Rojnameya Evro » گۆتار https://rojnameyaevro.com/ku Thu, 05 Nov 2026 10:04:28 +0000 ar hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.0.38 ژن و ته‌كنۆلۆژيایا ناڤ مالێ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%98%d9%86-%d9%88-%d8%aa%d9%87%e2%80%8c%d9%83%d9%86%db%86%d9%84%db%86%da%98%d9%8a%d8%a7%db%8c%d8%a7-%d9%86%d8%a7%da%a4-%d9%85%d8%a7%d9%84%db%8e/273207/ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%98%d9%86-%d9%88-%d8%aa%d9%87%e2%80%8c%d9%83%d9%86%db%86%d9%84%db%86%da%98%d9%8a%d8%a7%db%8c%d8%a7-%d9%86%d8%a7%da%a4-%d9%85%d8%a7%d9%84%db%8e/273207/#comments Thu, 05 Nov 2026 10:04:28 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=273207 نيرۆز مه‌سعوود عه‌لى

د دیرۆکا مرۆڤایەتیێ دا، رۆلێ ژنێ د ناڤ مالێ دا ئێک ژ ئەرکێن هەرە گران و ماندێکەر بوویە. ل جیهانێ ب گشتی و ل جڤاکێ کوردی و هەرێما کوردستانێ ب تایبەتی، ژنێ دەمژمێرێن درێژ ژ ژیانا خۆ ب رێڤەبرنا کارێن ناڤ مالێ ڤە دەرباز دکر؛ ژ شوشتنا جلكان ب دەستان، ئامادەکرنا خوارنێ ب رێيێن کەڤن، پاقژکرنا بەردەوام، و خزمەتکرنا خێزانێ. ئەڤ کارێن رۆژانە هەمی وزە و شیانێن ژنێ دبرن و دەلیڤەیا هزرکرن ل پێشڤەچوونا کەسی، خاندن، و کارکرنا ل دەرڤەی مالێ ل دەف کێم دکر یان ژی دکرە مەحال.
لێ د گەل شۆرەشا پیشەسازی و پێشکەفتنا ب لەز یا تەکنۆلۆژیا سەردەم، داهێنانا ئامیرێن ناڤ مالێ یێن زيره‌ك وەک جلكشۆ، ئامانشۆ، گێسکێن کارەبایی و زيره‌ك، و ئامیرێن ب لەز یێن چێکرنا خوارنێ، شۆرەشەک د ژیانا رۆژانە یا ژنان دا دروست کر. ئەڤ پێشکەفتنە ب تنێ ئاسانکارییا فیزیکی نەبوو، بەلکو دەستکەفتەکێ مەزنێ جڤاکی بوو. ئەو کارێن بەری نها رۆژەکا تەمام ژ دەمێ ژنێ دگرت، نوکە ب گڤاشتنا ب تنێ ل سەر دوگمەیەکێ دهێنە ئەنجامدان. ئەڤ کارئاسانییە بووە ئەگەرێ ڤەگەراندنا سەدان دەمژمێران بۆ ژنێ، کو شیا دەمێ زێدە نە ل ناڤ گێله‌شۆكا کارێ گران یێ بێ دووماهی، بەلکو بۆ مەرەمێن پتر بەرهەمدار بکاربینیت.
ل هەرێما کوردستانێ، ئەڤ گوهۆڕینە کاریگەرییەکا مه‌زن و دیار دروست کر. د جڤاکێ کوردی یێ کەڤن دا، ژ بەر دابونەریتان و پشتبەستنا تەمام ل سەر رۆلێ تەقلیدی یێ ژنێ، رێگریێن مەزن ل هەمبەر دەرکەفتن و کارکرنا وێ هەبوون. جڤاکی ژن تەنێ د چارچووڤێ مال و خودانکرنا خێزانێ دا ددیت، چونکی ئەنجامدانا وان ئەرکان دەمێ چ کەسێ دی نەدهێلا. لێ ئەڤرۆ، ڤەبوونا جڤاکی و دەستکەفتێن تەکنۆلۆژیایێ رێکخۆشکەرێن سەرەکی بوون بۆ شکاندنا وان بەربەستان. دەمێ تەکنۆلۆژیایێ کارێ ناڤ مالێ ب ساناهی کری، ئەڤرۆ ژنا کورد ژ قەفەسا کارێن بێ ئالاڤ هاتە دەرێ و کەشەکێ نوو بۆ پەیدا بوو.
ئێک ژ مەزنترین مفایێن ڤى دەم ڤەگەراندنێ ئەوە کو دەلیڤە بۆ ژنێ دروست بوو زێدەتر گرنگیێ بدەتە پەروەردەکرنا زارۆيێن خۆ ب شێوازەکێ هۆشیارانە و سەردەمیانە، نەک ب تنێ ب شێوەیەکێ ماددی یێ خزمەتکرنێ. زێدەباری ڤێ چەندێ، ژنێ شیان پەیدا کرن کو کار ل سەر پێشڤەبرنا شیانێن خۆ یێن هزرى، خواندنا بلند، و ئاڤاکرنا کەساتییا خۆ یا سەربەخۆ بکەت.
ئەڤرۆ ل کوردستانێ، ئەم د بینین ژن د هەمی واران دا مل ب ملێ زەلامی کار دکەت؛ د زانکۆیان، کەرتی ساخلەمیێ، کارگێری، رەوشەنبیری، و بازرگانیێ دا. دەستکەفتێن تەکنۆلۆژیایێ سەلماند کو دەمێ ژن ژ بارگرانییا نەپێدڤی یا ناڤ مالێ ئازاد دبیت، دەستهات و شیانێن وێ یێن ئاڤاکرنا وەلات و جڤاکی چ کێمتر نینن ژ یێن زەلامی، و ئەڤ پێنگاڤە بوویە بنەمایەکێ ب هێز بۆ جڤاکەکێ ساخلەم و پێشکەفتی.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%da%98%d9%86-%d9%88-%d8%aa%d9%87%e2%80%8c%d9%83%d9%86%db%86%d9%84%db%86%da%98%d9%8a%d8%a7%db%8c%d8%a7-%d9%86%d8%a7%da%a4-%d9%85%d8%a7%d9%84%db%8e/273207/feed/ 0 گوھۆڕینا بهایێ دۆلاری چاوا كاریگەریێ ل سەر شیانا كڕینێ ل دەف وەلاتیێن هەرێما كوردستانێ دكەت؟ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%af%d9%88%da%be%db%86%da%95%db%8c%d9%86%d8%a7-%d8%a8%d9%87%d8%a7%db%8c%db%8e-%d8%af%db%86%d9%84%d8%a7%d8%b1%db%8c-%da%86%d8%a7%d9%88%d8%a7-%d9%83%d8%a7%d8%b1%db%8c%da%af%db%95%d8%b1%db%8c%db%8e/273134/ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%af%d9%88%da%be%db%86%da%95%db%8c%d9%86%d8%a7-%d8%a8%d9%87%d8%a7%db%8c%db%8e-%d8%af%db%86%d9%84%d8%a7%d8%b1%db%8c-%da%86%d8%a7%d9%88%d8%a7-%d9%83%d8%a7%d8%b1%db%8c%da%af%db%95%d8%b1%db%8c%db%8e/273134/#comments Wed, 04 Nov 2026 10:47:49 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=273134 حسێن ئەحمەد حسێن پێداوی

