Rojnameya Evro » گۆتار https://rojnameyaevro.com/ku Sun, 18 Oct 2026 21:47:53 +0000 ar hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.0.38 كـی بەرپرسیارە ژ زارۆكێن كـورد؟ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%83%d9%80%db%8c-%d8%a8%db%95%d8%b1%d9%be%d8%b1%d8%b3%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%95-%da%98-%d8%b2%d8%a7%d8%b1%db%86%d9%83%db%8e%d9%86-%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%9f/272184/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%83%d9%80%db%8c-%d8%a8%db%95%d8%b1%d9%be%d8%b1%d8%b3%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%95-%da%98-%d8%b2%d8%a7%d8%b1%db%86%d9%83%db%8e%d9%86-%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%9f/272184/#comments Sun, 18 Oct 2026 21:47:53 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=272184 هەیفا دۆسكی

هەتا سەر هەستی ئەم بەرپرسیارین ل سەر هەر رەفتارەكا زارۆكێن مە ئەجامددەن، ئەڤە ئەركەكێ‌ مەزنە ل سەر ملێن مە هەمیان و نە منەتە ئەم ل وان دكەین.
پرسا بەرپرسیارەتیا زارۆكێ كورد نە بتنێ ئەركەكێ خێزانی یە، بەلكو پرسە كا فرە ئاستە و نەتەوەیی، سیاسی، جڤاكی و دەروونییە. دەما ئەم بەحسا زارۆكێ كورد دكەین، ئەم بەحسا ڤەگوهاستنا ناسنامە، زمان، و مێژوویەكێ دكەین كو د ناڤ بارودۆخەكێ ئالۆز و بێدەم دەرباز بوویە. ژ بەر ڤێ چەندێ، بەرپرسیارەتی دابەش دبیت بۆ سەر چەند لایەنێن سەرەكی:
دایك و باب و خێزان (بەرپرسیارەتیا ڕەسەن و ئێكسەر):
خێزان ئێكەم و گرنگترین قەلا پاراستنا زارۆكێ كوردە. بەرپرسیارەتیا خێزانێ بتنێ ب دابینكرنا خوارن و ڤەخوارنێ ژیان پێ‌ دابین نابیت، بەلكو دابینكرنا «ژینگەها نەتەوەیی و دەروونی» یا تەندروستە. فێركرنا زمانێ دایكێ (كوردی)، گێڕانا چیرۆكێن مێژوویی، و ناساندنا كولتووری و نەتەوەیی ئێكسەر د ناڤ مالێ دا دەست پێ دكەت. ژ دەستدانا زمانێ دایكێ ژ ئالیێ زارۆكێن كورد ڤە …
هەكە ئەم بەحس ل خالا دی یا گرنگ بكەین ئەو ژی ئەرێ‌ ئارستەیێ زارۆكێن بەرەڤ كیڤە یە؟ (چارەنڤیس و ئارستەبوون)
ئارستەكرنا زارۆكێ كورد ل ڤێ دەمی دا د ناڤبەرا «مەترسیێن جیهانگیریێ و خەباتا ب دەستڤەئینانا ناسنامەیێ» دا د ئالۆزییەكا مەزن دایە. ئەڤ ئارستەیە دێ بەرەڤ ئێك ژ دو ڕێكان ڤە چیت، ل گۆەی چۆنیەتا ڕێڤەبرنا مە بۆ ڤێ پرۆسێ:
ئارستەیێ مەترسیدار (ژینگەها نەرێنی):
هەكە لێگەڕیان و خەمساریا ل سەر زمان، پەروەردە و ناسنامەیێ بەردەوام بیت، ئارستەیێ زارۆكان بەرەڤ «بێناڤونیشانییا كلتووری و بێتامبوونا نەتەوەیی» دچیت. د ڤی حالەتی دا، زارۆك دبنە قوربانییێن.
1- بیانیبوونێ: ژ دەستدانا پەیوەندیێ ب ڕەسەنی، مێژوو و ئەدەبیاتا كوردی ڤە.
2- لاوازبوونا ئاراستەیێ نیشتمانی: نەبوونا هۆشیاریا سیاسی یا دورست دكەت كو زارۆك ببیتە خودان هەست بەرانبەر پرسێن نەتەوەیا خۆ، یان تنێ بۆ بەرژەوەندیێن تەسك و تاكەكەسی بهێتە ئارستەكرن.
3- ئارستەیێ گەشە ناساندنا هوشیار و (ژینگەها ئەرێنی و ب هیڤی):
ژ ئالیەكێ دی ڤە، هەكە ئەم زارۆكێن خۆ ل سەر بنەمایەكێ زانستی، تەكنەلۆژیایا پێشكەفتی، زمانێ دایكێ، و فێربوونا هزری ب پەروەردە بكەین، ئارستەیێ زارۆكان بەر ب:
1_ نەوەیەكێ هۆشیار و خۆدان ئیرادە: زارۆكەكێ كو بزانێت چاوا جیهانا دیجیتال مۆر بكەت، لێ د هەمان دەم دا شانازیێ ب كولتوور و سەروەریا مللەتێ خۆ بكەت.
2- پێشكەفتنا زانستی و تەكنەلۆژی: دیتنا وێنەیەكێ مەزنتر ژ جیهانێ، چێكرنا پرێن پەیوەندیێ د ناڤبەرا زانستێ‌ سەردەم و ڕەسەنایەتیا كوردی دا.
3- پاراستنا هەبوونا خۆ: ئارستەكرنا زارۆكان بەر ب باوەریا ب خۆبوونێ، ئاڤاكرنا ئابوورییا سەربەخۆ، و زانینكرن و هوشیاركرنا مافێن رەوا یێن نەتەوەیی ب رێیا هیشیاریا سەردەم، نە ب توندوتیژیێ.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%83%d9%80%db%8c-%d8%a8%db%95%d8%b1%d9%be%d8%b1%d8%b3%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%95-%da%98-%d8%b2%d8%a7%d8%b1%db%86%d9%83%db%8e%d9%86-%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%9f/272184/feed/ 0 لۆبی و دیاسپۆرا کوردی و رۆلێ وان یێ سەرەکی https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%84%db%86%d8%a8%db%8c-%d9%88-%d8%af%db%8c%d8%a7%d8%b3%d9%be%db%86%d8%b1%d8%a7-%da%a9%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c-%d9%88-%d8%b1%db%86%d9%84%db%8e-%d9%88%d8%a7%d9%86-%db%8c%db%8e-%d8%b3%db%95%d8%b1%db%95/272182/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%84%db%86%d8%a8%db%8c-%d9%88-%d8%af%db%8c%d8%a7%d8%b3%d9%be%db%86%d8%b1%d8%a7-%da%a9%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c-%d9%88-%d8%b1%db%86%d9%84%db%8e-%d9%88%d8%a7%d9%86-%db%8c%db%8e-%d8%b3%db%95%d8%b1%db%95/272182/#comments Sun, 18 Oct 2026 21:46:17 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=272182 زاگرۆس بەرواری

