Rojnameya Evro » مـووسا خـالد https://rojnameyaevro.com/ku Mon, 31 Aug 2026 08:00:13 +0000 ar hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.0.38 لۆمەکرن.. ژەهرەکا ڤەشارتی یە دناڤ پەیوەندیێن جڤاکی دا https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%84%db%86%d9%85%db%95%da%a9%d8%b1%d9%86-%da%98%db%95%d9%87%d8%b1%db%95%da%a9%d8%a7-%da%a4%db%95%d8%b4%d8%a7%d8%b1%d8%aa%db%8c-%db%8c%db%95-%d8%af%d9%86%d8%a7%da%a4-%d9%be%db%95%db%8c%d9%88%db%95/269013/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%84%db%86%d9%85%db%95%da%a9%d8%b1%d9%86-%da%98%db%95%d9%87%d8%b1%db%95%da%a9%d8%a7-%da%a4%db%95%d8%b4%d8%a7%d8%b1%d8%aa%db%8c-%db%8c%db%95-%d8%af%d9%86%d8%a7%da%a4-%d9%be%db%95%db%8c%d9%88%db%95/269013/#comments Mon, 31 Aug 2026 07:51:24 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=269013 موسا خالد

د جڤاکێ دا، دیاردەیەکا نەخۆش هەیە بناڤێ “لۆمەکرن” ئەڤ دیاردەیە ب بێدەنگی و هێدی هێدی دچیتە د ناڤ پەیوەندیێن مە یێن ڕۆژانە دا و گیانێ ڕێزگرتنێ و نێزیکبوونێ دکوژیت. مخابن، لۆمەکرن بوویە ڕەفتارەکا بەردەوام بۆ گۆتن و ڕەخنەگرتنێ ل سەر گەلەک تشتان: ژ شێوازێ ئاخفتنێ و ئاخفتنا دروست یان شاش، جۆرێ جلکان، ڕێڤەچوونێ، هەتا دگەهیتە هەلبژارتن و بڕیارێن ژیانێ یێن تایبەت.
چ مفا د ڤێ ڕەفتارێ دا هەیە؟ د ڕاستی دا، چ مفا تێدا نینە، لۆمەکرن دبیتە ئەگەڕێ دلگرانکرنێ، دوورکەفتنا مرۆڤان ژ ئێکودو و دروستکرنا نەئارامیێ د جڤاکی دا. دەمێ کەسەک بەردەوام د بن گرانییا لۆمەیێن خەلکی دا بیت، ئازادیا هەلبژارتنێ و ئارامیا دەروونی ژ دەست ددەت. ل جهێ کو جڤاک ببيتە جهەک بۆ ئاڤاکرن و پشتەڤانیکرنا ئێکودو، دبیتە دادگەهەکا نەدیار کو تێدا خەلک بەردەوام ڕۆلێ دادوەری دگێڕن و سزایێن دەروونی ل سەر ئێکودو دسەپێنن.
ئەڤ لۆمەکرنا بەردەوام، شیانێن کەسایەتیێ دکوژیت و شیانێن داهێنانێ د ناڤ گەنجان دا بێهێز دکەت. گەلەک کەس ژ ترسا گۆتنا خەلکی و لۆمەیێن جڤاکی، دەست ژ خەونێن خۆ بەرددەن و دترسن پێنگاڤێن نوو ب هاڤێژن. مرۆڤ ناکەڤیتە د چ قۆناغەکا نوو یا ژیانێ دا بێی کو ڕووبەڕووی لۆمە و گۆتنێن دەورۆبەرێن خۆ ببیت. ئەڤە ژی وەک ژەهرەکا ڤەشارتی یە کو شیان و بەهرەیێن مە هەمیان لاواز دکەت و بەرهەمداریێ کێم دکەت.
ل جهێ کو ئەم بەردەوام تبلێن خۆ درێژ کەینە کێماسیێن ئێکودو، دەم هات بگەهینە وێ باوەریێ کو جیاوازی جوانییا ژیانێ یە. ڕێزگرتن ل ئازادییا تاکەکەسی د هەموو بواران دا، نیشانا پێگەهشتن و ڕەوشەنبیرییا جڤاکی یە. بلا ل شوونا لۆمەیێ و شکاندنا دلان، پەیڤێن پڕ ژ هیڤی و پشتەڤانیێ ل سەر لێڤێن مە بن؛ چونکە لۆمەکرن چ جاران نەبوویە ڕێیا ئاڤاکرن و چاکسازیێ، بەلکو ب تنێ دیوارێن دوورکەفتنێ بلندتر دکەت.
وەرەن دا ئەم هەموو پێکڤە ڤێ گۆڕانکاریێ ژ خۆ دەستپێبکەین و دەستێ ئێکودو بگرین بۆ ئاڤاکرنا کلتورەکێ پڕ ژ ڕێز و خەمخۆریێ. ب تنێ ب ڤێ چەندێ دێ شێین جڤاکەکێ ساخلەم و هزرڤەکری ئاڤا کەین کو تێدا ئازادییا تاکەکەسی دهێتە پاراستن و کەسێن بەهرەمەند دبنە خودان هێز و هەلوێست.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%84%db%86%d9%85%db%95%da%a9%d8%b1%d9%86-%da%98%db%95%d9%87%d8%b1%db%95%da%a9%d8%a7-%da%a4%db%95%d8%b4%d8%a7%d8%b1%d8%aa%db%8c-%db%8c%db%95-%d8%af%d9%86%d8%a7%da%a4-%d9%be%db%95%db%8c%d9%88%db%95/269013/feed/ 0 پێگەهاندنا کچ و کوڕان ل سەر بنەمایێ یەکسانی و ڕێزگرتنا هەڤپشک https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%8e%da%af%db%95%d9%87%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%86%d8%a7-%da%a9%da%86-%d9%88-%da%a9%d9%88%da%95%d8%a7%d9%86-%d9%84-%d8%b3%db%95%d8%b1-%d8%a8%d9%86%db%95%d9%85%d8%a7%db%8c%db%8e-%db%8c%db%95%da%a9/268034/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%8e%da%af%db%95%d9%87%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%86%d8%a7-%da%a9%da%86-%d9%88-%da%a9%d9%88%da%95%d8%a7%d9%86-%d9%84-%d8%b3%db%95%d8%b1-%d8%a8%d9%86%db%95%d9%85%d8%a7%db%8c%db%8e-%db%8c%db%95%da%a9/268034/#comments Wed, 12 Aug 2026 11:00:47 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=268034 موسا خالد

خێزان بنەمایێ سەرەکی یێ ئاڤاکرنا هەر جڤاکەکێ ساخلەم و پێشكەفتییە، ئەو ڕێیا ئەم زارۆکێن خۆ ل سەر پەروەردە دکەین، ڕاستەوخۆ کارتێکرنێ ل پاشەرۆژا جڤاکێ مە دکەت، پێگەهاندنا کچ و کوڕان ل سەر بنەمایێ یەکسانی و ڕێزگرتنا هەڤپشک نە بتنێ مافەکێ سەرەکی یێ زارۆکانە، بەلکو پێدڤییەکا بنەڕەتییە بۆ ئاڤاکرنا جڤاکەکێ تێگەهشتی، دادپەروەر و دوور ژ جوداهیێ، دەمێ زارۆک ل سەر هندێ مەزن دبن کو ئێکدو وەک هەڤ ببینن و ڕێزێ ل شیان و مافێن ئێکدو بگرن، زەمینە بۆ دروستکرنا پاشەرۆژەکا ڕونتر دهێتە خۆشکرن.