بهایێ گوهۆرینا دۆلارێ ئەمریكی ل بەرامبەر دینارێ ئیراقی د ٢٠ سالێن دوماهیێ دا (ژ سالا 2006ێ هەتا ئەڤرۆ) گوهۆرینێن بنەڕەتی ب خۆڤە دیتینە، كو گرێدایی سیاسەتێن دراڤی یێن بانكا ناڤەندی یا ئیراقی، و وەرگەریانێن سیاسی و ئەمنی و قەیرانێن بهایێ نەفتێ یێن جیهانی نە. ئەڤێ رێڕەوێ كاریگەرییێن كویر و راستەوخۆ ل سەر ئاڤاهیێ ئابوورییا ئیراقێ ب گشتی و ل سەر هەرێما كوردستانێ ب تایبەتی هێلاینە و ب مەرەما كویربوونێ د ڤێ بابەتی دا، دێ بەحسێ ڤان تەوەرێن ل خوارێ ھێتە كرن:
ئێك: دیارترین قۆناغ و گوهۆرینێن بهایێ دۆلاری ل ئیراقێ (د ماوێ ٢٠ سالێن دوماهێ دا)، ئەڤەنە:
1 – ماوێ (2006 – 2014): ب قۆناغا جێگیرییا رێژەیی و پێنگاڤا مەزن یا نەفتێ دهێتە بناڤكرن، و د ڤی ماوەی دا، بهایێ گوهۆرینێ ب شێوەیەكێ بەرچاڤ د ناڤبەرا 1,150 بۆ 1,200 دیناران بۆ هەر دۆلارەكێ جێگیر بوو، چونكی بانكا ناڤەندی یا ئیراقی د بكارئینانا (مەزادێ دراڤی) دا یا سەركەڤتی بوو، كو ب وێ زێدەهییا دارایی یا مەزن هاتبوو پشتەڤانیكرن یا ژ بلندبوونا بهایێ نەفتێ ل جیهانێ پەیدابووی، بۆ جێگیركرنا بهایێ دیناری و كێمكرنا هەلئاوسانێ.
2 – ماوێ (2015 – 2020): ب قەیرانا هەڕفتنا بهایان و فشارێن دارایی دهێتە ناڤكرن و ل گەل هەڕفتنا بهایێ نەفتێ د سالا 2014ێ دا و ئەو شەڕێ ل دویڤ دا هاتی دژی رێكخراوێن تیرۆرستی، پاشەكەڤتێن دراڤێ بیانی كەڤتنە بەر فشارەكا زۆر و ئێكەمین ڤالاهییێن بۆڕسەیان ل سەر بهایێ فەرمی یێ وی دەمی دیاربوون كو د ناڤبەرا 1,182 بۆ 1,190 دیناران بوو.
3 – (كانوونا ئێكێ 2020): ب كێمكرنا فەرمی یا مەزن دهێتە ناڤكرن، و د دوماهیا سالا 2020ێ دا، حوكمەت و بانكا ناڤەندی بڕیارەكا بوێرانە دا ب كێمكرنا بهایێ دیناری ب شێوەیەكێ فەرمی و بلندكرنا بهایێ گوهۆرینا دۆلاری بۆ 1,450 دیناران بۆ هەر دۆلارەكێ (و بهایێ كڕینێ ژ وەزارەتا دارایی بوو 1,460 و بۆ خەلكی نێزیكی 1,470 دیناران)، ئەڤە ژی ب مەرەما روی ب رویبوونا كێماسییا داڕایی یا توند یا ژ ئەگەرێ پەتایا كۆرۆنا و نزمبوونا بهایێ نەفتێ پەیدابووی و پاراستنا پاشەكەڤتێن دراڤێ بیانی.
4 – ماوێ (2023 – 2026): ب قەیرانا پلاتفۆرمێ ئەلكترۆنی و ڤالاهیا بۆرسەیا بەغدا و هەولێرێ دهێتە ناڤكرن و ل گەل توندكرنا چاڤدێرییا نێڤدەولەتی و پابەندبوون ب پێڤەرێن جیهانی (وەكی سیستەمێ پابەندبوونا دارایی یێ جیهانی و پلاتفۆرمێ ڤەگوھاستنا پارەی)، ماوێ نوكە بەرفرەهبوونەكا بەرچاڤ د ناڤبەرا بهایێ فەرمی یێ پەسەندكری (ئەوێ پاشی ل سنوورێ 1,300 جێگیر بووی و دیسا د چارچووڤێ میكانیزمێن فەرمی دا هاتییە گوهۆرین كو نێزیكی 1,500 بۆ 1,520 دینارانە بۆ هەر دۆلارەكێ) و بهایێن د (بۆرسەیێن بەغدا و هەولێرێ) دا دھێنە بكارئینان دیتییە، ئەوێن ب سەركەڤتن و داكەڤتنێ نەدجێگیرن و جاران ژ سنوورێ 166,000 بۆ 173,000 دیناران بۆ هەر 100 دۆلاران دەرباز دبن، ل دویڤ قەبارێ داخوازێ و لڤینا بازرگانیێ.
دو: كاریگەرییا گوهۆرینێن بهایێ دراڤی ل سەر هەرێما كوردستانێ:
ژ بەر كو هەرێما كوردستانێ پشكەكە ژ سیستەمێ دراڤی یێ فیدرالی، ب ھەمان ئەنجامێن گشتی كاریگەر بوویە، ل گەل هندەك تایبەتمەندییێن گرێدایی سرۆشتێ ئابوورییا هەرێمێ یا پشت ب هاوردەكرنێ دبەستیت، وەكی ل خوارێ هاتییە رۆهنكرن:
1 – كێمبوونا شیانا كڕینێ و گیرۆبوونا مووچەیان: كەرتێ كارێن گشتی و كەرتێ حكومی ستوونا سەرەكی یا شیانا كڕینێ ل هەرێمێ دهێتە ھژمارتن. بلندكرنا بهایێ گوهۆرینێ (ب تایبەتی ل گەل بلندبوونا دۆلاری د بۆرسەیا بەغدا و هەولێرێ دا، ئەوا پترییا كەلوپەل و خزمەتگوزارییان د بازارێن ناڤخۆیی یێن هەولێر و سلێمانی و دهۆكێ دا پێ دھێنە بهاكرن) بوو ئەگەرێ كێمبوونا بهایێ راستەقینە یێ مووچەیان، ئەڤێ ژی فشارێن ژیانی یێن بەرفرەهـ ل سەر وەلاتییان دروستكرن.
2 – راوەستیانا بازارێن بازرگانی و بلندبوونا هەلئاوسانێ: هەرێما كوردستانێ ب شێوەیەكێ مەزن پشت ب لڤینا هاوردەكرنا دەرەكی دبەستیت (ب رێكا دەروازێن سنووری) بۆ دابینكرنا پێدڤییێن خۆ یێن كەلوپەلی و خوارنێ و پیشەسازیێ و كێمبوونا بهایێ دیناری و بلندبوونا تێچوونا دۆلاری بوو ئەگەرێ هەلئاوسانا تێچوونێن هاوردەكرنا كەلوپەلان و ژ ئەنجامێ ڤێ چەندێ پێلێن راوەستیانا بازاران و لاوازبوونا لڤینا كڕین و فرۆتنێ پەیدا بوون، ژ بەر خۆدویركرنا بكاربەران ژ كڕینا وان كەلوپەلێن نە پێدڤی.
3 – بەرفرەهبوونا ڤالاهیا بهایان و رەوشا نەدیاربوونا بازرگانی: جوداھییا د ناڤبەرا بهایێن فەرمی یێن بانكا ناڤەندی و بهایێن راستەقینە د بازارێن هەولێرێ دا، بوو ئەگەرێ تێكدانا هژمارێن بازرگانی یێن كۆمپانی و وەبەرهێنەران و پرۆسەیێن بهاكرنێ و پێشكێشكرنا تەندەران یان پلاندانانا درێژخایەن كرنە كارەكێ مەترسیدار، سەرەڕای كاریگەرییا ڤێ چەندێ ل سەر سووڕا ئابووری و پرۆژێن وەبەرهێنانا تایبەت ل هەرێمێ.
4 – فشار ل سەر چینێن لاواز و زێدەبوونا رێژەیێن هەژارییێ: ئەو پێلێن گرانبوونێ یێن ل دویڤ ئێك و هەڤدەم ل گەل وەرگەریانێن بهایێ گوهۆرینێ، بوونە ئەگەرێ پالدانا چینێن نوی بەرەڤ هێلا هەژارییێ، ب تایبەتی خودانێن كارێن ئازاد، ئەوێن داهاتێن وان رۆژ ب رۆژ ب رەوشا جێگیرییا ئابووری یا گشتی كاریگەر دبن.
سێ: گرنگترین رێككارێن حوكمەتا هەرێما كوردستانێ:
حوكمەتا هەرێما كوردستانێ رێككارێن ل خوارێ ئەنجامداینە:
1 – لایەنێن پەیوەندیدار و چاڤدێر ل هەرێما كوردستانێ رەوشا ئامادەباشییا چاڤدێری راگەهاند و قەدەغەیەكا تەمام ل سەر وێ چەندێ سەپاند كو هندەك بازرگان یان دوكان بهایێ كەلوپەل و كالایێن هەلگرتی ب هێجەتا بلندبوونا دۆلاری بلند بكەن، دا كو گەرەنتی بێتە كرن كو قەیران ل سەر كیستێ شیانا كڕینێ یا وەلاتییان نەبیت.
2 – دەستەیا وەبەرهێنانێ یا كوردستانێ چەند پێشنیارێن ب كریار پێشكێشی ئەنجوومەنێ وەزیرێن هەرێما كوردستانێ كرن، ب مەرەما ڤەگوهاستنا مامەلێن دارایی، و قستان، و كرێیێن خانییان، و مامەلێن د ناڤبەرا وەلاتییان و خودانكاران و كۆمپانیێن وەبەرهێنانێ دا، دا كو تنێ ب دینارێ ئیراقی بن.
3 – دوبارە چالاككرن و ئاسانكرنا فرۆتنا دۆلاری ب بهایێ فەرمی بۆ گەشتیاران ل فڕۆكەخانێن هەرێما كوردستانێ.
چار: چ دشیان دایە بلندبوونا بهایان كێم بكەت؟
كۆمەكا رێككاران هەنە كو دشیان دایە هاریكار بن د پاراستنا بكاربەری و جێگیرییا بازاری دا:
1 – چاڤدێریكرنا بازاران و رێگرتن ل دەستكاریكرنێ: ب رێكا دویڤچوونا بهایێن كۆم و كت، و پشتڕاستبوون ژ تێچوونێن راستەقینە یێن هاوردەكرنێ، و لێپرسینەڤە ل گەل حالەتێن قۆرخكاری.
2 – دابینكرنا دۆلاری بۆ بازرگانییا: رەوا ب شێوەیەكێ رێكخستی و كێمكرنا گیرۆبوون و باجێن زێدە یێن نە پێدڤی.
3 – سڤككرنا بارگرانییان ل سەر كەلوپەلێن سەرەكی: وەكی پاشڤەبرنا هندەك باجێن گومرگی یان كێمكرنا وان ب شێوەیەكێ ھزركری.
4 – پشتەڤانیكرنا بەرهەمێ چاندنی یێ ناڤخۆیی: ب رێكا دابینكرنا ئالف و پەین و تۆڤ و پێدڤییان ب بهایێن گونجای، بۆ كێمكرنا پشتبەستنێ ب هاوردەكرنێ.
5 – باشتركرنا تێراكرنا سەبەتەیا خوارنێ و كارتا ئاهێن خوارنێ.
پێنج: ئەرێ دێ بهایێ هەمی كەرەستێن خوارنێ بلند بیت؟
دشێین كەلوپەلان بكەینە دو گرۆپ:
1 – ئەو كەلوپەلێن ب لەز بەر ب بلندبوونێ ڤە دچن: رۆنێن رووەكی یێن هاوردەكری، شەكر، چا، خوارنێن قوتووكری و ھندەك جۆرێن برنجی.
2 – ئەو كەلوپەلێن بهایێ وان گرێدایی نیشادان و داخوازا ناڤخۆیی: سەوزە و فێقی و گۆشت و مریشك و ھێك؛ چونكی ئەڤە ب بھایێ دۆلاری كاریگەر دبن، لێ ب وەرز و بەرهەمێ ناڤخۆیی و تێچوونێن ڤەگوهاستنێ ژی كاریگەر دبن.
شەش: پێشبینی بۆ ماوەیێ بهێت چنە؟
سێ سیناریۆیێن پێشبینیكری ھەنە:
1 – ئەگەر بهایێ دۆلاری جێگیر ببیت: بەلكی بهایێ هندەك كەلوپەلان هێدی هێدی جێگیر ببیت، لێ نە پێدڤییە ل ئاستێن خۆ یێن بەری نوكە بزڤڕن؛ چونكی ڤەگەڕیان پشت ب كێبڕكێ و كۆگە و تێچوونێن جهگرتنێ دبەستیت.
2 – ئەگەر دۆلار دیسا بلند ببیت: ئەگەرێن پێلەكا نوی یا بلندبوونا بهایان زێدە دبن، ب تایبەتی ل دەڤ وان هاوردەكەرێن پێدڤی ب دارا‌ییكرنا بارێن نوی هەی.
3 – ئەگەر دۆلار د بۆرسەیان دا نزم ببیت: بەلكی تێچوونا هاوردەكرنێ بۆ هندەك بازرگانان كێم ببیت، لێ گەهاندنا ڤێ نزمبوونێ بۆ بكاربەری بەلكی دەمەكی ببەت، و بەلكی ب تەمامی ژی چێ نەبیت.
و ل دوماھیێ، گرنگترین ئاریشە، تنێ بلندبوونا دۆلاری ب خۆ نینە، بەلكو بلندبوونا بهایێ خوارنێ یە د دەمەكی دا كو داهاتێ پترییا وەلاتییان ب هەمان رێژە بلند نابیت. لەوما، سەركەڤتنا هەر سیاسەتەكا ئابووری دڤێت ب رادەیا شیانا وێ د جێگیركرنا بهایێ كەلوپەلێن سەرەكی و پاراستنا شیانا كڕینێ یا وەلاتی دا بهێتە پیڤان، نە تنێ ب بهایێ گوهۆرینێ.
* بسپۆرێ داڕایی و بانك