ئەگەر ئەم ئاماژێ ب لۆبی و دیاسپۆرا کوردی بکەین؟ پێدڤیە رۆلێ ڕێکخراو جڤاک و کەساتیێن کوردی و هەڤپەیمان و ل دەرڤەی کوردستانێ رۆل و باندۆرا ئەرێنی ل سەر پەرلەمانی، حوكمەت، ڕاگەهاندن و سازیێن نێڤدەولەتی، دروست دکەن. بزانین کا دیرۆکا وێ یا فەرمی کەنگی یە؟ دیاسپۆرا کوردی و چالاکیێن مافێن مرۆڤی،زێدەباری کۆنگرە و نوونەرێن حوكمەتا هەرێما کوردستانێ ژی د ناڤ دا.
هەلبەت دیرۆکا لۆبیی و دیاسپۆرا کوردی، ژ سالێن ١٩٧٠ بۆ نۆکە. بۆیەر و دیرۆکێن وێ یێن ژ هەڤجودا.
یا ئاشکەرایە پشتی ڕێککەفتنا ١١ ئادارا سالا ١٩٧٠ ل ئیراقێ و کوردستانێ دۆزا کوردی زێدەتر یا بوویە مژارەکا دانوستاندنێن ناڤنەتەوەی، دیاسپۆرا کوردی دەست ب تێکەلیێن زێدەتر کرن دگەل ڕێکخراو و سازیێن سیاسی و مافێن مرۆڤی. سازیەکا کوردی ل ئەمریکا هاتە دامەزراندن. سەرکانیەکا ئەکادیمی ئاماژێ پێ دکەت کو ئەڤ سازیە ل واشنگتن ب تێکلیێن میدیایی ل کۆنگرێسێ کار دکەت.
ئەڤێ سازیێ ل داویا سالێن ١٩٧٤ تایبەت دەما شەڕێن بزاڤا ئازادیخوازیا کوردستانێ و رژێما وێ دەمێ یا ئیراقێ، پشتەڤانیا دەرڤە و بوویە ئەگەرا هندێ دۆزا کوردی ل ئەمریکا ئەورۆپا زێدەتر و بلەزتر بدەتە نیاسین.
پشتی ژ ناڤچوونا شۆڕشا مەزنا ئیلۆنێ ل سالێن ١٩٧٥ د رێکا رێککەفتننامەیا جەزائیرێ یا خیانەتکاری، بوویە ناڤەندەکا گرنگ بۆ چالاکیێن دیاسپۆرا کوردێن پەناخواز ل ئەورۆپا و ئەمریکا، دەست ب هندێ کر کو ڕەوشا کوردی بگەهینیتە میدیا و سازیێن سیاسی.
پشتی ڤێ قۆناغێ ڕەوشا کوردان د ئالیێن سیاسی تێکدچیت و سالێن ١٩٧٦ بۆ سالێن ١٩٧٩ گەلەک پەناخوازێن سیاسی یێن کورد ل ئەورۆپا و ئەمریکا بجه و وار دبن . لەوا بنگەهێن کۆمەلە و ڕێکخراوێن دیاسپۆرا کوردی دروست دکەن.
هەلبەت قووناغەکا دی یا گرنگ پشتی ڤێ قووناغێ دەست پێ دکەت. ئەو ژی ژ سالا ١٩٨٠ بۆ سالێن ١٩٨٨ دزڤریت. جرنتایا ١٢ ئیلۆنا سالا ١٩٨٠ ل تورکیا و باکوورێ کوردستانێ و شەرێن گەرمێن شۆڕشا ٢٦گولانێ و کوردستانێ ل باشوورێ وەلاتی. ئاها ژ بەر ڤان ئەگەران چالاکیێن مافێن مرۆڤی و یێن کۆمەلە و سازیێن کوردی ل ئەورۆپا زێدەتر دبن.
ل ئەمریکا و ل گۆرەی هندەک بەلگەیێن فەرمی نیشا ددەن کو PDK ل ئەمریکا ب ئاوایەکێ فەرمیتر دەست ب تۆمارکرنا نوونەریا خوە کریە و ئەڤ چەندە ژی بۆ داویا سالێن ١٩٨٧ دزڤریت.
هەلبەت سالا ١٩٨٨ سالەکا هەری تراژیدیکە سالەکا ستەمکاریێ بۆ گەلێ کوردستانێ دهێتە نیاسین.
چونکە د وێ سالێدا باژارێ هەلەبجە ژ لایێ رژێمێ ڤە هاتیە کێمیابارانکرن، د هەمان سال دا ئەنفال و جینۆسایدا کوردستانێ یە. ئەڤ چەندە ژی بووینە خالێن گرنگ، چونکو ب سەدان هزار کەسێن سڤیل و بێگونەهێن کورد و پێکهاتەیێن کوردستانێ راستی ستەما رژێمێ بوون هاتنە کۆمەلکوژکرن .ژ بەر ڤێ ستەمێ دیاسپۆرا کوردی ل بریتانیا،سوید، هۆلەندا،و وەلاتێن دی یێن ئەورۆپا خۆنیشادان و کەمپینێن مەزن ژ بوو ڤێ تاوانێ بگەهیننە ناڤەندێن جیهانێ و ب وان بدەن نیاسین دەستپێکرن. ل داویا سالا ١٩٨٩ هندەک سازی و ناڤەندێن زانیاریێن کوردی ل ئەورۆپا زێدەتر هاتنە دامەزراندن و چالاکیێن خوە زێدکرن و د رێکا واندا پەیوەندی ل گەل پەرلەمان و حومكەتێن وەلاتێن ئەورۆپی ب هێزتر لێکرن. هەلبەت پرسا کوردی ل ڕۆژئاڤا ب تایبەتی ل ئەورۆپا و ئەمریکا ب مژارێن مافێن مرۆڤی و سیاسەتا دەڤەرێ زێدەتر هاتنە ناسکرن. لێ قووناغا هەری زێرین و ناسکری سالا ١٩٩١ پشتی جەنگا کەنداڤێ و ڕەڤا ملیۆنی یا کوردان فشار و چالاکیێن دیاسپۆرا کوردی گەلەک زێدەبوون، پاشی ناڤچەیا دژی فڕین (No-Fly Zone) ل باکوورێ ئیراق و باشوورێ کوردستانێ کو ئارمانج ژ ڤێ پلانێ ژ بوو پاراستنا کوردان بوویە. هەلبەت ئەڤ پێنگاڤە زێدەتر لێهاتن و سالا ١٩٩٢ PDK ب ئاوایەکێ فەرمی دگەل YNK چوونە د ناڤا سیستەمێ پەیوەندی و لۆبیێ ل واشنگتن پشتی ڤێ چەندێ ل سالێن ١٩٩٦ دیاسپۆرا کوردی ل ئەورۆپا ب تایبەتی د چارچووڤێ مافێن کوردێن باکوورێ کوردستانێ و تورکیا زێدەتر هاتنە ناسکرن و دۆزا کوردی چالاکتر لێهات. نوێنەراتیا PDK ل واشنگتن ب ئاوایەکێ فەرمی ل سالا ١٩٩٧ زێدەتر هاتە دیاریکرن. ئەڤ چەندە یا بەردەوامبوو، و ل پارچێن دی ژی وەک باکوور دۆز و مافێ کوردان ل تورکیا یا بەردەوام بوو.د چارچووڤێ پەرلەمانێ ئەورۆپا دا. د هەمان دەم دا، دەڤەرێن پاراستی یێن باشوورێ کوردستانێ د ناڤا سیاسەتا ئەمریکا دا گرنگ مان. هەلبەت دۆزا کوردی وەک بازنەیێن زنجیران پێکڤە د گرێداینە ل سالا ١٩٩٩ ب گرتنا عبدالله ئۆجەلانێ سەرۆکێ PDK ئەو ژی د بیتە مژارەکا گەرم ل پەرلەمانێ ئەوروپا و سازیێن کوردی ل کشوەرێ ئەوروپا،پەرلەمانێ ئەورۆپا د ناڤا ڕێکخستنێن سیاسی دۆزا کوردی ببوو جهێ گرنگی پێدانێ و مانشێتێن سەرەکی ل سەر ڤێ کێشێ بوون. ل سالێن دوهزارێ پەرلەمانێ ئەورۆپا ب ئاوایەکێ ئاشکەرا داخوازا چارەساریێن سیاسی بۆ دۆزا کوردی ژ تورکیا کرن. و ئاماژە ب مافێن چاندی و سیاسی بۆ گەلێ کورد کرن پەرلەمانێ ئەورۆپا زێدەتر گرنگی ب کێشا کوردی، دا و ب ئاوایەکێ راستە راست د ناڤا پەیوەندیێن یەکێتیا ئەوروپا و تورکیا دا ئاماژە ب مافێن کوردان هاتە کرن. هەلبەت نێزیکبوونا تورکیا ل گەل ئێکەتیا ئەورۆپا ئەڤە ژی دەرفەتەکا زێرین بوو بۆ لۆبیا کوردی، مافێن چاند و زمان یێن کوردی زێدەتر دانوستاندن ل سەر هاتنە کرنێ ل ئەورۆپا ب گشتی.
قووناغێن پشتی ٢٠٠٣ تایبەت پشتی ئەمریکا و هەڤپەیمانێن خوە هێرش کریە سەر رژێما ئیراقێ. پەیوەندیێن کوردستانێ و ئەمریکا بوونە سەدەمەکا سەرەکی و یا گرنگ بۆ چالاکیێن لۆبیا کوردی. د هەمان سالێدا کورد شیان دەنگێ خوە بگەهیننە سەرۆکێ ئەمریکا جۆرج W بۆشێ کوڕ.
ل سالا ٢٠٠٤ نوونەراتیا فەرمی یا حوكمەتا هەرێما کوردستانێ ل واشنتون هاتە ڤەکرن و ئێکەم دپلۆماتکار و نوونەرێ کوردستانێ قوباد تالەبانی بوویە. د ڤی چارچووڤەی دا شاکارێن ئێکخستنا، حوكمەتا هەرێما کوردستانێ لۆبیا کوردی ل واشنگتن ژ چالاکیێن حزبی زێدەتر بەر ف دپلۆماسی و حکومی چوون و گەلەک پێشەنگ بوویە. پاشی ل سالا ٢٠٠٦ فەرمانگەها دەرڤە یا حوكمەتا هەرێما کوردستانێ هاتە دامەزراندن ئەڤێ سازیێ پەیوەندیێن حوكمەتا هەرێما کوردستانێ ل گەل کۆنگرێسا ئەمریکا بهێزتر بوو. لۆبیا کوردی ل واشنگتن زێدەتر ل سەر بودجە،نەفت و پشتەڤانیا سیاسی کار د کرن. بۆ میناک ل سالا ٢٠٠٨ ل کۆنگرێسێ نێزیکی ٣٠ کەساتیان ب سەرکردایەتیا سیناتۆر Lincoln Davis و Joe Wilson. حەتا سالا ٢٠١٠ ژمارا ئەندامان گەهشتە ٤١ کۆنگرێسمەنان. هەلبەت رۆلێ سازیا ناڤنەتەوەیی یا ژ بوو ئاشتیێ ژی گەلەک یێ گرنگبوو و پشتەڤانێن دۆزا کوردی بوون. زێدەباری نوونەریا حوكمەتا هەرێما کوردستانێ بۆ تەنشت کۆنگرێسێ ل واشنگتن هاتە ڤەگوهاستن. لۆبیا کوردی ل کۆنگرێسێ تێکلیێن هەردو پارتیێن سەرەکی و ئالیێن دی ب هێزتر کرن. هندەک سەرکانیێن ئەمریکای یێن وەکو (Carnegie) ئاماژێ ب حوكمەتا هەرێما کوردستانێ دکەت کو نێزیکی ئێک ملیۆن دۆلار بۆ کارێ لۆبیی ل واشنگتن یێ خەرجکری. هەلبەت پشتی ڤان هەولێن بەردەوام ل گەل سیناتۆر و کۆنگرێسێ ئەمریکا ل سالا ٢٠١١ کۆنسوڵخانەیا خوە ل هەولێرا پایتەختا هەرێما کوردستانێ دامەزراند. ئاها د ڤێ خالێ دا دیار دبیت کو ئەمریکا گرنگیێ ب پەیوەندیێن دگەل هەولێرێ ددەت. گەلەک سەرکانیێن ئەورۆپی ئاماژێ ددەنە وێ چەندێ کو ل ئەورۆپا، لۆبیا کوردی زێدەتر د ڕێکا پەرلەمانێ ئەورۆپا و دامەزراوەیێن ئێکەتیا ئەورۆپا کارێ بۆ سەرخستنا دۆزا خوە کری و لێکۆلینەکا زانستی ڤێ قووناغێ ب قووناغەکا زێڕینا لۆبیا کوردی پێناسە دکەت. گومان تێدا نینە هێرشا تیرۆرستێن داعش بۆ سەر باژارێن کۆبانێ و شنگالێ، بوونە خالێن زۆر گرنگ کو لۆبیا کوردی ل ئەمریکا و ئەوروپا باندۆرا زێدەتر بۆ پشتەڤانیا مرۆڤی، سیاسی و تایبەت پشتەڤانیا هێزا پێشمەرگێ کوردستانێ و شەڕڤانان ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ ڕابکێشیت و ئەڤێ قووناغێ ژ سالێن ٢٠١٤ حەتا سالێن ٢٠١٧ یا بەردەوامبوو.
حکومەتا هەرێما کوردستانێ (HHK) ل واشنگتن ب تایبەتی د وارێن پشتەڤانیێ بۆ پێشمەرگەی و شەڕێ داعش ب هێزتر لێهاتن. هەلبەت چالاکیێن لۆبیا کوردی ل واشنگتن زێدەتر ل سەر پێشمەرگە، و چەواشەکاریێن داعش، پەناخوازان و پەیوەندیێن ئابووری کار دکر. پشتی سالا ٢٠١٧ ریفراندۆما ٢٥ ئیلۆنێ بزاڤێن دپلۆماسی یێن لۆبیا کوردی ل واشنگتن و ئەورۆپا گەلەک د زۆر بوون. لێ ئەمریکا و پڕانیا هەڤپەیمانان پشتگری ل گوهۆرینا سنوورێن دەستکردێن ئێراقێ نەکر. ل سالێن ٢٠١٨ لۆبیا کوردی بزاڤ کرن کو پەیوەندیێن حوكمەتا هەرێما کوردستانێ دگەل واشنگتن و پاراستنا دەستکەفتیێن دەستووری یێن هەرێمێ د پاراستی بن. پشتی شەرێن ل سەر کوردێن رۆژئاڤا کوردستانێ ل سالا ٢٠١٩ پرسگرێکا کوردی ل سووریێ و هەلوەستێ ئەمریکا ل هەمبەری YPG وەکوو مژارەکا سەرەکی لۆبیا کوردی ل واشنگتن و ئەوروپا لێ خوەدی دەرکەفت. دیاسپۆرا کوردی ب ئاوایەکێ زێدەتر ل سۆشیال میدیا، کەمپینێن ئۆنلاین و پەیوەندیێن ڕاستە ڕاستە ل گەل نوونەرێن سیاسی و جڤاکی د ناڤ تەڤگەرێ دابوو. هەلبەت ل ئەمریکا سال بۆ سالێ پەیوەندیێن حکومەتا هەرێماکوردستانێ(HHK) ل واشنگتن تایبەت ل سەر داعشا تیرۆرست و هێزا پێشمەرگەی،ئاسایشا دەڤەرێ و هەڤپشکیا ئەمریکا یا بەردەوام بوو. لۆبیا کوردی ب تایبەت بالا خوە ئێخستە سەر ئاسایشا هەرێمێ، هێرشێن مۆشەکی و درۆنان و پەیوەندیێن هەولێر و واشنگتن بوویە. ل ئەمریکا نوونەرا( HHK ) تریفە عەزیز کو ئێکەم کوردا ئەمریکی بوویە ئەڤی پۆستی وەردگریت. و د رێکا ڤێ بەرپرسیارەتیێ دا خزمەتا کوردستانێ دکەت. ئەڤ بزاڤە ل سالێن ٢٠٢٤ ژی د بەردەوام بوون، لۆبیا کوردی ل واشنگتن یا بەردەوام بوو ل سەر چالاکیێن خوە دا ئەمریکا یا بەردەوام بیت ل سەر پشتەڤانیێن خوە بۆ هەرێمێ و پێشمەرگەیی، و ئالیێ ئابووری ئەو پەیوەندی د ناڤبەرا هەولێر و واشنگتن دا د بەردەوام بن. ئەڤێ چەندێ ل کێشوەرێ ئەوروپا،تێکلیێن دیاسپۆرا کوردی دگەل حوكمەت و پەرلەمانێن وەلاتێن ڕۆژئاڤا یا بەردەوام بوو، د هەمان دەم دا مژارا کوردێن سووریێ و ئەولەهیا ناڤچێ زێدەتر د گرنگ بوون.