ل زۆربەیا جڤاکان، دابونەریت کارتێکرنەکا مەزن ل سەر هزر و پەروەردەیا زارۆکان دکەن و جاران ڕاهێنان و پەروەردەیەکا جودا ددەنە کچ و کوڕان، ئەڤ جوداهیە تەکەزێ ل سەر ڕۆلێن نەگۆڕ دکەت، بۆ نموونە کوڕ دهێتە فێرکرن کو پێدڤییە توند و خودان بڕیار بیت، و کچ دهێتە پەروەردەکرن کو بێدەنگ و بێ دەستهەلات بیت. ئەڤ تێگەهشتنە زیانێ دگەهینیتە هەردوو لایان و ڕێگریێ ل گەشەکرنا دروست یا کەسایەتییا وان دکەت.
پەروەردەکرنا سەرکەفتی ئەوە کو خێزان کچ و کوڕان وەک هەڤ ببینیت و د هەموو دەلیڤان دا یەکسانیێ بپارێزیت وەك:
-1 دابەشکرنا ئەرکان دناڤ خێزانێ دا: پێدڤییە ئەرکێن مالێ (وەکی پاقژی، چێکرنا خارنێ و ڕێکخستن) نەبنە ئەرک ل سەر ملێ کچێ بتنێ، بەلکو کوڕ ژی هەمبەر ئەڤان ئەرکان بەرپرسیار بن. ئەڤە هزرەکا ڕاست ل جەم کوڕی چێدکەت کو کارێ مالێ شەرم نینە و بەرپرساتیەکا هەڤپشکە.
-2 گەشەپێدانا هزرکرنێ و دەرفەتێن خواندنێ: پێدڤییە کچ و کوڕ ب یەکسانی بهێنە هاندن بۆ خواندنێ، ئارمانجێن مەزن و دروستکرنا بڕیارێن سەربەخۆ. نابیت خەون و شیانێن کچکێ بهێنە کێمکرن یان سنوردار کرن.
-3 فێرکرنا ڕێزگرتنێ ژ ئاخفتنا و ڕەفتارێ: فێرکرنا کوڕان کو ڕێزێ ل سنورێن کچێ و کەسایەتییا وێ بگرن، و فێرکرنا کچان کو ب باوەریڤە بەرگریێ ژ ماف و ئاخفتنا خۆ بکەن.
چارەرسەری بۆ گەهشتنێ ب جڤاکەکێ دوور ژ جوداهیێ، پێدڤییە چەند پێنگاڤێن پرۆسەیی و کرداری بێنە هاڤێتن:
-1 رۆلێ نموونەیی یێ دایک و بابان: پێدڤییە دایک و باب ب خۆ ببنە مۆدێل، دەمێ زارۆک د مالدا ڕێزگرتنا هەڤپشک دناڤبەرا دایک و بابێ خۆ دا دبینن، ب درستی فێری یەکسانی و ڕێزگرتنێ دبن.
-2 تێکەلکرنا پروگرامێن پەروەردەیی: گرنگە قوتابخانە ب رێیا پەرتوک و چالاکییێن پەروەردەیی یەکسانیێ د ناڤبەرا کچ و کوڕان دا بچینن، دا کو سنوورێن جوداکاریێ و نێرینێن کەڤن یێن جڤاکی بشکێنن و دەلیڤەیەکا وەکهەڤ بدەنە شیانێن هەردوو ڕەگەزان.
-3 هشیارکرنا جڤاکی ب ڕێیا میدیایێ: بکارئینانا کەنالێن ڕاگەهاندنێ، ڕێکخراوێن جڤاکێ مەدەنی و تۆڕێن جڤاکی بۆ ئاڤاکرنا هزرا یەکسانیێ و بەلاڤکرنا هشیارییێ ل سەر زیانان و چارەسەرکرنێ.
پێگەهاندنا کچ و کوڕان ل سەر یەکسانیێ نە بتنێ خزمەتا تاکەکەسی دکەت، بەلکو بناغەیێ ئاڤاکرنا جڤاکەکێ بهێز، دادپەروەر و ئارامە کو تێدا هەموو کەس دشێن بێ ترس و ڕێگری خەونێن خۆ ب دەستڤە بینن .

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%8e%da%af%db%95%d9%87%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%86%d8%a7-%da%a9%da%86-%d9%88-%da%a9%d9%88%da%95%d8%a7%d9%86-%d9%84-%d8%b3%db%95%d8%b1-%d8%a8%d9%86%db%95%d9%85%d8%a7%db%8c%db%8e-%db%8c%db%95%da%a9/268034/feed/ 0 ‌ گەنج و حەزژێكرنا وەلاتی https://rojnameyaevro.com/ku/%e2%80%8c-%da%af%db%95%d9%86%d8%ac-%d9%88-%d8%ad%db%95%d8%b2%da%98%db%8e%d9%83%d8%b1%d9%86%d8%a7-%d9%88%db%95%d9%84%d8%a7%d8%aa%db%8c/267638/ https://rojnameyaevro.com/ku/%e2%80%8c-%da%af%db%95%d9%86%d8%ac-%d9%88-%d8%ad%db%95%d8%b2%da%98%db%8e%d9%83%d8%b1%d9%86%d8%a7-%d9%88%db%95%d9%84%d8%a7%d8%aa%db%8c/267638/#comments Sun, 09 Aug 2026 11:37:13 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=267638 مووسا خالد

وەلات ناسنامە و كەرامەتا هەر مرۆڤەكێ یە، بەلێ گەنج ڕوح و لێدانا دلێ ڤی وەلاتی نە، ل هەر جڤاكەكێ، هێزا تەكسیار و هیڤیا پێشەڕۆژێ د كڤانا شیانێن گەنجان دا كۆم دبیت، حەزژێكرنا وەلاتی ل دەڤ گەنجی بتنێ بەحسكرنا هەست و سۆزان نینە، بەلكۆ پێدڤی بەرهەڤی و دلسۆزیەكا ڕاستەقینەیە د ناخێ وان دا، دەمێ گەنجێ مە وەلاتێ خۆ ب هێزو شێانێن خۆ خۆش بڤێت، ئایندەیێ وێ جڤاكێ د كەڤیتە ل سەر ڕێكەكا ڕاست پاشەرۆژەكا ئاڤاكەر حەزژێكرنا وەلاتی ژلایێ گەنجان ڤە نابیت بتنێ ل سەر شاشەیان یان د ناڤ دروشمێن بێ كریار دا بمینیت، بەلكۆ دڤێت بزاڤ و خەباتەكا ڕۆژانە بیت بۆ پێشخستن و ئاڤاكرنا وەلاتی.
