د. ئەکرەم ئۆنەن بسپۆرێ پەیوەندیێن نێڤدەولەتی بەحسێ خوەنیشادانێن ل فرەنسا و ئالۆزیێن ڤێ دووماهیێ کر و ئاماژە ب ڤێ یەکێ کر کو، سیستەمێ ئۆرۆپا د قەیرانێ دایە و دڤێت ئۆرۆپا خوە ژ سیستەمێ نیو لیبرال قورتال بکەت و گۆت: (بەلکو ژ بۆ گەلەک کەسان ئۆرۆپا جهەکێ گەلەک باش بۆ ژیانێ بیت، لێ خوەنیشادانێن نها ل فرەنسا کو دهێتە چاڤەرێکرن دەربازی گەلەک وەلاتێن دی ژی ببیت نیشا ددەت کو سیستەمێ ئێکەتیا ئۆرۆپا تووشی قەیرانەکا مەزن بوویە و رەوشا نها ژی نیشا ددەت کو ئۆرۆپا بەر ب گوهۆڕینێن مەزن ڤە دچیت).
ناڤهاتی د پشکەکا دی یا ئاخڤتنا خوە دا ئەو یەک ژی دیار کر، بەری نها زانایێ مەزن فرانسیسکو فۆکۆیاما د پەرتووکا خوە دا بەحسێ سیستەمێ تەک جەمسەری ل جیهانێ کربوو، لێ رەوشا نها نیشا ددەت کو جیهان بەر ب سیستەمەکێ نوو ڤە دچیت و ئەو ژی سیستەمێ پر جەمسەری یە و دبیت گوهۆڕینێن نها ل ئۆرۆپا کاریگەریا خوە ل هەموو جیهانێ ژی بکەن و گۆت: (خەلک ژ دەستهەلاتێن نها ل ئۆرۆپا رازی نینن، هەکە دەستهەلاتێن نها ب رێیا خوەنیشادانێن ژی نەهێنە گوهۆڕین سالا بهێت ل گەلەک وەلاتێن ئێکەتیا ئۆرۆپا هەلبژارتن هەنە و پارتی و هەڤپەیمانیێن نها ل سەر دەستهەلاتێ د هەلبژارتنێن سالا بهێت دا نەشێن زێدەتر ژ ١٥% دەنگان ژی بدەستڤە بینن و دێ وەسا ژ دەستهەلاتێ چن و بێگومان دێ هەلبژارتنێن سالا بهێت ل ئۆرۆپا بنە ئەگەرێ گوهۆڕینێن گەلەک مەزن، ئانکۆ سالا ٢٠٢٧ دێ بۆ هەموو وەلاتێن ئێکەتیا ئۆرۆپا سالەکا چارەنڤیسساز بیت).
ناڤهاتی ئەو یەک ژی دیار کر، سیستەمێ چەندین سالێن بۆری ل ئۆرۆپا ئاریشە بۆ وان وەلاتان ژی دروست کرینە، نها رۆسیا و ئەمریکا چو حسابەکێ بۆ ئۆرۆپییان ناکەن و بریارە ناڤەراستا مەها بهێت ل چینێ کۆمبوونەکا گەلەک مەزن و گرنگ سەبارەت ب پرسێن نها ل جیهانێ بهێتە ساز کرن و بێگومان سەرۆکێن هەر سێ وەلاتێن ئەمریکا، چین و رۆسیا دێ بریارێ ل دۆر جیهانێ دەن، وەلاتێن ئێکەتیا ئۆرۆپا گەلەک توورە نە و دبێژن چاوا دبیت دەمێ بریارێن وەسا چارەنڤیسساز دهێنە دان کەس چو حسابان بۆ مە ناکەت، ئەو یەک ژی نیشا ددەت کو وەلاتێن ئێکەتیا ئۆرۆپا هەست دکەن د سیستەمێ نها یێ جیهانی دا پێدڤیا وان ژی ب گوهۆڕینان هەیە دا ئەو بشێن ل گۆر راستیا نها ل جیهانێ کار بکەن و گۆت: (دیرۆکێ ژی سەلماندیە کو کەس نەشێت رێگریێ ل گوهۆڕینان بکەت، ئێکەتیا ئۆرۆپا ژی بەر ب گوهۆڕینان ڤە دچیت و ئەڤسالە هەتا دووماهیا سالا بهێت دێ گوهۆڕینێن گەلەک مەزن ل ئێکەتیا ئۆرۆپا دروست بن، هەر کەس ژی دزانیت دەمێ گوهۆڕین ل ئۆرۆپا دروست بیت دێ کاریگەریا خوە ل سەر هەموو جیهانێ هەبیت و نها هەموو وەلاتێن جیهانێ ب هەستیاری دووڤچوونا گوهۆڕینێن ل ئۆرۆپا دکەن).