 

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%da%af%d9%88%da%be%db%86%da%95%db%8c%d9%86%d8%a7-%d8%a8%d9%87%d8%a7%db%8c%db%8e-%d8%af%db%86%d9%84%d8%a7%d8%b1%db%8c-%da%86%d8%a7%d9%88%d8%a7-%d9%83%d8%a7%d8%b1%db%8c%da%af%db%95%d8%b1%db%8c%db%8e/273134/feed/ 0 هەڤکێشەیەکا دو سەری و دەرفەتا ژنوو یا لێخۆشبوونا دارایی بۆ گەشەکرنا ئابووری https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%87%db%95%da%a4%da%a9%db%8e%d8%b4%db%95%db%8c%db%95%da%a9%d8%a7-%d8%af%d9%88-%d8%b3%db%95%d8%b1%db%8c-%d9%88-%d8%af%db%95%d8%b1%d9%81%db%95%d8%aa%d8%a7-%da%98%d9%86%d9%88%d9%88-%db%8c%d8%a7-%d9%84/273132/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%87%db%95%da%a4%da%a9%db%8e%d8%b4%db%95%db%8c%db%95%da%a9%d8%a7-%d8%af%d9%88-%d8%b3%db%95%d8%b1%db%8c-%d9%88-%d8%af%db%95%d8%b1%d9%81%db%95%d8%aa%d8%a7-%da%98%d9%86%d9%88%d9%88-%db%8c%d8%a7-%d9%84/273132/#comments Wed, 04 Nov 2026 10:33:41 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=273132 دلۆڤان ئاکرەی

ل دەمەکێ کو هەرێما کوردستانێ د قووناغەکا هەستیار یا ڕێکخستن و ئیدارەدانا گشتگیر دا دەرباز دبیت، ئه‌زموونا بریارا حوکمەتا هەرێمێ بۆ داشکاندنا٥٠٪ یا قەرزێن کارەبێ سەلماند کو سیاسەتێن داڕایی یێن هوشمند دشێن د ئێک دەم دا پشتەڤانییا خێزانان بکەن و داهاتێ گشتی ژی زێدە بکەن. د هەوا داشکاندنا قەڕێن کارەبێ دا؛ زێدەتر ژ ئێک ملیۆن پشکداران ل سەرانسەری هەرێمێ ژ ڤێ داشکاندنێ مفا وەرگرت و ئەڤ بریارە نە بتنێ ببوو هاریکاریەکا مەزن بۆ سڤکكرنا بارێ دارایی ل سەر ملێ وەلاتییان، بەلكو ئەڤە دەرفەتەکا زێڕین بوو بۆ حوکمەتێ دا کو نێزیکی ٥٠٠ ملیار دیناران ژ قەڕزێن کەڤن بۆ ناڤ گەنجینەیا دەولەتێ بزڤڕینیت و ئەڤە میناکەکا دیار یا هەڤکێشەیا مفادار بوونا دوئالی بوو، وەلاتی ژ نیڤا قەرزێن خۆ ڕزگاربوون و حوکمەتێ ژی ڕاستەوخۆ ژێدەرەکێ مەزن ب دەستخۆڤە ئینا و پشتبەستن ل سەر ڤێ سەرکەفتنێ، ئەرکەکێ گەلەک گرنگە ل سەر حوکمەتێ کو ڤێ ئەزموونێ بگەهێنێتە کەرتێن دی یێن ژیانێ و ب جێبەجێکرنا لێخۆشبوون یان داشکاندنەکا دی بۆ قەرزێن دی وەک قەرزێن ئاڤێ و خانووبەران کو بارەکێ گرانە ل سەر ملێن خێزانێن کێم داهات و زێدەباری ڤان سزا و ڕسۆماتێن هاتنوچوونێ، نووکرنا بەلگەنامەیێن ترومبێلان و موهلەتا هاژۆتنێ کو دەلیڤەیێ ددەتە ب هزاران شوفێران ڕەوشا یاسایی یا ترومبێلێن خۆ ڕێکبێخن، کو مفایێن ڤێ پێنگاڤێ بۆ وەلاتی و حوکمەتێ د گرنگن بۆ میناک بۆ وەلاتییان، ژلایەکێ ڤە بارێ ئابووری و فشارا داڕایی ل سەر خێزانان کێم دکەت و دەرگەهەکێ نوو دڤەژینیت دا کو بشێن یاسا و ڕێنماییان ب بێ ڕاوەستیان جێبەجێ بکەن و د هەمان دەم دا بۆ حوکمەتێ کو دێ زێدەتر ژ هزاران ملیار دینارێن ڕاوەستیای و قەرزێن که‌ڤن دێ ڤەگەڕێنە ناڤ سیستەمێ دارایی و بودجەیا گشتی، کو دشێن د پرۆژەیێن خزمەتگوزاری دا بکاربینن و نەهێلانا بارێ گران یێ جودا دبیتە ئەگەرێ پاشەکشەکرنا ئاریشەیێن مەزن یێن یاسایی و کارگێڕی، و باوەریەکا بهێزتر ل ناڤبەرا وەلاتی و دەسەڵاتێ دێ چێکەت. داڕشتنا سیاسەتەکا ئابووری یا ب ڤی ڕەنگی نیشانا تێگەهشتنا کوورە بۆ ئێش و ژیانا وەلاتییان و دەم هاتییە حوکمەتا هەرێما کوردستانێ بریارەکا بوێرانە یا دی بدەت و دەرگەهێ لێخۆشبوونێ بۆ قەرزێن خانووبەران و ئاڤ و سزایێن هاتنووچوونێ ڤەکەت، ژبۆ هندێ هەم ئاریشەیێن ئابووری یێن مەزن بهێنە چارەسەرکرن، و هەم ژی ئابووریا هەرێمێ بگەهێتە ئاستەکێ جێگیرتر و ب وی داهاتی هەم حوکمەت دشێت پرۆژەیێن باشتر و مەزنتر د بیاڤێن جودا دا پێ ئەنجام بدەت و ڤەژاندنەکا مەزنتر و پەیداکرنا دەرڤەتێن کاری یێن زێدەتر پێ پەیدا بکەت.