گەنج د شێن ڤێ حەزژیكرنێ د كریارێن خۆ ێن ڕۆژانە دا دیار بكەن، دەستپێكێ ب ڕێكا خۆموكمكرن ب زانست و زانیاریێن نوو، دا كو بشێن د گۆڕەپانا جیهانی دا ڕكابەریێ بكەن و زانستێ خۆ ل خزمەتا پێشخستنا كەرتێن جۆدا یێن وەلاتی دا.
هەروەسا پاراستنا زمان، كلتۆر، و وێ مێژوویا پڕی قوربانی كو باپیرێن مە خزمەت بو كری، ئەركەكێ ئەخلاقی و نشتیمانی یە ل سەر شیانێن هەر گەنجەكێ، ل جهێ كۆچكرنێ و مانەڤەیا وان دهێلانا نیشتمانی دا دەمێن سەخت دا، گەنجێ ولاتپارێز هەول ددەت بڕبڕا پشتا ئابووری، جڤاكی، و ڕۆشەنبیرییا نەتەوا خۆ بەرهەڤ بكەت، ب ڕێكا داهێنانێ د كار و پڕۆژەیان دا و دروستكرنا دەلیڤێن نوو، وەلات ب سۆز و دروشمان نا هێتە ئاڤاكرن، بەلكۆ ب خوهدانا ل سەر ئەنیا گەنجێن تێكۆشەر، پێشەنگ و دلێر ڕادوەستیت كو باوەریا وان ب شیانێن خۆ و پێشەڕۆژا ئاخا خۆ هەی.
ل دووماهیێ دا كو ئەڤ حەزژێكرنە بەردەوام بیت و گەنج ب هیڤی ڤە بەر ب پێش بچن، پێدڤییە دەلیڤێن كاری و پشتەڤانییا پێدڤی بۆ وان بهێتە دابینكرن، وەلاتی ژی دڤێت پێگەهـ و ماندیبوونا گەنجی ب نرخینیت، دەمێ گەنج هەست دكەت كو جهێ ئاڤاكرنا وەلاتی یە، ئەڤ حەزژێكرنە دێ چیتە د ناڤ دلێ وێ دا و دێ ب هەموو هێزا خۆ خزمەتا وەلاتی كەت و گەنجێن خودان زانست و دلێرمینا ئاڤەدانی و ئارامییا وەلاتی نە

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%e2%80%8c-%da%af%db%95%d9%86%d8%ac-%d9%88-%d8%ad%db%95%d8%b2%da%98%db%8e%d9%83%d8%b1%d9%86%d8%a7-%d9%88%db%95%d9%84%d8%a7%d8%aa%db%8c/267638/feed/ 0 ئـەنفالا بارزانیان.. برینەكا نە سـارێژكری د مێژوویـا گـەلێ كـوردستانـێ دا https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%d9%80%db%95%d9%86%d9%81%d8%a7%d9%84%d8%a7-%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d8%b1%db%8c%d9%86%db%95%d9%83%d8%a7-%d9%86%db%95-%d8%b3%d9%80%d8%a7%d8%b1%db%8e%da%98/267099/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%d9%80%db%95%d9%86%d9%81%d8%a7%d9%84%d8%a7-%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d8%b1%db%8c%d9%86%db%95%d9%83%d8%a7-%d9%86%db%95-%d8%b3%d9%80%d8%a7%d8%b1%db%8e%da%98/267099/#comments Sun, 02 Aug 2026 09:25:11 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=267099 مـووسا خـالـد

تۆمارا مێژوویا نەتەوەییا كورد پڕە ژ دیمەنێن خویناوی و كەیسێن كۆمكوژیێ، كو ب مەبەستا ژناڤبرنا ناسنامە و هەبوونا ڤی گەلی ژلایێ ڕژێمێن ئێك ل دووڤ ئێك یێن ئیراقێ ڤە هاتینە ئەنجامدان. د ناڤ ڤان برینێن كور كو د دیرۆكا هەڤچەرخدا، كارەساتا ئەنفالا بارزانیا دبیتە خالەكا وەرچەرانێ د سیاسەتا قڕكرنا ب كۆم دا دژی نەتەوەیا كورد.
بۆرینا 43 سال ب سەر ڤێ كارەساتا نەتەوەیی و مرۆڤایەتیێ دا دەرباز دبن، بەلێ شوێنەوارێن وێ د دەروون و بیردانا جڤاكێ كوردستانێ دا وەكی برینەكا نە سارێژكری ماینە. پاشخانەیا دیرۆكی و دەستپێكا كارەسات د هاڤینا سالا 1983ێ دا، ڕژێمێ بەعس زنجیرەكا پلانرێژكرییا ئینانا زۆرهێزێ بۆ سەر دەڤەرا بارزان و كۆمەڵگەهێن دی وەكو (قوشتەپە، بەحركە، دیانا، و هەریر) دەستپێكر. د شەڤا 31ی تەمۆزا 1983ێ و ڕۆژێن دووڤ دا، زێدەتری (8000) مێر و گەنجێن بارزانی ژ تەمەنێ 10 تا 70 ساڵی هاتنە دەستەسەركرن و بۆ بیابانێن باشوورێ ئیراقێ هاتنە ڤەگوهاستن، ل وێرێ ب شێوازەكێ نەمرۆڤانە هاتنە بێسەروشوینكرن و سالێن دیڤدا دیار بوو كو هەمی هاتینە گولەبارانكرن و د گۆڕێن ب كۆم دا هاتینە ڤەشارتن.
ڕەهەندێن زانستی و یاساییێن
ژ لایێ ئەرشیف و قانوونا نێڤدەولەتی ڤە، ئەنفالا بارزانیان هەمی ڕەگەزێن تاوانا كۆمكوژیا نەتەوەیی ل دووڤ رێككەفتنا نەتەوەیێن ئێكگرتی یا سالا 1948 تێدا تەمام دبن و مەبەستا قڕكرنێ ڕژێمێ ب شێوازەكێ ڕاستەوخو ناسنامەیا نەتەوەیی و دەڤەرییا ڤی گرۆپی كربوویە ئارمانج، نەهێلانا جڤاكی ب نەهێلانا ڕەگەزێ نێر، ڕژێمێ هەولدا پێكهاتەیا جڤاكی و ئابوورییا بنەمالێن بارزانی ژناڤببەت.
