نە یا ب زەحمەتە مرۆڤ تێ بینتە دەر كو ڤەكرنا دەرگەهێ رەبیعە دەركەفتنە ژ بیرۆكەیا ڤەكرنا دەرگەهەكێ نوی یێ سنووری، چونكی بابەت گرێدایی گوهۆڕینێن ئابووری و جیۆپۆلیتیكی یێن كویرە ل ئیراقێ و دەڤەرێ.
دەرگەهێن سنووری نە تنێ ڕێكێن دەربازبوونا بارهەلگر و كەلوپەلانە، بەلكو ئامرازێن هەژموون و كۆنترۆلا ئابووری و سیاسینە، و هەر لایەنێ ببیتە خودانێ ڕێڕەوێن بازرگانی، دێ بیتە خۆدانێ پشكەكا گرنگ ژ بڕیارا ئابووری و سەروەریێ.
ژ سالا 2003ێ وەرە، دەرگەهێ ئیبراهیم خەلیل ل زاخۆ بوویە گرنگترین شریانێ بازرگانی د ناڤبەرا ئیراق و توركیایێ دا، و بوویە دەروازێ سەرەكی بۆ هاتنا كەلوپەلێن توركی بۆ ناڤ بازاڕێن ئیراقێ.
ئەڤی كەتواری قورساییەكا ئابووری و ستراتیژی یا مەزن دایە هەرێما كوردستانێ، چونكی پشكا هەرە مەزن یا ئاڵوگۆڕا بازرگانی یا ئیراقی-توركی د ناڤ هشكاتییا هەرێمێ دا دەرباز دبیت، دگەل هندێ ژی بزاڤا ترانزێت، كۆمرك و چالاكی یێن لۆجستی یێن بەرفرەهـ دگەل خۆ د ئینیت.
بەلێ ڤەكرنا دەرگەهێ ڕەبیعە ئاراستەیەكی نوی یێ حوكمەتا بەغدا نیشا ددەت بۆ ژ نوی دابەشكرنا نەخشەیێ بازرگانی یا ئیراقێ، دەرگەهێ نوی، یێ كو دكەڤیتە پارێزگەها نەینەوا، دەروازەكێ ڕاستەوخۆ ددەتە حوكمەتا فیدرال كو د بن چاڤدێرییا وێ یا تەمام دا بیت و دەلیڤێ بۆ چێدكەت كو پشتبەستنێ ل سەر رێڕەوێ كلاسیكی یێ د ناڤ زاخۆ و هەرێما كوردستانێ دا كێم بكەت.
ژ ڤێرێ مرۆڤ دشێت وەها تێبگەهیت كو ئەڤ پێنگاڤە پشكەكە ژ بزاڤەكا بەرفرەهتر بۆ ڤەگەڕاندنا ناڤەندێتییا ئابووری یا بەغدا و گرێدانا وێ ب پڕۆژەیێن هەرێمی یێن مەزن، و ل پێشیا وان هەموویان پڕۆژەیێ «ڕێكا گەشەپێدانێ».
ئارمانجا ئابووری یا هەرە دیار پێكهاتیە ژ ئاڤاكرنا ڕێڕەوەكێ جێگر (بدیل) بۆ كەلوپەلێن ژ توركیایێ دهێن و بەرەڤ ناڤەڕاست و باشوورێ ئیراقێ دچن، دا كو بازرگانی یا ئیراقێ تنێ ب ئێك ڕێڕەو ڤە گرێدایی نەمینیت، هەروەسا بەغدا دخوازیت پارێزگەها نەینەوا ژ لایێ ئابووری ڤە چالاك بكەت، نەخاسمە پشتی سالێن درێژ ژ وێرانكاری و ململانێیان، بكەتە گرێدەكا بازرگانی یا گرنگ.
د گەل هندێ ژی، ئاخفتن ل سەر لاوازكرنا دەرگەهێ ئیبراهیم خەلیل یان گوهۆڕینا وی ب شێوەیەكێ ب لەز، یا زێدەڕۆیی تێدا هاتییە كرن، چونكی زاخۆ خۆدان ژێرخان و شارەزاییەكا دەهان سالانە، زێدەباری تۆرەكا بەرفرەهـ ژ كۆمپانی یا، بازاڕ و خزمەتگوزاری یێن لۆجستی یێن گرێدایی بازرگانی یا توركی، هەروەسا ئارامییا ڕێژەیی ل هەرێما كوردستانێ، ڕێكا د ناڤ ئیبراهیم خەلیل دا بۆ كۆمپانی یا و بازرگانان كریە جهێ سەرنجێ و پتر هاتییە پەسندكرن، لێ د سیاسەت و ئابووری دا چو پێنگاڤێن ب تەمامی بێمەبەست نینن.
ڤەكرنا دەریێ ڕەبیعە پەیامەكا ڕۆهن د ناڤ خۆ دا هەلگرتییە كو بەغدا دخوازیت خودان ئەلتەرناتیڤێن ستراتیژی بیت، و كلیلێن بازرگانی یا دەرەكی یا ئیراقێ د دەستێن ئێك دەروازە یان ئێك لایەن دا نەهێلیت، لەوما ململانێ ل ڤێرێ تنێ ململانێیەكا سنووری نینە، بەلكو ململانێیە ل سەر هەژموونا ئابووری و سەنتەرێن هێزێ د ناڤخۆیا ئیراقێ دا.
و ڕەنگە د سالێن داهاتی دا، ئەم دێ بینەرێن هەڤڕكییەكا هێمن بین د ناڤبەرا ڕەبیعە و ئیبراهیم خەلیل دا، نە بۆ ژناڤبرنا ئێك و دو، بەلكو بۆ ژ نوی كێشانا هەڤسەنگییا بازرگانی و كۆنترۆلا ئابووری ل ئیراقا نوی.

ئەوا ئەڤرۆ د ناڤ سۆشیال میدیایێ دا ل كوردستانێ رووددەت، تنێ نەبوویە جوداهییەكا دەمكی د ناڤبەرا چەند كەسێن خودان بۆچوونێن جودا دا، بەلكو بەرەبەرە یا دبیتە دیاردەیەكا مەترسیدار كو دەست د ناڤ پەیوەندی یێن دەروونی و جڤاكی یێن گەلێ كورد دا وەرددەت.
ئەو شاشەیێن بچووك یێن د دەستێن مە دا، ل شوونا كو ببنە پرەك بۆ نێزیكبوونێ، بووینە دیوارەكێ بلند د ناڤبەرا برایان دا، دەما كو كوڕێ هەولێرێ دبیتە هەڤڕكێ كوڕێ سلێمانیێ، یان كوڕێ دهۆكێ دبیتە جهێ ترانەپێكرنا باژێرەكێ دی یێ وەك هەڵەبجە یان كەركووكێ، ئێدی بابەت نە تنێ جوداهییا بۆچوون و رایێ یە، بەلكو نێزیكبوونە ژ پرۆژەیەكێ مەترسیدار یێ «هەلوەشاندنا ناڤخۆیی» یان ئەوێ جیهان ب «جەنگێ نەرم» دناسینیت.
