Rojnameya Evro » گۆتار https://rojnameyaevro.com/ku Wed, 17 Jun 2026 22:39:24 +0000 ar hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.0.38 دەنگەک ژ کۆچا غەریبیێ دزڤڕیتە باوەشا کولتوور و ئاخێ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%db%95%d9%86%da%af%db%95%da%a9-%da%98-%da%a9%db%86%da%86%d8%a7-%d8%ba%db%95%d8%b1%db%8c%d8%a8%db%8c%db%8e-%d8%af%d8%b2%da%a4%da%95%db%8c%d8%aa%db%95-%d8%a8%d8%a7%d9%88%db%95%d8%b4%d8%a7-%da%a9/264461/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%db%95%d9%86%da%af%db%95%da%a9-%da%98-%da%a9%db%86%da%86%d8%a7-%d8%ba%db%95%d8%b1%db%8c%d8%a8%db%8c%db%8e-%d8%af%d8%b2%da%a4%da%95%db%8c%d8%aa%db%95-%d8%a8%d8%a7%d9%88%db%95%d8%b4%d8%a7-%da%a9/264461/#comments Wed, 17 Jun 2026 22:29:36 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=264461 کاوین جیهاد تەحلاڤی

دەما ئەزمان لال دبن ژ گۆتنا دیمەنێ عەشق و دابڕانێ، ستران دبنە تاکە ناسنامە بۆ پاراستنا روحا وەلاتی، غەریبیێ برینەکا وسا ل سەر دلێ وی کێشا کو هەر دێڕەکا سترانێن وی، ببوو هەوارەک بۆ باوەشا دایکێ و بێرییا ئاخێ.
دەما مرۆڤ ٢٨ سالان د ناڤ جاددەیێن سارد یێن غەریبیێ دا دپەیڤیت، و هەر ژ سالا ١٩٩٨ێ وەرە ئاخ دبیتە خەونەکا دۆیر و دەست پێ نەگەهشتی، ستران نابیتە کەیفخۆشی، بەلکو دبیتە تاکە سەنگەر بۆ پاراستنا روحێ. (هۆزان دینۆ)، ئەو دەنگێ کو مێژوویا ئازار و حەسرەتا کۆچبەریا کوردی د ناڤ قورگێ خۆ دا هەلگرتی، پشتی غەریبیەکا بێ رەحم، بۆ جارا ئێکێ پێنگاڤێن خۆ دهاڤێژیتە ناڤ حەوشا دایکێ و عەشقا مه‌زن یا وەلاتی.
ئەڤ زڤڕینە، قێژییا برینەکا کەڤنە کو ب سالان ب عەشقا کوردستانێ دهاتە دەرمانکرن. دینۆ د غەریبیێ دا کلتور و هونەرێ کوردی نەک کرە گریان، بەلکو کرە ناسنامە و داسنا پیرۆزیا هێما و رەسەنایەتیێ. ل ژێر سرمایا بیانیستانێ، وی ئاگرێ حەزژێکرنا ئاخێ وا گەش دکر کو کلتورێ مە یێ سترانبێژیێ مرواریێن وی یێن رەسەن ون نەبن. هونەر ل دەف وی، چەکێ مانێ بوو، بوو پرەک د ناڤبەرا روحا وی و چیا مه‌زن یێن کوردستانێ دا.
غەریبیێ کارتێکرنەکا وسا ل سەر عەشقا وی یا بۆ هونەری کری کو هەر پێلەەکا دەنگێ وی، دەربرینێ ژ کۆچبەریەکا بێ دوماهی و بێرییا بێ سنوور یا بۆ بهێنا خاکێ دکەت. هاتنا وی یا ئەڤڕۆ، نیشانا سەرکەفتنا هونەرێ رەسەنە ب سەر تاریکی و دۆیراتیا کۆچبەریێ دا. دۆیرکەفتنا پتر ژ چارەکا چەرخی، نەشیا کلتورێ وی کەم بکەت، بەلکو پتر پیرۆز کر و نیشانی مە دا کو کلتور و هونەر بنەمایێن راگرتنا ناسنامەیا وەلاتی نە د دلێ غەریبان دا.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%db%95%d9%86%da%af%db%95%da%a9-%da%98-%da%a9%db%86%da%86%d8%a7-%d8%ba%db%95%d8%b1%db%8c%d8%a8%db%8c%db%8e-%d8%af%d8%b2%da%a4%da%95%db%8c%d8%aa%db%95-%d8%a8%d8%a7%d9%88%db%95%d8%b4%d8%a7-%da%a9/264461/feed/ 0 لۆی فۆلەر.. ئەو ژنا ڕۆناھیا شانۆیێ کرەیە جادۆ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%84%db%86%db%8c-%d9%81%db%86%d9%84%db%95%d8%b1-%d8%a6%db%95%d9%88-%da%98%d9%86%d8%a7-%da%95%db%86%d9%86%d8%a7%da%be%db%8c%d8%a7-%d8%b4%d8%a7%d9%86%db%86%db%8c%db%8e-%da%a9%d8%b1%db%95%db%8c%db%95/264456/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%84%db%86%db%8c-%d9%81%db%86%d9%84%db%95%d8%b1-%d8%a6%db%95%d9%88-%da%98%d9%86%d8%a7-%da%95%db%86%d9%86%d8%a7%da%be%db%8c%d8%a7-%d8%b4%d8%a7%d9%86%db%86%db%8c%db%8e-%da%a9%d8%b1%db%95%db%8c%db%95/264456/#comments Wed, 17 Jun 2026 22:27:06 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=264456 بینەر محەمەد

دەمێ ئەم دچینەپێش شانۆگەریەکێ، ئەم تەماشای ئەکتەران دکەین، لێ کێم جاران هزر د وێ ڕۆناھیێ دا دکەین یا کو دیمەنی دکەتە تشتەکێ ئەفسانەیی. د مێژوویا هونەری دا، چ کەسان ل سەر ڕۆناھیێ و وێ سیبەرا ل سەر دەپێ شانۆیێ وەک ژنا ئەمریکی «لۆی فۆلەر» ێ داهێنان نەکردینە. ئەو نەک تەنێ نمایشکار بوو، بەلکو داهێنەر و ئەندازیارا یەکەمین شۆڕشا ڕۆناھیا شانۆیێ بوو.

* کیمیاگەرێ ڕۆناھیێ (The Wizard of Lights):
ل وی سەردەمێ کو کارەب تشتەکێ نوی بوو د شانۆیان دا، لۆی فۆلەر د ژوورا خۆ دا تاقیکرن ل سەر توخمێن کیمیایی و فۆسفۆری کرن داکو ڕەنگێن نوی یێن ڕۆناھیێ داهێنیت. وێ ئێکەم جار فلتەرێن ڕەنگاوڕەنگ یێن شیشەیی چێکرن دا کو ڕۆناھیا ل سەر شانۆیێ بگوهۆڕیت بۆ ڕەنگێن شین، زەر و سۆر یێن کو بەری هینگێ کەسێ نەدیتین.

* تەکنیکا سیبەر و شویشەیان:
فۆلەرێ ل ژێر دەپێ شانۆیێ دەرگۆشێن شویشەی چێدکرن و ڕۆناھیێ ژ خوارێ بۆ سەری دهاڤێژیت، ئەڤە ژی شێوازەکێ گەلەک غەریب بوو د وی سەردەمی دا. وێ جلکێن مەزن یێن ژ ئاوریشمی چێدکرن، و دەما د لڤی، ڕۆناھی ژ لایێن جودا ڤە ل سەر لاشێ وێ دکەفت، ب شێوەیەکێ کو بینەری هزر دکر ئەو نە مرۆڤە، بەلکو بەلاتینکەکە، یان ئاگرەکێ گەشە ل سەر دەپێ شانۆیێ دسۆژیت.