ڕاگەهاندنا دادگەها بلند ل سالا 2011ێ، دادگەها بلند تاوانان د ئیراقێ دا ئەڤ تاوانە ب شێوەیەكێ فەرمی و قانوونی وەكی تاوانا كۆمكوژی یا نەتەوەیی» ناساند. چونكو بێ ڕاستەوخۆ ناسنامەیا نەتەوەیی و دەڤەرێ یا ڤی گروپی كربووە ئارمانج و ب نەهێلانا ڕەگەزێ نێر ڕژێمێ هەولدا پێكهاتەیا جڤاكی و ئابووریا بنەمالێن بارزانی ژناڤببەت و ڕاگەهاندنا دادگەها بلند ل سالا2011ێ، دادگەها بلندا تاوانان د ئیراقێ دا ئەڤ تاوانە ب شێوەیەكێ فەرمی و قانوونی وەكی تاوانا كۆمكوژی یا نەتەوەی ناساند.
كاریگەریێن جڤاكی و ئابووری ل سەر ڕزگاربوویان
دیمەنێ هەرە دلتەزێن د ڤێ كارەساتێ دا بارێ گران بوو كو كەفتە سەر شانێن ژنێن بارزانی. پشتی بێسەروشوینكرنا هەمی مێر و سەرپەرشتێن بنەمالان، ژن بوونە ستوونا سەرەكی یا ڕاگرتنا خێزانێ و پەروەردەكرنا زارۆكان د ناڤ كەشوهەوایەكێ دژوارێ ئابووری و دەروونی دا. ژنێن بارزانی نهێنییا سەرەكی و بەردەوامییا ڤی نەتەوەیی بوون، كو بێ سەرپەرشت و د ناڤ ئابلۆقەیا ئاسایشێ دا شیان نەوەیەكێ هوشیار و ڕەوشەنبیر پەروەردە بكەن.
پشتی دەربازبوونا 43 سالان ب سەر ڤێ كارەساتا نەتەوەیی دا، هێشتا بەشەكێ مەزن ژ تەرمێن ڤان شەهیدان د بیابانێن باشوورێ ئیراقێ دا ماینە و ب تەمامی نەهاتینە ڤەگوهاستن بۆ ئاخا پیرۆزا كوردستانێ.ئەركێ زانستی، میدیایی و ئەكادیمی یێ هەڤچەر ئەڤە كو بەلگەنامە و بیرهاتنێن ژیایی ل دور ڤێ تاوانێ ب زیانێن زیندی ل ئاستێ جیهانی بێنە بەلاڤكرن، و دەولەتا ئیراقێ یا فیدرال پاشماوێن ڤان بنەمالان ب شێوەیەكێ مەعنەوی و مادی قەرەبوو بكەت.
ئەنفالا بارزانیان نیشانا ڕاگری و خۆڕاگریا گەلەكێ زۆرلێكرییە كو چ جاران ل هەنبەر هەولێن ژناڤبرنێ تەسلیم نەبوویە. ئەڤ بیرهاتنە هەم وەكی جینۆسایدەكا مەزنە بۆ بیردانیا مە یا نەتەوەیی، هەم ژی پەیمانەكا دووبارەیە بۆ پاراستنا دەستكەفت و ناسنامەیا كوردستانێ.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%d9%80%db%95%d9%86%d9%81%d8%a7%d9%84%d8%a7-%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d8%b1%db%8c%d9%86%db%95%d9%83%d8%a7-%d9%86%db%95-%d8%b3%d9%80%d8%a7%d8%b1%db%8e%da%98/267099/feed/ 0 كـوردستان ب ئێكگرتـنێ یـا ب هێزە، نـەك ب دابەشبوونـێ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%a8-%d8%a6%db%8e%d9%83%da%af%d8%b1%d8%aa%d9%80%d9%86%db%8e-%db%8c%d9%80%d8%a7-%d8%a8-%d9%87%db%8e%d8%b2%db%95%d8%8c-%d9%86%d9%80%db%95%d9%83/265796/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%a8-%d8%a6%db%8e%d9%83%da%af%d8%b1%d8%aa%d9%80%d9%86%db%8e-%db%8c%d9%80%d8%a7-%d8%a8-%d9%87%db%8e%d8%b2%db%95%d8%8c-%d9%86%d9%80%db%95%d9%83/265796/#comments Wed, 08 Jul 2026 22:04:32 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=265796 مووسا خالد

بێگومان، هێز و پاشەڕۆژا هەر گەلەكێ د دیرۆكێ دا ب ئێكگرتنێ كۆم دبیت، چ مللەت نەشیاینە پێش بكەڤن یان مافێن خۆ یێن نەتەوەیی و مرۆڤایی بپارێزن هەتا كو ل سەر بنەمایەكێ ب هێز یێ ئێكگرتنێ ڕانەوەستاندبن. بۆ گەلێ كورد و ئاخا كوردستانێ، ئەڤ ڕاستیە دوپات بارگرانترە، كوردستان ب درێژاهیا دیرۆكێ، قوربانیێن مەزن داینە ژبەر نەبوونا ئێكدەنگیەكا سەرتاسەری، ئەڤرۆ پتر ژ هەر دەمەكێ ئاشكرا بوویە كو كلیلا مان و سەركەفتنا مە د ئێكگرتنێ دایە، نە د پارچەبوون و دابەشبوونێ دا.
ئەگەر ئەم سەحكەین لاپەرێن دیرۆكێ دێ بینین كو هەر گاڤا كورد دابەشبووینە د ناڤبەرا بەرژەوەندیێن بەرتەنگ یێن حزبی، دەڤەری، یان عەشایەری دا، نەیارێن مە ئەڤ چەندە وەك دەلیڤەیەك بكارئینایە بۆ لاوازكرنا قەوارێ مە. دابەشبوون چ جاران چارەسەری نەبوویە، بەلكو هەردەم دەرگەه بۆ دەستێوەردانا دەرەكی خۆش كریە. لایەنێن دەرەكی چ جاران خێرا ڤێ ئاخێ نەڤیاینە، ئەوان بتنێ دابەشبوونا ناڤخوی بكارئینایە وەك چەكەك بۆ لاوازكرنا ئیرادا كوردینیێ.
هێزا هەر ولاتەكێ د سەقامگیریا وێ یا سیاسی و هێزا وێ یا ئابووری دا ڕەنگڤەدەت. دەمێ بڕیارا سیاسی و ئابووری یا كوردستانێ ئێكگرتی بیت، جیهانا ژ دەرڤە و جڤاكا نیڤدەولەتی ب چاڤەكێ بهێزتر و ب ڕێزتر ڤە مە دبینن. دابەشبوون بتنێ بێهێزیێ و پێگەیێ هەرێمێ د دانوستاندنێن نیڤدەولەتی و هەرێماتیك دا لاواز دكەت، بەروڤاژی ئێكگرتن وێ چەندێ دگەهینیت كو كورد خودان ئێك گۆتارن.