 

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%87%db%95%da%a4%da%a9%db%8e%d8%b4%db%95%db%8c%db%95%da%a9%d8%a7-%d8%af%d9%88-%d8%b3%db%95%d8%b1%db%8c-%d9%88-%d8%af%db%95%d8%b1%d9%81%db%95%d8%aa%d8%a7-%da%98%d9%86%d9%88%d9%88-%db%8c%d8%a7-%d9%84/273132/feed/ 0 مەترسییا چەکێ بێ مولەت بومبەکا چاندی یە د ناڤ جڤاکێ دا https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%85%db%95%d8%aa%d8%b1%d8%b3%db%8c%db%8c%d8%a7-%da%86%db%95%da%a9%db%8e-%d8%a8%db%8e-%d9%85%d9%88%d9%84%db%95%d8%aa-%d8%a8%d9%88%d9%85%d8%a8%db%95%da%a9%d8%a7-%da%86%d8%a7%d9%86%d8%af%db%8c-%db%8c/273130/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%85%db%95%d8%aa%d8%b1%d8%b3%db%8c%db%8c%d8%a7-%da%86%db%95%da%a9%db%8e-%d8%a8%db%8e-%d9%85%d9%88%d9%84%db%95%d8%aa-%d8%a8%d9%88%d9%85%d8%a8%db%95%da%a9%d8%a7-%da%86%d8%a7%d9%86%d8%af%db%8c-%db%8c/273130/#comments Wed, 04 Nov 2026 10:31:54 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=273130 بیلال ئوسمان ئیسلام

دیاردەیا هەبوونا چەکێ بێ مولەت و بەلاڤبوونا وی د دەستێ وەلاتیان دا، بوویە ئێک ژ مەزنترین گەف و ئاستەنگێن ئەمنی، جڤاکی و دەروونی ل سەر ئارامی و تەناهییا جڤاکی، ئەڤ دیاردەیە نە بتنێ هەڕەشەیە ل سەر ژیانا تاکان، بەلکو بوویە ئەگەرێ پەرەسەندنا تاوانان، کێشەیێن جڤاکی و تۆلڤەکرنێن خێزانی، چەکێ بێ مولەت ژ ئەگەرێ پاشمایێن شەڕێن دەڤەرێ، کولتوورێ شاش و دەستکەفتنا ب ساناهی ل بازاڕێن نەیاسایی د ناڤ مالان دا ماینە و ئەڤ چەندە بوویە ئەگەر کو هەر ناکۆکییەکا بچویک یا جڤاکی بگوهۆڕیتە روودانەکا کوشتنێ یان خوینڕشتنێ، زێدەباری وێ خەم و نەهامەتییا ب ئەگەرێ تەقەیا ئاهەنگان یان بێئاگەهبوونا زارۆیان ل دەمێ دەستکاریێ رووی ددەت، ژ لایەکێ دی ڤە هەبوونا چەکی د دەستێ خەلکی دا سەروەرییا یاسایێ لاواز دکەت و گیانێ تۆلڤەکرنێ دئێخیتە جهێ پەنابرنا بۆ دادگەهان، ژ بەر هندێ پێدڤییە دەزگەهێن ئەمنی ب توندی چاڤدێرییا بازاڕان بکەن، سزایێن گران ل سەر هەلگرتن و بازرگانیکرنا چەکی بسەپینن، و کەمپینێن هۆشیاریێ د ناڤبەرا مالبات، قوتابخانە و دەزگەهێن راگەهاندنێ دا کارابکەن دا کو هزر و باوەرییا پەنابرن بۆ چەکی بنبڕ ببیت، ئارامییا جڤاکی ب چەکهەلگرتنا وەلاتیان ناهێتە پاراستن، بەلکو ب باوەرییا ب یاسایێ و چەسپاندنا دادپەروەریێ دئێتە دەستەبەرکرن، ژ بەر کو هەر پارچە چەکەکێ بێ موولەت، وەک بۆمبەکا چاندییە و چاڤەڕێی دەلیڤەیەکێ یە بۆ تەقینێ . رزگاربوون ژ ڤێ نەهامەتیێ پێدڤی ب شۆڕشەکا هزری و وژدانی یا جڤاکی هەیە، پێدڤییە هەر تاکەکێ جڤاکێ، سەرۆک خێزان، مامۆستا، وتاربێژ و رەوشەنبیر بدەنە دیارکرن کو چەک نیشانا مێرخاسی و زەلامینیێ نینە، بەلکو نیشانا زالکرنا ترسی و تۆندوتیژیێ یە، سەربەرزی و هێزا مرۆڤی د زانست، رەوشت و لێبۆڕینێ دا یە، نە د کلاشنکۆف و دەبانجەیەکێ دا کو بەرهەمێ وێ بتنێ پاشڤەمایین و تۆڵڤەکرنە، هیڤیدارین هەمی لایەک ب خوە دەستپێشخەریێ بکەت و مالێن خوە ژ ڤان بۆمبێن چاندی پاقژ بکەت، دا کو زاڕۆیێن مە د بن سیبەرا ئاشتی و تەناهییێ دا مەزن ببن، نە د ناڤ دەنگێ دڕندانەیێ گولـلە و رۆندكێن پەشیمانیێ دا.

 

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%85%db%95%d8%aa%d8%b1%d8%b3%db%8c%db%8c%d8%a7-%da%86%db%95%da%a9%db%8e-%d8%a8%db%8e-%d9%85%d9%88%d9%84%db%95%d8%aa-%d8%a8%d9%88%d9%85%d8%a8%db%95%da%a9%d8%a7-%da%86%d8%a7%d9%86%d8%af%db%8c-%db%8c/273130/feed/ 0 تەكنەلۆژیایا پەروەردەیێ‌ دەلیڤەیە بۆ پێشكەفتنێ‌ یان مەترسییە ل سەر فێربوونێ؟‌ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%aa%db%95%d9%83%d9%86%db%95%d9%84%db%86%da%98%db%8c%d8%a7%db%8c%d8%a7-%d9%be%db%95%d8%b1%d9%88%db%95%d8%b1%d8%af%db%95%db%8c%db%8e%e2%80%8c-%d8%af%db%95%d9%84%db%8c%da%a4%db%95%db%8c%db%95-%d8%a8/273128/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%aa%db%95%d9%83%d9%86%db%95%d9%84%db%86%da%98%db%8c%d8%a7%db%8c%d8%a7-%d9%be%db%95%d8%b1%d9%88%db%95%d8%b1%d8%af%db%95%db%8c%db%8e%e2%80%8c-%d8%af%db%95%d9%84%db%8c%da%a4%db%95%db%8c%db%95-%d8%a8/273128/#comments Wed, 04 Nov 2026 10:29:51 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=273128 بژار مسەدەق