د. ئەکرەم ئۆنەن ئاماژە ب ڤێ یەکێ ژی کر کو، خوەنیشادانێن نها ل فرەنسا تنێ ژ بەر بابەتێ ئابووری نینە، سیستەمێ گەلەک وەلاتێن ئێکەتیا ئۆرۆپا ل سەر بنەمایێ سیستەمێ نیو لیبرالی هاتبوو دروست کرن و وان گرنگی ب پرسێن نەتەوەیی نەددان، لێ خەلکێ ئۆرۆپا نها خوەدان ل بهایێن خوە یێن نەتەوەیی دەردکەڤن و سیستەمێن هەی قەبوول ناکەن، دەمەکە ژی ل گەلەک وەلاتێن ئێکەتیا ئۆرۆپا پارتێن کو ل سەر بنەمایێن نەتەوەیی کار دکەن شیاینە پێگەهێ خوە بهێز بکەن و گۆت: (پێدڤیا ئۆرۆپا ب سەرۆکێن نیشتمان پەروەر و کاریزما و خوەدان دەستهەلات هەیە دا بشێن خوەدان ل بهایین خوە دەرکەڤن و ئالۆزیێن هەی ژی چارەسەر بکەن).

چاڤدێرێن سیاسی ل تورکیا و باکورێ کوردستانێ دیار دکەن، ژ بۆ پێشڤەبرنا قووناغا ئاشتیێ هەتا نها دەولەتا تورکیا چو نەکریە و کورد ژی دلگرانن و رەوشا نها گەلەک هەستیارە و دڤێت ژ ئالیێ دەولەتێ ڤە ب کریاری هندەک تشت بهێنە کرن.

محەمەد کۆبال نڤیسەرێ کورد دیار کر، بابەت تنێ ئەو نینە کو چەک نەمینن، بەلکو بابەت چارەسەرکرنا پرسا کوردی یە، پرسا کوردی ژی پرسا هەری مەزن و سەرەکی یا تورکیا یە، رۆژانە بەرپرسێن تورکیا بەحسێ ئاشتیێ و برایەتیێ دکەن، لێ هەتا نها ژی رازی نینن کورد ژی وەکو وان بژین، ئەو مافێن کو ب سالانە وان ژ کوردان وەرگرتینە و زۆرداری ژی ل کوردان کرینە دڤێت بۆ گەلێ کورد بهێتە ڤەگەراندن و دڤێت تورکیا ب فەرمی ژی داخوازا لێبۆرینێ ژ گەلێ کورد بکەت، لێ مخابن هەتا نها هەر بەحسێ مافێن گەلێ‌ کورد ژی ناکەن و رۆژانە ژی دبێژن تورکیا بێ تیرۆر، ئەو یەک ژی بوویە ئەگەرێ دلگرانیا گەلێ کورد و دڤێت بەرپرسێن تورکیا پێداچوونێ د هەلوەستێ خوە دا بکەن.
باران ئەحمەد چاڤدێرێ سیاسی ژی دیار کر، کورد ل تورکیا و وەلاتێن دی ژی هەردەم داخوازا ئاشتیێ و پێکڤەژیانێ کرینە، لێ هەتا نها ژی داگیرکەرێن کوردستانێ بەرهەڤ نین پرسا کوردی چارەسەر بکەن، هەر رۆژ دبێژن کورد برایێن مە نە، لێ دەمێ بەحسێ مافێن رەوا یێن کوردان دهێتە کرن ئەو خوە بێدەنگ دکەن و وەسا دیار دکەن کو کوردان چو پرسێن خوە نینن، ب سالانە کورد ل تورکیا شەڕی بۆ مافێن خوە دکەن، شەڕی بۆ ئازادیێ و ژیانێ دکەن و گۆت: (نها ب گشتی جیهان هاتیە گوهۆڕین و سەردەمەک نوو دەستپێکریە، ژ بەر هندێ ژی دڤێت بەرپرسێن تورکیا ل گۆر راستیێن هەی سیاسەتێ بکەن، دڤێت بەری هەر تشتەکێ هەبوونا گەلێ کورد وەکو گەلەک جودا ل تورکیا ب فەرمی بهێتە قەبوول کرن).