تشتەكێ نۆرمالە كو د ناڤ جڤاكێ‌ دا جوداهیێن هزری، سیاسی و رەوشەنبیری هەبن، ئەڤە نیشانا ساخلەمیا جڤاكێ یە. بەلێ، یا مەترسیدار ئەوە دەمێ ئەڤ جیاوازیە دبنە ئەگەرێ دابەشبوونا جوگرافی و كارگێڕی، یان دروستبوونا سنوورێن دەستكرد د ناڤبەرا باژێر و دەڤەرێن كوردستانێ دا. پێدڤی چاڤدێریێ ل سەر وێ چەندێ هەبیت كو دژایەتیا حزبی كاریگەریێ ل سەر دەستكەفتێن نەتەوەیی نەكەن. پاراستنا قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ پێدڤی ب جێهگرتنا وێ هزرێ هەیە كو «بەرژەوەندیا گشتی یا نیشتمان پێشیا هەموو بەرژەوەندیێن دۆست و حزبایەتێنە».
كوردستان وەك جەستەیەكێ یە، ئەگەر ئەندامەكێ وێ بێهێز بیت یان بهێتە جوداكرن، هەموو جەستە دێ پێ بێهێز كەت. خۆدانكرن د ماف و ئاخێ دا پێدڤی ب دلەكێ مەزن و ئێكگرتی هەیە. هێزا مە د ئێكگرتنا مە دایە، د ئێك گۆتارا دلسۆز بۆ ڤێ نیشتمانی. دابەشبوونا حزبایەتی چارەسەری نینە و ئێكگرتن تاكە ڕێكە بۆ پاشەڕۆژەكا گەش و سەرفراز بۆ گەلێ مە.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%a8-%d8%a6%db%8e%d9%83%da%af%d8%b1%d8%aa%d9%80%d9%86%db%8e-%db%8c%d9%80%d8%a7-%d8%a8-%d9%87%db%8e%d8%b2%db%95%d8%8c-%d9%86%d9%80%db%95%d9%83/265796/feed/ 0 روویێ راستەقینە https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b1%d9%88%d9%88%db%8c%db%8e-%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%aa%db%95%d9%82%db%8c%d9%86%db%95/265663/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b1%d9%88%d9%88%db%8c%db%8e-%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%aa%db%95%d9%82%db%8c%d9%86%db%95/265663/#comments Wed, 08 Jul 2026 10:14:04 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=265663 مووسا خالد

رویێ ڕاستەقینە، یان ئەو ڕاستییا كو مرۆڤ د كەت و راسییا ناخێ خۆ دا ڤەدشێریت و ژ چاڤێن خەلكی بەرزە دكەت، ئێكە ژ ئالۆزترین و گرنگترین بابەتێن دەروونی و جڤاكی د ژیانا مە دا، د سەردەمێ ئەڤرۆ دا، كو پتر وەك جیهانا شاشە و دیمەنێن دەستكرد دهێتە نیاسین، پاراستنا وێنەیەكێ جوان ل بەر چاڤێن جڤاكی بوویە خەمەكا مەزن. تۆرێن جڤاكی و پەیوەندیێن بسەرڤەیی (ڕووكەش) وە ل مە كرییە كو گەلەك جاران، ب نەچاری یان ب حەزا خۆ، ماسكەكێ بدەینە بەر چاڤێن خۆ دا كو برینێن خۆ، لاوازی یان تەنانەت كێماسیێن خۆ بڤەشێرین، بەلێ ڕاستی ئەوە كو مرۆڤ چەند هەول بدەت ناسنامەكا دی نیشا بدەت، دێ هەر ڕۆژەك هێت كو ئەڤ ماسكە ب بەركەفتنا ڕاستیێن ژیانێ بكەڤیت.
پرسیارا سەرەكی ئەڤەیە: كەنگی و چاوا رویێ ڕاستەقینە یێ مرۆڤی دەردكەڤیت؟ بەرسڤ گەلەك یا سادەیە، د دەمێن تەنگاڤی، فشارێن دەروونی و قەیرانێن مەزن دا، د دەمێن خۆشی و ئارامیێ دا، كارەكێ ب زەحمەت نینە كو مرۆڤ خودان ڕەوشتەكێ بلند بیت، پەیڤێن شرین بێژیت و خێرخواز دیار ببیت، بەلێ دەمێ بەرژەوەندیێن تایبەت دكەڤنە د مەترسیێ دا، یان دەمێ مرۆڤ دكەڤیتە بن بارێ گران یێ ئەزموون و تاقیكرنێن ژیانێ، ل وێرێ ماسكێن چێكری خۆ ل بەر ناگریت، د وان خولەكان دا، كانییا ناخێ مرۆڤی دتەقیت، یێ دلسۆز وی پتر دیار دبیت و یێ بەرژەوەندی پەرست ژی ڕاستییا خۆ ئاشكرا دكەت.
ناسكرنا ناخێ ڕاستی یێ كەسێن دەوروبەر، پڕۆسەكا ب ئێش و مرۆڤایەتییە، گەلەك جاران دەمێ مرۆڤ دبینیت ئەوان كەسێن كو جهێ باوەرییا وی بوون، د بن ماسكی دا تشتەكێ دی بوون، تووشی حەپەسیانەكا مەزن و ئێشەكا دڵ (خەیبەتەكا گران) دبیت، بەلێ ئەڤ ئێشە، سەرەڕای تالییا خۆ، مەزنترین دەرس و وانەیە بۆ ژیانێ، ئەڤە مە فێری هندێ دكەت كو ب چاڤەكێ كێمتر سۆزدار و پتر عاقلانە و لۆژیكی بەرێ خۆ بدەینە پەیوەندیێن خۆ، مرۆڤ ل وێرێ تێدگەهیت كێ هێژایی هندێ یە ببیتە هەڤالێ ڕاستی و ل ڕۆژێن ڕەش دا ل پشت وی بمینیت.