* پاراستنا داهێنانان ب یاسایێ
چونکی کارێن وێ گەلەک د غەریب و سەرنجڕاکێش بوون، زۆربەیا شانۆکاران هەول ددا تەکنیکێن وێ بدزنک. لەوا فۆلەر بوو ئێکەم ژن د مێژوویێ دا کو داهێنانێن خۆ یێن ڕۆناھیا شانۆیێ ب شێوەیەکێ فەرمی د یاسایێ دا تۆمار بکەت (Patent) دا کو چ کەس نەشێن کۆپی بکەن، وێ دگۆت: «ڕۆناھی زمانێ منە، و ئەز ناهێلم کەس زمانێ من بدزیت».
* کاریگەریا وێ ل سەر هونەری
خانما فۆلەر سەلماند کو ڕۆناھیا شانۆیێ تەنێ بۆ وێ چەندێ نینە کو دیمەن ڕووهن ببیت، بەلکو ڕۆناھی ب خۆ ئەکتەرەکێ سەرەکی یە د لڤینێ دا. وێ کاریگەری ل سەر مەزنترین هونەرمەندێن جیهانێ و دەرھێنەرێن کو پاشان هاتین هەبوو، چونکی وێ فەزایێ شانۆیێ ژ چوارچۆڤەیەکێ تەسک گوهۆڕی بۆ جیهانەکا ئاشۆپی یا تژی ژ ڕەنگ.
ل دویماهیێ من دڤێت بێژم کو.
لۆی فۆلەر ژنەکا یاخی بوو، وێ زانست د خزمەتا هونەری دا نواند، وێ نیشا مە دا کو دەپێ شانۆیێ بێی ئەندازیارییا ڕۆناھیێ جهەکێ مری یە، و ڕۆناھی ئەو تشتە یا کو روحێ ددەتە هەر نمایشەکێ و نماییشکەرەکێ…

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%84%db%86%db%8c-%d9%81%db%86%d9%84%db%95%d8%b1-%d8%a6%db%95%d9%88-%da%98%d9%86%d8%a7-%da%95%db%86%d9%86%d8%a7%da%be%db%8c%d8%a7-%d8%b4%d8%a7%d9%86%db%86%db%8c%db%8e-%da%a9%d8%b1%db%95%db%8c%db%95/264456/feed/ 0 دیرۆک دێ مینیت، لێ سۆز کێمبوویە https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%db%8c%d8%b1%db%86%da%a9-%d8%af%db%8e-%d9%85%db%8c%d9%86%db%8c%d8%aa%d8%8c-%d9%84%db%8e-%d8%b3%db%86%d8%b2-%da%a9%db%8e%d9%85%d8%a8%d9%88%d9%88%db%8c%db%95/264448/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%db%8c%d8%b1%db%86%da%a9-%d8%af%db%8e-%d9%85%db%8c%d9%86%db%8c%d8%aa%d8%8c-%d9%84%db%8e-%d8%b3%db%86%d8%b2-%da%a9%db%8e%d9%85%d8%a8%d9%88%d9%88%db%8c%db%95/264448/#comments Wed, 17 Jun 2026 22:24:06 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=264448 قەیس وەیس

پشتی هاتیە ڕاگەهاندن کو کاپتنێ یانەیا دهۆک هارون ئەحمەد هاتە ڤەگوهاستن بۆ یانەیا زاخۆ، کارڤەدانێن جودا د ناڤ جەماوەرێ یانەیا دهۆکێ دا پەیدابوون، ژ لایەکی ڤە نەرازیبوونێن توند ژ لایێ جەماوەری ڤە بۆ یاریزانی دروست بوون؛ هندەکان ئەڤ چەنده وەک خیانەت و بێ نان و خوێ قەلەمدا و گەلەک ئاخفتنێن زڤر ئاراستەی وی کرن، وان هەمی خزمەتا وی یا چەندین سالێن بووری لێکدانی چنەکر و ئەگەرێن ڤێ چەندێ زڤراندن بۆ نە وەفاداریا کاپتنێ تیمێ کو بەر ب هەڤرکا دیرین یا دهۆکێ چوو بێی کو چ هزرەکێ بۆ جەماوەرێ خۆ بکەت.
ژ لایەکێ دی ڤە، چەندین جەماوەران پیرۆزباهی لێکر و داخازا بەختەکێ باش بۆ کر د کاروانێ وی یێ نوی دا و سوپاسیا خزمەت و دەستکەفتێن وی یێن د سەردەمێ کابتنیێ دا هاتینە دیارکرن کر، ئەڤ لایەنە ب بهانەیا هندێ تەماشەی بابەتێ دکەت کو وەرزش ب ڤی شێوەیە و د جیهانا پیشەکاریێ دا چەمکێن وەکو وەفاداری و کوڕێ باژێری نەماینە و هەر دەمێ گرێبەستەکا باشتر بۆ هەر یاریزانەکی هات، دێ بەر ب بەرژەوەندیێن خۆ چیت.
بۆچوونا مە ل سەر ڤێ گۆڕانکاریێ:
ب دیتنا مە، چوونا هارونی ڕاستەوخۆ بۆ یانەیا زاخۆ کو هەڤرکێ سەرەکی و کەڤن یێ دهۆکێیە د فوتبۆلێ دا وەکۆ بریندارکرنا هەستێن جەماوەری دهێتە دیتن، ئەگەر چوونا وی بۆ هەر یانەیەکا دی با، دا یا ئاسایی بیت، بەلێ چوونا وی بۆ زاخۆ وەکۆ کێمکرن ژ مێژووا وی وەکۆ کاپتن ل دەف جەماوەری دهێتە هەژمارتن، چونکی ل دەف هاندەران «وەفاداری بۆ درێسێ یانەیێ» ژ پارە و گرێبەستان گەلەک مەزنترە.
بەرۆڤاژی ڤێ چەندێ، ئەگەر ب چاڤەکێ واقیعی و سەردەمیانە سەحکەینێ، سەردەمێ «ئێک یانە بۆ هەمی ژیانێ» د خولا ستێرێن ئیراقێ دا نەمایە. یاریزانی دەمەکێ دیارکری و کورت یێ کاروانی یێ هەی، کو پێدڤییە د بەرژەوەندیا دارایی و داهاتیێ خۆ و خێزانا خۆ دا بڕیارێ بدەت. لەوما مافێ وی یێ سروشتییە ئەگەر گرێبەستەکا باشتر بۆ هاتبیت، دۆژمناتیێ نەکەت و پاشەڕۆژا خۆ هەلبژێریت.
ل دووماهییێ دێ بێژین: تەپاپێ یا سەردەم سۆز تێدا کێم بووینە، بەڵێ مێژوو نامریت، دیسان مافێ جەماوەرییە خەمگین و دڵگران بیت، بەڵێ پێدڤییە ئەڤ تووڕەبوونە نەگەهیتە ئاستێ زێدەگاڤیێ، چونکی هارونی د سالێن بووریدا خزمەتا یانێ کرییە و خوین و عەرەق بۆ رێتی.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%db%8c%d8%b1%db%86%da%a9-%d8%af%db%8e-%d9%85%db%8c%d9%86%db%8c%d8%aa%d8%8c-%d9%84%db%8e-%d8%b3%db%86%d8%b2-%da%a9%db%8e%d9%85%d8%a8%d9%88%d9%88%db%8c%db%95/264448/feed/ 0 مفا وەرگرتن ژ شاشیێن وەرزێ‌ بۆری دێ‌ بیتە خالان هێزكرنا تیمێ‌ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%85%d9%81%d8%a7-%d9%88%db%95%d8%b1%da%af%d8%b1%d8%aa%d9%86-%da%98-%d8%b4%d8%a7%d8%b4%db%8c%db%8e%d9%86-%d9%88%db%95%d8%b1%d8%b2%db%8e%e2%80%8c-%d8%a8%db%86%d8%b1%db%8c-%d8%af%db%8e%e2%80%8c-%d8%a8/264446/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%85%d9%81%d8%a7-%d9%88%db%95%d8%b1%da%af%d8%b1%d8%aa%d9%86-%da%98-%d8%b4%d8%a7%d8%b4%db%8c%db%8e%d9%86-%d9%88%db%95%d8%b1%d8%b2%db%8e%e2%80%8c-%d8%a8%db%86%d8%b1%db%8c-%d8%af%db%8e%e2%80%8c-%d8%a8/264446/#comments Wed, 17 Jun 2026 22:23:21 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=264446 حاجی دۆسكی