حەتا کو ئەڤ سالە نوونەریا حوكمەتا هەرێما کوردستانێ ل واشنگتن، پەیوەندیا خوە یا راستە راست ل گەل کۆنگرێس، حوكمەت، جڤاکا کوردی – ئەمریکی و ناڤەندێن لێکۆلینێ کاری دکەت. ل سالا ٢٠٢٦ دا مژارێن وەکو ئەولەهیا هەرێمێ، پەناخوازان، نەفت و ئابووی و کوردێن سووریێ و رۆژئاڤا و تێکلیێن هەولێر دگەل واشنگتن د ناڤا ئەژندا و بەرنامەیان دابوون. ب کورتی لۆبیا کوردی چاوا هاتیە گوهەرتن.؟ ژ سالێن حەفتیان حەتا سالێن ١٩٨٨ بەری هینگێ دیاسپۆرا زێدەباری مافێ مرۆڤی و ناسکرنا دۆزا کوردی بوو. هەلبەت ژ سالێن ١٩٩١ بۆ سالێن ٢٠٠٣ دەستەواژەیا پاراستنا کوردێن ئیراقێ و مافێن مرۆڤی و پەیوەندیێن دگەل کۆنگرێسێ گەلەک گرنتر بوون.
هەلبەت ژ سالێن ٢٠٠٤ حەتا دگەهیتە سالێن ٢٠٢٠ ل واشنگتن لۆبیا کوردی بۆ فەرمیتر و پیشەیتر. نوونەراتیا حوكمەتا هەرێما کوردستانێ (HHK ) هاتە دامەزراندن کۆمپانیێن لۆبی ب کار ئینان و هاتنە دروست کرن. وەکو (Congressional Caucus ) د ڤێ لۆبیکرنێ دا یێن بووینە ناڤەندا کارێ وان؟ داعش،پێشمەرگە، شنگال، کۆبانێ، و کوردێن رۆژئاڤا و سووریێ بوون.
هەلبەت ژ سالێن ٢٠٢٠ بۆ ٢٠٢٦ لۆبیا کوردی زێدەتر وەکو توڕەکێ ل گەل حوكمەت و دیاسپۆرا، کۆنگرێس، میدیا، جڤاک و ئالیێن ژ هەڤجودا کار کرینە د ناڤا کۆمەلگەهێن جیهانێ و ئەورۆپا و ئەمریکا دا.
لێ هندەک جاران ژی جوداهیێن لۆبیا کوردی مخابن ب زیقی دیار د بن چونکە هێشتا وەکو سازیەکا ئێکگرتی نەهاتیە نیاسین ئەو ژی جوداهیێن سیاسی یێن د ناڤبەرا ئالیێن سیاسی و تایبەت پارت و ئالیێن مەزنێن کوردستانێ دا یە.
ڤان ئالیان گەلەک جاران جوداهی د ناڤبەرا وان و دیاسپۆرا کوردی و حوكمەت و سازیێن مافێن مرۆڤی دا ئەژندایێن ژ هەڤجودا هەبووینە ل ئەورۆپا،لێکۆلینڤان دیار دکەن کو د پرۆسەیا نێزیکبوونا تورکیا ل گەل ئێکەتیا ئەورۆپا ب شێوەیەکێ وەکو تۆرەکا نێڤدەولەتی کارێ بۆ کری.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%84%db%86%d8%a8%db%8c-%d9%88-%d8%af%db%8c%d8%a7%d8%b3%d9%be%db%86%d8%b1%d8%a7-%da%a9%d9%88%d8%b1%d8%af%db%8c-%d9%88-%d8%b1%db%86%d9%84%db%8e-%d9%88%d8%a7%d9%86-%db%8c%db%8e-%d8%b3%db%95%d8%b1%db%95/272182/feed/ 0 شوونگره‌ك بۆ هێزێن هه‌ڤپه‌یمانان https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b4%d9%88%d9%88%d9%86%da%af%d8%b1%d9%87%e2%80%8c%d9%83-%d8%a8%db%86-%d9%87%db%8e%d8%b2%db%8e%d9%86-%d9%87%d9%87%e2%80%8c%da%a4%d9%be%d9%87%e2%80%8c%db%8c%d9%85%d8%a7%d9%86%d8%a7%d9%86/272180/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b4%d9%88%d9%88%d9%86%da%af%d8%b1%d9%87%e2%80%8c%d9%83-%d8%a8%db%86-%d9%87%db%8e%d8%b2%db%8e%d9%86-%d9%87%d9%87%e2%80%8c%da%a4%d9%be%d9%87%e2%80%8c%db%8c%d9%85%d8%a7%d9%86%d8%a7%d9%86/272180/#comments Sun, 18 Oct 2026 21:43:40 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=272180 غیاس خـالد زێباری

ل دویڤ وێ رێككه‌فتنا د ناڤبه‌را حوكمه‌تا ئیراقێ و ئه‌مریكا دا، ئه‌ركێ هێزێن ئه‌مریكا و هه‌ڤپه‌یمانا ل 30 ێ ئیلۆنا 2026 ل ئیراقێ ب داوی دهێت، چونكی ئه‌ركێ وان شه‌رێ دژی تیرۆرستێن واعش بوو و ل سه‌ر داخوازێ ئیراقێ هاتنبوون و بێ وان مه‌حال بوو ئیراق بشێت شكه‌ستنێ ب هێزا تیرۆرستیا داعش بئینیت و پێگیری ب وی ژڤانی هاته‌كرن و ئه‌و هێز ل ئیراقێ و هه‌رێما كوردستانێ ده‌ركه‌فتن.
هه‌رێما كوردستانێ ژی مینا به‌شێن دیتر یێن ئیراقێ مفا ل هاتنا هێزێن هه‌ڤپه‌یمانا ب سه‌رپه‌رشتیا ئه‌مریكا دیت، بتایبه‌ت هێزا ئه‌سمانی ل دژی داعشێ و پشته‌ڤانیا لۆجستی و راهێنانێن له‌شكری ب پێشمه‌رگه‌هی، هه‌ر وه‌سا هه‌بوونا سیسته‌مێ وان یێ دژی مۆشه‌ك و درۆنان، زیانێن هێرشێن ل سه‌ر كوردستانێ زۆر كێمكرن، راسته‌ ده‌ركه‌فتنا ئه‌مریكا و هێزێن هه‌ڤپه‌یمانان ل كوردستانێ د ده‌مه‌كێ هه‌ستیار دایه‌ و هێشتا مه‌ترسیا سه‌رهه‌لدانه‌ڤا داعشێ یان هه‌ر گرۆپه‌كێ تیرۆستی هه‌یه‌ و ره‌وشه‌كا نەسه‌قامگیر ل ده‌ڤه‌رێ هه‌یه،‌ ب تایبه‌ت ئالۆزیێن د ناڤبه‌را ئه‌مریكا و ئیرانێ و بالا ده‌ستیا گرۆپێن چه‌كدار د ناڤ ئیراقێ دا . ده‌ستهه‌لاتا ئیراقێ ژی نەگه‌هشتیه‌ ئاستێ پاراستنا ئارامی و سه‌روه‌ریا سه‌رتاسه‌رێ ئیرقێ، ب تایبه‌ت ئاسمانێ هه‌رێما كوردستانێ. له‌وما ده‌ركه‌فتنا هێزێ، هه‌ڤپه‌یمانان ڤالاهیه‌كا مه‌زن ل كوردستانێ و ئیراقێ دروست كریه. لێ ئه‌ڤه‌ وێ چه‌ندێ ناگه‌هینیت كو چ شوونگر نینه‌ و مه‌ترسیێن دژوار ل سه‌ر كوردستانێ پاش خوه‌ هێلانه‌، ڤه‌كێشانا هه‌ڤپه‌یمانان نەڤاڵاكرنا گۆرەپانێ یه‌ بۆ دژبه‌رێن ئه‌مریكا و نه‌ژی پاشگوهاڤێتنا كوردستانێ یه‌. باشترین شوونگر بۆ هێزێن ئه‌مریكا و هه‌ڤپه‌یمانان ل كوردستانێ، ئێكرێزیا و كۆمبوونا هێز و ئالیێن سیاسی یێن كوردستانێ یه‌ ل دووڤ پلانه‌كا ستراتیژیا نشتیمانی كو ئارمانجێن دوور و درێژ ده‌ستنیشان بكه‌ت و پێكڤه‌ كار ل سه‌ر بده‌ستڤەئینانا وان بكه‌ن، به‌ری هه‌ر تشته‌كی كاراكرنا په‌رله‌مانێ كوردستانێ و پێكئانینا كابینەیا ده‌هێ یا حوكمه‌تا هه‌رێمێ, هه‌تا دگه‌هیته‌ دارشتن و راپرسیێ ل سه‌ر ده‌ستوورێ هه‌رێما كوردستانێ . ئه‌ز باوه‌رم هێزا هه‌رێما كوردستانێ یا خۆدان هێزێن سیاسی یێن ئێكگرتی و ده‌ستووره‌كێ په‌سندكری و حوكمه‌ته‌كا خزمه‌تكار، دێ هه‌رێمه‌كا ب هێز بیت ل سه‌ر ئاستێ ئارامی و سه‌قامگیری و ئابووری و دپلۆماسی، كو ڤالاهیا ده‌ركه‌فتنا هێزێن ئه‌مریكا و هه‌ڤپه‌مانان ب مشتتر پڕ بكه‌ت، چونكی هاتنا پڕانیا ده‌ستێن ده‌ره‌كی بۆ ناڤ هه‌رێما كوردستانێ ژ ئه‌نجامێ ناكۆكی و دوبه‌ره‌كیا ئالیێن سیاسی یێن كوردستانێ یه‌.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b4%d9%88%d9%88%d9%86%da%af%d8%b1%d9%87%e2%80%8c%d9%83-%d8%a8%db%86-%d9%87%db%8e%d8%b2%db%8e%d9%86-%d9%87%d9%87%e2%80%8c%da%a4%d9%be%d9%87%e2%80%8c%db%8c%d9%85%d8%a7%d9%86%d8%a7%d9%86/272180/feed/ 0 پـاركـا نـه‌ورۆز یـان پاركـا(سـه‌ببێ)؟ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%d9%80%d8%a7%d8%b1%d9%83%d9%80%d8%a7-%d9%86%d9%80%d9%87%e2%80%8c%d9%88%d8%b1%db%86%d8%b2-%db%8c%d9%80%d8%a7%d9%86-%d9%be%d8%a7%d8%b1%d9%83%d9%80%d8%a7%d8%b3%d9%80%d9%87%e2%80%8c%d8%a8%d8%a8/272178/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%d9%80%d8%a7%d8%b1%d9%83%d9%80%d8%a7-%d9%86%d9%80%d9%87%e2%80%8c%d9%88%d8%b1%db%86%d8%b2-%db%8c%d9%80%d8%a7%d9%86-%d9%be%d8%a7%d8%b1%d9%83%d9%80%d8%a7%d8%b3%d9%80%d9%87%e2%80%8c%d8%a8%d8%a8/272178/#comments Sun, 18 Oct 2026 21:42:08 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=272178 ئه‌لند زووری