ژ ئالیەكێ دی ڤە، رویێ ڕاستەقینە بتنێ بۆ دیتنا خەلكی نینە، بەلكو بەحسێ ئاشتییا ناڤخۆیی یا مرۆڤی ب خۆ دكەت. مەزنترین دلسۆزی ئەوە كو مرۆڤ ل هەمبەر ئاوێنێ ڕاوەستیت، كێماسی، ترس و باشیێن خۆ وەك خۆ قەبوول بكەت و پێویستی ب خۆڤەشارتنێ نەبیت، ڕاستی و سادەیی هێزەكا دەروونی یا بێ وێنە ددەنە كەسایەتییا مرۆڤی، ئەو كەسێ ب شێوازەكێ سروشتی و بێ ماسك دژیت، ڕەنگە د چاڤێن جڤاكەكێ پڕی ژ ماسك دا یێ نموونەیی نەبیت، بەلێ ب پشتڕاستی ڤە ل سەر بالیفا خەوێ دێ یێ ئارام، خودان ویژدان و دوور ژ دۆڕووییێ بیت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b1%d9%88%d9%88%db%8c%db%8e-%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%aa%db%95%d9%82%db%8c%d9%86%db%95/265663/feed/ 0 زمانێ كوردی مان و خۆڕاگری یە https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b2%d9%85%d8%a7%d9%86%db%8e-%d9%83%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c-%d9%85%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d8%ae%db%86%da%95%d8%a7%da%af%d8%b1%db%8c-%db%8c%db%95/262926/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b2%d9%85%d8%a7%d9%86%db%8e-%d9%83%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c-%d9%85%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d8%ae%db%86%da%95%d8%a7%da%af%d8%b1%db%8c-%db%8c%db%95/262926/#comments Mon, 18 May 2026 08:32:47 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=262926 مووسا خالد

زمان تنێ ئامرازەك نینە بۆ ئاخفتنێ، بەلكو نیشادەرێ ناسنامە، دیرۆك و كولتوورێ هەر نەتەوەیەكێ یە. بۆ ملیۆنان كوردان ل جیهانێ، زمانێ كوردی هێمایێ مان و خۆڕاگریێ یە. سالانە د رۆژا ١٥ گولانێ دا، گەلێ كورد ب شانازی ڤە رۆژا زمانێ كوردی پیرۆز دكەت، چونكی ئەڤ رۆژە د دیرۆكا مە دا وەرچەرخانەكا گەلەك گرنگە. دیاركرنا ئەڤێ رۆژێ بۆ سالا ١٩٣٢ ڤەدگەریت، دەما كو رەوشەنبیرێ ناڤدارێ كورد، میر جەلادەت عەلی بەدرخان، ئێكەم ژمارە ژ گۆڤارا «هاوار» ل شامێ بەلاڤكری. گۆڤارا هاوار شۆرشەكا ئەدەبی بوو، چونكی بۆ جارا ئێكێ زمانێ كوردی ب پیتێن لاتینی تێدا هاتە نڤیسین. میر جەلادەت ب ڤێ پێنگاڤێ، ئەلفوبایەكا نوو و ئاسان بۆ زمانێ مە دانا و ڕێكا پاراستنا زمانی رۆهنكر.
د درێژاهیا دیرۆكێ دا، كوردستان كەفتییە بەر هێرش و سیاسەتێن بەرزەكرن و قەدەغەكرنێ. ل زۆر جهان، ئاخفتن یان نڤیسین ب كوردی تاوان بوو. د دۆخەكێ وەسا دا، پاراستنا زمانی كارەكێ ب ساناهی نەبوو، مەزنترین خەبات بوو. دایكێن كورد د مالێن خۆ دا، ب چیڕۆك و لای لایان، ئەڤ زمانە وەك كۆپەكا ئاگری ژ باب و باپیران بۆ نەوەیێن نوو پاراستن و نەهێلان بمرێت. ل ڤێرێ دیار دبیت كو زمانێ مە، ب هێزا فۆلكلۆری و خۆڕاگریا گەلێ خۆ شیایە ل هەنبەر هەمی تەنگاڤییان خۆ ڕاگرێت.
هەر چەندە ئەڤڕۆ زمانێ كوردی د دۆخەكێ باشتر دایە، ب تایبەتی ل باشوورێ كوردستانێ كو زمانێ فەرمی یێ فەرمانگەه و قوتابخانانە، دیسا هێشتا مەترسی ل سەر هەنە. د سەردەمێ تەكنۆلۆژیا و جیهانگیریێ دا، ئەركێ سەر ملێن مە گرانتر لێ هاتییە. پێدڤییە دایك و باب د مال دا پتر ب زمانێ كوردی ل گەل زارۆكێن خۆ باخڤن. ژ لایەكێ دی ڤە، پێدڤییە بزاڤ بهێنەكرن بۆ زێدەكرنا بابەتێن كوردی ل سەر ئینتەرنێتێ و تۆرێن جڤاكی، ل گەل ئێكخستنا پەیڤێن زانستی د زانكۆیان دا دا كو زمانێ كوردی پێش بكەڤیت و ل گەل سەردەمێ نوو بگونجیت.
رۆژا زمانێ كوردی تنێ بیرهاتنەكا سادە نینە، بەلكو پەیمان نووكرنە دگەل پیت و پەیڤێن زمانی كو مۆركا مللەتێ مەنە. زمانێ مە، مالا مەیا دەروونی و نیشتیمانێ مە یێ ڕاستەقینەیە. وەرن دا پاراستنا پەیڤێن كوردی، ئەڤێ مالێ ئاڤەدانتر بكەین، چونكی هەر گەلەكێ زمانێ خۆ بەرزە كر، ناسنامەیا خۆ ژی ژ دەستددەت. رۆژا زمانێ كوردی ل هەمی كوردان پیرۆز بیت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b2%d9%85%d8%a7%d9%86%db%8e-%d9%83%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c-%d9%85%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d8%ae%db%86%da%95%d8%a7%da%af%d8%b1%db%8c-%db%8c%db%95/262926/feed/ 0 نێچیرڤـان بـارزانـی و دیپلۆماسییا واقعبینانە https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%86%db%8e%da%86%db%8c%d8%b1%da%a4%d9%80%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d9%80%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d8%a7%d9%86%d9%80%db%8c-%d9%88-%d8%af%db%8c%d9%be%d9%84%db%86%d9%85%d8%a7%d8%b3%db%8c%db%8c%d8%a7-%d9%88%d8%a7/262645/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%86%db%8e%da%86%db%8c%d8%b1%da%a4%d9%80%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d9%80%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d8%a7%d9%86%d9%80%db%8c-%d9%88-%d8%af%db%8c%d9%be%d9%84%db%86%d9%85%d8%a7%d8%b3%db%8c%db%8c%d8%a7-%d9%88%d8%a7/262645/#comments Mon, 11 May 2026 21:25:54 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=262645 مووسا خالد

د دیرۆكا سیاسییا نوویا هەرێما كوردستانێ دا، نێچیرڤان بارزانی وەك ئەندازیارێ سەرەكی یێ پەیوەندیێن دەرڤە و دیپلۆماسییەتەكا كاڕا دهێتە ناسین. سیاسەتا وی ل سەر بنەمایێ «واقعبینیا سیاسی» هاتیە ئاڤاكرن، كو رامانا وێ ئەوە مرۆڤ بشێت د ناڤبەرا بەرژەوندیێن بلند و ئالۆزیێن جیوپۆلیتیكی دا هەڤسەنگیەكێ پەیدا بكەت. نێچیرڤان بارزانی شیایە وێنەیەكێ مودێرن و ئاشتیخواز بۆ هەرێما كوردستانێ ل سەر ئاستێ جیهانی نیشابدەت، ب شێوەیەكێ كو دژوارترین قەیرانێن سیاسی و ئابووری نەبووینە رێگر ل بەرانبەر ڤەكرنا دەرگەهێن دیپلۆماسی ل پایتەختێن بڕیارێ.