د سالێن دوماهییێ دا؛ هندەك نموونەیێن رۆهن بۆ ڤێ سیاسەتێ دیاربوون، هەر كو قەیرانەكا سیاسی یان كارگێڕی پەیدا دبیت، هندەك پەیجێن بێ ناسنامە و «سوپایێن ئەلكترۆنی» دەست ب بەلاڤكرنا ڤیدیۆ یێن كورتكری و پەیڤێن گرژكەر دكەن، ئەڤ ئەكاونتە ب شێوەیەكێ پلان بۆ دارێژتی وەسا بابەتان بەلاڤ دكەن كو وەكی نوینەراتییا باژێرەكی یان جەماوەرەكی هەموویێ دكەن، دا كو تاكێ كورد یێ سادە هەست بكەت كو باژێرەك ب تمامی دژی وی راوەستایە.
رویدانەكا تاكەكەسی د زانكۆیەكێ دا، یان كێشەیەك د كۆلانەكێ یان د یاریگەهەكێ دا، د ماوێ چەند دەمژمێرەكێن كێم دا دبیتە هەلمەتەكا جڤیندانێ د ناڤبەرا خەلكێ باژێران دا، هندەك جاران یارییەكا وەرزشی یان داخۆیانییەكا سیاسی دهێتە بكارئینان دا كو خەلك بهێتە پالدان بۆ گوهۆڕینا هەستا جڤاكی بەر ب كین و ركبەری یا دەروونی، ئارمانجا سەرەكی ئەوە كو وەسا بدەنە دیاركرن كو ئارێشە د ناڤبەرا جڤاكان ب خۆ دایە، نە د ناڤبەرا هەلوەستێن سیاسی دا.
ل ڤێرە ئەم تێبینی دكەین كو ئەڤ دیاردە بەرەبەرە بوویە نەخۆشییەكا جڤاكی، كو تەنانەت د ناڤ یاریگەهان دا ژی رەنگ ڤەدایە، ئەوا هندەك جاران د ناڤبەرا جەماوەرێ یانا زاخۆ و یانا دهۆكێ دا رویدەت، نە تنێ هەڤڕكییەكا وەرزشی یا سروشتی یە، بەلكو بوویە درێژەپێدەرا هەمان وێ پەیڤا خراب یا سۆشیال میدیایێ، ل شوونا كو یاریگەهـ ببنە جهێ كەیف و هەستا نەتەوایەتی، دبنە سەكۆیەك بۆ سوكایەتیێ؛ كو ئەڤە ژی نیشانا وێ چەندێ یە كو پارچەبوونا جڤاكی رێكا خۆ د ناخێ گەنجێن مە دا دیتییە.
ئەڤ كارە چ جاران ب رێكەفت نینە، هەر كەسێ چاڤدێریێ بكەت، دێ بینیت كو شێوازەكێ دوبارەبووی یێ هەی؛ ئەكاونتێن بێ ناسنامە، ب ئێك زمان و د ئێك دەم دا ئارمانجەكێ دپێكن، ئەو ژی گوهۆڕینا قەیرانان بۆ كێشێن جڤاكی یێن كو ب ساناهی ناهێنە چارەسەركرن، ل ڤێرە دڤێت بپرسین: كی مفای ژ پارچەبوونا كوردان دبینیت؟ ب دیتنا من چ گۆمان نینە كو دەستێن سیخوری ژی ل پشت ڤێ دوبەرەكی و هاندانا گرژیان هەنە، چونكی هەر لایەنەكێ هەرێمی یان سیاسی یێ كو ژ نێزیكبوونا كوردان و ژ هشیارییەكا نەتەوەیی بترسیت، ڤێ پارچەبوونێ وەك دەستكەفتەكێ مەزن دبینیت.
بەرهنگاربوون ب هەلچوونەكێ ل هەنبەر هەلچوونەكا دی نابیت، یا پێدڤی بەری هەر تشتەكێ «هشیاری» یە، پێدڤییە خەلك جوداهیێ د ناڤبەرا رەخنە و هاندانا ب مەبەست دا بكەت، ل سەر رەوشەنبیران ژی فەرە كو ئاستێ گۆتۆبێژان بزڤڕینن بۆ سەر ئاستێ «هزرێ» نە «سڤكایەتیێ».
دەسهەلاتێن مە ژی دڤێت بزانن كو ئەولەهی یا جڤاكی ئێدی تنێ پاراستنا سنووران نینە، بەلكو ئەولەهی یا «هشیاریێ» و فەزایێ دیجیتالی یە، پێدڤییە ئەو ئەكاونتێن فتنێ بەلاڤ دكەن بهێنە ئاشكراكرن و سزادان، مەترسیدارترین تشت یێ كو كورد ژ دەست بدەن نە تنێ ئاخە، بەلكو «باوەرییا هەڤدویە»؛ ئەگەر ئەڤ باوەرییە نەما، ئێدی رێكا لاوازكرنا هەر خەونەكا كوردی بۆ دژمنان دێ گەلەك كورتتر لێ هێت.

گەلەك جاران مرۆڤی گوه ل گۆتنا وێ دەستەواژێ دبیت، چ ژ لایێ كەسێن ئاسایی یان سیاسەتكاران، كو دیموكراسی بۆ جڤاكێ مە یان جڤاكێن پاشكەفتی بكێرناهێت، ئەڤە ژی باوەری و دەرئەنجامەكێ ب ساناهی و نە دورستە، ئاریشە نە د دیموكراسیێ دایە، لێ د وێ ئێكێ دایە، یا كو ل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ هاتی یە بجهئینان.
دیموكراسی تنێ نەهەلبژارتنە؛ لێ سیستەمەكێ تمامكەرە، كو ل سەر بنەمایێ دەزگەهێن ب هێز، دادی یا سەربەخۆ، یاسایەكا سەروەر كو ل سەر هەمییان جێبەجێ دبیت و وەلاتییەكێ هشیار ب رۆلێ خۆ و ب ئەرك و مافێن خۆ ئاڤا دبیت.
دەمێ ئەڤ بنەمایە نەبن، دیموكراسی دبیتە شێوەیەكێ تال كو چ دەولەتێن ڕاستەقینە بەرهەم نائینیت. تشتێ ل دەڤ مە چێبووی ئەوە، كو مە شێوە وەرگرت و ناڤەرۆك هێلا، مە هەلبژارتن ئەنجامدان، بەلێ دەستهەلات د دەستێن هەمان هێزان دا ما، مە دەستوور نڤیسین، بەلێ قانوون ژ هەمییان بلندتر نەبوو، مە بەحسێ دەولەتێ كر، بەلێ بڕیار د دەستێ حزبان دا ما، نەك د دەستێ دەزگەهێن فەرمی دا.
ژ بەر ڤێ ئەگەرێ، وەسا دیار دبیت، كو دیموكراسیێ شكەستن ئینایە، بەلێ د ڕاستی دا، هەر د بنەڕەت دا دیموكراسی ب شێوەیەكێ دروست نەهاتی یە بجهئینان، گرفت نە ئەوە كو جڤاك «پاشكەفتییە»، بەلكو ئاریشە ئەوە، كو سیستەم ب شێوەیەكی هاتییە ئاڤاكرن، كو خزمەتا هێزێن دەسهەلاتدار بكەت، نەك وەلاتییان.