پاركا نه‌ورۆز، ئێك ژ دیارترین پارك و باخچه‌ و جهێن بهێنڤه‌دانا خه‌لكی یه‌ د ناڤا سه‌نته‌رێ بازارێ دهۆكێ دا. ڤێ پاركێ ژبه‌ر گرنگیا خۆ یا جوگرافی و بازاركاری، كۆ دكه‌ڤیته‌ د هه‌مبێزا باژاری و بازاری دا، سیمایه‌كێ تایبه‌ت ژ جوانیێ و بهێنفره‌هیێ دایه‌ باژاڕی.
بناڤكرنا ڤێ پاركێ ب ناڤێ «نه‌ورۆز» پێنگاڤه‌كا د جهێ خۆدابوویه‌ وه‌ك هێمایه‌كێ نه‌ته‌وه‌یی و دیرۆكی د ناڤا خه‌لكی دا، بۆ وێ ئێكێ ئه‌ڤ ناڤه‌ به‌رده‌ام د بیردانكا تاكێن كورد و خه‌لكێ باژاری دا زیندی بمینیت. پشتی دروستكرنا ڤێ پاركێ ب خۆشحالی ڤه‌ بوویه‌ جهه‌كێ گرنگ كو سالانه‌ د باوشا وێ دا ڕێوره‌سمێن جه‌ژنا نه‌ورۆزێ دهێنه‌ ساخكرن و برێڤه‌برن و مه‌شخە‌لا ئاگرێ وێ تێدا دهێته‌ هه‌لكرن، زێده‌باری ئه‌نجامدانا ب ده‌هان فیستیڤال و بیره‌وه‌ری و چالاكیێن هونه‌ری و كولتووری تێدا دهێنه‌ ئه‌نجام دان.
لێ مخابن، سه‌ره‌ڕای گرنگیا ڤێ هه‌لكه‌فتێ وه‌ك پیرۆزیه‌كا گه‌لێ كورد و ناسنامه‌یا وێ یا نه‌ته‌وه‌یی یا پیرۆز، هه‌تا نوكه‌ تابلۆیه‌ك یان نیشانه‌كا فه‌رمی كۆ ده‌ربڕینێ ژ ناڤێ وێ بكه‌ت، ل سه‌ر ده‌رگه‌هـێ چوونا د ناڤا پاڕكێ دا، یان ل هه‌ر لایه‌كێ دیارێ ڤێ پاركێ نه‌هاتیه‌ هه‌لاویستن.
له‌ورا ناڤێ وێ یێ دورست ل ده‌ڤ به‌شه‌كێ مه‌زن ژ خه‌لكێ باژێری كه‌هی نه‌بوویه‌ و ب ڤی ناڤێ وێ یێ پیرۆز نزانن، لێ هه‌ر ب ناڤێ (پاركا سه‌ببێ) بناڤ دكه‌ن و دده‌نه‌ نیاسن. ئه‌ركێ مه‌ هه‌موویانه‌ كۆ ڤێ ناڤی به‌ر ب ڕاسته‌یا مێژوویا وێ ڤه‌ ببه‌ین.
دا كۆ ئه‌ڤ هێمایه‌ وه‌ك ناسنامه‌یا خۆ یا دورست بهێته‌ پاراستن و ناڤێ نه‌ورۆز ب بیته‌ هێمایێ ڤی جهی، پێدڤی یه‌ ئه‌م هه‌می خه‌لكێ دهۆكێ زێده‌تر خه‌مخۆر و پشته‌ڤان بین بۆ چه‌سپاندنا ڤی ناڤی، دا كۆ هه‌ستا نه‌ته‌وه‌یی و جوانیا ڤی ناڤێ پیرۆز هه‌ر د بیردانك و د ناخێ وان دا یێ زیندی بیت، ڕۆژانه‌ ناڤێ «پاركا نه‌ورۆز» بكاربینین دا كو بكه‌ڤیته‌ سه‌ر زمانێ خه‌لكی ب گشتی.
هه‌روه‌سا، هه‌ر ژبه‌ر چاندنا هزر و هه‌ستێن نه‌ته‌وه‌یی، ڤێ داخوازیێ ئاراسته‌ی ئالیێن په‌یوه‌ندیدار و لایه‌نێن ئیداری یێن باژێڕی دكه‌ین، كۆ ب زویترین ده‌م ڤێ پێشنیازێ بكه‌نه‌ بڕیار بۆ دانان و هه‌لاویستنا تابلۆیه‌كا سه‌رنجڕاكێش كۆ ب ناڤێ «پاڕكا نه‌ورۆز» دیزاین ب ببیت و نیشانا چه‌ژنا نه‌ورۆزێ بخۆڤه بگریت. یان ژی چێكرن و دانانا په‌یكه‌ره‌كی یان سیمبۆله‌كێ كولتووری یێ ڤێ بیره‌وه‌ریێ مینا (مه‌شخه‌لا ئاگری، یان كه‌ساتیا كاوه‌ی) یان هه‌ر دیمه‌نه‌كێ ڤێ بیره‌وه‌ریا پیرۆز به‌رجه‌سته‌ دكه‌ت، د ناڤا ڤێ پاركێ دا بهێته‌ دانان، دا كۆ ڕه‌نگ و سیمایێ ته‌مامێ نه‌ورۆزێ نیشان بده‌ت.
هه‌ر وه‌سا تێكه‌لكرنا كولتووری ب ژینگه‌هێ ڕا، كۆ هنده‌ك لایه‌نێن پاركێ ب نه‌خشێن كولتووری یێن كوردی بهێنه‌ خه‌ملاندن ده‌ما كۆ خه‌لك قه‌ست دكه‌تێ، په‌یوه‌ندیا خۆ یا مللی د ناسنامه‌یا ناڤێ وێ ڕا ببینیت.
ئه‌ڤ پێنگاڤه‌ دێ بنه‌ ئه‌گه‌ر كۆ ناسنامه‌یا ڕاسته‌قینه‌ یا ڤی جهی بهێته‌ به‌رچاڤكرن و هه‌ستا نه‌ته‌وه‌یی و كولتووری ل ده‌ڤ خه‌لكی په‌یدا ببیت، ب تایبه‌ت به‌ره‌بابێن نوی.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%d9%80%d8%a7%d8%b1%d9%83%d9%80%d8%a7-%d9%86%d9%80%d9%87%e2%80%8c%d9%88%d8%b1%db%86%d8%b2-%db%8c%d9%80%d8%a7%d9%86-%d9%be%d8%a7%d8%b1%d9%83%d9%80%d8%a7%d8%b3%d9%80%d9%87%e2%80%8c%d8%a8%d8%a8/272178/feed/ 0 فێستیڤالێن دهۆکێ.. ڕووبەرەکێ گەشتیاری یێ مەزن و شەنگستەکێ ئابووری یێ بچووک https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%81%db%8e%d8%b3%d8%aa%db%8c%da%a4%d8%a7%d9%84%db%8e%d9%86-%d8%af%d9%87%db%86%da%a9%db%8e-%da%95%d9%88%d9%88%d8%a8%db%95%d8%b1%db%95%da%a9%db%8e-%da%af%db%95%d8%b4%d8%aa%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%8c/272176/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%81%db%8e%d8%b3%d8%aa%db%8c%da%a4%d8%a7%d9%84%db%8e%d9%86-%d8%af%d9%87%db%86%da%a9%db%8e-%da%95%d9%88%d9%88%d8%a8%db%95%d8%b1%db%95%da%a9%db%8e-%da%af%db%95%d8%b4%d8%aa%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%8c/272176/#comments Sun, 18 Oct 2026 21:40:14 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=272176 نێچیرڤان حەسەن گەڤەرکی

فێستڤال و چالاکیێن وەرزی و سالانە، ب هەمی ڕەهەندێن خۆ یێن ئابووری، گەشتیاری، هونەری و کولتووری ڤە، سیمبۆلەکا ساخ و جوانن بۆ پێشڤەبرن و ڤەژاندنا شارستانییا هەر دەڤەرەکێ.
بێگومان پارێزگەها دهۆک، ب سروشتێ خۆ یێ دلڤەکەر و چاند و هونەرێ خۆ یا دەولەمەندە د دەمەکی دا کو پێدڤی بوو فێستەڤالێن وەرزی و سالانە ل پارێزگەها دهۆکێ زێدەتر گرنگیێ ب ڕەهەندێ ئابووری بدەت و ئارمانجا سەرەکی ئەو بیت، کو پاڵپشتییا بەرهەمێن ناڤخۆی و پەیداکرنا بازارەکێ ڕاستەقینە بۆ پەیداکرنا دەلیڤەیێن کاری بیت، لێ مخابن، جار بۆ جارێ ئەڤ فێستڤالە ژ ئارمانجا خۆ یا سەرەکی دوور دکەڤن، د فێستەڤالێن دوماهیێ دا ئەوێن ل پارێزگەها دهۆکێ هاتینە گێڕان، چ فێستەڤالا سالانە یا(تری وهنگڤینی) بیت یان فیستەڤالا (بەرهەمێن خۆمالی ل دەڤەرا بەروارییا) بیت، هەست ب ڤالاهییەکا مەزن د لایەنێ ساخکرن و فرۆتنا بەرهەمێن ناڤخۆی هاتەکرن. جۆتیارێن مە و خۆدان کارێن بچویک، ب ئومێدا وێ چەندێ پشكداریێ دکەن، کو بشێن بەرهەمێن خۆ بفرۆشن و بازارەکی پەیدا بکەن، لێ مخابن ئەڤرۆ ئەڤ فێستەڤالە وەک سەکۆیێن ڕاگەهاندنێ و تابلۆیێن دیارکرنا هونەری و دیمەنێن جودا جودا دهێنە نیشادان، نە وەک بازارەکێ ڕاستەقینە بۆ فرۆتنا بەرهەمێن خۆمالی.
گەلەک جاران، دەمێ مرۆڤ ل ڤان فێستڤالان ئامادە دبیت، پرسیارێ ژ جۆتیاران دکەت، ئەرێ بازار یێ باشە؟ تە چەند بەرهەمێ خۆ فرۆتییە؟ دێ بینین پڕانییا وان ب بێ ئۆمێدی بەرسڤ ددەن و دبێژن ئەگەر هۆسا بیت، ڕەنگە سالا بهێت پشكداریێ نەکەین، ئەرێ ئەگەر هۆسا بیت، دێ پاشەڕۆژا ڤان فێستڤالان بەر ب کیڤە چیت؟
دەما جۆتیارەک یان دەست ڕەنگینەک ببینیت کو پشکداریکرنا وی بتنێ خەرجییە وچ مفا و فرۆتن تێدا نینە، بۆ جارێن بهێت، بێگومان ئەو پشكداریێ ناکەت، دێ بۆ خۆ ل دەلیڤەکا دی گەریت بۆ ساخکرنا بەرهەمێن خۆ. فێستەڤالەک ب بێ ڕەهەندێ ب هێز یێ ئابووری، دێ بیتە خڕڤەبوونەکا ئاسایی و جار بۆ جارێ دێ گرنگییا خۆ ژ دەستدەت.
د ڤان فێستڤالان دا، مرۆڤ دبینیت کو گەشتیار و سەرەدانکەر دهێن و دچن، دیمەن و تابلۆیان دبینن، وێنەیان دگرن و ب بێی کو هێزەکا ئابووری یا ئەرێنی بگەهینە جۆتیارێ مە و بەرهەمهێنەری فێستڤالێ ب جێ دهێلن، ئەڤە ژی ئاماژەیەکا ڕۆن و ئاشکرایە کو ئاراستەیێ ڤان فێستڤالان زێدەتر بەر ب ڕەهەندەکێ هونەری و گەشتیاری ڤە دچیت، نەک بۆ بازارکرنا ئابووری. ڕاستە ڕەهەندێ هونەری و گەشتیاری دو پێکهاتەیێن سەرەکینە کو گیان و جوانیێ ددەنە ڤان فێستڤالان، لێ ئارمانجا سەرەکی دڤێت پویتە دان ب بەرهەمێ خۆمالی و کەدا جۆتیاران بیت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%81%db%8e%d8%b3%d8%aa%db%8c%da%a4%d8%a7%d9%84%db%8e%d9%86-%d8%af%d9%87%db%86%da%a9%db%8e-%da%95%d9%88%d9%88%d8%a8%db%95%d8%b1%db%95%da%a9%db%8e-%da%af%db%95%d8%b4%d8%aa%db%8c%d8%a7%d8%b1%db%8c/272176/feed/ 0 بڕیارا نوونەرێن مە ل بەغدا.. بلا ب چ ڕەنگان دەستبەردای مافێن دەستووری و پشکا ١٤٪ نەبن https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%da%95%db%8c%d8%a7%d8%b1%d8%a7-%d9%86%d9%88%d9%88%d9%86%db%95%d8%b1%db%8e%d9%86-%d9%85%db%95-%d9%84-%d8%a8%db%95%d8%ba%d8%af%d8%a7-%d8%a8%d9%84%d8%a7-%d8%a8-%da%86-%da%95%db%95%d9%86%da%af/272174/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%da%95%db%8c%d8%a7%d8%b1%d8%a7-%d9%86%d9%88%d9%88%d9%86%db%95%d8%b1%db%8e%d9%86-%d9%85%db%95-%d9%84-%d8%a8%db%95%d8%ba%d8%af%d8%a7-%d8%a8%d9%84%d8%a7-%d8%a8-%da%86-%da%95%db%95%d9%86%da%af/272174/#comments Sun, 18 Oct 2026 21:38:28 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=272174 ئاشتی سالح