خالەكا ب هێز د دیپلۆماسییا نێچیرڤان بارزانیدا، دوویركەفتنە ژ درووشمێن بێ كریار و كاركرنە ل سەر ئەردێ واقیعی. ئەو د سیاسەتا خۆدا باوەریا تەمام ب دیالۆكێ هەیە وەك رێكەك بۆ چارەسەركرنا كێشەیان، چ دگەل بەغدا بیت یان دگەل ولاتێن جیران. ئەڤ جۆرە دیپلۆماسییە شیایە ل دەمێن گەلەك هەستیار دا هەرێمێ ژ مەترسیێن مەزن بپارێزیت و وێ بكەتە ناڤەندەكا گرنگ بۆ ئارامیا ناڤچەیێ. هەروەسا شیایە باوەریەكا مەزن ل دەڤ نەتەوەیێن ئێكگرتی و وەلاتێن زلهێز پەیدا بكەت، كو كوردستان وەك فاكتەرەكێ ئارامیێ ببینن نەك وەك پشكەك ژ كێشەیان.
ژ لایەكێ دیڤە، سەرۆك نێچیرڤان بارزانی ب زمانێ بەرژەوندیێن هەڤپشك دگەل جیهانێ د ئاخڤیت. ئەو تێگەهشتنەكا كوویر بۆ هەڤكێشەیێن هێزێ ل رۆژهەلاتا ناڤین هەیە، ژبەرهندێ بەردەوام هەول ددەت پەیوەندیێن هەرێمێ لسەر بنەمایێ رێزگرتن و بەرژەوندیا دولایەنە بن. شیایە نێزیككرنا لایەنێن سیاسی و كۆمكرنا وان ل سەر مێزا گفتوگۆیێ، نیشانا ژیری و سەبرەكا دیپلۆماسییە. ئەڤە ژی وێ چەندێ دیار دكەت كو دیپلۆماسییا وی نە بتنێ بۆ پاراستنا دەستكەفتانە، بەلكو بۆ ئاڤاكرنا پاشەرۆژەكا گەشترە كو تێدا كوردستان پشكەكا كاڕا بیت ژ جڤاكێ نێڤدەولەتی.
ب كورتی، نێچیرڤان بارزانی ب رێكا دیپلۆماسییا واقعبینانە شیایە پێگەهێ هەرێما كوردستانێ پارێزگاریێ لێ بكەت و وێ وەك قەوارەیەكێ سیاسی و قانوونی یێ ب هێز ل جیهانێ بدەتە ناسین. ئەو ب زمانێ ئاشتیێ و لێبۆرینێ دئاخڤیت، لێ د هەمان دەم دا ل سەر مافێن نەتەوەیی یێن گەلێ خوە یێ رژدە. ئەڤ هەڤسەنگییە د ناڤبەرا «نەرمییا دیپلۆماسی» و «پێگیری ب پرەنسیپان» وەلێ كری ببیتە كارەكتەرەكێ سەرەكی و یێ قەبوولكری ل سەر ئاستێ ناڤخۆیی، ئەقلیمی و نێڤدەولەتی و ئەڤە ب خوە ژی مەزنترین سەركەفتنا دیپلۆماسییا واقعبینانەیە.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%86%db%8e%da%86%db%8c%d8%b1%da%a4%d9%80%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d9%80%d8%a7%d8%b1%d8%b2%d8%a7%d9%86%d9%80%db%8c-%d9%88-%d8%af%db%8c%d9%be%d9%84%db%86%d9%85%d8%a7%d8%b3%db%8c%db%8c%d8%a7-%d9%88%d8%a7/262645/feed/ 0 مەترسیا مەدیایا كوردی https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%85%db%95%d8%aa%d8%b1%d8%b3%db%8c%d8%a7-%d9%85%db%95%d8%af%db%8c%d8%a7%db%8c%d8%a7-%d9%83%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c/262284/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%85%db%95%d8%aa%d8%b1%d8%b3%db%8c%d8%a7-%d9%85%db%95%d8%af%db%8c%d8%a7%db%8c%d8%a7-%d9%83%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c/262284/#comments Sun, 03 May 2026 21:14:58 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=262284 موسا خالد

ل ڤان سالێن دووماهیێ بوویە جهێ دلگرانیا رەوشەنبیر و شارەزایێن جڤاكی. میدیا وەك (دەسهەلاتا چارێ) دهێتە نیاسین، لێ هەكە ب دروستی نەهێتە ئاراستەكرن، دشێت ببیتە ئەگەرێ هەلوەشاندنا شیرازێ جڤاكی.
ل خوارێ هندەك ژ مەترسیێن هەرە دیار یێن مەدیایا كوردی (ب تایبەت یا ئەلیكترۆنی و سۆشیال مەدیا) د دەمێ نوكە دا هاتینە دیاركرن:
١/ بەلاڤكرنا دژبەری و پارچەبوونا جڤاكی
مەدیا، پتر كار ل سەر جەمسەربەندیێ دكەت، ل شوونا كو ببیتە پرەك بۆ لێكتێگەهشتنێ، زۆربەی جاران دبیتە ئەگەرێ:
خۆرتكرنا رق و كینێ: د ناڤبەرا تەخ و چینێن جڤاكی و ئالیێن سیاسی دا.
بەلاڤكرنا ناڤچەگەریێ: كو مەترسیێ ل سەر ئێكگرتن و ئێكرێزیا نەتەوەیی پەیدا دكەت.
٢/ تێكدانا زمانێ كوردی
ئێك ژ مەترسیێن هەرە مەزن یێن كو جەستێ نەتەوەی دكەتە ئارمانج، لاوازبوونا زمانێ ستانداردە:
بكارئینانا پەیڤێن بیانی و وەرگێڕانا دەستبەجێ (Literal Translation) یا شاش.
تێكەلكرنا شێوەزاران ب شێوەیەكێ كو زمانێ ئەدەبی و رۆژنامەڤانی وندا دببیت.
٣/ بەلاڤكرنا كلتۆرێ (فەیك نیوز) و شێواندنا راستیان
ژبەر نەبوونا یاسایێن توند و ئیتیك (ئەخلاقێ رۆژنامەڤانی)، مەدیایا كوردی كەفتیە بن كارتێكرنا:
پۆپۆلیزم: بكارئینانا هەستێن خەلكی بۆ كۆمكرنا لایك و ڤیوێس (Views).
نووچەیێن نەدروست: كو دبنە ئەگەرێ دوو دلیێ (Panic) د ناڤ خەلكی دا، ب تایبەت د بوارێن ئابووری و ئەمنی دا.
٤/ كێمبوونا ئاستێ هشیاریا رەوشەنبیری
مەدیایا كوردی پتر گرنگیێ ددەتە (ترێند) و بابەتێن بێ مفا یێن سۆشیال مەدیایێ:
گرنگیدان ب ژیانا تایبەت یا (بلۆگەر و فۆد بلۆگەران) ل شوونا گرنگیدان ب زانست، فەلسەفە و داهێنانێ.
پەراوێزخستنا كەسایەتیێن ئەكادیمی و زانستی.
٥/ مەترسی ل سەر خێزان و نفشێ‌ نوو
بێی چاڤدێری، مەدیایا كوردی هندەك دیاردەیان بەلاڤ دكەت كو دگەل نەریت و كلتۆرێ كوردی ناگونجن:
نیشاندانا توندوتیژیێ ب شێوەیەكێ ئاسایی.