د سەردەمێ‌ نوكە دا؛ تەكنەلۆژیا بوویە پشكەك ژ ژیانا مە یا رۆژانە، كاریگەریا وێ‌ رۆژ بۆ رۆژ پتر ل سەر جڤاكێ‌ دیار دبیت، ب تایبەتی د وارێ‌ پەروەردێ‌ دا، ل گەل ڤێ‌ گوهۆرینێ‌ پسیار ئەوە ئەرێ‌ تەكنەلۆژیا دشێت پەروەردێ‌ بەر ب پێشڤەببەت؟ بكارئینانا نەدروست دێ‌ ئاراستێ‌ پەروەردێ‌ بەر ب كیڤە بیت؟ رۆلێ‌ مامۆستایی و خێزانێ‌ ل گەل بكارئینانا تەكنەلۆژیایێ‌ چیە؟
پەروەردە پرۆسەیا فێركرنێ‌ یە بۆ بدەستڤەئینانا زانست و بوها و رەوشت و كارامەییان ئامرازەكە بۆ ئامادەكرنا قوتابیان ب باشترین شێوە و پێدڤییەكا جڤاكا مرۆڤییە، قوتابخانە مالا دووێ‌ یە پشتی خێزانێ‌ بۆ فێربوونێ‌، چونكی قوتابی هەناسەیێن زانست و رەوشت و رەفتار و كاڕامەیان د ژینگەها قوتابخانێ‌ دا هەلدگێشیت، تەكنەلوژیا كۆمەكا ئامرازانە هاریكاریا مرۆڤی دكەت ب شێوازەكێ‌ ساناهیتر و ب لەزتر، بكارئینانا زانستی یە بۆ گەهشتن بۆ ئارمانجێن پەروەردەیی و پزیشكی و پیشەسازی، زاراڤێ‌ ((تەكنەلۆژیا پەروەردەیی))، دەرئەنجامێ‌ شۆرشا زانستی و تەكنەلۆژیایە، هەردو لایەن یێ‌ زانستی و پڕاكتیكی ب خۆڤەدگریت ب واتایا نەخشەكێشانا تەمام بۆ پرۆسا فێركرنێ‌, ئامادەكرن و گەشەپێدان و هەلسەنگاندن و جێبەجێكرن, ئارمانجا وێ‌ گەهشتن بۆ فێربوونەكا كاڕا و بەردەوام و سەردەمییانە. گومان د هندێ‌ دا نینە كو سەردەمی تەكنولۆجیایێ‌ و ئەقلێ‌ چێكری گوهۆینێن بەردەوام د هەمی بیاڤێن ژیانێ‌ دا كریە, ئەڤ گوهۆڕاینە لایەنێ‌ ئەرێنی و نەرێنی یێ‌ هەیی, تەكنولۆجیا شیایە بهێتە د ناڤ ژینگەها قوتابخانێ‌ دا, ئێدی پەروەردە بتنێ‌ د ناڤ چار دیوارێن پۆلێ‌ و لاپەرێن پەرتووكێ دا كۆم نابیتەڤە, تێكهەلكرنا تەكنەلۆژیایێ‌ ل گەل پەروەردێ‌، هەلبژارتن نینە، بەلكو پێدڤییەكا سەردەمی یە، كار ل سەر قوتابی دكەت ل سەر بنیاتێ‌ كەسەكێ‌ هەڤسەنگ بیت ژ لایی دەروونی و جەستەیی ڤە. زێدەكرنا بابەتێن هەڤچەرخ بۆ ناڤ پرۆگرامێن خواندنێ‌ دا.
لایەنێ‌ ئەرێنی: ب رێكا وان پلاتفۆرم و بەرنامەیێن وەزارەتا پەروەردێ‌ وەك (ئی ـ هەلسەنگاند و قوتابخانا من و ئی ـ پەروەردە ….) كارئاسانی بۆ رێڤەبەر و مامۆستا و قوتابیان كریە ژبۆ ب دەستڤەئینانا زانیاریان, دەرفەتێ‌ ددەتە قوتابی، ئەو بابەتێ‌ ل قوتابخانێ‌ وەرگرتی ل مال و ل ناڤ بەرنامەیێن وەزارەتا پەروەردێ‌ دا مفایی ژێ‌ ببینیت، شێواز و رێكێن وانەگۆتنێ‌ د گوهۆرینێن بەردەوام دانە شێوازێن جۆراو جۆر ل گەل خۆ ئیناینە, دشێت سیمایەكێ‌ جوانتر ب وانێ‌ بدەت ب رێكا وێنە و ڤیدیۆ و ئەنیمەیشنان, بدەستڤەئینانا زانیاریێن ب شێوەیەكێ‌ ب لەز، هاریكارە بۆ فێربوونێ‌ ب كێمترین تێچوو و كێمترین دەم, د نوكە دا مۆبایل و كۆمپیۆتەر و تووڕێن ئینتەرنێتێ‌ یێن بووینە پەنچەرەك بۆ جیهانەكا بەرفرەهـا زانین و فێربوونێ‌.
ل سالا 2020 وەزارەتا پەروەردێ‌ پشتی دو مەهان ژ گرتنا دەرگەهێن قوتابخانێ‌ وانەیێن ئونلاین بۆ قوتابیان دەستپێكرن ب هاریكاریا رێكخراوا یۆنسێڤ كەنالێ‌ تلەفزیۆنی دانا كو وانەیێن پولا ئێكێ‌ هەتا پۆلا داوزدێ‌ دهاتنە پەخشكرن، پشتی دەه رۆژان ژ بەلاڤكرنا وانەیان، نێزیكی 350 هزار قوتابیان مفا ژ وانەیان دیتی یە، ئەڤە نیشانا هندێ‌ یە كو تەكنولۆژیا دشێت فێركرنێ‌ د دەمێن نەخۆش و ئاستەنگان دا بەردەوام بیت.
بكارئینانا نەدروست لایەنێ‌ نەرێنی دیاردكەت، پشتبەست یا زۆر ب شاشا تێلەفۆنێ‌ دبیتە ئەگەرێ‌ كێمبوونا پەیوەندیا ند ناڤبەرا مامۆستایی و قوتابی دا, هەمی قوتابیان شیانێن كرین و بكارئینانا ئامیرێن تەكنەلۆژیا و هێلا ئەنترنێتێ‌ نینن، ئەڤە ژی نەدادی یا پەردەردێ‌ یە, بەردەوامی ژ بكارئینانا هێلا ئەنترنێتی و راوەستیان بەرامبەر شاشەیا مۆبایلێ‌ دبیتە ئەگەرێن چەندین نەخۆشییان, پشتبەستنا گەلەگ ل سەر تەكنەلۆژیا ژ هزرێن داهێنەرانە دویردكەڤیت, راپۆرتەكا یۆنسكۆ دبێژیت (مفایێ‌ فێربوونێ‌ دهێتە ژ دەستدان، ئەگەر تەكنەلۆژیا ب زێدەیی و بێ‌ چاڤدێریا خێزان و مامۆستایی بهێتە بكارئینان)، بێكومان تەكنولۆجیا بتنێ‌ نەشێت پەروەردێ‌ بگوهۆریت بۆ باشتر, ئەگەر ب دروستی بكارنەئینن.
ژبۆ هندی تەكنولوجیا ببیتە دەرفەت بۆ هەمی قوتابیان دڤێت دابینكرنا پێدڤیێن سەردەم بۆ هەمی قوتابخانان, بەرنامەیێن ئۆنلاین ب باشی بهێنە رێكخستن, بەردەوام بەخشێ‌ تێلەفزیۆنا پەردوردێ‌ بهێتەكرن، نە بتێ‌ ل كاودانێن بەرتەنگ دا، چونكی 99% ژ خێزانێن كوردستانێ‌ تێلفزیۆن یا هەیی، رۆلێ‌ خێزانێ‌ د سەركەفتنا پرۆسەیا تەكنولۆجیایێ‌ دا ل گەل پەروەردێ‌ گرنگە وەزارەتا پەروەردێ‌ ب رێكا ڤیدیۆیێن رێنمایان, وانەیێن راهێنان و سمینارێن ئۆنلاین و راستەوخۆ تایبەت ب سەمیانێن قوتابیان بهێنە دان, د كۆمبوونێن سەمیانان دا ل گەل كارگێریێن قوتابخانەیان وەزارەت دشێت هندەك زانیارێن پێدڤی ل سەر پلاتفۆرمێن خۆ بدەتە سەمیانان.
ل گەل ئەڤ پێشكەفتنا بەردەوام رۆلێ‌ مامۆستای رۆلەكێ‌ سەرەكی یە، چونكی نیشادەر و ئاراستەكەرە, قوتابی ئاراستە دكەت ژ بۆ هندێ‌ باوەری ب خۆ هەبیت و ب خۆ فێربببیت ل دویڤ راستییا بابەتی بچیت, چاڤدێرە ل سەر چالاكیی و رەفتارێن قوتابیان, بەرپرسە ژ گەهاندنا زانیاریێن پەروەردەیی و زانستی و تەكنولۆجی, بەهایێن ئەخلاقی و جڤاكی ل دەڤ قوتابی دروست دكەت, ئامادەكرنا نفشەكێ‌ رەوشەنبیر و هوشیار پێگەهشتی ژ بۆ جڤاكێ‌ ژئەركێن مامۆستاینە. دا دگەل پلێن پێشكەفتنێ‌ بن ئاڤ نەبیت دڤێت ب هشیارانە رەفتارێ‌ د گەل بكەین، ئەگەر تەكنەلۆژیا د وارێ‌ پەروەردێ‌ دا ب شێوەیێ‌ زانستی و پلان بۆ دانایی بكاربینن، دێ‌ بیتە ئەگەرێ‌ شۆرشەكا مەزن د وارێ‌ فێركرنێ‌ دا، بەروڤاژی ئاراستەیا پەروەردێ‌ دیار نابیت! تەكنولۆژیا دەرفەتەكا گرنگە ژ بۆ پەروەردێ‌ بەلێ‌ سەر كەفتنا وێ‌ د چاوانیا بكارئینانێ‌ دایە، دەما تەكنەلۆژیا ل گەل شارەزاییا مامۆستایی و هزرێن رەخنەگران كۆم دبن دبیتە ئەگەرێ‌ باشتركرنا پرۆسەیا پەروەردێ‌.