بۆ هندێ کو مافێن ڕەوا یێن گەلێ کورد ئەوێن د دەستوورێ ئیراقێ دا هاتیە خۆجهكرن، ب دروستی و بێ کێموکاسی بهێنە پەیبرین و ب جهـ بینین، ئەڤرۆ ژ هەر دەمەکی پتر پێدڤییە نوونەرێن کوردان ل بەغدا، ب تایبەت ژی وەزیر، پەرلەمانتار و سەرکردایەتییا سیاسی، ب رژدی، ئێک هەلوێست و ب پلانەکا نەتەوەیی یا ڤۆرت پشکدار کار بکەن. مافێن دستووری یێن هەرێما کوردستانێ نە لوتف یان دیارییە کەسەکی یان ئالییەکێ بەغدا ب مە ببەخشیت، بەلکو دەستکەفتەکێ مەزنە کو ب خوینا هزاران شەهیدان و ب خەباتا چەندین سەد سالیان هاتییە بدەستخستن، ل ژێر ڤی بنەمایی، ل چ ڕەنگان و ب چ مەرجان نابیت نوونەرێن مە، دەستبەردای وان مافان بن، چنکو هەر لێکتێدانەک یان سازشکرنەک ل سەر مافێن دەستووری، زۆردارییەکا مەزنە ل هەقێ ئارمانج و ئارەزوویێن خەلاتکەرێ ڤی مللەتی.
ل دووڤ سەرژمێرییا گشتی یا ئیراقێ، یاکو ڕێژەیا کوردان ب ڕێژەیەکا د سەرا ١٤ سەدێ (١٤٪) یا وەلاتییان نیشاددەت، دڤێت ئەڤ ژمارە و پێگەهە ڕاستەوخۆ د هەموو بڕیار، بودجە، ماف و ئیمتیازاتێن ئابۆری، سیاسی و کارگێڕی دا ڕەنگڤەدەت. ئاماژەکرن ب ڤێ ڕێژەیێ نە تەنها ژمارەیەکە، بەلکو پیڤەرەکە بۆ دابەشکرنا دادپەروەرانەیا سامانێ ولاتی و دابینکرنا پشک و مافێن دارایی و بودجەیێ هەرێمێ بێ پچڕاندن یان دەستکاریکرن. مادەم کو مە پێگەهەکێ ژمارەیی یێ هۆسا هەیە، ل هەڤپشکاتییێن سیاسی و گۆتۆبێژێن بەغدا دا، ڤەگێڕانا ڤێ ڕێژەیێ بۆ مافێن ماددی و مەعنەوی، دڤێت ئارمانجا سەرەکی یا تیمی کوردی بیت و نوونەرێن مە نەهێلن حوكمەتا فیدرالی بودجە و مووچەی وەک ئامرازەکێ سیاسی یان فشارێ دژی خەلکێ کوردستانێ بکاربئینیت.
ژ بەر ڤێ ئێکێ، ئەرکێ ئەڤرۆ یێ نوونەرێن کوردان ل بەغدا گەلەک یێ گرنگ و دیرۆکی یە؛ ئێکگرتن و ئێک هەلوەستییا ئالیێن سیاسی یێن کوردستانێ کلیلا سەرکەفتنێ یە ل بەغدا. دڤێت مەترسییێن ل سەر ئایندەیا هەرێمێ ب چاڤەکێ جیدی بهێنە دیتن و ب لەز و ب رژدی کار ل سەر جێبەجێکرنا ماددەیێن دستووری بهێتەکرن، داكو مللەتێ مە ل سەر خاخا خۆ ب ئارامی و سەربەخۆیی بژیت و قەوارەیێ دەستووری و قەوارەیێ سیاسی یێ هەرێما کوردستانێ پاراستی و بهێز بمینیت.
ئارمانجا مە ئەوە کو ڤی ڕەنگێ خەباتێ و پڕوپاگەندەیێن سیاسی نەکەینە قوربانییا بەرژەوەندییێن تەسک، بەلکو بەرژەوەندییا گشتی و نەتەوەیی وەک هێلا سور بێتە دانان. هەمی نوونەر، وەزیر و بەرپرسێن کورد دڤێت بزانن کو تاریخ مێژوویەکا ڕەش یان ڕووهی بۆ وان تۆمار دکەت، و خەلکێ کوردستانێ هەرچەندە پشتەڤانێ پشکداربوونا سیاسییە ل بەغدا، لێ هەرگیز لێبووردە نینە ل هەبژاردنا کەسێن کو دستبەردای مافێن ڕەوا ببن. هیوادارین نوونژەرێن مە ل بەغدا د ئاستی ڤی بەرپرسیارەتییا دیرۆکی دا بن و ب ئێکهەلوەستی و سۆربوون، هەموو مافێن مللەتێ خۆ یێن دەستووری بدەستڤەبینن.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%da%95%db%8c%d8%a7%d8%b1%d8%a7-%d9%86%d9%88%d9%88%d9%86%db%95%d8%b1%db%8e%d9%86-%d9%85%db%95-%d9%84-%d8%a8%db%95%d8%ba%d8%af%d8%a7-%d8%a8%d9%84%d8%a7-%d8%a8-%da%86-%da%95%db%95%d9%86%da%af/272174/feed/ 0 چاڤلێكرن د ناڤ جڤاكی دا نیشانا پاشڤەمانێ یە https://rojnameyaevro.com/ku/%da%86%d8%a7%da%a4%d9%84%db%8e%d9%83%d8%b1%d9%86-%d8%af-%d9%86%d8%a7%da%a4-%d8%ac%da%a4%d8%a7%d9%83%db%8c-%d8%af%d8%a7-%d9%86%db%8c%d8%b4%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d9%be%d8%a7%d8%b4%da%a4%db%95%d9%85%d8%a7/272172/ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%86%d8%a7%da%a4%d9%84%db%8e%d9%83%d8%b1%d9%86-%d8%af-%d9%86%d8%a7%da%a4-%d8%ac%da%a4%d8%a7%d9%83%db%8c-%d8%af%d8%a7-%d9%86%db%8c%d8%b4%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d9%be%d8%a7%d8%b4%da%a4%db%95%d9%85%d8%a7/272172/#comments Sun, 18 Oct 2026 21:36:31 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=272172 شەیما مستەفا