تێكدانا پەیوەندیێن خێزانی ب رێكا بەرنامەیێن (سۆشیال مەدیایێ‌) یێن كو تنێ بۆ ناڤودەنگیێ هەموو پیرۆزیان تێكدەن.
ئەنجام و چارەسەری
مەدیایا كوردی پێدڤی ب رێكخستنەكا یاسایی و كۆدەكا ئەخلاقی یا نیشتمانی هەیە و پێدڤی یە وەرگر (خەلك) ژی هشیار بن و هەموو تشتێ دببینن و گوه لێ‌ دبن وەك راستی وەرنەگرن.
مەدیا چەكەكێ دوو سەرە دشێت ببیتە پالدەرێ گەشەكرنێ، یان ژی ببیتە ئەگەرێ وێرانكرنا ناسنامەیا نەتەوەیەكێ.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%85%db%95%d8%aa%d8%b1%d8%b3%db%8c%d8%a7-%d9%85%db%95%d8%af%db%8c%d8%a7%db%8c%d8%a7-%d9%83%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c/262284/feed/ 0 دیپلۆماسییا هەرێمێ بەرانبەر هێرشێن هەرێماتیك https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%db%8c%d9%be%d9%84%db%86%d9%85%d8%a7%d8%b3%db%8c%db%8c%d8%a7-%d9%87%db%95%d8%b1%db%8e%d9%85%db%8e-%d8%a8%db%95%d8%b1%d8%a7%d9%86%d8%a8%db%95%d8%b1-%d9%87%db%8e%d8%b1%d8%b4%db%8e%d9%86-%d9%87/260536/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%db%8c%d9%be%d9%84%db%86%d9%85%d8%a7%d8%b3%db%8c%db%8c%d8%a7-%d9%87%db%95%d8%b1%db%8e%d9%85%db%8e-%d8%a8%db%95%d8%b1%d8%a7%d9%86%d8%a8%db%95%d8%b1-%d9%87%db%8e%d8%b1%d8%b4%db%8e%d9%86-%d9%87/260536/#comments Wed, 01 Apr 2026 23:03:32 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=260536 مووسا خالد

هەرێما كوردستانێ ژ لایێ جوگرافی و سیاسی ڤە كەڤتییە د ناڤەندا ململانێیەكا ئالۆز یا هەرێمایەتی و نێڤدەولەتی دا، بتایبەت د ناڤبەرا سێگۆشەیا (ئەمریكا، ئیران، ئیسرائیل). دیپلۆماسی بۆ هەرێمێ نە بتنێ بژاردەیە، بەلكو ئامرازەكێ سەرەكی یێ مان و پاراستنا سەقامگیریێ یە.
ل خوارێ هندەك خالێن سەرەكی ل دۆر گرنگی و رۆلێ دیپلۆماسی یێ هەرێمێ د ڤی بیاڤی دا دیار دكەین:
1- گرنگییا دیپلۆماسییا هەرێمێ د ناڤبەرا ڤان هێزان دا:
-پاراستنا سەقامگیرییێ؛ هەرێم نەكەڤیت و ببیتە مەیدانەكا ڕاستەوخوە بۆ تۆلڤەكرنێ د ناڤبەرا ئیران و ئیسرائیل، یان ئیران و ئەمریكا دا.
– دووركەڤتن ژ جەمسەربەندییێ؛ هەرێم هەولددەت پەیوەندییێن خوە دگەل ئەمریكا (وەك هەڤپەیمانەك ستراتیژی) و ئیران (وەك جیرانەك بهێز) دهەڤسەنگییەكێ دا بهێلیت.
– پاراستنا شەرعییەتا نێڤدەولەتی، ب رێیا دیپلۆماسییێ، هەرێم د دەمێ روی ب ڕویبوونا هێرشێن دەرەكی دا دشێت پشتەڤانییا جیهانێ بدەستبێخیت.
2- هەرێما كوردستانێ چەوا دشێت رۆلێ خۆە بگێڕیت؟
دا هەرێم بشێت ب سەركەڤتیانە ڤی رۆلی بگێڕیت، پێدڤییە لسەر ڤان تەوەران كار بكەت:
– دیپلۆماسییا پەیاما ڕۆهن؛ گەهاندنا ڤێ پەیامێ بۆ هەموو لایەنان كو ئاخا هەرێمێ نابیتە مەترسی بۆ سەر چ وەلاتان و نە ژی دبیتە بنگەهەك بۆ هێرشكرنە سەر جیرانان.
– كاركرن دگەل بەغدا، ب هێزكرنا هەماهەنگییێ ل گەل حوكمەتا فیدرال یا ئێراقێ، چۆنكو هەر هێرشەك بۆ سەر هەرێمێ وەك هێرش بۆ سەر سەروەرییا ئێراقێ دهێتە ژمارتن و ئەڤە پێگەهێ یاسایی یێ هەرێمێ بهێزتر لێدكەت.
– كارتێكرنا ل سەر بڕیارا نێڤدەولەتی؛ ب رێیا نوونەراتییێن خوە ل دەرڤە و پەیوەندی ل گەل نەتەوەیێن ئێكگرتی (UN) و وەلاتێن زلهێز دا كو گڤاشتنان بێخنە سەر لایەنێن شەڕكەر كو كێشەیێن خوە ژ ئاخا هەرێمێ دوور بێخن.
– ئێكگرتنا ناڤخوەیی؛ هەرێم چەند ل ناڤخوە دا د ئێكگرتی بیت، دشێت ب دەنگەكێ ب هێزتر و وەك قەوارەیەكێ سیاسی یێ سەقامگیر ل سەر ئاستێ نێڤدەولەتی باخڤیت.
كورتییا ڤێ ئاریشا شەڕی:
1- هەرێما كوردستانێ د رەوشەكا هەستییار دایە، ژ لایەكیڤە گڤاشتنێن ئیرانێ هەنە ب بهانەیا هەبوونا بنگەهێن ئیسرائیلی و ژلایێ دیڤە هێرشێن ئەمریكا بۆ سەر گرۆپێن چەكدار یێن نێزیك ل ئیرانێ كارتێكرنێ لسەر ئاسایشا هەرێمێ دكەن.
2- سەركەڤتنا دیپلۆماسییا هەرێمێ گرێدای «بێلایەنییا ئەرێنی» یە واتە نەبوونا لایەنگر د شەڕێن هەرێمایەتی دا و دهەمان دەم دا پاراستنا بەرژەوەندییێن نەتەوەیی یێن گشتی ێن هەرێما كوردستانێ.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%db%8c%d9%be%d9%84%db%86%d9%85%d8%a7%d8%b3%db%8c%db%8c%d8%a7-%d9%87%db%95%d8%b1%db%8e%d9%85%db%8e-%d8%a8%db%95%d8%b1%d8%a7%d9%86%d8%a8%db%95%d8%b1-%d9%87%db%8e%d8%b1%d8%b4%db%8e%d9%86-%d9%87/260536/feed/ 0