بەری دەستپێكرنا خولا ستێرێن ئیراقێ‌ یا وەرزێ‌ بۆری جەماوەرێ‌ دەڤەرا بەهدینان هیڤین مەزن هەبوون كو هەردو تیمێن دهۆ ك و زاخۆ باشتر و بهێزتر بهێنە دیتن، تایبەت پشتی وان ئەنجامێن باش ل وەرزێ‌ پێشتر بدەستڤەئیناین، لێ‌ ئاستێ‌ هەردو تیمان د زوربەی قووناغان دا یێ لاواز و نەچاڤەرێ‌ كری نیشاندا، دهۆك خودانا دو ناسناڤان بوو، كۆپا ئیراقێ‌ و كۆپا كەنداڤی، دەستپێكا وەرزێ‌ بۆری بەرهەڤیێن باش هاتبوونە كرن ل گەل گوهۆڕینێن بەرچاڤ دناڤ تیمێ‌ دا، لێ‌ دهەڤڕكیێن خولێ‌ دا تووشی ئەنجامێن خراب بووینە، پشتی بۆرینا دو یارییان ڕاهێنەرێ‌ بەرازیلی ڤاریاس هاتە دوورئێخستن، هەرچەندە گوهۆڕینا وی نەبوو ئەگەرێ‌ چارەسەركرنا ئاریشەیان، دڤیابا كارگێریب دروستی دۆڤچوونا وان كێماسیان كربا كو بووینە ئەگەر، بدیتنا من نە دەستنیشانكرنا ڕاهێنەرەكێ‌ ژ هەژی، یا دویێ‌ چوونا هژمارەیەكا یاریزانێن سەرەدی ژ یانەیێ نموونە لۆكاس و مۆسێس كو گەلەك كارتیكرن ل سەر هێلا بەرەڤانیێ كرن، یا سێیێ‌ ئاستێ‌ گۆلپارێزی یێ‌ لاوازبوو، یا چارێ‌ دووركەڤتنا زانا عادل ژ بەر هنگاڤتنێ‌ كو ڤالاهییەك دجهێ‌ وی دا پەیداكربوو، یا پێنجێ‌ ئاستێ‌ هێرشبەران پێدڤی نەبوو، هەرچەندە پیتەر گۆرگیسی 19 گۆل تۆماركربوون، لێ‌ من باوەرییا هەیی كارگێری دێ‌ مفایی ژ شاشیێن بۆری وەرگریت بۆ وەرزێ‌ نوو چارەسەركەت.
دەربارەیی یانەیا زاخۆ دیاربوو دەستپێكەكا باش هاتبوو دناڤ خولێ‌ دا و شیا بەرسنگێ‌ تیمێن مەزن بگریت و هیڤیێن مەزن هەبوون هەڤڕكییا ناسناڤی بكەت، ب هەبوونا ستێرێن وەكو ئەمجەد عەتوان، ئەحمەد ئیبراهیم، محەمەدسۆلا، ئاسۆ رۆستەم وئۆرینیۆ یا گەشبینبوو، لێ‌ ب بۆرینا دەمی و گڤاشتنێن پشتەڤانان ددەمێ‌ ژدەستدانا خالان تایبەت ل یاریگەها خوەدا بوو ئەگەر كونترۆل بهێتە ژدەستدان و هیڤیێن ناسناڤی ژی ژدەست بدەن وچاڤ ل كۆپا ئیراقێ‌ بوو لێ‌ ئەوژی هاتە هەلوەشاندن، ئەگەرێن ڤێ‌ داكەڤتنێ‌ بڤان خالان خوەڤەدگریت، یا ئێكێ‌ یا دروست ئەوبوو راهێنەر ویسام ڕزق نە هاتبا دووركرن، یا دویێ‌ كۆمەكا ستێران دناڤ تیمێ‌ دا و سەرەدەری دگەل وان پێكڤە بزەحمەتبوو، یا سێیێ‌ ڕێژەیا بلند یا كارتێن زەر و سۆر كو یاریزانێن كاریگەر دهاتنە دوورئێخستن، یا چارێ‌ دلسۆزیا یاریزانان بۆ تیمێ‌ نە ل ئاستێ‌ پێدڤی بوو، لەوماژی فەرە گرنگیێ ب یاریزانێ‌ نافخۆ بینن ژبەركو یێ‌ خومالی دلسۆزە بۆ باژێرێ‌ خوە، هەروەسان لایەنێ‌ دارایی دێ‌ كێمتر مەزاختی هەبن، هیڤییا من ئەوە یانەیێن مە مفایی ژ شاشیێن وەرزێ‌ بۆری وەربگرن و ئەو دێ‌ بیتە خالا ب هێزكرنێ‌ یە

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%85%d9%81%d8%a7-%d9%88%db%95%d8%b1%da%af%d8%b1%d8%aa%d9%86-%da%98-%d8%b4%d8%a7%d8%b4%db%8c%db%8e%d9%86-%d9%88%db%95%d8%b1%d8%b2%db%8e%e2%80%8c-%d8%a8%db%86%d8%b1%db%8c-%d8%af%db%8e%e2%80%8c-%d8%a8/264446/feed/ 0 داسـتانـا دەربازبوون ژ ڕویبارێ ئـاراسی سەلماندنا هێز و ئیرادەیـا گـەلـێ كـورد بوو https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%d8%a7%d8%b3%d9%80%d8%aa%d8%a7%d9%86%d9%80%d8%a7-%d8%af%db%95%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86-%da%98-%da%95%d9%88%db%8c%d8%a8%d8%a7%d8%b1%db%8e-%d8%a6%d9%80%d8%a7%d8%b1%d8%a7/264429/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%d8%a7%d8%b3%d9%80%d8%aa%d8%a7%d9%86%d9%80%d8%a7-%d8%af%db%95%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86-%da%98-%da%95%d9%88%db%8c%d8%a8%d8%a7%d8%b1%db%8e-%d8%a6%d9%80%d8%a7%d8%b1%d8%a7/264429/#comments Wed, 17 Jun 2026 22:15:46 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=264429 دلهین حەمدی

ل بەراهیێ ب پارچە شعرەكا (پیرەمێردێ شاعێر) بابەتێ خۆ دەست پێ دكەم دەما كو دبێژیت :.
عەشرەت هاوارە عەشرەت هاوارە
كەوتوومە ئاراس ئاو بێ بوارە
ڕێم نییە منیش شوێن ئەوان بكەوم
پیرم هەنگاوێك بنێم ئەكەوم
ژناڤچوونا كۆمارا كوردستانێ ل مهابادێ بارزانیێ نەمر و هەڤال و هەڤ بیروباوەرێن وی كو نێزیكی (٥٠٠)كەسان بوونـ ئەوان بڕیارا ڕەتكرنا بندەستیێ و داگیركاریێ هەلبژارتن و ئومێدا دوبارە ڤەژاندن و خەباتێ د ناخێ گەلێ كورد دا زیندی كرن و دانە دیاركرن كو ئێدی گەلێ كورد ژی هەروەكی گەلانێن دیتر یێن جیهانێ دڤیت ب مافێن خۆ یێن ڕەوا شاد ببن و ژ بۆ ڤێ چەندێ ژی ل (١٨ی خزیرانا ١٩٤٧ێ) پشتی (٥٣) ڕۆژان شەڕ و بڕینا سنورێ (ئیران، عیراق، توركیا)یێ و ڕوی ب ڕوی بوونا سۆپایێ ڤان هەر سێ دەولەتان و ژناڤبرنا هێرشێن دوژمنان د ڕێڕەوەكێ دویر و درێژ و سەخت دا بارزانیێ نەمر و هەڤالێن وی شیان ل ڕویبارێ ئاراس دەرباز ببن و بچنە دناڤ ئاخا ئێكەتیا سۆڤیەت دا ژ بۆ داكۆكیكرنێ ل سەر ماف و سەروەریێن گەلێ كورد و بدەستڤەئینانا پشتەڤانیێ ژ بۆ كوردان، د چارچووڤەیێ مانا نەمر (مەلا مستەفایێ بارزانی) ل ئێكەتیا سۆڤیەت كو (١٢) سالان ڤەكێشابوو شیوعیەت گەلەكا ب هێز بوو ژبەر ڤێ چەندێ ژی بارزانیێ نەمر پاشگەز نەبوو ل سەر بیروباوەرێن خۆ یێن نەتەوەیی و هەروەسا پاشەڕۆژا گەلێ خۆ دبینی و دزانی كو دڤێت سوودێ ژ شیانان وەربگرن و دەرفەتان ژی ژ دەست نەدەن و بۆ ڤێ چەندێ ژی هەول دا پتریا هەڤالێن خۆ فڕێ كرنە لبەر خواندنێ و زانستێن سیاسی و ئابووری و مرۆڤایەتی و…هتد. چونكی دزانی كو بناغەیێ هەرە موكم یێ ئاڤاكرنا هەر وەلاتەكێ زانست و زانینە، چوونا بارزانیێ نەمر بۆ ئێكەتیا سۆڤیەتا جاران ژ ئەگەرێ وێ چەندێ بوو كو ئەمریكایێ ب چاڤێن گومان ڤە بەرێ خۆ د دا هەلوەستێ بارزانی و هەڤالێن وی و ب یاخیبۆیی ل قەلەمددان و ئەڤە ژی ل سەر زارێ (جۆرج ئالن) بالیۆزێ وی وەختی یێ ئەمریكایێ ل تەهران ب ڕۆژنامەڤانان هاتبوو ڕاگەهاندن.
ڤەگەریانا نەمر (مەلا مستەفایێ بارزانی) بۆ ئیراقێ ل (٦ی چریا ئێكێ یا سالا ١٩٥٩ێ) ڕویدانەكا گرنگا مێژوویی تۆمار كر و ل سەر ئاستێ بلند ل ئیراقێ و مسرێ پشوازییەكا گەرم ل بارزانی و هەڤالێن وی هاتە كرن و ئەڤە ژی سەلمێنەرێ وێ چەندێ یە كو بڕیارا نەمری بڕیارەكا ڕاست و درست و نەتەوایەتی بوو د وی وەختی دا، ئەڤجا ل (٧٩)ەمین سالڤەگەڕا ڤێ داستانا نەتەوایەتی و شەرەفمەندانە دا سەرێ ڕێز و نەوازشێ بۆ گیانێ پاكێ شەهیدێن ڤێ داستانێ و سەرجەم شەهیدێن ڕێیا ڕزگاریخوازا گەلێ كوردستانێ و سەركاروانێ وان بارزانیێ باب و كاك ئیدریسێ هەردەم زیندی دچەمینین و سۆز و وەفایان ژ بۆ ڕێ و ڕێبازا وان یا پیرۆز دۆپات دكەین.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%d8%a7%d8%b3%d9%80%d8%aa%d8%a7%d9%86%d9%80%d8%a7-%d8%af%db%95%d8%b1%d8%a8%d8%a7%d8%b2%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86-%da%98-%da%95%d9%88%db%8c%d8%a8%d8%a7%d8%b1%db%8e-%d8%a6%d9%80%d8%a7%d8%b1%d8%a7/264429/feed/ 0 پـاراستنا چـەكـێ پێشمەرگـەی؛ قـەلغان و شكۆیـا نـەتەوەییا مە یە https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%d9%80%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d9%86%d8%a7-%da%86%d9%80%db%95%d9%83%d9%80%db%8e-%d9%be%db%8e%d8%b4%d9%85%db%95%d8%b1%da%af%d9%80%db%95%db%8c%d8%9b-%d9%82%d9%80%db%95%d9%84%d8%ba%d8%a7/264427/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%d9%80%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d9%86%d8%a7-%da%86%d9%80%db%95%d9%83%d9%80%db%8e-%d9%be%db%8e%d8%b4%d9%85%db%95%d8%b1%da%af%d9%80%db%95%db%8c%d8%9b-%d9%82%d9%80%db%95%d9%84%d8%ba%d8%a7/264427/#comments Wed, 17 Jun 2026 21:56:26 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=264427 ئاشتی سالح