باشترین نموونە ژی ئیراقە، دەمێ دیموكراسی وەك ئامرازەكی بۆ سەپاندنا هەژموونێ دهێتە بكارئینان، دەرهاڤێژتەكێ سروشتی یە كو واتا یا خۆ ژ دەست بدەت. ڕەتكرنا دیموكراسیێ نە چارەسەری یە، چونكی زۆربەی جاران بەدیلێ دیمۆكراسیێ خرابترە، سیستەمێن گرتی كو خەلكی دویر دئێخن و پەراوێز دكەن و دەولەتێ لاوازتر لێ دكەن، چارەسەری د ڕاستكرنەڤا ڕێڕەوی دایە، نەك ڕەڤین ژێ.
ئەم پێدڤی ب ئاڤاكرنا دیموكراسییەكا ڕاستەقینە و ب رامانین، كو دەستپێبكەت ب هێزكرنا قانوونێ، پشتەڤانیكرنا دەزگەهان، بەلاڤكرنا هشیاریێ و گرنگیدان ب پەروەردە و فێركرنێ و دوماهیك ئینان ب هەژموونا حزبان ل سەر سازی یێن دەولەتێ.
ب كورتی و كورمانجی:
دیموكراسی شكەستنێ نائینیت، بەلكو دهێتە شكاندن دەمێ ب شێوەیەكێ شاش دهێتە بكارئینان، ئەگەر مە بڤێت دیمۆكراسی سەركەفتی بیت، دڤێت ئەم شێوازێ بجهئینانا وێ بگوهۆڕین، نەك دەست ژێ بەردەین.
دیموكراسی وەك ئامرازەكێ بێدەنگە، هەكە دەستێن نەشارەزا بكاربئینن دێ ئەنجامێن وێرانكەر هەبن، شكەستنا سیستەمێ دیمۆكراسی نە ژ كێماسی یا بنەما یێن وێیە، بەلكو ژبەر وێ چەندێ یە كو هندەك ل ژێر ناڤێ وێ، بەرژەوەندی یێن تاكەكەسی و بەرتەنگ دپارێزن.
بۆ وێ كو دیمۆكراسی ببیتە راستیەكا بهێز، پێدڤیە ئەم ل سەر ئاستێ هشیاریا جڤاكی و سەروەریا قانوونێ كار بكەین، گوهۆڕینا شێوازێ بجهئینانێ رامانا وێ ئەوە كو ئەم دیمۆكراسیێ ژ درووشمێن ڤالا بگەهینینە كریارێن پڕاكتیكی، دەستبەردان دیمۆكراسیێ، ڤەگەڕە بۆ ستەمداریێ، لێ راستڤەكرنا رێبازا وێ، تاكە رێیەكە بەرەڤ ئایندەیەكی گەشتر و سەقامگیرتر.

د ڤێ چركەساتا گوهۆڕینێن مەزن دا، شارەزایا نەتەوەیان نەتنێ ب شیانا وان ژ بۆ ژیانێ و خۆپاراستنێ دهێتە پیڤان، لێ د هەمان دەمی دا ب شیانا وان ل سەر ڤەگۆهڕینا قەیرانان بۆ دەرفەتێن دیرۆكی ژی دهێتە پیڤان.
ئەڤڕۆ ب دبیتەكا زێدە یا گرتنا تەنگا هۆرمزی ژ بەر شەڕێ بەردەوامێ د ناڤبەرا ئەمریكا و ئیسرائیلێ ژ لایەكی و ل گەل ئیرانێ ژلایەكێ دیڤە، هەرێما كوردستانێ ل هەمبەر وەرچەرخانەكا ستراتیژی راوەستیایە كو دشێت سەر ژنوی شێوە و نەخشەیێ هەرێمێ یێ ئابۆری و سیاسی كارگێڕی وێنا بكەتەڤە.
هەر ئاستەنگەكا بزاڤا پەتڕۆلێ ب رێ یا تەنگا هۆرمزی، یەك ژ شا دەمارێن وزەی یێن هەرە گرنگێن جیهانێ، دێ ڤاڵاهییەكا گرنگ و كاریگەر د بازاڕێن جیهانی دا چێكەت. ئەڤە ژی بۆ هەرێما كوردستانێ دەرفەتەكا راستەقینە و زێڕین پێشكێش دكەت، كو پەیتا پەیتا بەرهەمئینانا خۆ یا پەتڕۆلێ و گازێ زێدەبكەت، ژ بۆ نێزیكی ملیۆنەك، هەتا ملیۆنەك و پێنج سەد هزار بەڕمیلان د رۆژەكێ دا.
پێشكەفتنەكا ب ڤی رەنگی نە بتنێ ژمارەیەكا ئابۆری یە، لێ كارتەكا جیوپۆلیتیكی یە، كو گرنگیا كوردستانێ د هەڤكێشەیا وزەی یا هەرێمی و ناڤدەولەتی دا مەزنتر دكەت.
ئەڤ كەتوارێ نوی د هەمان دەم دا؛ رێ یێ ڤەدكەت ژ بۆ كو سەر ژ نوی هەڵسەنگاندنا شێوازێ پەیوەندی و تێكەلی یا دارایی ل گەل بەغدا بهێتە پێناسەكرنەڤە، و هەڤكێشە یێن كەڤن یێن گرێدایی ب بودجە و مووچە یێن كارمەندێن هەرێمێ پێ دهاتە برێڤەبرن، ئێدی نە شێن پشتی گوهۆڕینێن چێبووین و رویدای ب هەمان شێوە بهێنە برێڤەبرن و هەڤدەمییا گوهۆڕینێن نها بكەت. ژ بەر ڤێ ئێكێ هەرێم دشێت دیالۆگەكا رژد بكەت، دا كو بودجە یا فیدڕالی ژ نویڤە ئاڤا بكەتەڤە و مافێن خۆ ین دەستووری مسۆگەر بكەت و چارەسەرییەكا بنەڕەتی و كۆتایی بۆ قەیرانا مووچەیان و خەرجكرنا بودجەیێ هەرێمێ ڤەبینیت و رێكەفتنەكا نوی ئیمزا بكەت، ب ڤی شێوەی دێ ل قەیرانێن سیاسی یێن هەر ساڵ دوبارە دویر كەڤیت.
د ناڤ ڤێ ناكۆكییا ئالۆز دا، هەرێما كوردستانێ و سەرۆكایەتییا سیاسی ب پابەندبوونا بێلایەنیێ و دویركەفتنا چوونە د ناڤ ناكۆكیێ دا و لایەنگرییا لاینەكێ ناكۆیێ، هشمەندی و داناییەكا سیاسی یا بەرچاڤ نیشا دا، ڤێ هەلوەستا هەڤسەنگ، نە ب تنێ ئارامییا هەرێمێ پاراستی یە ژ تێكدانێ، لێ د هەمان دەم دا، وێنێ هەرێمێ ژی وەكو ئەكتەرەكێ بەرپرسیار و باوەڕپێكری و جهێ متمانێ د هەرێمەكا تژی ئالۆزی كو د پەقین و كەلینێ دایە، ب خۆرت و بهێز كر و چەسپاند. د قووناخا داهاتی دا، دبیت كو سەر ژ نوی ڤە پێدڤی ب هەلسەنگاندنا تێكەلی یا د ناڤبەرا هەرێمێ و بەغدایێ دا هەبیت، دبیت ببیتە سەدەما نێزیكبوونەكا هەڤسەنگتر و دادپەروەرتر و سەربخۆیانەتر د بڕێڤەبرنا ژێدەرێن داهاتی و بریارێن ئابۆری دا.