ناڤهاتی د پشکەکا دی یا ئاخڤتنا خوە دا ئاماژە ب ڤێ یەکێ ژی کر کو، پێدڤیا تورکیا ب دستوورەک نوو و دیموکراتی هەیە، دستوورێ نها بوویە ئاستەنگ ل هەمبەر چارەسەریێ، دڤێت هەبوونا گەلێ کورد ب فەرمی د دستوورێ نوو یێ تورکیا دا بهێتە قەبوول کرن و هەروەسا دڤێت هەموو مافێن رەوا یێن گەلێ کورد د دستوورێ نوو دا بهێنە گەرەتیکرن، هەکە تشتەک وەسا هاتە کرن وی دەمی بەرپرسێن تورکیا دشێن بەحسێ برایەتیا ل گەل کوردان بکەن، هەتا ئەو یەک نەهێتە کرن پەیڤا برایەتیێ چو رامانا خوە نابیت و ئێدی کورد ژی قەبوول ناکەن وەکو وەلاتیێن پلە دو ل تورکیا بژین و گۆت: (شەڕێ چەندین سالێن بۆری بۆ ڤێ یەکێ بوویە دا تورکیا هەبوونا کوردان قەبووول بکەت و دەست ژ ئینکارکرنا گەلێ کورد بەردەت، لێ هێشتا ژی سیاسەتا ئینکارێ بەردەوام دکەت، وەکو هندەک کەس بەحس دکەن وەسا نینە، هێشتا ژی سیاسەتا ئینکارکرنا مافێن کوردان بەردەوامە و هەتا ئەو سیاسەت ژی بەردەوام بیت زەحمەتە بەحسێ چارەسەرکرنا پرسا کوردی ل تورکیا بهێتە کرن).
گولشەن ئایدن چالاکڤانا مافێن ژنان ژی دیار کر، هەکە رەوش وەسا بەردەوام بیت دێ قوووناغا نها ژناڤ چیت، چونکی دەولەتا تورکیا هەتا نها ژ بۆ چارەسەرکرنا پرسا کوردی چو نەکریە و هەروەسا بەردەوام ژی دبێژن قووناغا تورکیا بێ تیرۆر، ئەو یەک ژی وەسا کریە کو کورد توورە بن، هەکە براستی ژی وان دڤێت پرسا کوردی چارەسەر بکەن پا بۆچی هەتا نها ب کریاری چو نەهاتیە کرن؟ هەکە ئارمانجا وان ئەو بیت کو جارەکا دی کوردان بخاپینن ئێدی ئەو سەردەم نەما، کورد هشیارن و داخوازا مافێن خوە دکەن، هەکە پرسا کوردی ل تورکیا نەهێتە چارەسەرکرن دێ جارەکا دی ئالۆزی روو دەن و گۆت: (ئێدی کورد قەبوول ناکەن بێی ماف ل تورکیا بژین و هەروەسا ئێدی ئەو سەردەم ژی نەما وەکو وەلاتیێن پلە دو سەرەدەری ل گەل کوردان بهێتە کرن، کورد خوەدانێ ڤی وەلاتی نە، ب سالانە ل سەر ئاخا خوە دژین، کوردان ئاخا کەسێ داگیر نەکریە و ژ بەر هندێ ژی کوردان دڤێت ب ئازادی ل سەر ئاخا خوە بژین و مافێ چو کەسەکێ ژی نینە ئاستەنگیێ ل هەمبەر ئازادیا گەلێ کورد دروست بکەت).
ل ئالیێ دی ب دەهان نڤیسەر، چاکڤانێن جڤاکێ مەدەنی، رۆژنامەڤان و چاڤدێرێن سیاسی ل تورکیا و باکورێ کوردستانێ نەرازیبوونا خوە ل هەمبەر هەلوەستێ نها یێ تورکیا دیار کرن و راگەهاندن دڤێت ئەردۆغان و هەڤالێن وی بۆ رایا گشتی ئاشکرا بکەن کا بۆچی هەتا نها ب کریاری چو بۆ چارەسەرکرنا پرسا کوردی نەهاتیە کرن، پەکەکێ گەلەک تشت کرن و هەتا نها تورکیا چو نەکریە، ئەو یەک ژی بوویە جهێ گومانێ ل دەف کوردان و کوردان ئەزموونەکا خراب ل گەل دەستهەلاتا تورکیا هەیە.
ل گۆر باوەریا چاڤدێرێن سیاسی دڤێت د زووترین دەم دا هەموو گرتیێن سیاسی بهێنە ئازاد کرن، هەروەسا دڤێت هەموو سەرۆک باژێرڤانیێن کورد یێن کو ژ بەر هندەک ئەگەرێن سیاسی ژ کارێن وان هاتینە دوورخستن جارەکا دی ڤەگەرنە ڤە سەر کارێن خوە و سیاسەتا قەیوومان ژی دڤێت نەمینیت و رێز ل ئیرادەیا گەلێ کورد بهێتە گرتن.