د ڤان رۆژێن ئالۆز دا ل ئیراقێ، پرسا كۆنترۆلكرنا چەكی و ب تایبەتی ڤەكۆلین ل دۆر رادەستكرنا چەكێ پێشمەرگەی، بۆیە بابەتەكێ گەرم و مەترسیدار. هندەك دەنگێن سیاسی ل بەغدا ب شێوەیەكێ نەحەز و بێ بنەما دڤێن پێشمەرگەی ژ چەكێ وێ یێ پاراستنێ بێ بەهر بكەن، لێ ئەڤێ چەندێ دێ مەترسیەكا مەزن ل سەر قەوارێ هەرێما كوردستانێ چێ دكەت، چنكۆ رەوشا ئەمنی یا ئیراقێ هێشتا یا نەئارامە و هەبوونا مەترسیێن وەك داعش و ئالۆزیێن حەشدا شەعبی د ناڤا ئیراقێ دا، ئەڤێ داخوازێ دكەن ب هەولدانەكا دژی قەوارەیێ هەرێمێ. پێشمەرگە ل دەستپێكێ هەتا نوكە، نە ب تنێ هێزەكا سەربازی بوویە، بەلكو شكۆ و كەرامەتا گەلێ مە بوویە. پێشمەرگە ئەو هێزە یا كو ل وەختێ هێرشا داعشێ، ل دەمەكێ هەموو دونیا دترسا، سینگێ خۆ كرە قەلغان و ئاخا كوردستانێ ژ پیساتییا تیرۆرێ پاقژكر. لەورا هەر هەولدانەك بۆ لاوازكرنا ڤێ هێزێ، بێگومان دێ بیتە هۆكارێ ڤەكرنا دەرگەهی ل بەرانبەر ڤەگەڕیانا تیرۆرێ و تێكدانا ئاسایشا ناڤخۆیا هەرێمێ.
پێدڤیە ئەم بێژین كو د ناڤا ئیراقەكێ دا كو هێشتا باوەری ب سەروەرییا قانوونێ و پاراستنا هەموو پێكهاتەیان نەهاتیە چەسپاندن، رادەستكرنا چەكێ پێشمەرگەی یەكسانە ب رادەستكرنا چارەنڤیسێ گەلێ مە ب دەستێن نە دیار. ئەڤرۆ رۆژ داعش هێشتا وەك مەترسیەكا ڤەشارتی د ناڤا ئیراقێ دا هەیە، هەروەسا هێزێن حەشدا شەعبی كو ل گەلەك جهێن ئیراقێ ب ئازادی دلڤن، بووینە فاكتەرەكێ نە ئارامیێ. د ڤێ رەوشێ دا، دا بێخستنا چەكێ پێشمەرگەی، دێ قەوارێ هەرێمێ بئێخیتە د مەترسیەكا راستەوخۆ دا و دێ دەرفەتێ دەتە دوژمنان كو ب ساناهی ل سەر هەرێمێ پەیدا ببن.
ل ڤێرێ دڤێت سەركردەیێن مە ب هەموو رەنگەكێ و ب رژدی ل دژی ڤێ داخوازێ راوەستن. قەوارەیێ هەرێما كوردستانێ، یێ كو ب خوونا هزاران شەهیدان هاتیە ب دەستڤە ئینان، ب چ رەنگەكێ نابیت ببیتە قوربانییا ململانێن سیاسی یێن بەغدا. پێشمەرگە ب تنێ هێزەكا پاراستنێ نینە، بەلكو رەمزا بوونا مە و شێوازێ ژیانا مە یێ ئازادە. هەرێمەكا بێ هێز، هەرێمەكا بێ سەروەرە و پێشمەرگەیەكێ بێ چەك، واتە ڤەكرنا دەرگەهێ ژ ناڤبرنا دستكەفتێن دەهێن سالان.
دڤێت هەموو ئالیێن سیاسی یێن كوردستانی ل سەر ڤێ پرسێ هەلوەستەكێ ئێكگرتی و توند هەبیت. نابیت هیچ سیاسیەك یان ئالیەك یاریێ ب ئاسایشا هەرێمێ بكەت. پاراستنا چەكێ پێشمەرگەی، پاراستنا ئاخێ، پاراستنا مال و مالباتێ، و پاراستنا ئاییندێ زارۆكێن مە یە. سەركردایەتیا كوردستانی دڤێت ب وێ چەندێ رازی نەبن كو پێشمەرگە بهێتە لاوازكرن، چنكۆ مێژوویا ڤی وەلاتی سەلماندیە كو ب تنێ هێزا پێشمەرگەی دشێت پارێزگەریێ ل ڤێ ئەزموونێ بكەت.
د نها دا، پێدڤیە سەركردە ب تێگەهشتنەكا بلند، وان راستیێن د سەردەست دا ل بەرامبەر گڤاشتنێن بەغدا بئێخنە د تەرازیەكێ دا و رێ نەدەن قەوارەیێ مە ب هیچ رەنگەكێ بكەڤیتە د مەترسیێ دا. بێگومان، پێشمەرگە دێ مینیت قەلغانا مە و پاراستنا چەكێ وێ، ئەركەكێ نیشتیمانی یێ پیرۆزە ل سەر ملێن هەر كوردەكێ دلسۆز.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%d9%80%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d9%86%d8%a7-%da%86%d9%80%db%95%d9%83%d9%80%db%8e-%d9%be%db%8e%d8%b4%d9%85%db%95%d8%b1%da%af%d9%80%db%95%db%8c%d8%9b-%d9%82%d9%80%db%95%d9%84%d8%ba%d8%a7/264427/feed/ 0 بنەمایێ ئاڤاكرنا كەساتیا سەركەفتی https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%d9%86%db%95%d9%85%d8%a7%db%8c%db%8e-%d8%a6%d8%a7%da%a4%d8%a7%d9%83%d8%b1%d9%86%d8%a7-%d9%83%db%95%d8%b3%d8%a7%d8%aa%db%8c%d8%a7-%d8%b3%db%95%d8%b1%d9%83%db%95%d9%81%d8%aa%db%8c/264425/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%d9%86%db%95%d9%85%d8%a7%db%8c%db%8e-%d8%a6%d8%a7%da%a4%d8%a7%d9%83%d8%b1%d9%86%d8%a7-%d9%83%db%95%d8%b3%d8%a7%d8%aa%db%8c%d8%a7-%d8%b3%db%95%d8%b1%d9%83%db%95%d9%81%d8%aa%db%8c/264425/#comments Wed, 17 Jun 2026 21:55:31 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=264425 عەیشا عەجیب عمر