دیرۆكێ ئەم فێركرینە كو گوهۆڕینێن مەزن ل بەندا دودلان نامینن، هەكە ئەڤ چڕكەساتا دیرۆكی ب باشی سەرەدەری ل كەل دا بهێتەكرن و بهێتە بكارئینان و جڤاتەكا سیاسی یا ب ئەزموون ژ هێزێن سیاسی یلن كوردستانی بهێتە ئاڤاكرن، دبیت كو هەرێما كوردستانێ خۆ ل هەنبەر دەرفەتەكا دەگمەنا دیرۆكی دا ببینتەڤە بۆ بهێزكرنا پێگەهێ خۆ یێ ئابۆری و سیاسی د نەخشەیێ گوڕاوێ رۆهەلاتا ناڤین دا، ببیتە سەدەمێ خێرێ ژی بۆ هەر چارپارچێن وەلاتی.

قەیڕانا ئابۆری ل ئیراقێ و هەرێما كوردستانێ نە قەیرانا چاڤكانیانە، لێ قەیڕانا رێڤەبەریێ و دیتنێ یان ڤێژنێ یە، هەر دو ژی زێدە خۆ ب پەتڕۆلێ و پارەداركرنێن حوكمەتی ژ بۆ وەلاتی یا یێن وەكو مووچێ چاڤدێری یا جڤاكی و خانەنشین و پێدانا پارەیێ پشتەڤانیكرنا نرخا سۆتەمەنیێ و…هتد. هەیا دوماهیێ، كو نە ژ بەرانبەر كارەكی یان خزمەتگۆزارییەكا راستەوخۆ یە، و ئارامی یا داریی د هێلتەڤە نەجێگیر و گرێدایی ب نرخێن داكەفتنا وزەی و كێشمەكێش و ئالۆزیێن سیاسی ب ئاواەكێ زێدەتر ژ هلبەرینا راستەقینە یا ئابۆری.
كورتئینانا د بۆدجەیێن ئیراقێ د هندەك سالان دا د ناڤبەرا (٢٠) هەتا (٤٠) تریلیۆن دیناران دا بوو، لێ د هەمان دەمدا هەرێما كوردستانێ روی ب روی قەیرانێن نەختینەی یێن چەند جاری دوبارە دبوو و بوونە سەدەما درەنگكەفتنا مووچەی و دەینێن كۆمبوویی زێدەبوون.
ئەڤە ئاشكرا دكەت كو گرفت یا پێكهاتەیی یە: خەرجێن گشتگیرێن زێدە، قادا گشتی یا زێدەتر ژ پێدڤی، هلبەرینا لاواز د قاد و سێكتەرێن بەرهەمئینەر دا.
د شیاندایە مووچە یێن كارمەندێن شارستانی بهێنە مسۆگەركرن ب رێ یا ڤەكۆلینێن بەرفرەه و گشتگیر بۆ كار و فەرمانبەرێن بندیوار و دومووچەیی، هەر وەها دامەزراندنا سەبەتەیەكا دارایی یا ئارام كو رێژەیەكا جێگیرا داهاتێن پەتڕۆلێ تێدا دهێتە دانان، زێدەباری كۆنترۆلكرنا مەرز و دەری یێن سینۆری، و چالاكرنا باجێن دادپەروەر.
ئارامییا مووچەیێن شارستانی خۆشگوزەرانی نینە، لێ گەرەنتی یا ئارامی یا جڤاكی یە، سەرباری وێ ئێكێ، هەر چاكسازییەكا راستەقینە دڤێت ژ قادێن لەشكری و ئەولەهیێ دا بهێتەكرن، ژبەركو بەهرا پتر و مەزنترێ یا هەلئاوسانا فەرمانبەریێ و دارایی د واندا كۆمبوویە.
دەولەت نەكاریت ئابۆرییەكا نویژەن ئاڤا بكەت ئەگەر بۆدجە یێن وێ بۆ مووچە و پلەدارێن لەشكری و شارستانی كو نە ل سەر بنگەهـ و بنەمایێ ژێهاتیبوونا زانستی و ئاكادیمی هاتبنە دامەزراندن، بهێنە خەرجكرن.
د بەراوردكرنێن ناڤنەتەوەیی دا، مووچەیێن فەرمانبەرێن شارستانی ل ئیراقێ ب گشتی و هەرێما كوردستانێ ب تایبەتی، چونكو (١٢) سالن كارمەندێن شارستانی نەهاتینە پلەبلندكرن، مووچە هەیا وی ئاستی كێمن كو نێزیكی ئاستێ هاریكاری یێن جڤاكی یێن هندەك دەوەلەت و وەلاتێن ئەورۆپینە، ئەڤە ب وێ واتەیێ دهێت كو زێدە گڤاشتنا لسەر فەرمانبەران، قەیرانێ چارەسەر ناكەت، لێبەلێ بەروڤاژی دێ قەیرانێ كویرتر كەت.

كارێ كو پێدڤیە بهێتەكرن ئەوە، كو هەلسەنگاندن و پێداچوونەكا پیشەیی بۆ پلە و ئیمتیازاتێن لەشكری وەكی زێرڤان و تڕۆمبێل و پێشینە یێن بەردەوامێن ستویر كو دبنە ئەگەرێ نەئێكسانی یا جڤاكی، و پلە و ئیمتیازاتا ب ژێهاتیبوون و ئەزموونێڤە بهێتە گرێدان، بەرانبەر پاراستنا چینا شارستانی یا هلبەرینەر و بەرهەمدار دا.
راپۆرتێن كو ژ لایێ بانكا ناڤدەولەتی و سەبەتە یا دراڤێن ناڤدەولەتیڤە هاتینە دەرئێخستن، ب زەلالی پشتراست دكەن، كو چارەسەری جۆربەجۆركرنا ئابۆریێ یە، و كێمكرنا خەرجێن نەبەرهەمدارە، و ئاڤاكرنا رێڤەبەرییەكا داریی یا زەلالە.
دەما كو پەتڕۆل ببیتە مۆتۆرا گەشەپێدانێ نە ب تەنێ ژێدەرێ مووچەیان، ئیراق و هەرێما كوردستانێ دێ شێن ئابۆری یا رزگاربوون و قۆرتالبوونێ بەرەڤ ئابۆری یا دەولەتەكا خۆژی بەتن، و دێ دشیاندا بیت وێنێ پاشەڕۆژا وەلاتێ خۆ بكێشیت و پێدڤی یێن وان یێن سەرەتایی دابین بكەت، بێی كو هەوجەی بازاڕێ دەرڤە ببیت.