تونجەر باکرهان هەڤسەرۆکێ دەم پارتی دیار کر، ژ ئالیێ کوردان ڤە هەتا نها ژ بۆ قووناغا ئاشتیێ گەلەک تشت هاتینە کرن، لێ مخابن دەولەتا تورکیا هەتا نها ژی چو نەکریە، دیار نینە کا بۆچی بەرپرسێن تورکیا سیاسەتەک وەسا برێڤە دبەن، ئەو یەک د بەرژەوەندیا تورکیا دا نینە، گیرۆبوونا قووناغا ئاشتیێ دێ زیانێن خوە یێن گەلەک مەزن بۆ تورکیا هەبن و ژ بەر ڤێ یەکێ ژی دڤێت دەولەتا تورکیا ژ بۆ چارەسەریێ یا پێدڤی بکەت و گۆت: (کورد دلسۆزن و کوردان سەلماندیە وان ئاشتی و پێکڤەژیان دڤێت، د قووناغا ئێکێ یا ڤێ پرۆسیسێ دا دڤێت ئاشتی بجه ببیت و بێگومان د قووناغا دویێ دا ژی دڤێت هەموو مافێن وەلاتیبوونێ بۆ کوردان بهێنە مسۆگەر کرن، ئانکۆ تورکەک ل تورکیا چ ماف هەیە دڤێت کوردەکێ ژی هەمان ماف هەبیت، هەکە ئەو یەک نەهێتە کرن دێ رەوش ئالۆز بیت).
هەڤسەرۆکێ دەم پارتی د پشکەکا دی یا ئاخڤتنا خوە دا بەحسێ ڤێ یەکێ ژی کر کو، نها د ناڤبەرا هەموو هێز و ئالیێن سیاسی یێن کوردی دا دانوستاندنەک باش هەیە، کورد نێزیکی هەڤدۆ بووینە و ئەو یەک ژی گەلەک گرنگە، دڤێت هەموو هێز و ئالیێن سیاسی یێن کوردی ژی ژ بۆ بەرژەوەندیێن نەتەوەیی د هەموو بیاڤەکێ دا هاریکاریا هەڤدۆ بکەن، ئەو یەک دێ بیتە ئەگەرێ بهێزبوونا کوردان ل رۆژهەلاتا ناڤین، چونکی نها رەوشا دەڤەرێ ب گشتی گەلەک یا ئالۆزە و هەکە کورد ئێکەتیا خوە دروست نەکەن دێ زیانێن گەلەک مەزن گەهنە کوردان و گۆت: (د رەوشا نها دا چو ئاستەنگی ل هەمبەر ئێکەتیا کوردان نینە، تێگەهشتنەکا گەلەک باش ژی نها هەیە، کارێن باش ژی دهێنە کرن و جڤاکێ کوردی ژی ئێکەتیا هەموو هێزێن سیاسی یێن کوردستانێ دڤێت، ژ بەر ڤێ یەکێ ژی دڤێت هەموو هێزێن سیاسی یێن کوردی هەست ب بەرپرسیاریا خوە یا دیرۆکی بکەن).
هەڤسەرۆکێ دەم پارتی د پشکەکا دی یا ئاخڤتنا خوە دا ئاماژە ب ڤێ یەکێ ژی کر کو، کورد ل تورکیا ب سالانە پشتەڤانیێ ل ئاشتیێ و چارەسەریەکا دیموکراتی و ئاشتیانە دکەن، نها ژی هەموو وەلاتیێن کورد ل تورکیا پشتەڤانیێ ل قووناغا ئاشتیێ دکەن، کوردان شەڕ و توندوتیژی نەڤێت، وی دەمی دڤێت دەستهەلاتا تورکیا ژی یا پێدڤی بکەت، گیرۆبوونا نها بوویە ئەگەرێ دلگرانیا کوردان و ئەو یەک ژی ژ بۆ بەردەوامیا قووناغا ئاشتیێ یا باش نینە و دڤێت دەستهەلاتا تورکیا رێ نەدەت جارەکا دی ئالۆزی دروست ببن.
ناڤهاتی د دووماها ئاخڤتنا خوە دا ئەو یەک ژی دیار کر، دڤێت د پێنگاڤا ئێکێ دا هەموو گرتیێن سیاسی یێن کورد بهێنە ئازاد کرن و هەروەسا گرنگە د زووترین دەم دا هەڤسەرۆکێن باژێرڤانیان ئەوێن کو بەری نها ژ بەر هندەک ئەگەرێن سیاسی ژ کارێن وان هاتینە دوورخستن جارەکا دی ڤەگەرنە ڤە سەر کارێن خوە، ئەو یەک کارەک گرنگە و دڤێت دەستهەلاتا تورکیا ڤان کاران زوو بکەت، گەلێ کورد چاڤەرێی پێنگاڤێن ئەرێنی یێن دەستهەلاتێ نە، مە بەری نها ژی دیار کریە نها چو بەهانەیێن دەولەتا تورکیا نەماینە و دڤێت ب کریاری کار بۆ چارەسەرکرنا پرسا کوردی بهێتە کرن.