دیاردەیا چاڤلێكرنێ، ئێكە ژ وان دیاردەێن هەرە بەربەلاڤ و كڕێت د ناڤ جڤاكان دا، چاڤلێكرن ب دیتنەكا جڤاكناسی، ئانكو باوەری ب خوە نە بوون، تاكێن چاڤلێكرنێ دكەن ئەون یێن خوە د ناڤ جڤاكی دا ژ چینەكا كێم دبینن و شیانێن وێ چەندێ نینن ببن تاكێ خۆ یێ ڕەسەن.
د ڕۆژا مە دا ڕاگەهاندن گەهشتیە وی ئاستی ئێدی پێدڤی ناكەت دەم بهێتە هەدەر دان دا كو دووماهی پێشهات و روودان بهێنە زانین بەلكی ب ساتە چركا دهێنە بەردەست و بازاڕكاریا ئەلەكترۆنی گەلەك ب ساناهی كەفتیە، بابەتێ گڕێدای ب چاڤلێكرنێ ل ڤێرێ ئەوە كو تاكە كەسی بێی كو بزانت ئەنجام چیە ب لەز و د دەمەك كورت دا هەمان ڕەفتارا دیتی دووبارە دكەت و دەم ل دەست د تورێن جڤاكی دا بەلاڤ دكەت.
چاڤلێكرن ل ڤێرێ دەست پێ دكەت و دووماهی دبیتە ئەگەرێ پاشڤەمانا جڤاكی، ژبەر كو جڤاكی دەروونێ كوم هەیە و هەمان كریار و ڕەفتار دووبارە دكەن بو حەزێن دەمكی و بێ مفا، تورێن جڤاكی د ناڤ جڤاكێن نە بەرهەمێنەر دا پتر ڕۆلێ‌ خۆ دبینن، كەسانێن دبن ڕۆل مۆدێل د ناڤ جڤاكێن پاشڤەمایی دا ئەون یێ كەسێن دی هانددن بو پتر بكار ئینانا كەل و پەلان نەك هزران.
هەكە پێداچوونەك د تورێن جڤاكی دا بهێتە كرن دێ هێتە دیتن كو پتریا بابەتان ئەون یان جل و بەرگن یان ژی جوانكارنە، نەك پێشڤەبرنا زانست و بابەتێن گرنگن، ئانكو ل ڤێرێ دیار دبیت كو بەكارهێنەرێن ڤان جڤاكان داخوازی ل سەر هەیە گرنگیێ بدەنە ڕۆخسار و دیمەنێ دەرڤە نەك مەژی و ڕەوشەنەنبیریا خۆ، ئەڤە ژی ژ ئەگەڕێ سەرەكیێ پاشڤەمانا جڤاكی نە.
بێ گۆمان وەلات ب زانینێ و زانستی پێشدكەڤن، گەنج ژ بەر كو چینەكا گرنگە و بناغێ وەلاتی نە ئەركەكێ گرنگ ل سەر ملێن وان هەیە، پێدڤی یە شیانێن گەنجان نەهێنە پشتگوه خستن و گرنگی ب داهێنان و هزرێن وان بهێتە دان، ژلایێ ماددی و مەعنەوی ڤە، ئانكو جڤاك ب گشتی پێدڤی پێداچوونێ یە، چونكی بتنێ ب بكار ئینانێ ناگەهیت چ ئارمانجان، بەلكی بتنێ دێ ل جهێ خۆ ڕاوەستیایی مینت و جڤاكێن دی ئەوێن گرنگیێ ددەنە بەرهەم ئینانێ دێ پێشڤە چن، د ناڤ جڤاكێن ڕۆژهەلاتی دا تایبەت ل ناڤ وەلاتێن تووشی كارەسات و شەڕان دبن ئەڤ دیاردە بەربەلاڤن چونكی درەنگ دگەهن وی ئاستی یێن وەلاتێن دی گەهشتینێ و ڤەدەر دبن ژ ئەرێنیێن تەكنولۆژیا و زانستێ ئەڤە ژی كاریگەریەكا خراب دئێختە سەر چینێن جڤاكی تایبەت گەنجان.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%da%86%d8%a7%da%a4%d9%84%db%8e%d9%83%d8%b1%d9%86-%d8%af-%d9%86%d8%a7%da%a4-%d8%ac%da%a4%d8%a7%d9%83%db%8c-%d8%af%d8%a7-%d9%86%db%8c%d8%b4%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d9%be%d8%a7%d8%b4%da%a4%db%95%d9%85%d8%a7/272172/feed/ 0 دھۆک بێ پشتەڤان خوسارەتیان دئینیت https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%da%be%db%86%da%a9-%d8%a8%db%8e-%d9%be%d8%b4%d8%aa%db%95%da%a4%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%88%d8%b3%d8%a7%d8%b1%db%95%d8%aa%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%af%d8%a6%db%8c%d9%86%db%8c%d8%aa/272125/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%da%be%db%86%da%a9-%d8%a8%db%8e-%d9%be%d8%b4%d8%aa%db%95%da%a4%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%88%d8%b3%d8%a7%d8%b1%db%95%d8%aa%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%af%d8%a6%db%8c%d9%86%db%8c%d8%aa/272125/#comments Sun, 18 Oct 2026 20:34:25 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=272125 تارق عەبدال

ھەر یانەیەکێ ھندەک خالێن ب ھێز و لاوازیێ ھەنە هەکە ئەم شروڤەکرنەکا ب ھیری بۆ خولا ستێرێن ئیراقێ بکەین، دێ بینین ھەر یانەیەک ب شێوازەک و تەکنیکەکا تایبەت ب خوڤە ھەیە ئەڤ چەندە یانەکێ بۆ یانەیەکێ جوداھیێن خو ھەنە، نەبتنێ دخولێ داھەیە، بەلکو ل ھەمی خولێن جیھانێ ھەیە، لڤێرە من دڤێت فۆکسا خوە بێخمە لسەر یانەیا دھوکێ، وەکۆ پشتەڤانەکێ سەرسەخستێ دھوکێ ژ کەڤن و هەتا نوکە، یا من تێبینی کری ل ڤان سالێن دووماھیێ دا، د خولێ و قارەمانیا کۆپا کەنداڤی دا، خالەکەک هەیە گەلەک سەرنجا من رادکێشیت ئەوژی ئەوە ھەردەما یانەیا دھۆکێ یاریێ ل یاریگەھا خوە ئەنجامددەت، یاریەکا گەلەک، جوان دکەت ھەڤڕکا وێ چەندا بھێزبیت ئەو دشێت سەرکەفتنێ لسەر توماربکەت، ھەر وەکی یارییا حەفتیا بۆری سەرکەفتی لسەر یانەیا زەورا ب سێ گۆلان بێ بەرانبەر، ئەڤە دەمەکی بوو زەورا ل رێزا دوێێ دھات، ئەڤ یانە ب ناڤودەنگە لسەر ئاستێ ئیراقێ وخودان دەستکەڤتێن مەزنە، لێ نەشیان خۆ لبەر دھۆکێ بگریت توشی خوسارەتیەکا مەزن، حنێرا ڤێ چەندێ ب دیتنا من ڤەگەدرن بو ئێک خال ئەوژی پشتەڤانێن دھوکێ ب ھەست و گیانەکێ وەرزشی یێ بلند ھەمی دەما دیاریگەھێ دا ئامادەدبن ژبو پشتەڤانیا یانەیێ، ھەر ئەڤ خالەیە بوویە ئەگەرێ ھندێ کو ئاست و ئەنجامێن باش ب دەستڤەدئینن، لەورا یا پێدڤییە لسەر کارگیریا یانەیا دھۆکێ گرنگیەگا باشتر ب پشتەڤانان بھێتەدان و بزاڤێ بکەن یاریێن ژدەڤەری پارێزگەھێ زەمینێ بو جەماوەری خوشکەن و پشتەڤانیا وان بکەن دا ئەوژی بشێن ژدرەڤەژی ب ھەمان گور و تینەڤە ل یاریگەھێ ئامادەبن ژبو ھندێ ل دەرڤەی یاریگەھا خوژی ئەنجامێن باش دەستڤە بینن، بەلکو ئەو بتنێ بەس نینە ل یاریگەھا خۆ پشتەڤان و ئەنجام ھەبن، مادەم دھۆک ل یاریگەھا خۆ ئەنجام و ئاستەکێ باش پێشکێش دکەت رامان ئەوە کو یانەیەکا جەماوەریی یە، دوێ دەمی دا ئەو زێدەتر ھەست ب بەرپرسیارەتیێ دکەن، لەورا ژی یاریزان ب ھەمی ھێزو شیانێن خۆ دمەزێخن ژبو ھندێ سەرکەفتنێ لسەر ھەڤڕکا خۆ توماربکەن و دەرونێ پشتەڤانێن خۆ ئارام بکەن، ھەر وەکۆ دھێتە گوتن جەماوەر یاریزانێ دوازدێ یە دیاریگەھێ دا، ئێدی کارگێریا یانەیێ ھزر دبابەتێ پشتەڤانێن وەفایێن بکەن ژبو ھندێ دھۆک ھەردەم پێشەنگ بیت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%da%be%db%86%da%a9-%d8%a8%db%8e-%d9%be%d8%b4%d8%aa%db%95%da%a4%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%88%d8%b3%d8%a7%d8%b1%db%95%d8%aa%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%af%d8%a6%db%8c%d9%86%db%8c%d8%aa/272125/feed/ 0 حـەز و دلـخوازیێن رەوا دلـخۆشـکەرن https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%ad%d9%80%db%95%d8%b2-%d9%88-%d8%af%d9%84%d9%80%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b2%db%8c%db%8e%d9%86-%d8%b1%db%95%d9%88%d8%a7-%d8%af%d9%84%d9%80%d8%ae%db%86%d8%b4%d9%80%da%a9%db%95%d8%b1%d9%86/272061/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%ad%d9%80%db%95%d8%b2-%d9%88-%d8%af%d9%84%d9%80%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b2%db%8c%db%8e%d9%86-%d8%b1%db%95%d9%88%d8%a7-%d8%af%d9%84%d9%80%d8%ae%db%86%d8%b4%d9%80%da%a9%db%95%d8%b1%d9%86/272061/#comments Sun, 18 Oct 2026 10:12:28 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=272061 ئيحسان ئــامێدی