كوردستان دێ یا ئەولەه و پاراستی مینیت، نە ژ بەركو ئەم ل دەرڤەی نەخشە یێن ناكۆكیان دا دژین، لێ ژبەركو ئەم یێن بووینە پشكەك د ناڤ هەڤكێشە یێن مەزنتر دا، ئاخا مە كوردستانێ ئێدی نە ب بتنێ جهگەهەكێ جوگرافیێ دەربازبوونێ یە د ناڤبەرا ئیمپراتۆریان دا، لێ بوویە گرێیەكا بنچینەیی یا چاڤكانی یێن وزەی د لێكدانەڤە یێن ئەوڕۆپا و رۆژئاڤا دا و ژ بەر وی یەدەكێ مەزنێ گازێ و سامانێن سرۆشتی یێن د ئاخا وێ دا هەی، كوردستان یا بوویە ناڤەندەكا گرینگ و ب باندۆر د هەرێمێ دا.
دەما كو جۆگرافیا دكەڤیتە بەر لێكدانەڤە و هەڤكێشە یێن بەرژەوەندیێن ناڤنەتەوەیی دا، رێسا یێن یاریێ دهێنە گوهۆڕین و ئارامی دبیتە بژاردەیەكا ئیستڕاتیژی، نە ب تنێ خواستەكا هەرێمی.
ئەو مووشەكێن دهێن و دچن د ناڤبەرا بەرەیێ ئیسرائیل و ئەمریكا ژ لایەكی و ئیرانێ ژ لایەكێ دی ڤە ب سەر ئاسمانێ كوردستانێ ڕا دەرباس دبن، دبیت ببنە سەدەمێ دلگرانی و دلتەنگیێ، لێ ئەو قەت راستی یا هەڤسەنگی یا نوی یا هێزێ نا گوهۆڕن، كوردستانا ئەڤڕۆ نە ئەو كوردستانە یا بەری دەهان سالان، دەما كو بریارێن وێ ژ لایێ خەلكەكێ دی ڤە لگۆری پیڤەر و بەرژەوەندی یێن خۆ د هاتن دان و چارەنڤیسێ وێ دهاتە ئێكلاكرن، ئەڤڕۆ سەرۆكێ ئەمریكا پەیوەندی یێن راستەڕاست ب لێڤەگەڕ وسەرۆك و رێبەرێن كوردستانێ ڤە دكەت، بۆچوونێن كوردان دهێنە وەرگرتن و دەنگ و خواستێن وان گۆهداری ژێ دهێتە كرن و دبنە بەشەكێ د دانانا پلانێ دا.
ئەڤڕۆ ئەم یێ ل هەنبەر كەتوارەكێ جودا یێ سیاسی و ئەولەهیێ روی ب روی بووین و سازی یێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ دلنیایێ ددەنە وەلاتی یا، كو ئەولەهی یا خوارنێ یێن ئیستراتیژی ب كێمی ژ بۆ (٦) هەیڤان د كوۆگەهێن هەرێمێ دا هەیە، ئەڤە نە هویردە درێژییەكا تەكنیكی یە، لێ نیشانا نێزیكبوونەكا ئەقلانە و هۆشیارانە یا رێڤەبرنا سەردەمێ قەیرانێ یە.
دیرۆكێ ئەم كورد فێركرین كو مللەتێن خوەدی ئیرادەیا مانێ، ناهێنە رەشكرنەڤە و ژناڤبرن، هەر ژ شەڕێ چالدیرانێ و هەیا ناكۆكیێن شاه و سۆلتانان و شۆردبیەڤە رژێمێن نوی یێن كو هەبوونا كوردان ماندەل دكری و شەڕێ مافێ كوردان دكری، گەلەك ژ وان هێزێن مەزن و رژێمان بەرێ ئالایێن خۆ ل سەر چیا یێن مە بلندكرن، لێ ئەو چوون و ژناڤچوون و مللەتێ مە هەر ماڤە.
شاهـێ ئیرانێ چوو، سەدامێ ئیراقێ كەفت و نەخشە یێن بەغدا و دیمەشق هاتنە گوهۆڕین و نەخشە یێن تەهڕان و ئەنقەرێ یێت دهێنە گوهۆڕین و دلێ مللەتێ كورد بەردەوام بوو ژ لێدانێ، قەت دەست ژ خەونا خۆ یا رزگاریێ و ئازادیێ و ژیانەكا شەڕەفمەندانە بەرنەدا.
ئەم كورد لایەنگرێن شەڕ و ناكۆكیان نینە، لێ ئارامییەكا دادپەروەر دخوازین، ئەڤڕۆ فەلسەفا مە یا سیاسی نە ل سەر هلوەشیان و كەفتن و ژناڤچوونا یێن دی رابوویە و رادبیت، لێ ل سەر بونیاتنانا خۆدێ خۆ، ئابۆرییەكا قاییم، و سازی یێن دامەزراندی، جڤاكەكێ سڤیلێ زیندی و رەوشەنبیرییەكا باوەڕدار ب راستییەكێ، كو روومەت ناهێتە كڕین، لێ ب كار و بێنا فرە دهێتە ستاندن، ئەولەهی نە ب تنێ نەمانا شەڕی یە، لێ ب هەبوونا باوەریێ یە ب پاشەڕۆژێ. من دڤێت بێژمە مللەتی: بلا دەنگ و گۆتگۆتكێن راگەهاندنێ و سۆشیال میدیایێ، ترسێ د ناخێ وە دا نەچینن، دەڤەر یا د قوناخا ڤەگۆهێز و سەر ژ نوی ئاڤاكرنەڤێ ڕا دەرباس دبیت، و كوردستان بەشەكێ كارا و چالاكە د ڤێ ئاڤەكرنەڤێ دا، نە ژ دەرڤەی مەیدانێ یە، مە تێرا خۆ دەرامەت، و سەربۆڕێن دیرۆكێ هەنە، و مە ئەو ئیرادە ژی یا هەی، كو ئەردێ خۆ بپارێزین و پاشەڕۆژا خۆ ئاڤا بكەن.
پێشەڕۆژا كوردان یا گەشە، نە درووشمەكێ ڤالایە، لێ خواندنەكا كەتواری یە بۆ رێڕەوەكێ درێژێ خۆڕاگریێ و بەرخۆدانێ و گوهۆڕینێ یە، هەر وەكو چاوا ژ تاریكی یێن رابردووی دەركەفتین ژ بۆ بیاڤێ خەونان، دێ كوردستانا رۆهن و گەش بینین، و دێ دەولەتەكا بوهایان بیت بەری یا كو قەوارەیەكێ نەخشەیان بیت، و دێ راستیەكا رەوان و دانپێدایی بیت د دل و ویژدانا تاكێن خۆ یێن كورد دا بەری یا پایتەختێن وەلاتان دانپێدانێ پێ بكەن.

