.

مستەفا ئۆزچەلیک سەرۆکێ گشتی یێ پارتا وەلاتپارێزێن کوردستانێ دیار کر، یا نها روو ددەت قووناغا دەست بەردانا ژ چەکی یە و ئەو یەک ژی بێگومان گەلەک گرنگە و دێ بیتە ئەگەر دا ئاستەنگێن ل هەمبەر چارەسەرکرنا پرسا کوردی نەمینن، لێ یا نها روو ددەت قووناغا چارەسەرکرنا پرسا کوردی نینە و هەتا نها ژ بۆ چارەسەکرنا پرسا کوردی چو نەهاتیە کرن و گۆت: (بابەتێ چارەسەرکرنا پرسا کورد گەلەک جودایە، ژ بۆ چارەسەرکرنا پرسا کوردی دڤێت هەموو پارتی و ئالیێن سیاسی یێن کوردی ل تورکیا و باکورێ کوردستانێ د قووناغا چارەسەرکرنا پرسا کوردی دا پشکدار بن، یا نها ئۆجەلان و دەم پارتی بەحس دکەن قووناغا چارەسەرکرنا پرسا کوردی نینە، بەلکو قووناغا ژناڤبرنا پەکەکێ یە و هەروەسا ب دووماهی ئینانا شەڕێ چەکداری یە و ئەو یەک ژی رێ ژ بۆ چارەسەریێ ڤەدکەت).
ناڤهاتی ئەو یەک ژی دیار کر، بابەتێ نەتەوا دیموکراتی ژی هەر وەکو بابەتێ ئێک نەتەوە و ئێک زمان و ئێک ئالایە و ب گۆتارێن وەسا پرسا کوردی ل تورکیا ناهێتە چارەسەرکرن، بەلکو دڤێت سیستەمێ نها ل تورکیا بهێتە گوهۆڕین و پێدڤیا تورکیا ب سیستەمەک نوو و دیموکراتی هەیە و هەتا دستوورێ نها یێ تورکیا ژی نەهێتە گوهۆڕین و دستوورەک نوو نەهێتە ئامادەکرن نە پرسا کوردی و نە ژی پرسێن دی یێن ل تورکیا ناهێنە چارەسەرکرن، ب سالانە هەبوونا گەلێ کورد ل تورکیا هاتیە ئینکارکرن و دڤێت بەری هەر تشتەکێ هەبوونا گەلێ کورد ب فەرمی ل تورکیا بهێتە قەبوول کرن.
قاسمێ ئەحمەد چاڤدێرێ سیاسی یێ کورد ژی دیار کر، بەرپرسێن تورکیا هەر رۆژ دبێژن قووناغا تورکیا بێ تیرۆر و دبێژن قووناغ ب رەنگەکێ گەلەک باش بەردەوام دکەت و ل ئالیێ دی بەرپرسێن دەم پارتی ژی دبێژن چو نەهاتیە کرن و ئاستەنگی هەنە، هەتا نها ب کریاری ژ بۆ چارەسەرکرنا پرسا کوردی چو نەهاتیە کرن، نە گرتیێن سیاسی هاتینە ئازاد کرن و نە ژی هەڤسەرۆکێن کورد یێن کو بەری نها ژ کارێن وان هاتنە دوورئێخستن ڤەگەرینە ڤە سەر کارێن خوە و گۆت: (وەکو وەلاتیێن کورد ئەم دلگرانین، چونکی چو نەهاتیە کرن، تنێ بەرپرسێن تورکیا ئاخڤتنێن خوەش دکەن و دبێژن کورد برایێن مە نە و چو ئاریشە نەماینە، لێ دەمێ ئەم بەرێ خوە ددەینێ چو نەهاتیە کرن و هەتا نها بەرپرسێن تورکیا هەر بەحسێ پرسا کوردی ژی ناکەن و تنێ دبێژن قووناغا تورکیا بێ تیرۆر، ئەو یەک ژی بوویە جهێ دلگرانیا کوردان).
ناڤهاتی ئەو یەک ژی دیار کر، دەم پارتی ژی وەکو پێدڤی کارێ خوە ناکەت، نابیت تنێ ئەو چاڤەرێ بن کا دێ دەولەت چ کەت و ئەو ژی ل گۆر هندێ داخویانیان بدەن، دڤێت بەرپرسێن دەم پارتی شەڤ و رۆژ کار بکەن، چونکی نها دەلیڤەیەکا باش بۆ چارەسەرکرنا پرسا کوردی هاتیە پێش و دڤێت دەم پارتی وێ دەلیڤەیێ ژ دەست نەدەت، چونکی دەم پارتی نها وەکو هێزەکا سیاسی خوە ب نوونەرا کوردان دزانیت و وی دەمی دڤێت وەکو نوونەرا کوردان ژی یا پێدڤی بکەت و یا نها دەم پارتی دکەت ل چاڤ مەزناهیا بابەتی گەلەک کێمە و دڤێت بەرپرسێن دەم پارتی پێداچوونێ د کار و خەباتا خوە دا بکەن.
ل ئالیێ دی گەلەک ژ سیاسەتمەدار، رۆژنامەڤان و نڤیسەرێن کورد ل باکورێ کوردستانێ و تورکیا ب رێیا تۆرێن جڤاکی دیار کرن، هەتا پرسا کوردی ل تورکیا نەهێتە چارەسەرکرن و کورد نەگەهنە مافێن خوە ئاشتی چو رامانا خوە نابیت، وی دەمی دێ ئاشتی ل تورکیا جهێ خوە گریت کو کورد ژی وەکو تورکان بگەهنە هەموو مافێن خوە، رۆژانە ئەردۆغان و بەرپرسێن دی یێن تورکیا دبێژن کورد برایێن مە نە، هەکە کورد برانە وی دەمی دڤێت کورد ژی وەکو تورکان بگەهنە هەموو مافێن خوە، دڤێت ئاستەنگێن ل هەمبەر پەروەردەیا ب زمانێ کوردی ل تورکیا نەمینیت و دڤێت چو ئاستەنگی ل هەمبەر خەباتا سیاسی یا پارتێن کوردی ژی نەهێنە دروست کرن، نابیت ب بەهانەیا تیرۆرێ رۆژانە سیاسەتمەدارێن کورد بهێنە دەستەسەرکرن.
چاڤدێرێن سیاسی و رۆژنامەڤان و نڤیسەرێن کورد هەروەسا داخواز دکەن کو سەلاحەدەین دەمیرتاش و گرتیێن دی یێن کورد د زووترین دەم دا بهێنە ئازاد کرن و گرنگە بەری هەلبژارتنان قووناغا ئاشتیێ بگەهیتە ئارمانجا خوە و هەکە پرسا کوردی هاتە چارەسەرکرن دێ ئاریشەیێن دی ژی هێنە چارەسەرکرن و دێ تورکیا بهێز کەڤیت، لێ سیاسەتا نها یا دەستهەلاتێ خزمەتا ئاشتیێ و چارەسەریێ ناکەت و ئەو یەک ژی بوویە جهێ دلگرانیا هەموو کوردان ل تورکیا.