مرۆڤ هەروهەر ب حەز و دلخواز و هیڤییە، هەر حەزەک و دلخوازیەکا رەوا بکەتە ئارمانج و پلانێ بۆ دانیت و کارەکێ بنەجهـ بۆ بکەت؛ دێ هیڤیا گەهشتنێ بۆ چێکەت و ب رێژەیا پتریێ دێ بجهـ هێت. بەلێ نە هەر تشتێ مرۆڤ حەز دکەت و دلخواز بیت و بزاڤ و کاری بۆ دکەت دێ گەهیتێ، هندەک جاران هەمی رەنج و زەحمەتا مرۆڤی د ئاڤێ دا دچیت و هندەک جاران ژی دەرفەت دهێن و دەستکەفتیێن نەچاڤەڕیکی دهێن، لێ یا سروشتی ئەوە ئارمانجێ دەستنیشان کەی و پلانێ بۆ دانی و کاری بۆ بکەی و ب ئەنجام بگەهیت، بەلێ ئەو ژی هندەک جاران ل بن باندۆڕا هۆکارێن خۆیی و یێن بابەتی وێ ئەنجامێ ناهنگڤیت. دلخوازی هێزا بزوینەرا مرۆڤینە ژبۆ گەهشتنا ئارمانجان. هندەک جاران مرۆڤ د وێ رێکێ دا دبیتە گۆری!.
مرۆڤی گەلەک دلخوازی هەنە و ئەو دلخۆزی مرۆڤی هانددەن بجهبینیت دڤێت بکەتە ئارمانجێن پلانکری و کاری بۆ بکەت. مرۆڤ کو ب ژیرە و باشیێ و خرابیێ ژیکجودادکەت و دلخوازی هەنە، یێ خواستیە یێ ب وژدان و دلۆڤان و دادپەروەر بیت و دلخوازیێن وی د رەوا بن، ئانکو ژ ماف و شایستەیێن وی دەرباز نەبیت، و زێدەگاڤیێ ل سەر مافێن مرۆڤێن دی نەکەت و دلێ خۆ نەبەتە مالێ یێ دیتر و ل سەر کیستێ یێن دیتر خۆ دەولەمەند نەکەت و ئەوا بۆ خۆ دڤێت بۆ یێ دی ژی بڤێت. هەر دەولەمەندبوونەک و وەرگرتنا باوەرنامەکێ یان بدەستڤەئینانا پلە و پۆستەکی ب رێکێن رەوا هەکۆ دبێژن ب حەلالی د دلخۆشکەرن و جهێ رازیبوونێنە.
هەر دەربازبوونەک ل سەر حەز و دلخوازیێن رەوا، دکەڤیتە د خانەیا تەماعی و چلەکیێ (الگمع و الجشع) دا، و خۆپەرێسیێ و خۆسەپێنیێ دئێخیتە رەفتاراندا، و ئەڤە ژی ژ خەسلەتێن نەرێنی یێن مرۆڤی نە و جهێ نەرازیبوونێ نە، کو ب مخابنی ڤە ئەڤ خەسلەتە د کەڤتینە د بیاڤێن ئابۆری و جڤاکی و سیاسی دا و کارتێکرنەکا نەرێنی د رەفتاران دا دکەت و جڤاکی دهەر مینیت!، کو دڤێت مرۆڤ هەر دەم یێ ژێ دویرکەت!.
یا پێدڤییە و یا خواستیە دلۆڤانی و دادپەروەری جهێ خۆ د هزر و گۆتن و کریارێن مرۆڤی دا بکەت و شکۆ و سەرفرازیا وی یا دابینکری بیت و خەلک ب ئازادی و ب ئاسایش بژیت، و دەلیڤەیێن ژیانا بەختەوەر ل بەر د ڤەکری بن و هەر ئێک وەکو خۆ ب زمانێ خۆیێ دایکێ باخڤیت و بیروباورێن خۆ یێن تایبەت هەبن و ب ئازادانە دەربرینێ ژ هەبوونا خۆ بکەت، و رێزگرتن بۆ هەبیت و پیکڤە ژیانا ئاشتیانە یا جێگیر بیت و دەرفەتێن کاری و ژیانا سەرفراز بۆ هەر تاکەکی دەستەبەر بن و هاریکاریا هەژار و پەکكەفتە و خۆدان پێدڤیان بهێتەکرن کو ئەو ژی ب سەرفرازی بژین. دا مرۆڤایەتی جێگیر بیت و سەقامگیری چێبیت. چەند نەخۆشە ب چاڤ بهێتە دیتن هندەک بۆ بمرن و هندەک پێ بمرن!. دبێژن و ل دویڤ ئامارێن نیڤفەرمی، ل جیهانێ (٧٠٠) حەفت سەد ملیۆن هەژار هەنە، (٦٠) شیست ملیۆن ملیۆنێر هەنە، پارێ وان پترە ژ (٦٠) شیست ترلیۆن دۆلارانە و (٤) چار هزار ملیاردێر هەنە و پارێ وان ژ (٢٠) بیست ترلیۆن دۆلاران پترە، (٧) ملیار مرۆڤ ب ئاسایی و باش ب ئاستێن ژێکجودا دژین، ئەڤە ل سەر ئاستێ تاکان و ل سەر ئاستێ حوكمەت و دامەزراوان دەولەمەندی ب ژمارە ناهێتە پیڤان و ئەگەر مرۆڤایەتی هەبیت و جیهان یا هەڤگرتی و هەڤرابیت و سیستەمەکێ حوکمرانیا دلۆڤان هەبیت، و مرۆڤایەتی نموونەیێ بلندێ وی بیت و بەهایێن مرۆڤی ل دەف د پیرۆزبن، ل وی دەمی نەبەس هەژار نامینین، بەلکی هەمی دێ زەنگین بن و دەولەمەند ژی هەر دێ هەبن و زەنگینتر لێ هێن، بەلێ دیارە چەوساندنا مرۆڤی کریە هۆیەکێ دەولەمەندیێ و دەولەمەند رەفتارێن خۆ یێن چەوساندنێ و چلەکیێ ناهێلن دا دەولەمەندتر لێ بهێنن و هەژار ژی هەر نەچاربن رەنج و کەد و بەهایێن خۆ بکەنە د خزمەت دا سەرمایەداران دا ژبۆ پاریەکێ نانی!.
باوەربکەن ژ هەمی مللەتان ملیونێر و ملیاردێر پەیدابووینە، و خێروبیرا هەر وەلاتەکی ب بەرفرەهی تیرا خەلکێ وی وەلاتی هەیە، تنێ ئەگەر سیستەمەکێ حوکمرانیا دادپەروەر هەبیت و سنوورێن ژیکجوداکرنا مرۆڤان نەبان. خێروبێرێن جیهانێ ب بەرفرەهی تێرا هەمی مرۆڤان هەنە، ئەگەر رێزگرتن و دادپەروەری ل سیاسەت و سیستەمین حوکمرانیا دەولەتێن جیهانێ دا هەبیت و پەیوەندیێن نێڤدەولەتی ل سەربنگەهێ مفا و بەرژەوەندیێن هەڤپشک بن.
دیارە وژدان و دلۆڤانی و دادی ژ خەسلەتێن مرۆڤانە، وەکو تاک پاشی دبیتە یێ جڤاکی و یێ دەولەتێ و یێ جیهانێ، هەر تاکەک چەند دشێت وان خەسلەتان د خێزانێ دا پاشی د جڤاكێ‌ دا بکاربینیت، دێ هند شێت ل ئاستێن دیتر ژی بکارئینیت، نەمازە دەستوور و یاسا ژی د رێخۆشکەرن بۆ رەفتارێن باش. ژ کەڤندا مرۆڤی حەزێن خۆسەپاندنێ و فراوانخوازیێ هەبوونە و هاژۆتینە، و ل سەر ڤی بنگەهی، هێزدار و ستەمکاران مرۆڤ کرینە سۆتەمەنیێن هزروبیر و حەزێن خۆیێن فراوانخوازیێ و میرنشین و دەولەت و ئمبراتوریەت ل سەر کولۆخ و کەلەخێن قوربانیان ئاڤاکرینە و لایێ دی وێران و تالانکریە، و زیان ب هەمی لایەنان کەڤتیە و ل دوماهیێ ستەمکاران ژی سەرێ خۆ ل سەر دانایە!.
مرۆڤ ل چ پلە و پۆست بیت، پێدڤیە باش هزرا خۆ د ژیانێ دا بکەت و بزانیت مرۆڤی تەمەنەک هەیە و دێ بارکەت و یا باش ئەوە یێ چاک و چالاک بیت و باشیێ ل پاش خۆ بهێلیت، هەروەکو گەلەکا گرنگە مرۆڤ ل سەر بنگەهەکێ ساخلەم بهێتە پەروەردەکرن و فێرکرن و پێگەهاندن، کو ببنە توخمێن دلۆڤان و ب وژدان و دادپەروەر و خزمەتکار، دویربیت ژ خۆپەرێسیێ و ئەزئەزۆکیێ و ستەمکاریێ، بشێت خزمەتا مرۆڤی ب گشتی و هەژاران و پەکەفتیان و خۆدان پێدڤیان بتایبەتی بکەت، دا یێ سەرفراز و ئارام بیت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%ad%d9%80%db%95%d8%b2-%d9%88-%d8%af%d9%84%d9%80%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b2%db%8c%db%8e%d9%86-%d8%b1%db%95%d9%88%d8%a7-%d8%af%d9%84%d9%80%d8%ae%db%86%d8%b4%d9%80%da%a9%db%95%d8%b1%d9%86/272061/feed/ 0 كـورد و ئیرانـا نوكە و خـواندنـەك سایكۆپۆلیتیك https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af-%d9%88-%d8%a6%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%80%d8%a7-%d9%86%d9%88%d9%83%db%95-%d9%88-%d8%ae%d9%80%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%86%d9%80%db%95%d9%83-%d8%b3%d8%a7%db%8c%d9%83/272059/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af-%d9%88-%d8%a6%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%80%d8%a7-%d9%86%d9%88%d9%83%db%95-%d9%88-%d8%ae%d9%80%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%86%d9%80%db%95%d9%83-%d8%b3%d8%a7%db%8c%d9%83/272059/#comments Sun, 18 Oct 2026 10:10:00 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=272059 د. نەسرەدین ئیبراهیم گۆلی