ڕێز ل خۆ گرتن ئێك ژ تایبەتمەندیێن هەرێ گرنگ یێن مرۆڤانە، ژ بەر كو ئەو مرۆڤێ ڕێزێ ل خۆ دگرتن دشێت ڕێزێ ل یێن بەڕانبەری خوە ژی بگرت، چونكی ڕێزگرتن ل خۆ ڕامانا باوەری ب شیانێن خوە بوونە، ئەڤ ژیانا نوكە ئەم تێدا دژین، ژیانەكە هەمی جۆرێن مرۆڤان تێدا دژین هەنە، بەلێ پا هەمی چێكریێن خودێ ژی وەكی ئێك نەهاتینە ئافراندن، د ڤێ دونیایێ دا مرۆڤێن باش و خراب لێ دژین هەنە، من ڤێت پتر ئاماژێ ل سەر ڤێ چەندێ بدەمە دیاركرن.
ڕێزگرتن ل خوە نەتنێ ب گۆتنانە، لەوڕا د كریاران دە ژی دهێتە نیشاندان، وەك: ڕاستگۆیی، بجه ئینانا سۆزان، هەلبژارتنا هەڤالێن باش و دویر كەتن ژ كریارێن خەلەت، …هتد، ئەڤە هەموو دبنە هاریكار كو د ژیانەكا ئارام و سەركەفتی دا بژی.
كەسایەتی و سەركەفتن كۆمەك تایبەتمەندی و ڕەفتارێن كو هاریكاریا مرۆڤ دكەت د ژیانێ دا بسەركەڤین و بگەهینە ئارمانجێن خوە، كەسایەتییا مرۆڤان گرانتر و بهاترین تشتە، بەلێ ئەگەر تۆ چەند خۆدان پۆست و پلە بی چەند تە پارە و مال و ملكێ دونیاییێ ژی هەبیت بزانە ڕۆژەك دێ هێت ئەڤ چەندە دێ هەموو مرۆڤان ژ ڤێ چەندێ هوشیار كەت ژ بلی كەسایەتییا تە، ئەو ئارامییا مێشكی، بەختەوەری و باوەرییە بۆ هەموو كەسان.
د ڤێ چەندێ دا ژی ڕێز ل خوە گرتن دبتە بنەمایێ دروستبوونا جڤاكەكێ ساخلەم، دەمێ كو ئەو كەسێ ڕێزێ ل خوە بگرن جڤاك د ئاشتی و ڕێكۆپێكی دە بەرەف پێش ڤە دچیت، چونكی دەمێ ڕێز د ناڤا جڤاكی دا پربیت شەرو ئاریشە كێم دبن، هەمی دەما دبیتە هاریكار بۆ پاراستنا ڕەوشت و ڕاستگۆیی و دادپەروەری ل ناڤ جڤاكی دا.
كەسایەتی و سەركەفتن دوو تێگەهێن گرنگ یێن هەڤدو تەمام دكەت، كەسایەتی ڕێبەریا سەركەفتی دكەت سەركەفتن ژی، كەسایەتیێ پێش دئێخە، كەسێ ب باوەری خۆدان كار و ڕێز بهانە، هەم د ژیانا خوەدا و هەم ژی د جڤاكی ژی دە و ئەو كەس دبنە ئاڤاكەر بۆ نڤشێ داهاتی دا.
ئەگەر ئەم سەحكەنە ولاتێن پێشكەفتی یێن وەك ئەمریكا، كو نوكە سەروەریێ ل هەمی جیهانێ دكەت، دێ بینین كا چاوا خەلكێ وان ژ هەمی نەتەوەیان و ڕەگەزان ب ئێك چاڤ سەحدكەنە ئێكودو، چونكی ل وێرێ سیستەم بهایێ مرۆڤی ل سەر بنەمایێ كار و شارەزایی و داهێنانێ و پێنگاڤێن وێ دیار دكەت، نە ل سەر چاڤلێكرن ب ناڤ و بنەمال و عەشیرەتێ یە، ل وێرێ كەس خۆ ژ یێ دی مەزنتر نابینیت، بێ كو ئێك خۆ ژ یێ دی مەزنتر بكەت یان خۆ ژی كێمتر دبینیت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%d9%86%db%95%d9%85%d8%a7%db%8c%db%8e-%d8%a6%d8%a7%da%a4%d8%a7%d9%83%d8%b1%d9%86%d8%a7-%d9%83%db%95%d8%b3%d8%a7%d8%aa%db%8c%d8%a7-%d8%b3%db%95%d8%b1%d9%83%db%95%d9%81%d8%aa%db%8c/264425/feed/ 0 پەیاما رەنگڤەدانێ‌ یا كولتووركرن و خوەزاییا فێستیڤالا شەل و شەپكان یا جوان و ڕەنگین https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%95%db%8c%d8%a7%d9%85%d8%a7-%d8%b1%db%95%d9%86%da%af%da%a4%db%95%d8%af%d8%a7%d9%86%db%8e%e2%80%8c-%db%8c%d8%a7-%d9%83%d9%88%d9%84%d8%aa%d9%88%d9%88%d8%b1%d9%83%d8%b1%d9%86-%d9%88-%d8%ae%d9%88/264423/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%95%db%8c%d8%a7%d9%85%d8%a7-%d8%b1%db%95%d9%86%da%af%da%a4%db%95%d8%af%d8%a7%d9%86%db%8e%e2%80%8c-%db%8c%d8%a7-%d9%83%d9%88%d9%84%d8%aa%d9%88%d9%88%d8%b1%d9%83%d8%b1%d9%86-%d9%88-%d8%ae%d9%88/264423/#comments Wed, 17 Jun 2026 21:54:18 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=264423 نایف مەحموود