ژێدەر:
-هاورێیانی پەروەردە,سوهەیل عەبدولـلا,2023
2-بەرێوەبردنی پەروەردەیی, خلیل خەلەف عەبدول وەلی,سلێمانی,2021
3-جون تەكنەلوژیا بوارێ‌ پەروەردەی گوریوە و گەشەپێداوە,26,نسیان2018, توری تەكنەلوژیای زانیاری كوردی Kitn.net
4-مشتێك لە خەرمانی پەروەردەی (قوتابی, خێزتن, ماموستا),م/لیلی صلاح الدین احمد بەرزنجی,2020-2021
5 -يونسيف، Bringing learning to home through education television، ٢٠٢٠

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%aa%db%95%d9%83%d9%86%db%95%d9%84%db%86%da%98%db%8c%d8%a7%db%8c%d8%a7-%d9%be%db%95%d8%b1%d9%88%db%95%d8%b1%d8%af%db%95%db%8c%db%8e%e2%80%8c-%d8%af%db%95%d9%84%db%8c%da%a4%db%95%db%8c%db%95-%d8%a8/273128/feed/ 0 https://rojnameyaevro.com/ku/273124/273124/ https://rojnameyaevro.com/ku/273124/273124/#comments Wed, 04 Nov 2026 10:26:10 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=273124 بژار مسەدەق

 

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/273124/273124/feed/ 0 ئەم نزانین سەرەدەریەكا جوان ل گەل خوە و كەسێن دی بكەین https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%db%95%d9%85-%d9%86%d8%b2%d8%a7%d9%86%db%8c%d9%86-%d8%b3%db%95%d8%b1%db%95%d8%af%db%95%d8%b1%db%8c%db%95%d9%83%d8%a7-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%86-%d9%84-%da%af%db%95%d9%84-%d8%ae%d9%88%db%95-%d9%88/273121/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%db%95%d9%85-%d9%86%d8%b2%d8%a7%d9%86%db%8c%d9%86-%d8%b3%db%95%d8%b1%db%95%d8%af%db%95%d8%b1%db%8c%db%95%d9%83%d8%a7-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%86-%d9%84-%da%af%db%95%d9%84-%d8%ae%d9%88%db%95-%d9%88/273121/#comments Wed, 04 Nov 2026 09:52:35 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=273121 خارج محەمەد خالد چێی

‎هندەک جاران کێشەیا مە نە ئەوە کو ئەم نزانین دێ چكەین، بەلکو ئەوە ل دەمێ هەست و سۆزێن مە بەری هزركرنا مە دکەڤن دەمێ تووڕە دبین، یان خەمبار دبین یان هەست ب بێڕێزیێ دکەین زوی بڕیارێ ددەین پەیڤێن توند دبێژین و رەفتارێ دکەین پاشی پەشیمان دبین سەرەدەریا دروست پێش هەمی تشتان پێدڤی ب هێمنی و تێگەهشتنێ هەیە پێدڤیە ئەم هەول بدەین بەری بەرسڤێ بدەین بزانین بۆچی وی کەسی وەسا رەفتار کریە مەبەستا وی چ بوویە ئەرێ ئەو تشتە هەتا چەندێ راستە نە هەر تشتەکێ کو ئەم دبینین یان گوهلێ دبین هەمان رامانێ دگەهینیت کو ئەم ژبیر دکەین هەروەسا زۆر جاران سەرەدەریا خۆ ل گەل خەلكی دکەین ب هەستێن خۆ، نە ب راستیێ ئەگەر کەسەک ژ مە رەفتارەکا نەجوان بکەت دڤێت ئەم ژی ب هەمان شێوە بەرسڤێ لێ بدەینەڤە لێ ئەڤە چارەسەری نینە بەلکو ئاریشێ زێدەتر دکەت هێزا راستەقینە ئەو نینە کو ئەم بشێین بەرامبەر هەر كەسەكی توند بین بەلکی ئەوە دەمێ توڕە دبین، هێشتا بشێین خۆ کۆنترۆل بکەین، ژ بو سەرەدەریەکا دروست ئەم پێدڤی ب ڤان خالانە؟
1ـ کۆنترۆلکرنا خۆ: دەمێ تووڕە دبین، بڕیارێ نەدەین و پەیڤێن پەشیمانیێ ببێژین.
2ـ گوهداریکرن: بەری بریارێ ل سەر کەسان بدەین گوهدارییا ئاخفتنێن وان بکەین.
3ـ تێگەهشتن: هەول بدەین هەست و بارودۆخێن کەسێن دی تێبگەهین، ئەگەر دگەل وان راوەستانا مە جودا بیت.
4ـ جوداکرنەڤەیا هەست و راستیێ: هەستا مە هەردەم راستیێ نیشا نادەت ترس و توورەبوون دلتەنگی و گەلەك هۆكارێن دی، دێ شێن تێگەهشتنا مە ژ بارودۆخی بگوهۆرن
5ـ قەبوولكرنا شاشیان: ئەو کەسێ خەلەتیا خۆ قەبوول دکەت کەسەکێ لاواز نینە، بەلکو کەسەکێ هۆشیار و پێگەهشتییە.
6ـ پاراستنا ڕێزێ: ئەگەر کەسەک دگەل مە نە ب جوانی رەفتار کر ئەڤە رامانا هندێ نینە کو ئەم ژی بێ رێزیێ بەرامبەر ئەنجام بدەین.
ئەڤجا ژیان مە فێر دكەت نە هەر کەسەکێ دگەل مە جودا هزر بكەت، دوژمنێ مەیە؛ نە هەر کەسەکێ مە نەخۆش کر، مەبەستا وی ئازارگەهاندنا مە بوویە. هندەك جاران کێماسییا مە ل تێگەهشتنێدایە نە ل رەفتارا کەسێن دی. مرۆڤێ پێگەهشتی ئەو نینە کو هەمی کەسان ل خۆ رازی بکەت؛ بەلکو ئەوە دزانیت کەنگی ئاخفتنێ، بکەت کەنگی بێدەنگ بیت كەنگی دێ بەرسڤێ دەت و کەنگی ژ ئاریشێ دویر كەڤیت. چونکی هەندەک جاران ئێك خۆلەکا هێمنیێ دشێت ئاریشەكا مەزن چارەسەر بکەت لێ ئێك چڕکەیا تووڕەبوونێ دشێت پەیوەندییەکا سالانە تێکبدەت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%db%95%d9%85-%d9%86%d8%b2%d8%a7%d9%86%db%8c%d9%86-%d8%b3%db%95%d8%b1%db%95%d8%af%db%95%d8%b1%db%8c%db%95%d9%83%d8%a7-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%86-%d9%84-%da%af%db%95%d9%84-%d8%ae%d9%88%db%95-%d9%88/273121/feed/ 0 جەنگێ ناخی https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%ac%db%95%d9%86%da%af%db%8e-%d9%86%d8%a7%d8%ae%db%8c/273116/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%ac%db%95%d9%86%da%af%db%8e-%d9%86%d8%a7%d8%ae%db%8c/273116/#comments Tue, 03 Nov 2026 22:15:12 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=273116 شیان مەهدی كانیساركی

د هندەك شەڤان دا نە مرۆڤ ب تەمامی یێ ب خەمە نە ژی یێ كەیف خۆشە، هەستێ شكەستنا تشتەكی ژ ناخی دەردكەڤیت، چ جاران وێ هزرێ نەكەن كو كەسەك یێ ئارام و دل رحەتە دەمێ پەنجەرێن ژوورا خۆ دگریت و پەردان بەرددەت و ڕۆناهیان ڕەش دكەت و ب بێ دەنگێ خوە ل بەر تاریێ تەلاش دكەت.
ل ڤێرێ ژنوو مێشك هشیار دبیت بۆ دەستپێكرنا جەنگەكێ نوو و ساڕ! پەیڤ، ئاخفتن، دیتن و هەموو چركە دێ دوبارە هێنە بەرچاڤان و چاڤ د گرتی!. ژنوو دێ پەشێمانیا مەزن یا هندەك بابەتان ب سەرسەرێ خودانی دا هێتە خوار، ژ دەستدانا دەلیڤەیان، هەڤالان، خۆشتڤیان، یان خەریبیا ساڕ چ تشتی ناهێلیت ب ناڤێ ئارامی.
ژ نیشكەكێ ڤە دێ هزركەی سەرێ تە ژ هەموو لەشێ تە، نەخێر بەلكی ژ هەموو جیهانێ گرانترە و ئێدی تە شیانا ڕاكرنا وی نینن. ڕاستە دەمێ دبێژن هەر كەسەكێ تەماشەی ژ دەرڤە بكەت خەونان دبینیت و هەر ئێكێ تەماشەی ژوورڤە بكەت هشیار دبیت.
چونكی باهرا پترا مە ژیێ خۆ ب وێ چەندێ ڤە دەربازدكەن داكو ژ ژوورڤە ب ڕەڤن، هزر دكەین ئەگەر ئەم گه‌هەشتین ژ دەرڤە دێ بارێ مە سڤك بیت و هێتە گوهۆڕین (نەخێر) هندی تۆ پتر سەربكەڤی، پێشبكەڤی، هندی پتر هەڤال و خۆشتڤی ل دەوروبەرێن تە كوم ببن دێ ئەو بار گرانتر بیت! گەلەك ژ فەیلەسۆف و زانایان دبێژن: باهرا پترا خەلكی ئاریشە دگەل ژ دەرڤە نینە، لێ هەموو ژ وێ قەرەبالغ و ئاریشەیێن د ناخێ وان دا د نالن، بێی بزانن و ببینن.
لەورا خواندەڤانێ هێژا دێ بینی كەسەكی هەموو تشت یێ هەی و چ یێ ژێ كێم نینە، لێ هەست ب ئارامی و ئاشتیێ ناكەت. بەرامبەری وێ ژی كەسەكی چ نینە لێ هەر وەكی جیهان هەموو ددەستی دا، ئارام دنڤیت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%ac%db%95%d9%86%da%af%db%8e-%d9%86%d8%a7%d8%ae%db%8c/273116/feed/ 0 بایكۆت و ژ ده‌ستدانا خالان https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%d8%a7%db%8c%d9%83%db%86%d8%aa-%d9%88-%da%98-%d8%af%d9%87%e2%80%8c%d8%b3%d8%aa%d8%af%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d8%ae%d8%a7%d9%84%d8%a7%d9%86/273075/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%d8%a7%db%8c%d9%83%db%86%d8%aa-%d9%88-%da%98-%d8%af%d9%87%e2%80%8c%d8%b3%d8%aa%d8%af%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d8%ae%d8%a7%d9%84%d8%a7%d9%86/273075/#comments Tue, 03 Nov 2026 20:50:23 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=273075 تاهر رێكانی