ژ وی دەمێ كو دۆسیە یێن جێفری ئیپستین هاتین وەشاندن، من خۆ ل بەرامبەر پرسەكێ دیت، وچریسكا وێ پرسێ د مێشكێ من دا هلبوو و نەڤەمریا، ئەرێ ئارمانجا ڤەشارتی یا ئاشكراكرنا ڤان دۆسیەیان دنها دا چ یە و چ دگەهینیت؟ د ئەزموونا سیاسی یا ڤی سەردەمێ پوچاتیێ دا ئەم فێركرینە، كو تشتێن دهێنە ئاشكراكرن هەر تم نە ژ بۆ راستیێنە، لێ ل گۆری وێ حەزێ یە یا كو تەرازی یا هێزێ دناڤ خوەدێ سیستەمی دا دەستوور پێ هاتییە دان.
دەركەفتنا دۆسیە یێن ئیپستین-ی بۆ رایا گشتی ناهێنە وەرگرتن وەكو سەركەفتنەكا درەنگ یا دادپەروەریێ، لێ ژ دەرئەنجامێ گوهارتنەكا رێژەیی یا باڵانسێن هێزێ یە دناڤ دەولەتا ئەمریكا دا، چۆنكە ئەڤ بەڵگە نە یێت نوی بوون، لێ ب درێژاهی یا دەمی هاتبوونە پاشئێخستن و ڤەشارتن دناڤ باڵانسەكێ تەڤلیهەڤێ بەرژەوەندی یێن ئالۆز یێن هێزێن سیاسی دا، كو رێ نە ددا راستی بهێتە نیشاندان، هەكە مەترسیێ لسەر بنگەهێ دەستەبژێرا دەستهڵاتدار دوروست بكەت.
فشارێن دادگەهێ و راگەهاندنێ، و ناكۆكی یێن دناڤ دەزگەهاندا، و نێزیك بوونا دەمێ هەلبژاردنێ، ئەڤ دوسیەیە ژ بارێ بێدەنگیێ و متبوونێ ڤەگوهڕین بۆ ئاڵاڤێ شەڕێ سیاسی.
دڤی چارچۆڤەیی دا، دونالد تڕەمپ لجم پشتەڤانێن خۆڤە وەكی سەرۆكەكێ شۆڕەشگێر دهێتە پێشكێشكرن بۆ ناڤخۆ و دەرڤە، كو شەڕەكێ ڤەشارتی لدژی «دەولەتا كوور» دكەت، لێ ئەڤ وێناكرنە راستییەكا بنچینەیی پاشگوهـ دكەت، كو تڕامپ قەت نە لدەرڤەیی سیستەمی بوو، لێ ژ پەڕەكێ ئابۆری- مەدیایی جودا هاتییە، ژ پەڕێ دی یێ بیرۆكراتی- كلاسیك.
ئەو سەركێشە دناڤ خوەدێ سیستەمی دا، نە شۆڕەشگێرەكە لدژی سیستەمی، و هەوڵ ددەت كو هێزێ سەر ژنوی پارڤە بكەت نە شەنگستەیێ سیستەمی تێكدەتن.
دەربارەی وێنە یێن كو تڕامپ و ئیپستین ب هەڤڕا دیار دبن، هندەك ژ وان وێنەیان دیرۆكا وان یا بەڵگەكری یە و هاتینە پاراستن، و هەیا نها چ بەڵگەهـ نینە، كو ب ژیری یا چێكری هاتینە ئافراندن، لێ مەترسی یا وان نە د وێنەیان ب خۆ دایە، لێ د ب كارئینانا وان یا سیاسی دایە، كو تێدا شیان هەنە چارچۆڤەیێ وان بێتە مەزن كرن ئان ژی ڤاڵاكرن و بكارئینان ل گۆری پێویستیێ، چۆنكە وێنە ب خۆ نە بەڵگەهێ گۆنەهباركرنێ یە، هەر وەها بێدەنگی ژی پاكیێ ب وان كەسان نادەتن.
پرسەكا لۆژیكی هەیە، ئەرێ بۆچی سەرۆكێن بەرێ ئەڤ دۆسیەیە ڤەنەكرن؟ ژ بەركو ئەو بخۆ رێڤەبەرێن سیستەمی بوون، نە دژمنێن سیستەمی بوون، ڤەكرنا وان دۆسیەیان واتە یا شەوتاندنا تۆرەكێ بەرژەوەندی یێن پارت و سینۆر بڕ ددەت، ئایە چاڤەڕێ دهێتە كرن كو هێژ زێدەتر ژی ئەڤ دۆسیەیە بهێنە دیتن؟ هەیا ئاستەكێ مەزن، بەلێ، لێ ب شێوەیەكێ بژارتی و لێكولین كری.
پرس و مژارا هەرە سەرەكی ئەوە، ئایە تڕامپ دێ شێت ل هەمبەری جیهانێ بسەر دەولەتا كوور دا بسەركەڤیت؟ بەرسڤا ب زمانەكێ زەلال، و ب پشتدانیكرن ب كۆمەكا شروڤەكار و هزركارێن هایدار، نە، نەشێتن. ژ بەركو ئەڤە نە یەكەیەك و قەوارەیەكە كو ب ساناهی بێتە تێكبرن و ژناڤ ببەن، لێ تۆرەك و تەڤنەكێ ئالۆز و كویر و رهدرێژە، كو تێكدانێ و گوهڕینێ دكەت، و پشكەكە دەستوووریێ ددەت كو چ و كەنگی بهێتە ئاشكراكرن، ژ بۆ ئامانجەكا مەزنتر یا ڤەشارتی، ئەڤا ئاشكرا ژی بووی د رۆژێن بۆری دا دلۆپەكە ل دەریایەكا ژ خوینێ چێبووی، نە هەمی تشتە ژی یێ كو پێدڤی یە بهێتە زانین، لێ ئەو پشكا بچویكە یاكو رێ پێ هاتیە دان بهێتە بەڵاڤكرن و زانین.
گۆتنەكا ب مفا»چەندی بمینین هێژ دێ بینین».

مللەت ب دەنگ و قیرین و قاریان ناهێنە ئاڤاكرن، لێ بەلێ ب واتەیا كو ئەو دئافرینن دئێنە پێناسەكرن و ناسین، پێشڤەچوونا مللەتان نە ب هەژمارا یاریگەهان ئان ژی ب دەنگێ چەپلەیان دهێتە پیڤاندن، لێ ب چاند و هونەرێ ئەو ل دووڤ خۆ دهێلن، و هشمەندییا ئەو دچینن و بیرهاتنێن كو ئەو دپارێزن.
ل ڤێرە بۆ مە دیار دبیت بێی ناڤەندێن چاندی و هونەری، كو وەكی بڕبڕێ پشتا جڤاكی و دەولەتێ یە و ب ڤەشارتی كار دكەن و بێی ڤان ناڤەندان نە شێی ل سەر چ پڕۆژەیەكێ راستەقینەیێ جدی بئاخڤی.
ئەڤ ناڤەندە نە هۆڵێن بێدەنگ ئان ئاڤاهی یێن جوانكاریێنە، لێ جهێن ئاڤاكرن و پێشڤەبرنا مرۆڤانن، د ناڤ وان دا بەهرە دهێنە سەقاكرن، راستی یێن بێگومان دهێنە شكاندن، وسەر ژ نوی ناسنامە ل دەرڤەی گۆتارا سیاسی یا هشك دهێتە پێناسەكرنەڤە.