شانازی و ناسنامەیا هەر گەل و نەتەوەیەكێ د جیهانێ دا، ب ڕێیا پاراستنا كولتوور، داب و نەریت و جلێن ڕەسەن دهێتە نیاسین. ل سەر ئاستێ كوردستانێ ژی جل و بەرگێن كوردی نەكو بۆ خۆپاراستنێ یان خۆ جوانكرنێ دهێتە دیتن، بەلكو زمانەكێ بێدەنگە كو مێژوو، ڕەسەناتی و گرێدانا مرۆڤێ كورد ب خاك و سروشتی ڤە گرێددەت. ل دەڤەرا بەهدینان و ب تایبەتی ل باژارێ زاخۆ یێ دێرین و ڕەنگین، فیستەڤالا شەل و شەپكا دەنگڤەدانا خۆ هەیە و د ڕاستی دا بزاڤەكا ستراتیژی و گرنگە بۆ ب كولتووركرن و زیندیكرنا ڤێ ڕەسەناتییا خوەزایی، كو وەك ڕەنگڤەدانەكا زەق یا ڕەنگینی و جوانییا دەڤەرێ خۆ نیشا ددەت، كراسەكێ جوان و قەشەنگ دكەتە بەرێ باژارێ پرا دەلال و خابیر و هیزل و چیایێ خامتیری، ئەڤ چەندە وێ ئێكێ دئینیتە زمان كو خەمخۆرێن ڤی وەلاتی د ئاستێ بەرپرسایەتێ دانە بەرانبەر بلند ڕاگرتنا ڤان جورە چالاكیێن پیرۆز، لەوما د هەمبێزا ڤان فیستەڤالێن دهێنە ئەنجامدان ئاوازێن كەنی و سترانێن شادی و ئازادیێ دهێنە بهیستن كو ژ كویراتیا ڤیانا ڤێ ئاخێ دەردكەڤن. شەل و شەپك هونەرەكێ خوەزایی و شاكارەكێ مەزن و سەنگەینە، ژ بەرهەمێ كەد و ڕەنج و ماندیبوونا دەستێن وان كەسانە یێن قیمەت و بهایێ ڕەساناتی و فولكلۆرێ كوردی دزانن. د ڤێ ڤیستەڤالێ دا، ئەڤ جلوبەرگە وەك شانازییەكا نەتەوەیی دهێنە نمایشكرن، دەمێ گەنج و مەزنێن دەڤەرێ ب شەل و شەپكێن خوە یێن ڕەنگاوڕەنگ و ڕەسەن ڤە دناڤ جادە و كولانێن باژێڕی دا دهێن و دچن، ئەڤە دبیتە دیمەنەكێ سەنجڕاكێش و خەملەكا جوان ب سەر سیمایێ باژێڕی د ئینن و خەلاتەكێ مەزن پێشكێشی ناڤودەنگیا كوردستانێ دكەت، ئەڤ چەندە نیشا مە ددەت كو ل بەركرنا جلێن كوردی د هەلكەفت و بیرەوەری و سەرسال و جەژنان دا ساخكرن و زیندیكرنەڤەیا ڤی فولكلۆریە، ئەڤ چەندە سیمایێ وەلاتی د دەولەمەندیا ڕەسەناتی و خوەزاییێ نیشا بیانیان ددەت. گێڕانا ڤان جۆرە فیستەڤالان بۆ پاراستنا كولتوور و دابونەرتێن كوردی گەنجینەیەكا مەزنە بۆ ڕێزگرتن و گرنگی دان ب سامانێ نەتەوەیەكێ كەڤن و دێرین، ڤێجا ئەنجامدانا ڤان فیستەڤالا وەك پرەكا ئاڤاكەرە د ناڤبەرا بووری و داهاتی دا. ب كولتووركرنا شەل و شەپكا و جلێن كوردی ب ڕێیا فیستەڤالەكا گشتی، پەیامەكا ڕۆنە بۆ نفشێ نوو كو ناسنامەیا خۆ یا نەتەوەیی ژبیر نەكەن، چونكی د سەردەمێ جیهانگیری و تێكەلبوونا جلێن جۆراوجۆر دا، مەترسی ل سەر جلێن ڕەسەن هەیە كو بهێتە پشتگوه هاڤێتن و گرنگی پێ نەهێتەدان، لێ ئەڤ جۆرە چالاكییە مێژوویێ زیندی دكەن و تۆزێ ژ سەر شاكارێن كەڤن یێن دەڤەرێ ڕادكەن و نویاتیەكێ پەیدا دكەن. باژارێ زاخۆ ژی ب سروشتێ خۆ یێ چیا و ڕووبار و (پرا دەلال) ڤە هەمی وەختا ناڤەندەكا جوانیێ بوویە، وەختێ ئەڤ سروشتە دگەل ڕەنگینییا شەل و شەپكێن كوردی یێن شین، خەمری، ئاڤی، و مەخمەلی و….هتد دبنە یەك، تابلۆیەكی هونەری یێ گەلەك بالكێش كو چ وێنەكێش نەشێت ب دووری وەسفا ڤی دیمەنێ قەشەنگ بكەن، هینگێ ئەڤە دبیتە ڕەنگڤەدانەكا مەزن ل سەر پیتەدان و بەردەوامیێ ب ڤان چالاكیان. ژ بلی نمایشكرنێ ئەڤ فیستەڤالە خزمەتا دەربڕینا هەستێن نیشتمانپەروەری دكەت، ڤێجا دەمێ دیلانێن كوردی ل بەر دەنگ ئاوازێن سترانێن ڕەسەن دهێنە كرن، ل وی دەمی دیمەنەكێ گشتی یێ پڕی ژیان، ئاشتی و جوانیێ پێشكێش دكەن كو ڕەنگڤەدانا پێكڤەژیان و ڕەسەناتیا مرۆڤێ كوردی یە ل سەر ڤێ ئاخێ و پاشی خریقێن دكەڤنە جەستەیێ ڤی نیشتمانی و مرۆڤ هەست ب هەبوونەكا مەزن دكەت. هەلبەت ڕەوایە بێژین دەما كو خەلك ژ نێزیك و دوور پشكدار دبن د ڤێ كەڕنەڤالا پیرۆز دا ب كولتووركرن و پاراستنا ڤێ ڕەسەناتیا خوەزایی دبیتە سەروەریەكا مەزن بۆ نەتەوا كورد دناڤ ملەتێن بیانی دا و كوردستان مینا بووكەكا جوان و قەشەنگ دهێتە دیتن.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%95%db%8c%d8%a7%d9%85%d8%a7-%d8%b1%db%95%d9%86%da%af%da%a4%db%95%d8%af%d8%a7%d9%86%db%8e%e2%80%8c-%db%8c%d8%a7-%d9%83%d9%88%d9%84%d8%aa%d9%88%d9%88%d8%b1%d9%83%d8%b1%d9%86-%d9%88-%d8%ae%d9%88/264423/feed/ 0 دپلۆمـاسـیا پـاڕالێل یا حـوكمەتـا هەرێما كـوردستانـێ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%d9%be%d9%84%db%86%d9%85%d9%80%d8%a7%d8%b3%d9%80%db%8c%d8%a7-%d9%be%d9%80%d8%a7%da%95%d8%a7%d9%84%db%8e%d9%84-%db%8c%d8%a7-%d8%ad%d9%80%d9%88%d9%83%d9%85%db%95%d8%aa%d9%80%d8%a7-%d9%87%db%95/264421/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%d9%be%d9%84%db%86%d9%85%d9%80%d8%a7%d8%b3%d9%80%db%8c%d8%a7-%d9%be%d9%80%d8%a7%da%95%d8%a7%d9%84%db%8e%d9%84-%db%8c%d8%a7-%d8%ad%d9%80%d9%88%d9%83%d9%85%db%95%d8%aa%d9%80%d8%a7-%d9%87%db%95/264421/#comments Wed, 17 Jun 2026 21:53:36 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=264421 عومران میكائیل