2 – 2‌

ئێك ژ ئالیگر و تیۆریزانێن گرۆپێ‌ ئێكەم دكتۆر مەجید مۆحەمەدییە، كو ژبلی باوەرا وی یا ب هێز ب شیانێن خەلكێ‌ د هەڕفاندنا دەستهەلاتا سیاسی ل ئیرانێ‌، داخواز دكەت خەلكەكێ‌ خۆبەخش ل وەلاتێ‌ سێیەم وەكی ئیسرائیلێ‌ چەكدار ببن و مەشق و ڕاهینانێ‌ ببینن بۆ وی دەمێ‌ كو پێدڤی بكەت وەك چەكدار پشتەڤانی سەرهلدانا خەلكێ‌ ئیرانێ‌ بكەن. هەر ئەڤ تیۆریزانێ‌ نەتەوەپەرستێ‌ فارس ل كەنالێن ڕاگەهاندن و سۆشیال میدیایێ‌ ب توندترین شێوە دژی پارتێن سیاسی یێن كورد ڕادوەستیت و وان ب نەتەوەپەرست و پاشكەفتی و چەپ و جوداخواز ددەتە نیاساندن، ئەڤ بەرەیە هەر ئەون یێن كو ل دویڤ ڕێبازا كۆڕێ‌ شاهی كو بەری ماوەیەكی هێشتا هیچ نەبوویە و چ دەستهەلاتەكا فەرمی و سیاسی ل ئیرانێ‌ نەهەی بانگەشەیا بكارئینانا هێزێ‌ دژی كوردان دكری. ئەڤ بەرەیە د دەمێ‌ نۆكە دا داخوازێ‌ ژ ئەمریكا دكەن كو ب زوویترین دەم ژناڤ پرۆسەیا لەشكری و سیاسییا ئیرانێ‌ خۆ ڤەكێشیت و دەلیڤەی بدەتە خەلكێ‌ ئیرانێ‌ بخۆ ڕابن سەرخۆ و دەستهەلاتا سیاسییا نۆكە بڕۆخینن، ب تایبەت كو وەكی ماتیو گۆلد، دیپلۆماتێ‌ بەریتانی، د گۆتارا خۆ یا ڤی ماوەی ل دۆر «پێدڤیاتی یێن هەڕفاندنا ئیرانێ‌« ل رۆژنامەیا واشنتۆن پۆست بەلاڤكری، ئەڤ سەرهلدانە ئەڤ مەرجە تێدا هەبن كو سەرهلدان ل هەمی باژێڕا و ب ڕێكخستی بیت و بنەمایێن چەكداری تێدا هەبیت، و كار لسەر هندێ‌ بێتەكرن كو كەوادر و ئەندامێن تەخێ‌ ناڤین د ناڤ دەستهەلاتێ‌ دا دەستا ژ پشتگیرییا حوكمەتێ‌ بەردەن و بێنەناڤ ڕێزێن خەلكا سەرهلدای.
ژ لایەك دیتر هەر د ناڤ ئۆپۆزیسیۆن و خەلكا ئیرانێ‌ دا جوینەكێ‌ دەرڤەگەرا ژی یێ‌ هەی، كو وەك چاوا د تیۆرێن سەری دا هاتین، ئەون یێن كو باوەرا وان ئەوە كو كۆمارا ئیسلامییا ئیرانێ‌، د ماوەیێ‌ نێزیكی نیڤ سەدە ژ دەستهەلاتا خۆ ب ڕێكا دەستگرتن ب سەر هەمی سامانێ‌ ئابووریێ‌ وەلاتی و هند بۆ خۆ چەك و ئامیرێن تەپەسەركرنێ‌، و دویڤەلانك و ڕەشەك، ل ناڤخۆی ئیرانێ‌ و دەرڤەی ئیرانێ‌ و ل بەرەیێ‌ مقاومە، یێن شیعە وەكی زەینەبیون و فاتمیون و حزبوللا و … هتد، یێ‌ كۆمكری كو دشێن د هەر تەنگاڤییەكێ‌ دا هاریكارییا دەستهەلاتێ‌ بكەن و ب توندترین شێوە خەلكێ‌ تەپەسەر بكەن، و ژبەر هندێ‌ و ل دویڤ ئەو ئەزموون و سەرهلدانێن بەری نۆكە ب بهایەكێ‌ مەزن و كوشتنا هزاران كەسان بدوماهیك هاتی، ئەو وەسا دبینن خەلك ل هەمبەر دەستهەلاتا سیاسی لاوازن و شیانا هندێ‌ نینە وێ‌ بڕۆخینن، و ژبەر هندێ‌ ئەو پەنایێ‌ بۆ هندێ‌ دبەن یان ژی خۆزیكێن هندێ‌ دخوازن كو وەلاتەك دیتر وەكی ئەمریكا و یان ئیسرائیل ب ڤی ئەركی ڕابن و كۆمارا ئیسلامی بهەڕفینن. ئەڤ گرۆپە یێ‌ ژ شیانێن خەلكێ‌ بێ‌ هیڤی بووی، بەلێ‌ یان نزانن یان خۆ ل نەزانینێ‌ ددەن كو وەكی ئەزموونێن بەری نۆكە، هیچ وەلات یان دەستهەلاتەكا سیاسی ب تنێ‌ ب بۆردومانێ‌ و فڕۆكەیا ناهێتە ڕۆخاندن و نموونە ژی هەر ئەڤ حكومەتا ویلایەتا فەقیهە یاكۆ د ماوەیێ‌ شەڕێ‌ 12 ڕۆژی و یێ‌ 40 ڕۆژی یێ‌ ئەمریكا و ئیسرائیلێ‌ ب دەهان فەرماندەیێن لەشكری و سیاسی و ڕێبەرێ‌ ئیرانێ‌ كوشتن و 18000 پێگەه و بارەگهێن لەشكری و سیاسی و ئابووری یێن وان هاتینە ژناڤبرن، بەلێ‌ وان كەسێن دیترێن تووندتر ل شوینا وان دەیناندن و سەر ژ نوی ب هاریكاری یێن چین و ڕۆسیایێ‌ و زانیاری یێن وان یێن تەكنەلۆجی و سیخۆری و چەكسازی خۆ ڕاگرت و ژناڤ نەچۆیە. ژلایەك دیترڤە د ئەجێندایا فەرمییا ئەمریكا و ترەمپی، وەك سەرۆكێن بەری خۆ، دا بابەتێ‌ ڕۆخاندنا ئیرانێ‌ بوونا خۆ نینە و ل دویڤ ئەزموونێن ئەفغانستان و ئیراقێ‌ پشتی تاوانا 11 سپتەمبەردا ئەمریكا بەرهەڤ نینە سەربازێن خۆ بینیتە ناڤ ئاخا ئیرانێ‌ و وان بدەتە كوشتن و ببیتە جهێ‌ نەڕەزاتییا ڕەئیا گشتی ل ئەمریكا دژی خۆ. و ئیسرائیل، بەلكۆ خوازیاری هەڕفتنا ئیرانێ‌ بیت، وەك ژێدەرێ‌ گەفێن ڕاستەوخۆ بۆ ژناڤبرنا ئیسرائیلێ‌ وەك د ئایدیۆلۆژیایا مەزهەبێ‌ شیعە دا هاتی، و هەروەسا پشتەڤانیكرن ژ بەرەیێ‌ مقاومە و نەخاسمە حزبوللا یا لۆبنانی و حەماسێ‌، بیت، بەلێ‌ ژبەر هندێ‌ كو شیانێن وێ‌ سنووردارن و وەك جیۆپۆلێتیك ژی دویرە ژ ئاخا ئیرانێ‌ و چ سنوورێن جۆگرافیایی دناڤبەرا وان دا نینن، نەشێت ب كارێ‌ هەڕفاندنا ئیرانێ‌ ڕابیت، هەر چەندە ئەڤە مرادەكا مەزنا وانە و هەر كارەكێ‌ ژ دەست هاتی یا كری و یا ژێ‌ بهێت دێ‌ كەت. ئەڤ گرۆپە وەسا دبینن بەرژەوەندی یێن ئەمریكا و ئیسرائیلێ‌ د ڤێ‌ قووناغی دا هەڤتەریب و پارالێلن ل گەل خۆزیكێن خەلكێ‌ نەڕازی یێن ئیرانێ‌.
و د ڤێ‌ نابەینێ‌ دا ژی بابەتێ‌ كوردان ل ڕۆژهەلاتا كوردستانێ‌ تایبەتە. ژلایەكی كورد د ناڤ خۆ دا نەهند ئێكگرتینە و وان ژی جۆرەك ژ هەر دو جوینێن هزرێن سەری یێن دەرڤەگەرا و ناڤداگەرایی یێن د ناڤ دا هەین، بەلێ‌ ئاستەنگێن وان زێدەترن ژ یێن تەڤایا ئیرانێ‌. ژ لایەكی ڤە بەشەك ژ كوردان (ڕێژەیا وان ب فەرمی نەهاتیە زانین) هێشتا ئەون یێن خۆ ب ئالیگرێن پاشاتیێ‌ ددەنە زانین و هەتاكو خەلكێ‌ لۆرستانێ‌ (وەك ئامارەك ژمارا وان نەدیار) خۆ وەك نەتەوەك جودا ژ كوردان دهژمێرن، ئاستەنگن ل بەر لڤینا سیاسییا كوردان ل ڕۆژهەلاتا كوردستانێ‌. ژ لایەك دیترڤە و وەك ئەوا ب فەرمی د سیاسەتا ئەمریكا و وەلاتێن ئەورۆپی بەرامبەر كوردان و نەتەوەیێن دیترێن ئیرانێ‌ دهێتە دیتن كو هیچ ئاسۆیەكێ‌ پشتەڤانیكرن ژ جۆدابوونا وان ژ ئیرانێ‌ و دابەشكرنا ئیرانێ‌ تێدا نینە، بەلكو بەروڤاژی د هەلوەستێن خۆ دا بزاڤا پاراستنا ئێكپارچەییا ئیرانێ‌ ژی دكەن و هێجەتا وان ژی ئەوە كو هەروەكۆ وان نەڤێت ب دابەشبوونا ئیرانێ‌ بەرەلایی و بێ‌ سەروبەری د ناڤدا چێببیت، هەمان ئەو نیگەرانییا وەلاتێن كەنداڤێ‌ ژی و دبیت ژی ئەگەرەك دیتر ئەو بیت ئەڤ چەندە ڕەوشا جێگیرییا سیاسی ل ڤی وەلاتی تێكبدەت و پێلەكا دیتر یا ئاوارەیا بەرێ‌ خۆ بدەنە ئەوروپایێ‌، ئەو ئەوروپایا ب ڤەكرنا دەرگەهێن خۆ بۆ هاتنا پەنابەران، د نۆكە دا یا كەفتییە لەپێن خۆ و هەتاكۆ بوویە هێلینا گرۆپێن تیرۆریستی و هەروەسا ئیسلاما سیاسی د وان وەلاتان دا هند بالادەستە كو كارتێكرن ل سەر بڕیارێن وان یێن سیاسی و جڤاكی و ئابووری كرینە.
هەرچەندە كوردان وەك سیاسەتەكا پراگماتی بزاڤێن خۆ نێزیككرن ل نەیارێن ئیرانێ‌ تێدا دیارن، بەلێ‌ هەر وەكی مە گۆتی، سیاسەتا وان ئالی یێن كوردان بۆ خۆ وەك دۆست یان پشتەڤان هەلبژارتی د دەمێ‌ نۆكەدا هند د بەرژەوەندییا كوردان دا دیار نینن و هندەكێن وەكی ئیسرائیلێ‌ ژی شیانێن سنووردارێن هەین و ژبەركو ئەو بخۆ گیرۆدەی چەندەها ئاریشەیێن خۆ یێن هەرێمی و سیاسییە ل دەڤەرێ‌ نەشێن هند ببنە جهێ‌ باوەریێ‌ بۆ كوردێن ڕۆژهەلات، و ژ لایەك دیتر ڤە ئەڤ خۆ نێزیككرنە ل ئیسرائیلێ‌ د جیهانا ئیسلامی دا ل دەڤەرێ‌ دا هند هێجەتا خۆش دكەت نەتەوە و وەلاتێن دیتر ب چاڤەك دوژمنكارانە تەماشەی كوردان بكەن و نەخاسمە كۆمارا ئیسلامییا ئیرانێ‌ و ب دڕندەترین شێوە دژی كوردان رشەفتار بكەت و نموونا وێ‌ ژی كریارێن لێكدانا بارەگا و جهێن ئاكنجی بوونا پارتێن ڕۆژهەلاتا كوردستانێیە ل هەرێما كوردستانێ‌ ب مۆشەك و درۆنان كو ب دەهان شەهید و برینداران هەبوویە. لێ‌ هەر چاوا بیت د دەمێ‌ نوكەدا و پشتی گورزێن كوژەكێن ئەمریكا و ئیسرائیلێ‌ ل كۆمارا ئیسلامییا ئیرانێ‌ و كاودانێن بەردەوام د گوهۆڕینێ‌ دا یێن سیاسی و لەشكری ل دەڤەرێ‌ و دەركەفتنا سەرەداڤێن دروستبوونا هەڤپەیمانی یێن هەرێمی و نێڤدەولەتی دژی ئیرانێ‌، و نەڕۆهنییا چارەنڤیسا هەلبژارتنێن داهاتوویێن ئەمریكا و ئیسرائیلێ‌، كوردان چ ڕێكەك ژبلی ئێكگرتن و ئێكدەنگی د ناڤخۆدا و ڕێكخستنا جەماوەری و نهێنی دناڤ ڕێكخستنێن ڕۆژهەلاتا كوردستانێ‌، ئێك هیڤییا دیتر یا هەی و ئەو ژی چاڤەڕێیاتییەكە داكۆ ببینن ل پاشەڕۆژێ‌ دێ‌ چ پێشهاتێن سیاسی و لەشكری ل ئیرانێ‌ و دەڤەرێ‌ و جیهانێ‌ چێبن، نەخاسمە كو ئیران د گۆپیتكا لاوازییا لەشكەری و سیاسییا خۆ دایە و وەك دزانین د گۆڕەپان و هەڤكێشە و بۆیەرێن مرۆڤی دا هندەك جاران چریسكەك دبیتە ئەگەرێ‌ گوهۆڕینێن مەزن، و نموونا وێ‌ ژی دەستپێكا بهارا عەرەبی بی كو ب خۆسۆتنا كاسبكارەكی ل تونسێ‌ بی و جیهانا عەرەبی ب سەر ئێك دا ئیناند، و هیچ نەبیت كورد، بشێن كۆمەك دەستكەفتێن سیاسی و جڤاكی و كولتووری بدەستخۆڤە بینن. ل بیرا مە بیت ڕۆخاندنا ویلایەتا فەقیەه ل ئیرانێ‌ دێ‌ وەرچەرخانەك مەزن د هەمی ئالی یێن سیاسی، ئابووری، جڤاكی، كولتووری، و سایكۆلۆژی ل هەمی دەڤەرێ‌ بیت و هند ژی دێ‌ مەزنترین مفا گەهیتە نەتەوەیێ‌ كورد ل ئیرانێ‌ و هەمی پارچەیێن دیتر و نێرینا دەڤەرێ‌ بۆ دۆزا كوردان گوهۆڕینەك ڕادیكال بینیت.

* پرۆفیسۆرێ‌ هاریكار/ زانكۆیا زاخۆ

 

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%83%d9%80%d9%88%d8%b1%d8%af-%d9%88-%d8%a6%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%80%d8%a7-%d9%86%d9%88%d9%83%db%95-%d9%88-%d8%ae%d9%80%d9%88%d8%a7%d9%86%d8%af%d9%86%d9%80%db%95%d9%83-%d8%b3%d8%a7%db%8c%d9%83/272059/feed/ 0