زیرەكی ئەو نینە تو نومرەیێن باش ل ئەزموونێ بینی ئان گەلەك تشتان ژ بەر بزانی. زیرەكی گرێدایی هەلوەست و ھشیاری و سەرەدەریا تەیە دگەل خەلكی و دەوروبەری. هەروەسا، خشیمی ژی نە گرێدایی كێم ئاقلیێیە، لێ گرێدایی نەفس بچووكیێ و بشێینە خوە و بەرهەڤ بین كو هەردەم وەرارێ بكەت.
ئەڤجا، زیرەكی و خشیمی، گرێدایی هەیینا ئاقلی و زانینان نینن، لێ گرێدایی ئاوایێ بكارئینانا وان و سەرەدەریێنە.
داكو نەكەڤیە تەپكا خشیمیێ، هوشیاری ئەڤان هەفت نیشانان بە:
-1 ئەو هزردكەن هەر تشتی دزانن
مرۆڤێن خشیم باوەردكەن كو بەرسڤێن هەمی پرسیاران دزانن. ئەو ھەو خوە فێر دكەن، ئێدی پرسیاران ناكەن، و دەرگەهێ مەژیێ خوە ل بەر ھزرێن نوو دگرن. ئاڕێشە ئەوە یێ باوەر بكەت كو هەر تشتی دزانیت، وەرارا خوە ڕادوەستینت. مرۆڤێ ژیر دزانت، ئەو چەند بزانت، هەردەم ھندەك تشت هەنە نازانت و پێدڤیە فێر ببت، پێدڤیە بزانت.
ب گۆتنەكا دی، هەروەختێ مرۆڤ ژ شاگردیێ ڕاوەستا، بەر ب خشیمیێ دچت!
-2 قەت گوھ نادەن.
ل جهێ گوھداریێ، ئەو گۆتنێ دبڕن، جڕەبڕێ دكەن، ئان گوھ نادەنە ئەوا یێن دی دبێژن. ئەڤە وان زیرەكتر ناكەت، ئەو تنێ مەژی دائێخستنێ دیار دكەت. گوھداری نە لاوازیە؛ ئەو ھێزە. وەختێ تو گوھداریێ دكەی، دیتنەكا دی ل دیتنا تە زێدە دبت، و ھندەك جاران ئەوە جوداھیا چكلی مانێیە ژ پێشداچۆنێ.
-3 ئەو گازندەیان ژ هەركەسی دكەن ژ بلی خوە
ژ كەسێ خشیم ڤە، خەلەتی قەت یا وی/ وێ نینە. هەردەم تلێ درێژ دكەنە یێن دی؛ سیستەمی، ڕێبەری، ھەڤالان،.. وەختێ كەس و چو نەمینت، بناسێن بەختێ ڕەشە. لێ ڕاستی تشتەكێ دییە. مرۆڤ ھینگێ دگەھت و فەهما دبت، وەختێ بەرپرسیاریا هەلبژارتنێن خوە هەلدگرت. تو نەشێی تشتێ تە نەبت، بگوھۆڕی. كەسێ زیرەك وەختی ب گازندەیان ڤە نامەزێخت؛ ئەو وەختێ خوە ددەنە چارەسەریان.
-4 هەمان خەلەتیێ دوبارە دكەن
پتر ژ گۆتنەكا كەڤن ھەیە، ناڤەڕۆكا وان ئەوە: مرۆڤ خەلەتیان دكەن، ئان خەلەتی ژ مرۆڤانە ئان ئەوێ شۆل بكەت دێ خەلەتیان كەت،..ھتد. ئەڤجا، خەلەتی كرن مرۆڤانەیە لێ فێرنەبوون ژ خەلەتیێ دەبەنگیە. مرۆڤێ خشیم دانپێدانێ ب خەلەتیێن خوە ناكەت، لەو هەردەم دوبارە و دەهبارە دكەت. بەروڤاژی كەسێ ژیر، هەر شكەستنەكێ بۆ خوە دکەتە دەرسەك، خەلەتیێ چارە دكەت و بهێزتر ڤەدگەڕت. كلیل ئەو نینە ئەم خەلەتیان نەكەین، لێ مفا وەرگرتنە ژ خەلەتیان.
-5 خەلكی دشكێنن داكو هەست بكەن ئەو مەزنن
خەبەرگۆتن و تڕانە پێكرن و كێمكرنا خەلكی، نە نیشانا باوەری ب خوە بوونێیە، ئەو نیشانا نەئارامی و شەپرزەییێیە. كەسێ خشیم بزاڤێ دكەت خوە گرنگ بزانت، ب چێكرنا هەستەكێ ل نك یێن دی كو ئەو چو نینن. بەرەڤاژ، كەسێن ژیر خەلكی ڕادكەن؛ هان ددەن، پشتەڤانیێ لێ دكەن، و دزانن ھێزا دروست ئەوە مرۆڤ ھاری خەلكی بكەت ڕابن، نە بهێنە تەپساندن.
-6 خوە ناوەستینن
پتریا جاران، كەسێن خشیم ل كورتەڕێیان دگەڕن، و شۆلان پەلۆسە دكەن، ئان ژ خوە ڤەدكەن، و ل ڕێكێن سانەھی دگەڕن. بێی ڕەنج و شۆل ل ئەنجامان دگەڕن. لێ ژیان تەنبەلان خەلات ناكەت. سەركەفتن و پێشداچۆن و وەرار ژ بەردەوامیا كاری و بێنفرەهیێ و ڕەنجا بەرهەمدار دھێن. مرۆڤێ ژیر هێرانێ ھمبێز دكەت، چونكی دزانن هیچ تشتەكێ هەژی د شەڤ و ڕۆژەكێ دا ناھێتە ئاڤاكرن.
-7 خوە ناگوهۆڕن.
جیهان ئان دەردۆرا مرۆڤی، د گوھۆڕینەكا بەردەوام دایە؛ تەكنۆلۆجیا و ڕەوشەنبیری و دەلیڤەیێن ژیانێ،.. د گوھۆڕینێ دانە. كەسێ خشیم خوە ب دەمێ بۆری ڤە دگرت، و نەڤێت خوە بگونجینت، چ ژ ترسێ بت ئان ژ ڕكمانیێ. ئەڤ تەرزێ ھزرێ، ئەوان چكلی دھێلت. مرۆڤێ ژیر، نەرمە، خوە فێری تشتێن نوو دكەت، و خوە دگەل ڕاستیێن نوو دگونجینت. نابت مرۆڤ خوە ژ گوهەڕینێ بترسینت، گوهەڕین پارچەیەكە ژ وەرارێ و پێشكەفتنێ.