دپلۆماسیەتا پاڕالێل زێدەتر وەك دپلۆماسیەتا نەدەولەتی یان یا هەرێمی دهێتە نیاسین ڕەنگڤەدانا بزاڤێن حوكمەتا هەرێمێ یە بۆ دیاركرنا پێگەهێ خۆ ل سەر ئاستێ نیڤدەولەتی جودا ژ دپلۆماسیەتا فەرمی یا دەولەتا ئیراقێ.
د سیستەمێ نیڤدەولەتی یێ سەردەم دا دەولەت ئێدی بتنێ ئەكتەر نینن د دارشتنا پەیوەندیێن دەرڤە دا هەرێمێن فیدراڵی و كیانێن نەدەولەتی بزاڤێ دكەن رۆڵەكێ دیار بگێڕن بۆ پاراستنا بەرژەوەندیێن خۆ یێن ئابووری و سیاسی و كولتووری هەرێما كوردستانێ وەكی كیانەكێ دەستووری د ناڤ دەولەتا ئیراقێ دا نموونەكا دیار و سەركەفتی یا بكارئینانا دپلۆماسیەتا پارالێل ئەڤ جۆرە دپلۆماسیەتە هاتیە كێشان وەك رێكەكا دیار دگەل دپلۆماسیەتا بەغدا دا كو بشێت دەنگێ گەلێ كورد بگەهینتە ناڤەندێن بڕیاربدەست ل جیهانێ و پاراستنێ ل قەوارەیێ خۆ یێ سیاسی بكەت دپلۆماسیەتا پارالێل تێگەهەكێ زانستیێ پەیوەندیێن نیڤدەولەتی یە كو تێدا حوكمەتێن خۆجهی یان هەرێمی ب سەربەخۆیی پەیوەندیان دگەل دەولەتێن بیانی ڕێكخراوێن نیڤدەولەتی و كۆمپانیێن فرەنەتەوەیی گرێدەن بێی كو ب تەمامی پشت ب دپلۆماسیەتا فەرمی یا پایتەختی ببەستن بۆ هەرێما كوردستانێ ئەڤ دپلۆماسیەتە ل سەر چەند بنەمایێن سەرەكی دیار بوو، هەروەسا ڤەكرنا فەرمانگەها پەیوەندیێن دەرڤە (DFR) و نوونەراتیێن هەرێمێ ل پایتەختێن گرنگ یێن جیهانێ (وەك واشنتۆن و لەندەن و پاریس و برۆكسل) و كونسولخانێن بیانی ل هەولێرێ زێدەتر ژ ٣٠ كونسولخانە و نوونەراتیێن دیپلۆماسی یێن دەولەتێن زلهێز و هەرێمی ل پایتەختێ هەرێمێ هەنە هەرێما كوردستانێ شیایە دپلۆماسیەتا خۆ یا پارالێل د چەند بوارێن جودا دا گەشە بكەت و ژ گرنگترینیان ئەڤەنە
١- دپلۆماسیەتا ئابووری و وزێ
هنارتنا پترۆلێ‌ و غازا سروشتی ل هەرێمێ مەزنترین كەرەستێ دپلۆماسی بوو د دەستێ هەولێرێ دا گرێبەستێن ئاشكرا دگەل كۆمپانیێن مەزن یێن جیهانی (وەك ئێكسۆن مۆبیل رۆزنەفت و تۆتاڵ) شیان پێگەهەكێ ئابووریێ سەربەخۆ بدەنە هەرێمێ كو وەرگێڕا بۆ پشتگیریەكا سیاسی یا نیڤدەولەتی.
٢- دپلۆماسیەتا سەربازی و ئەمنی
پشتی سالا ٢٠١٤ێ و د شەڕێ دژی چەكدارێن داعش دا دپلۆماسیەتا هەرێمێ خۆهاڤێتنەكا مەزن یا جۆری ب خۆڤە دیت هێزێن پێشمەرگەی وەك هێزەكا شەرعی و دیار د پاراستنا سەقامگیریا دەڤەرێ دا هاتنە نیاسین ئەڤ چەندە بووە ئەگەرێ هندێ كو سەركردێن جیهانێ (وەك سەرۆكێ فڕەنسا وەزیرێن دەرڤە و بەرگری یێن ئەمریكا و بەریتانیا) راستەوخۆ سەرەدانا هەولێرێ بكەن و ئەڤە ب خۆ لۆتكەیا سەركەفتنا دپلۆماسیەتا پارالێل بوو.
٣- دپلۆماسیەتا گشتی و كولتووری.
بەرچاڤ كرنا هەرێما كوردستانێ وەك دوورگەكا ئارام وجهەك بۆ ئاوارە و پەنابەران (ژ پێكهاتێن جودا یێن ئایینی و نەتەوەیی وەك كریستیان و ئێزدی) وێنەكێ ئەرێنی پێشكەشی جیهانێ كر پاشی ڕێكخستنا كۆڕبەندێن نیڤدەولەتی یێن ساڵانە (وەك كۆڕبەندێ ئاشتی و سەقامگیریا ڕۆژهەڵاتا ناڤین – MEPS) ل سەر ئاستێ ئەكادیمی و سیاسی پێگەهێ هەولێرێ وەك سەنتەرەكێ دیالۆگێ ل دەڤەرێ بێهێزتر لێ كر
و بوو ئەگەرێ دەستكەفتێن دپلۆماسیەتا پارالێل بۆ كوردستانێ.
ل دەمێن قەیرانێن دژوار دا ب تایبەت پشتی ڕیفراندۆما ٢٠١٧ێ ئەڤ تۆڕە بهێز یا پەیوەندیێن دەرڤە ڕێگر بوو ل ژ ناڤچوونا تەمامی یا قەوارێ هەرێمێ و سەرەدانێن فەرمی یێن سەرۆكایەتیا هەرێمێ و حوكمەتێ بۆ پایتەختێن ئەوروپی و پشكداریكرن د كۆنفرانسێن جیهانی دا وەك كۆنفرانسێ ئاسایشا میونشن دانپێدانەكا دی فەرمی یە ب پێگەیێ سیاسیێ هەرێمێ.
د سەر ئە ڤان سەركەفتنان دپلۆماسیەتا هەڤتەریپ یا هەرێمێ ڕووبەڕووی چەند ئاستەنگێن ناڤخۆیی و دەرەكی دبیت حوكمەتا فیدرالی یا ئیراقێ هەردەم ب چاڤەكێ گومانێ سەحدكەتە بزاڤێن دەرڤە یێن هەرێم دكەت و هەول ددەت، ب ڕێیا دادگەها فیدرال و فشارێن دارایی ڕێگریێ ل سەربەخۆیا دپلۆماسی و ئابووری یا هەولێرێ بكەت ب تایبەت د دۆسیەیا فرۆتنا پترۆلێ دا.
هەروەسا وەلاتێن هەرێمی (توركیا و ئیران) هەردەم دپلۆماسیەتا هەرێمێ دئێخنە ل ژێر چاڤدێریەكا توند دا هەر پێنگاڤەكا بەر ب سەربەخۆیا تەمام بچیت ڤە بەرانبەر بۆ دهێتە دانان.
نەبوونا گۆتارەكا نیشتمانیا ئێكگرتی، ل ناڤخۆیا هەرێمێ د ناڤبەرا هێزێن سیاسی دا جاروبار وەسادیار دبیت كو دپلۆماسیەتا هەرێمێ وەك دپلۆماسیەتەكا حزبی دیار بكەت نەكو نیشتمانی كو ئەڤە ژی پێگەهێ هەرێمێ لاواز دكەت.
دپلۆماسیەتا پاڕالێل یا هەرێما كوردستانێ پێدڤی ب ستراتیژیێ یە بۆ مان و پاراستنا دەستكەفتێن گەلێ كورد هەرێم شیایە ب زیرەكی كارتێن هێزێ یێن وەك (وزە و شەڕێ دژی تیرۆرێ و پێكڤەژیانا ئایینی) بكاربینیت بۆ ڕاكێشانا سەرنجا جیهانێ
بۆ پاشەڕۆژێ سەركەفتنا بەردەوام یا ڤێ دپلۆماسیەتێ گرێدایە ب ڕێكخستنا ناڤخۆیی و دروستكرنا دەزگەهێن نیشتمانی یێن دوور و دیتنا هەڤسەنگیەكا هوشیارانە د ناڤبەرا پاراستنا مافێن هەرێمێ و ڕێككەفتنێ دگەل بەغدا ل سەر بنەمایێ دەستووری.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%d9%be%d9%84%db%86%d9%85%d9%80%d8%a7%d8%b3%d9%80%db%8c%d8%a7-%d9%be%d9%80%d8%a7%da%95%d8%a7%d9%84%db%8e%d9%84-%db%8c%d8%a7-%d8%ad%d9%80%d9%88%d9%83%d9%85%db%95%d8%aa%d9%80%d8%a7-%d9%87%db%95/264421/feed/ 0 بلا بۆ قەیرانان ببنە چارەسەری نەك هۆكار؟ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%d9%84%d8%a7-%d8%a8%db%86-%d9%82%db%95%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d8%a8%d9%86%db%95-%da%86%d8%a7%d8%b1%db%95%d8%b3%db%95%d8%b1%db%8c-%d9%86%db%95%d9%83-%d9%87%db%86%d9%83%d8%a7/264414/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%d9%84%d8%a7-%d8%a8%db%86-%d9%82%db%95%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d8%a8%d9%86%db%95-%da%86%d8%a7%d8%b1%db%95%d8%b3%db%95%d8%b1%db%8c-%d9%86%db%95%d9%83-%d9%87%db%86%d9%83%d8%a7/264414/#comments Wed, 17 Jun 2026 21:50:21 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=264414 رەیان شێرزاد