شانۆ، مۆزیك، وێژە و هونەر نە دەستبەردایی بوون و زێدەخەرجكرنە، لێ ئاڵاڤن بۆ ڤەگوهۆڕینا ئێشێ و كەربوكینێ ژ بۆ دەربڕینەكا ئافرێنەر و ژ بۆ پاراستنا جڤاكی یە ژ گرتیبوون و توندڕەویێ.
راستی یا ب ئێش ئەوە، كو ئەڤ رۆلێن بنگەهین ب پاشگوهكرنا ئاشكرا پێشوازی ژێ دهێتەكرن، د هەمان دەمی دا یانە یێن تەپاپێ ب بێ هەژمار و ڤەكری دهێنە پارەداركرن و پشتگیریكرن.
ئەز نە ل دژی تەپاپێ و وەرزشێ مە و گرنگییا وێ ژی كێم و رەت ناكەم، لێ پرسگرێك دەردكەڤیتە مەیدانێ دەمێ دبیتە پێشینە یا ئێكانە و بەردەوام یا هەر و هەرا بەرپرسیارێ سیاسەتكار و دەما كو وێنەیێ جڤاكی دهێتە كورتكرنەڤە د جەماوەر و پشتەڤانێن چەپلەلێدانێ دا، نە د وەلاتییەكێ هشیار و هزركار دا، راستە كو تەپاپێ بۆ چەند دەمژمێران خەلكی و جەماوەری بەختەوەر و دلخۆش دكەت، لێ رەوشەنبیری و هونەر، مرۆڤان بۆ چەندین سالان بەرهەڤ و ئاڤا دكەت.
یا مەترسیدارتر ژی ئەوە سیاسەتمەدارێ كو رەوشەنبیر و هونەری ب ئەنقەست پاشگوه دكەت، ئەڤ سیاسەتمەدارە جەماوەریبوونەكا دەمكی یا بلەز ل سەر وەبەرهێنانەكا درێژ ب پێشتر و باشتر دبینیت و ژ رەوشەنبیریێ و رەوشەنبیران دترسیت، ژ بەركو رەوشەنبیر پتر دپرسیت و چەپلەیان ناقوتیت، ئەو سیاسەتمەدار یاریگەهێ ژ جیاتی شانۆیێ هەلدبژێریت، و قیری یا ل سەر دیالۆگێ ب پێشێنە دگریت و مژویلكرنێ ل شوینا هشیاریێ ب پێشتر دادنێت و ئەو ب وێ ئێكێ مخابن! جڤاكێ هشیار ناكەت و دەولەتێ ئاڤا ناكەت، لێ ب تنێ كێلیەكا دەمكی بڕێڤەدبەت.
پشتگیری و پشتەڤانییا ناڤەندێن رەوشەنبیری و هونەری نە قەهرەمانی و مێرخوازی و منەت و خێرە، لێ بەرپرسیاری و ئەركەكێ سیاسی و رەوشتی یە و پیڤەرەكە ژ بۆ تێگەهشتن و شارستانیبوون و باوەری ب خۆبوونا هێزا سەردەستا دەستهەلاتێ.
نەتەوە و جڤاك نە هەوجەداری سیاسەتمەدارێن كو ناڤێن یاریزانان زێدەتر ژ ناڤێن نڤیسكار و هزرمەند و هۆنەرمەندان بزانیت.
نە ژی هەوجەیی بودجە یێن حەفتیانەیە بۆ دەنگێ پشتەڤانێن یانە یا تەپانێ و كڕینا یاریزانەكی ب دەهان و سەدان ملیۆن دیناران و…هتد، و قەلس بیت ل سەر ناڤەندێن كو هشیاریێ ژ بۆ دەهان ساڵان د جڤاكی دا چێدكەن و ئاڤا دكەن.

داكەتنا دو فڕۆكە یێن ئیلۆشین یێن رۆسی یێن بارهلگر ل دەڤەرێن دبن دەستهەلاتا (هـ.س.د)ێ هێزێن سووریا دیموكراتی، تنێ هاریكاریەكا مرۆڤ و لەشكری یە؟ یان ئەو ژ نویڤە بجهكرنا رۆسیایێ یە و ئەو پێنگاڤ ژ تەكتیكێ وێڤەترە و پڕۆژەیێن مەزنتر ل سووریایێ تێك ددەت نەمازە هێلا غازێ.
ژ دەستپێكا شەڕی و هەیا نها سووریا نە ب تنێ مەیدانا درووشمانە، لێ گرێیەكا وزەیە، پڕۆژێ هنارتنا غازێ یا قەتەر – سعوودیێ ب رێ یا سووریا ژ بۆ ئوڕۆپا، ب تنێ یەك واتە ژ بۆ مۆسكۆیێ هەیە: لێدانا چەكێ وزەیێ رۆسیایێ و پاڵدانا ئوڕۆپا كو بەرێ خۆ وەرگێڕیت و پشتا خۆ بدەتە غازا رۆسیایێ.
ئەڤڕۆ، ئەمریكا هەوڵ ددەت، كو هێزێن جودا ژ پاشماییكێن ئەلقاعیدە و داعش و نوسرە و یێن دیترێن عەڕەبی ب هێزێن سووریا دیموكرات ژیڤە، هەمیان د بن ناڤەكێ نوی دا بكەتە یەك، كو كوردان ئەو داخوەز رەتكری یە و رازینەبووینە و بەرخۆدان ل هەنبەری لەشكرێ عەڕەبیێ سووریێ بەرپاكری یە، رۆسیا ڤێ رەوشێ ب دەلیڤەیەكا زێڕینا بەرژەوەندی یێن خۆ دبینیت، نە ب درووشمان، مۆسكۆ تێدگەهیت و دزانیت كو كۆمێن پشتی تێكچوونا لەشكرێ سووریا ئەسەدی و بكارئینانا وان ژ روویێ سیاسیڤە د لاوازن و چ گەڕەنتییەك بۆ ئارامی یا دەولەتێ ئان ژ بۆ پاراستنا هێلێن باندۆرێ پێشكێش ناكەن.
بەروڤاژی ڤێ ئێكێ، رۆسیا كوردان و هێزێن سووریا دیموكراتی، وەكی فاكتەرەكێ جودا دبینیت، هێزەكا رێكخستنكری، هەرێمەكا ب ئاوایەكێ رێژەیی ئارامتر، و هەڤالەك كو شەڕێ داعشێ كری یە، ژ جیاتی دانوستاندنان ل گەل بكەت، و پشتی رۆسیا گەلەك ئامراز ژ دەستداین، مۆسكۆ بۆ پرسیارا راستەقینە زڤڕییەڤە، كی ل سەر ئەردی مایە؟ كی خوەدی رەوایەتی یا راستەقینەیە، نە رەوایەتی یا ئۆتێل و پاسێن ڤەگوهاستنێ.