گۆمان تێدا نینه‌ كو ئه‌ڤه‌ چه‌ندین ساله‌ یانه‌یێن هه‌رێمێ تووشی قه‌یرانێن دارایێ دبن ژبەر نه‌دانا مووچه‌ و هه‌ڤبه‌ستێن یاریزانان تایبه‌تی یێن فوتبۆلێ، وه‌كی دیار گرێبەستێن دبیتە بارگرانیەکا مه‌زنه‌ لسه‌ر یانه‌یێن مه‌.
یا من‌ دڤێت بێژم د ئه‌ڤ ساله‌دا چه‌ندین جاران یاریزانێن یانه‌یا دهۆك بایكۆتا راهێنانان کریە ژبه‌ر نه‌دانا مووچه‌یێ هه‌یڤانه‌، ئه‌ڤه‌ژی دبیته‌ ئه‌گه‌رێ نزمبوونا ئاستێ تیمێ و ده‌ستدانا چه‌ندین خالان، ژلایهەکێ دووڤه‌ گه‌فا نه‌كرنا یاریان ژی هاته‌ سه‌ر، خۆ ئه‌گه‌ر یاریێ ژی بكه‌ن ب گیانه‌كێ ساخله‌م و خۆراگر یاریێ ناكه‌ن، له‌وڕا پێدڤییه‌ ئه‌ڤ كێشه‌ بهێته‌ چاره‌سه‌ركرن نابیت هه‌رده‌مێ مووچه گیروبوو كه‌فا ل یانه‌یێ بكه‌ن، ل وێ باوه‌ریێ نە ئه‌گه‌ر ئه‌ف ئاریشه‌ نه‌با نۆكه‌ یانه‌یا دهۆك لجهێ خۆ یێ دورست با كو ئێك ژ هه‌ڤركێن بهێز بۆ بده‌ستڤه‌ئینانا سه‌رێ لیستێ ئه‌گه‌ر نه‌ ئێك ژ تیمێن چارگۆشه‌یا زێرین، بۆ بنبركرنا ڤێ ئاریشه‌یێ پێدڤی بوو به‌ری چه‌ندین سالان و به‌ری ده‌ستپێكا قه‌یرانا ئابۆری ئه‌وا ل سالا 2014ێ ئیراق هه‌موو كه‌فتیه‌ تێدا بتایبه‌ت هه‌رێما كوردستانێ، هه‌رچه‌نده‌ به‌ری ڤی ده‌مێ دیاركری گه‌له‌ك جاران راپۆرت و دیدار دگه‌ل سه‌رۆك یانه‌ و به‌رپرسێن وه‌رزشی ل پارێزگه‌ها دهۆكێ هاتینه‌ دروستكرن لدۆر ڤی بابه‌تێ گرنگ، ئه‌وژی كو یانه‌ پشتبه‌ستنێ لسه‌ر داهاتێ خۆ بكه‌ت، دبیت هنده‌ك كه‌س و لایه‌ن هه‌بن هزربكه‌ن و دبێژن دێ گه‌له‌ك بزه‌حمه‌ت بیت، لێ به‌ری ڤان قه‌یرانان داهاته‌ك و پاره‌كێ باش لبه‌رده‌ست هه‌بوون، هه‌ر وه‌سان ئه‌گه‌ر ئه‌م به‌حس ل یانه‌یا دهۆك بكه‌ین بێ گۆمان یانه‌یا ناڤبری روبه‌ره‌كێ مه‌زن یێ ئه‌ردی لبه‌ر ده‌سته‌ ئه‌و دشێن ب رێكا سه‌رمایه‌دارێن ده‌ڤه‌رێ ده‌وروبه‌رێن یانه‌یێ هه‌موویێ بكه‌نه‌ پرۆژه‌ و ئاڤاهی بۆ یانه‌یێ وه‌ك( مساگحە) بۆ چه‌ند سالێن دیاركری و پاشان ئه‌و پرۆژه‌ ببنه‌ مولكێ یانه‌یێ، یا ژوێ ئاسانتر هه‌ر نۆكه‌ كارگێریا یانه‌یێ ب هاریكاریا لایه‌نێن په‌یوه‌ندیدار دشێن ده‌ست پرۆژه‌یێ ده‌وروبه‌رێن یانه‌یێ بكه‌ن بتایبه‌ت لسه‌ر جادا گشتی كو بهێنه‌ ته‌رخانكرن بۆ خارنگه‌هـ و كافیتریا و جهێن خزمه‌تگوزای و داهاتیێ وێ بۆ یانه‌یێ بهێته‌ مه‌زاختن هه‌رچه‌نده‌ دێ یێ کێم بیت لێ دێ تاراده‌كێ دێ مه‌زاختیه‌كێ كێم ژیانه‌یێ ڤه‌كه‌ت.
ئه‌گه‌ر ئه‌ف چه‌نده‌ نه‌هێته‌ كرن یا لسه‌ر یانه‌یێن مه‌ یێن هه‌رێمێ ب گشتی و پارێزگه‌ها دهۆكێ بتایبه‌ت ئینانا یاریزانێن پیشه‌كار كێم بكه‌ن و ل شوونا ژماره‌كا زێده‌ دوو تا سێ یاریزانێن ئاشت بلند بینن و هه‌ر وه‌سان پتر پشتبه‌ستنێ لسه‌ر كورێن باژێرێ دهۆكێ بكه‌ن بێ گۆمان دماوه‌یێ چه‌ند ساله‌كێن كێم دێ به‌رهه‌مێ وان هێته‌ پێش.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%d8%a7%db%8c%d9%83%db%86%d8%aa-%d9%88-%da%98-%d8%af%d9%87%e2%80%8c%d8%b3%d8%aa%d8%af%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d8%ae%d8%a7%d9%84%d8%a7%d9%86/273075/feed/ 0 گرنگییا پاراستنا کەلەپوور و جلکێن كوردی.. ژێدەرەکێ ئابوورییێ ستراتیجی یە بۆ کەرتێ گەشتوگوزاریێ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%af%d8%b1%d9%86%da%af%db%8c%db%8c%d8%a7-%d9%be%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d9%86%d8%a7-%da%a9%db%95%d9%84%db%95%d9%be%d9%88%d9%88%d8%b1-%d9%88-%d8%ac%d9%84%da%a9%db%8e%d9%86-%d9%83%d9%88%d8%b1/273065/ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%af%d8%b1%d9%86%da%af%db%8c%db%8c%d8%a7-%d9%be%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d9%86%d8%a7-%da%a9%db%95%d9%84%db%95%d9%be%d9%88%d9%88%d8%b1-%d9%88-%d8%ac%d9%84%da%a9%db%8e%d9%86-%d9%83%d9%88%d8%b1/273065/#comments Tue, 03 Nov 2026 09:50:15 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=273065 ئەڤین خالد ئەحمەد خالد