تشتەكی نۆرمالە كو ئەڤ قەیرانە پەیدا ببیت، هەمی نووچەیێن بەرییا هەیامەكێ‌ ددانە دیاركرن كو دێ‌ پاشمایێن ڤی شەڕێ‌ ئەمریكا و ئیرانێ‌ ب ڤی رەنگی رویدەن، لەورا ئەڤە قەیران هات و ب خۆشبەختانە ئاماژە ددەنە دیاركرن كو دێ‌ ل ڤان نێزیكان هێتە چارەسەركرن، دیسا یا باش ئەوە مرۆڤ چاوا خۆ ل گەل قەیرانێ‌ بگونجینیت؟ وان سەرەدەریان بكەت كو زیان لێ‌ نەهێنەكرن، لێ‌ بەرەڤاژی خەلكێ‌ مە ل وەختێ‌ بلندبوونا قەیرانێ‌ پتر خۆ دكەنە هۆكارێ‌ ئالۆزیان، گرۆڤە ژی مە راپۆرتێن پەیامنێرێن خۆ دیتن ل ڤان رۆژان، كو ئەو شۆفێرێن دچوونە پانزینێ‌ پتر ژ دوجاركی قەرباەیێ‌ وێ‌ رێژەیێ‌ بلندبوویە، ئەڤ ژی دبیتە ئەگەر كو قەیران لێكدانی دو ببیتەڤە!. بلا خەلكێ‌ مە هاتنوچوونێن زێدە كێم بكەن ب تنێ‌ كارەكێ‌ فەر نەبیت، گەنج فەرەیێن زێدە نەكەن، هاریكار بن بۆ مال و خێزانێن خۆ. كارێن خۆ بكەنە ئێك، ب هزر و ب پلان دەربكەڤن وەكو خەلكێ‌ وەلاتێن پێشكەفتی، هزرێن خۆ بكەن بەریا كو دەربكەڤن تایبەت ل رێكێن دوور، هاتنوچوونێن فەرمانبەران بلا ل گەل هەڤ دەربكەڤن و …هتد.
ئەڤجا چونكو بلندبوونا بهایێن سۆتەمەنیێ بوویە ئێك ژ بابەتێن هەری پڕ گەنگەشە بوو هەم ل سەرانسەری ئیراقێ‌ و هەم ژی هەرێما كوردستانێ و ل دهۆكێ. شۆفێر، كارگەه و خێزانێن ئاسایی هەمیان هەست ب ڤان ئەنجامان كریە، ژبەركو تێچوونێن بلند یێن سۆتەمەنیێ مەزاختیێن ڤەگوهاستنێ زێدەكرینە و فشار خستیە سەر بودجەیا خێزانان. بۆ گەلەك ژ ئاكنجییێن كو ب ڕێژەیەكا مەزن پشتبەستنێ ل سەر ترومبێلێن تایبەت و مۆلیدەیان دكەن، ئەڤ بابەتە بوویە نیگەرانییەك كو كاریگەریێ ل سەر ژیانا ڕۆژانە دكەت، نەك بتنێ بابەتەكێ ئابووری بیت. هەلبەت نە یا رەوایە خەلكەك هەمی گلەیێ‌ بێخیتە سەر ملێن حوكمەتان چونكو هۆكارێن وێ‌ د جیهانینە ل هەمی دونیایێ‌ بوویە قەیران ژ بەر شەڕێ‌ ئەمریكا ل سەر ئیرانێ‌.
پشكەك ژ ڤێ بلندبوونا دوماهیێ ڤەدگەڕیت بۆ پێشهاتەیێن دەڤەرێ. ژ دەمێ توندبوونا گرژیێن گرێدایی ب ئیرانێ ڤە ل دەستپێكا ئەڤسالە، بازارێن وزەیێ ل سەرانسەری ڕۆژهەلاتا ناڤەڕاست تووشی قووناغێن سەخت بووینە. نیگەرانی ل سەر هنارتنا پەترۆلێ، ڕێڕەوێن ڤەگوهاستنێ و تێكچوونا دابینكرنێ بووینە ئەگەرێ هندێ كو بهایێن سۆتەمەنیێ جێگیر نەبن و بازارێن نێڤدەولەتی ب لەز ل دژی هەر پێشهاتەكا نوو دەنگڤەدانێ دكەن. وەك ئەنجامەك، كاریگەرییا وان ڕوودانێن كو ل دەرڤەی دەڤەرێ ڕووددەن، ژ لایێ بكارهێنەرێن خۆجهی ڤە هاتیە هەستپێكرن.
ئاریشەیێن دابینكرنێ ژی ڕۆلەك هەبوویە. د دەستپێكا ئەڤسالە دا، هێرشێن ل سەر ژێرخانا وزەیێ ل هەرێمێ‌ بۆ قووناغەكا دەمەكێ بەرهەمئینانا پەترۆلێ پەكخست، د هەمان دەم دا كێمییا غازا شل كاریگەری ل سەر خێزان و كارگەهان كر. د هەیڤا ئادارێ دا، بەرهەمئینان ل كێلگەها پەترۆلێ یا HKN نێزیك سەرسینكێ هاتە ڕاگرتن پشتی هێرشەكا دروونی، كو ئەڤ چەندە لاوازییا ژێرخانەیا وزەیێ بەرانبەر نەبنە جێگیریا دەڤەرێ دیار دكەت.
د هەمان دەم دا، كێمبوونا غازا شل (LPG) كاریگەری ل سەر هەولێرێ‌ و دهۆكێ كر پشتی كو دابینكرنا ڕۆژانە یا بۆ هەردو پارێزگەهان هاتبوو تەرخانكرن هاتیە ڕاگرتن. ل دویڤ ڕاپۆرتان، كێمبوونا غازا بەردەست بوویە ئەگەرێ بلندبوونا بهایان و كێمبوونێ كو ڕاستەوخۆ كاریگەری ل سەر مال و چالاكیێن بازرگانی كریە. ئەگەر دابینكرن د ناڤەڕاستا هەیڤا ئایارێ دا دەستپێكرەڤە، بەلێ كاریگەریێن وێ تێكچوونێ هێشتا ل سەرانسەری بازاری د دیاربوون.
بازرگانیێن بچووك د ناڤ وان دا بوون یێن كو پترین كاریگەری ل سەر هاتیەكرن. سەمۆنخانە، چایخانە، كۆمپانیێن ڤەگوهاستنێ و شۆفێرێن تەكسیان ڕووبەڕووی زێدەبوونا تێچوونێن كارپێكرنێ بووینە. هندەك ژ خۆدانێن فڕنەیان ل دەڤەرێ دیاركرینە كو ژبەر بلندبوونا بهایێن سۆتەمەنیێ و كێمییا دابینكرنێ، ژ غازێ گوهۆڕینە بۆ دارێن سۆتنێ. ئەڤ جۆرە گوهۆرینە دیاردكەن كا چاوا بلندبوونا تێچوونێن وزێ د شیان دایە كو كاریگەریێ نەبتنێ ل سەر كارێن خۆ بكەت، بەلكو ل سەر بهایێ وان كەلوپەل و خزمەتگوزارییان ژی یێن كو بكارهێنەر ڕۆژانە پشتبەستنێ ل سەر دكەن.
ئابووریناس زۆرجار ئاماژێ ب هندێ ددەن كو بهایێن سۆتەمەنیێ ژ لایێ هندەك ژ فاكتەرێن خۆجهی و نێڤدەولەتی ڤە كاریگەرییان ل سەر دكەن. ئاستێن بەرهەمئینانێ، تێچوونێن ڤەگوهاستنێ، هەڤڕكیێن دەڤەرێ و بهایێن جیهانی یێن پەترۆلێ رۆلێ‌ خۆ د گوهۆرینان دا هەیە. ژبەركو بازارێن وزێ پێكڤە گرێداینە، ئەو ڕویدانێن كو سەدان یان تەنانەت هزاران كیلۆمەتران دوور ڕویددەن، دكارن ل دوماهیێ كاریگەریێ ل سەر بهایان ل وێستگەهێن سۆتەمەنیێ یێن خۆجهی بكەن.
بۆ گەلەك ژ ئاكنجییان، ئەڤ بابەتە ژ وی بهایێ دەردكەڤیت كو ل سەر پۆمپا بەنزینێ دیاردكەت. تێچوونێن سۆتەمەنیێ كاریگەریێ ل سەر ڤەگوهاستنێ، بهایێ خوارنێ و مەزاختیێن وان كاران دكەن یێن كو پشتبەستنێ ل سەر وزەیێ دكەن. هەتا ئەو دەمێ سەخت یێن دەڤەرێ و نیگەرانیێن دابینكرنێ بەردەوام بن، چاڤەڕێیە كو بهایێن سۆتەمەنیێ وەك ئێك ژ بابەتێن ئابووری یێن كو پتر چاڤدێری ل سەر دهێتەكرن بمینیت، یێ كو كاریگەریێ ل سەر ژیانا ڕۆژانە ل دهۆكێ و سەرانسەری هەرێما كوردستانێ دكەت. بەلێ‌ چاڤدێرێن گەشبین پترن، كو ئەڤ رەوشە ژی هەتا هەتایێ‌ نامینیت و دێ‌ ئەڤ دونیایە هەمی ل سەر راوەستن كو بهێتە چارەسەركرن و ئەڤە نە دوماهیا دونیایێ‌ یە.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%d9%84%d8%a7-%d8%a8%db%86-%d9%82%db%95%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d8%a8%d9%86%db%95-%da%86%d8%a7%d8%b1%db%95%d8%b3%db%95%d8%b1%db%8c-%d9%86%db%95%d9%83-%d9%87%db%86%d9%83%d8%a7/264414/feed/ 0