ئەگەر پشتگیرییا رۆسیایێ ژ بۆ (هـ.س.د) هاتە پشتڕاستكرن، دڤێت وەكو هزكرن بۆ كوردان یان گوهاڕتنەكا ئایدیۆلۆژی و ستراتیژی نەهێتە شرۆڤەكرن، لێ بەلێ وەكی پرسەكا بەرژەوەندی یێن سار و (پڕاگماتی) یە كو دبێژیت: (تشتێ كو مفابەخشە و ل سەر ئەردی هەیە و كاردكەت و ب باندۆرە، ئەو گرنگترینە).
رۆسیا نە ل هەڤالان دگەڕیێت، لێ ل گەڕەنتییان دگەڕێت و ئەڤڕۆ گەڕەنتیێن وێ نە ل گەل وان هێزێن ژ پاشمایێن ئەلقاعیدە و داعشێ و ئەلنوسرە دایە یێن كو دەستێن وان ب خوینا مرۆڤان و سڤیلێن كوردان سۆڕن، لێ ل گەل هێزەكێ یە كو بكاریت ئەردی بپارێزیت و شەڕێ تیرۆریزمێ بكەت و بەرژەوەندییا بپارێزیت.
ل سووریایێ تشتەك ب هەرهۆیی و نەهنگاڤ چێنەبوویە، هەیا فڕۆكە یێن رۆسیایێ ژی دەما ل قامشلۆیێ دادكەڤن، زێدەتر ژ چەكی سیاسەت و بەرژەوەندی هلگرتینە، ئەو ژی ئاماژەیەكێ ئەرێنی و مفابەخشە ژ بۆ پاراستنا رۆژئاڤایێ كوردستانێ و بەرژەوەندی یێن نوی، و فڕۆكە ژی نامەیەكا نە راستەوخۆ ژی یە ژ بۆ ئەجێندا یێن هەرێمی و ناڤدەولەتی كو هێلا غازێ هێلا سۆڕە!.

چاكسازی د رێڤەبرنا پەروەردێ و فێركرنێ دا؛ پاشەڕۆژا كوردستانێ ئاڤا دكەت، مخابن پەروەردەیا ئەڤڕۆ رۆلێ خۆ د ئاڤاكرنا مرۆڤی دا ناگێڕیت، ل شوونا وێ یەكێ ئەو نهایەكێ بێ لڤین و ماندی بێی بهێتە نووكرن؛ خۆ دوبارە دكەتەڤە.
ئەم هێژ زارۆكێن خۆ فێر دكەین، كا دێ چاوا ژین، د جیهانەكا كو دەرباس بوویە و ب سەرچوویە، و ئەم دودلین كو ل پێشبەری پاشەرۆژەكێ روی ب روی ببن، كو پێدڤی ب وێرەكییا زانین و رەوشەنیری یە و مە ژی ئەو وێرەكی نینە.
خواندنگەه ب لۆژیكا ئەقلێ دوهی د سەردەمێ دیجیتاڵ دا كو ب لەز دهێتە گوهۆڕین و پێشدكەڤیت برێڤە دچیت و پێزانین د بەرنامەیێن خواندنێ دا دكەڤنە سەرهەڤ، لێ ژ وان پرسیاران ڤالانە یێن هشیاریەكا رەخنەگرانە یا ئازاد دورست دكەن.
قەیران نە ب تەنێ د لاوازییا پەروەردەكرنێ و فێركرنێ دا یە، لێ د ترسا سیستەمی دایە ژ ئازادییا ئەقلی یە، ترسا ژ رەخنێ یە، ترسا ژ ئافرینەریێ یە و ترسا ژ دەركەفتنا نفشەكی یە؛ كو ژ رێبەر و سەركردەیێن خۆ كویرتر هزر بكەن.
ژ بەر ڤێ ئێكێ فێربوونا ژبەركرنێ وەكی ئامیرەك دمینیت و مخابن خەیال یەكەم تشتە كو ژ مێشكێ خواندكاران د پۆلێ دا دهێتە دەرئێخستن.
ئەڤڕۆ ئەم د قوتابخانەیێن بێ پەروەردە و بەرنامەیێن بێ واتە روی ب روی بووینە، ئەگەر ئەڤە بەردەوام بكەت، ئەم دێ پاشەڕۆژێ راستی نفشەكی بین كو هەمی تشتەكی د زانیت، ژبلی چ ژ خۆ نزانیت.
فەلسەفەیا پەروردەیی یا راستەقینە نە ژئامانجێ وێ یە كو ئەقلی تژی بكەت، لێ بەلێ بەرفرەهكرنا ئاسۆیێن قوتابیان ب ئامانج دگریت.
ئەو گوهداریكرنێ ژ قوتابیان ناخوازیت، لێ شیانێن هزركرنێ و جوداهیكرنێ دخوازیت.
وەكی «سۆكرات»ێ فیلۆسۆف گۆتی: «فێركرن نە تژیكرنا سیتلێ یە، لێ هەلكرنا ئاگری یە»، هەر وەكو د گۆتنەكا كوردی دا هاتی گۆتن:» من فێرە ماسی خوارنێ نەكە، من فێری ماسیگرتنێ بكە».
ئا وەسا دڤێت پەروەردە و فێركرن ل سەر ڤی نەمایی بن.
هەر وەسا فلۆسۆف «جان دیۆی» دبێژیت: ئەگەر ئەم ئەڤڕۆ هەر وەكی دوهی بهێینە فێركرن، ئەڤە ئەم دێ سبەهی یانكو پاشەرۆژێ ژ زارۆكێن خۆ دزین، ئەڤجا یێ كو ئاگرێ زانینێ د نفشێ خۆ دا هەلنەكەتن و ب گەر نەئێخیت، چارەنڤیسا خۆ بۆ تاڕیێ دهێلیت».
هەر لەوا ب فەر دزانم، كو دەستهەلاتێن هەرێما كوردستانێ، پەروەردە و فێركرنێ گرنگیەكا رادەبەدر پێ بدەت و بودجەیەكا ژ هەژی بۆ وی كەرتی تەرخان بكەت و رێزێ بۆ مامۆستای ڤەگەڕینیت و زانست و زانینێ ب كلیلا چارەسەرێ بزانیت ژ هەمی دەردێن جڤاكێ كوردستانێ تێدا دنالیت، چونكو داگیركەران ژبلی كو ئەردێ مە داگیركری یە، ئەقلێ كوردی ژی داگیركری یە.
هەردەم شەڕێ دورست ژی د ناڤخۆ دا بوویە، د ئەقلی دا یێ كو دوبارە دهاتە چێكرن، و د وێ روحێ دا بوویە یاكو دهاتە بەرنامە كرن و د وێ هشیاریێ دا یە یا كو هاتییە فۆرمەلەكرن كو دویڤەلانك و ترسنۆك، رادەستبوویی و بندەست بن.
هەر لەوا جڤاك تووشی شكەستنێ و دۆڕاندنێ دبن؛ دەما ئەقلێ وان ددۆڕیێت، نە دەما لەشكرێ وان دشكێت.
ئەڤجا ژ بۆ پاشەڕۆژەكا بەختەوەر، پەروەردە و فێركرن هێڤێنێ ئاڤاكرنا پاشەڕۆژا نفشێ داهاتی و ئاڤاكرنا دەولەتا كوردستانێ یە.