کەلەپۆڕێ هەر نەتەوەیەکێ؛ خۆدیكا ڕاستەقینەیا ناسنامەو دیرۆکا کوور و ڕەساناتیا وێ یا سەردەمانە یە. د سەرێ دەستێ ڤی کەلەپۆڕێ دەولەمەند دا، کەلەپۆڕێ کوردی دهێت کو ب جۆراوجۆری و ڕەنگێن خۆ ئینە و هوورکاریێن خۆ یێن سەرسۆڕهێنەر دهێتە نیاسین، ئەو هوورکاریێن بەحسا چیرۆکێن ڕەساناتیا ڤێ ئاخێ دکەن. جلوبەرگێن کەلەپووری ئێن کوردی، ب پەڕۆكێ خۆ یێ جۆراوجۆر و دیزاینێن خۆ ئێن جوان کو ل گۆرەی دەڤەرێن جۆگرافی یێن جودا ل هەرێما کوردستانێ دهێنە گوهۆڕین، ئێک ژ دیارترین و گرنگترین نیشانێن ڤی کەلەپۆڕێ دیرۆکینە. ئامادەبوونا ڤان جلوبەرگان د دیرۆکێ دا وەک دەربڕینەک ژ ناسنامە و هەبوونا جڤاکی بوویە، بەلێ ئەڤرۆ ب شێوەیەکێ بەرچاڤ دبنە توخمەکێ کاڕا و کاریگەر د زڤڕاندنا چەرخێ ئابووری دا و پشتەڤانیکرنا کەرتێ گەشتوگوزارێ، کو ئەڤ چەندە پێدڤیەکێ دروست دکەت بۆ پاراستن و پێشخستنا ڤی کولتووری ب ڕێکێن بەردەوام کو خزمەتا گەشەپێدانا ئابووری یا گشتی بکت.
د سەردەمێ نوو دا، کەرتێ گەشتوگوزارێ ل سەرانسەری جیهانێ گوهۆڕینەکا چینایەتی ب خۆ ڤە دیتیە ب ئاڕاستەیا ئەوا دهێتە نیاسین ب گەشتوگوزارا کولتووری و کەلەپۆڕی، کو تێدا گەشتیارێ سەردەم ب تنێ بەس نینە دیمەنێن سروشتی ببینیت، بەلکو ل دووڤ ئەزموونێن ڕاستەقینە و نقۆمبوونێ د کولتوورێ ناڤچەیی یێ وان گەلان دا دگەڕیێت دئێن ئەو سەرەدانێ بۆ دکەن. ل ڤێرێ بهایێ ناڤوازە یێ جلوبەرگێن کوردی دیار دبیت کو وەک شانۆگەریەکا هونەری یا زندی دهێتە دیتن، هەر بگەهیتە باژاڕ و گوندێن کوردستانێ، چاڤێن گەشتیاری ب ڕەنگێن جلێن کەلەپۆڕی دکەڤن ئێن خەلکێ دەڤەرێ د جەژن و هەلکەفت و ژیانا ڕۆژانە دا دپۆشن. ئەڤ جوانییا ل بەر چاڤان حەزەکا مەزن ل جەم گەشتیاری دروست دکەت بۆ کڕینا ڤان جلان یا کو پارچەیەک ژ وان وەک بیرهاتنەکا ناڤوازە، ئان ژی تۆمارکرنا وان ب وێنەیان، کو ئەڤە ب شێوەیەکێ راستەوخۆ پشپشتیێ ل ریکلاما گەشتوگوزاری بۆ دەڤەرێ دکەت و گەشتیاران زویتر ل سەرانسەری جیهانێ ڕادکێشێت.
ژ لایێ ئابووری ڤە ب تەمامی، پاراستنا کەلەپوورێ کوردی و جلوبەرگێن مسۆگەر ڕێکێ بۆ دروستکرنا دەرفەتێن نوو ئێن کارکرنێ ڤەدکەت و پیشەسازیێن دەستکرد و ناڤچەیی گەرم دکەت. دروستکرنا جلوبەرگێن کوردی یێن ژنانە و زەڵامانە پشتبەستنێ ل سەر شارەزاییەکا بلند یا دەستکاری و پیشەیێن بۆماوەیی یێن نفش بۆ نفشی دکەت د ڕێسا پارچەیان، نەخشەکرنا ب دەزیێن رەنگێ وان یێ زێڕین و یێ زێڤی و دروستکرنا وان بۆ وەكو تەمامکەرێن ڤان جلان. دەمێ توخمێن ڤی کەلەپۆڕی ب ئاوایەکێ سۆزدار دهێنە پاراستن و د بازاڕێ گەشتوگوزاری دا دهێنە نیاسین، داخوازیا ل سەر ڤان بەرهەمێن دەستی زێدە دبیت، ئەو چەندە ژی ب شێوەیەکێ ئەرێنی ل سەر داهاتێ وەستایان و خەیاتان و کارگەهێن بچووک زڤڕێت، و ڤان پیشەیێن کەلەپووری ژ مەترسییا لۆمەکرنێ یان نەمانێ ڕزگار دکەت و دکەتە پرۆژەیێن ئابووری یێن بەردەوام. هەروەسا سازکرنا فێستیڤالێن جلكێن کەلەپووری و بازاڕێن جەماوەری یێن تایبەت ب بەرهەمێن دەستی ڕۆڵەکێ مەزن دگێڕن بۆ لڤاندنا بازاڕێ ناڤخۆیی دا و بلندکرنا ئاستێ مەزاختنا گەشتیاران، ل گەل گەشەکرنا کەرتێن پەیوەندیدار وەک هۆتێل، خوارنگەه و ڤەگوهاستنێ.
سەرەڕای ڤێ چەندێ، تێکهەلکرنا جلكێن کەلەپۆڕی یێن کوردی د سیستەمێ گەشتوگوزاریێ دا هاریكارە بۆ پەرەپێدانا پیشەسازیێن ب داهێنان و یێن کەلتووری کو ئەڤرۆ بووینە ستوونەکا بنەڕەتی د ئابووریا وەلاتێن پێشکەفتی دا. مرۆڤ دشێت دیزایین و نەخشێن جلكێن کوردی بگوهۆڕێت بۆ بەرهەمێن سەردەمیانە کو بگونجن ل گەل بازاڕێن جیهانی، وەک مۆدێلێن نوو ئێن ئیلهام ژ کەلەپووری وەرگرتی، ئێکسسوارات و دیاریێن بیرهاتنان، ئەڤە ژی بازاڕێن نوو یێن هەناردەکرنێ ڤەدکەت و ئابووریا ناڤخۆیی بەر ب فرەجۆریێ ڤە دبەت دوور ژ پشتبەستنا تەکینەک ل سەر ژێدەرێن نەریتی. گەشتیار ژ کولتوورێن جوداجودا حەز دکەن ئەوان بەرهەمان بکڕن ئێن کو ببنە هەلگرێن چیرۆکەکا کەلتووری یا ڕەسەن و دیرۆکەکا کوور، و جلكێن کوردی خودان ئاستەکێ وا بەرزێ جوانیێ نە کو دشێن ببەنە هەڤڕکەکێ ب هێز د بازاڕێن گەشتوگوزارێ یێن نێڤدەولەتی دا ئەگەر ب ئاوایەکێ باش ڕیکلام و نیشاندانا وان بێتەکرن. د ئەنجام دا، وەبەرهێنان د کەلەپۆڕێ کوردی و جلوبەرگێن نەریتی دا تەنێ سنووردار نینە ل سەر لایەنێ مەعنەوی یان پاراستنا ناسنامەیێ، بەلکو ستراتیجیەتەکا ئابووری یا ژیرانە و کاڕایە بۆ پشتەڤانیکرنا گەشتوگوزارا بەردەوام و گەشەپێدانا جڤاکێن ناڤخۆیی. پاراستنا ڤی کەلەپۆڕێ مەزن ژ لێکتێکچوونێ و گەشەپێدانا پیشەسازیێن پەیوەندیدار پێدڤی ب پێکهاتن و تەباڕیا بزاڤێن حکومی و کەرتێ تایبەت هەیە بۆ سستکرنا وەستیانێ، ڕێکخستنا پێشانگەهێن نێڤدەولەتی و ناڤخۆیی و ئەنجامدانا مارکێتینگەکا هۆشمەندانە بۆ شیانێن کەلتووری ئێن کوردستانێ. دەمێ کەلەپوورێ ڕەسەن دگەل پلاندانانا ئابووری یا هوشیار کۆم دبیت، دیرۆک دبیتە ژێدەرەکێ نووژەنبووی بۆ دەولەمەندی و سەرفەرازیێ و ناسنامەیا کوردی ب د رەوشاوەیی دمینێت و چیرۆکا مللەتەکێ نیشا هەموو جیهانێ ددەت کو بزانیت چاوا جوانییا دیرۆكا خۆ بکەتە بنەمایەک بۆ ئاڤاکرنا سوبەهیەكا گەشتر و بەرپرسیارتر.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%da%af%d8%b1%d9%86%da%af%db%8c%db%8c%d8%a7-%d9%be%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d9%86%d8%a7-%da%a9%db%95%d9%84%db%95%d9%be%d9%88%d9%88%d8%b1-%d9%88-%d8%ac%d9%84%da%a9%db%8e%d9%86-%d9%83%d9%88%d8%b1/273065/feed/ 0