Rojnameya Evro » ساخله‌مى https://rojnameyaevro.com/ku Wed, 15 Jul 2026 10:24:02 +0000 ar hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.0.38 خـواربوون و لـەنگیا زارۆکان و نیشانێن دەستپێکی و گـرنگیا زوی دەسـتنیشانکـرنێ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%ae%d9%80%d9%88%d8%a7%d8%b1%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86-%d9%88-%d9%84%d9%80%db%95%d9%86%da%af%db%8c%d8%a7-%d8%b2%d8%a7%d8%b1%db%86%da%a9%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d9%86%db%8c%d8%b4%d8%a7%d9%86%db%8e%d9%86/265939/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%ae%d9%80%d9%88%d8%a7%d8%b1%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86-%d9%88-%d9%84%d9%80%db%95%d9%86%da%af%db%8c%d8%a7-%d8%b2%d8%a7%d8%b1%db%86%da%a9%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d9%86%db%8c%d8%b4%d8%a7%d9%86%db%8e%d9%86/265939/#comments Sun, 12 Jul 2026 10:52:42 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=265939 ​د. ئەرکان ئەحمەد والی، تایبەتمەندێ نەخۆشی و نشتەرگەریێن هەستی و شکەستنان ل نەخۆشخانا زاخۆ یا تایبەت دیارکر، دایک دشێت ل مال و د قۆناغێن دەستپێکێ یێن عەمرێ زارۆکی دا، ب تایبەت دەمێ گۆهۆڕینا حەفازێ، هەست ب هندەک نیشانێن سەرەکی بکەت کو ئاماژەنە بۆ هەبوونا جۆرەکێ خواربوونێ یان خەلعێ، ژوانژی نەهەڤسەنگی د ڤەبوونا پیێن زارۆکی دا کو ڕەخەک پتر ڤەدبیت و نەرمترە ژ ڕەخێ دی، ل گەل هەبوونا جۆداهییێ د خەت و چرچوون و لۆچێن سروشتی یێن چەرمێ ڕانی دا ب شێوەیەکێ کو ل هەردو ڕەخان وەک ئێک دیار نابن، هەروەسا درێژکرنا هەردو پێیان پێکڤە کو تێدا کورتیا دیار یا پێیەکێ ژ یێ دی دەر دکەڤیت، یان بادانا پێی ب شێوەیەکێ نە سروشتی بەر ب دەرڤە یان ژناڤدا، ئەو نیشانێن دەستپێکی یێن گرنگن بەری زارۆک دەست ب ڕێڤەچوونێ بکەت.
د. ئەرکان دیارکر ​پشتی کو زارۆک دگەهیتە عەمرێ پێنگاڤهاڤێتنێ، ئەڤ نیشانە بەرچاڤتر لێ دهێن و زارۆک د ڕێڤەچوونا خۆ دا د لەنگیت یان پتر خۆ دهاڤێژیتە سەر ڕەخەکێ دی، کو ل ڤێ قۆناغێ ئەگەرێن جیاواز پەیدا دبن، وەک قەوسبوونا پیان ژ بەر کێمبوونا ڤیتامین D و کالسیۆمی، یانژی لەنگبوونا ژ نشکەکێ ڤە کو سپێدێ زوو دیار دبیت و زارۆک نەشێت بچیتە سەر پێیێ خۆ، کو ئەڤە پتر ئاماژەیە بۆ کەتن، دەرزین، یان تووشبوون ب هەودانێ دەمکی یێن گەهان و هەودانێن بەکتریایی یێن پێدڤی ب پشکنینێن بلەزن.
​د درێژاهییا بابەتێ چارەسەریێ دا، دکتۆری تەئکیدێ ل سەر وێ چەندێ کر کو عەمر فاکتەرێ سەرەکی یە د سەرکەفتنا پرۆسێ دا، چونکی ژ ژدایکبوونێ تا عەمرێ دو هەیڤی، ئەگەر حالەت ب ڕێیا سۆنەرێ یان پشکنینا دەستی بهێتە دەستنیشانکرن، چارەسەری گەلەک یا سادەیە و بتنێ ب ڕێیا گۆهۆڕینا شێوازێ حەفازێ و کرنا دو حەفازان پێکڤە یان بەستنا قاییشەکا تایبەت د ماوەیێ چەند هەیڤەک دا گەهـ دزڤریتە جهێ خۆ یێ سروشتی بێی پێدڤی ب چ نشتەرگەریان، بەس ئەگەر دەستنیشانکرن پاشبکەڤیت و بگەهیتە عەمرێ ٧ تا ٩ هەیڤی، جومگە بەر ب ڕەقبوونێ دچیت و زارۆک دێ پێدڤی ب قۆناغا گێچکرنێ بیت، و ئەگەر پتر ژی گیرۆ بوو و گەهشتە پشتی ساڵ و نیڤیێ تا دو ساڵان، وی دەمی چارەسەری گەلەک ئالۆز دبیت و پێدڤی ب نشتەرگەریێن مەزن یێن بڕینا هەستیان و دانانا پلاتینان دبیت.
​ب ڤی شێوەیی، هشیاربوونا پێشوەخت یا دایک و بابان، نەمازە ئەگەر پێشینەیا ڤێ نەخۆشیێ د بنەمالێ دا هەبیت، و ئەنجامدانا پشکنینان ل دەمێ گونجای، فاکتەرێ بنەڕەتی یە بۆ پاراستنا زارۆکی ژ نشتەرگەریێن دژوار و زامنکرنا پاشەرۆژەکا ساخلەم بۆ ڕێڤەچوونا وی.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%ae%d9%80%d9%88%d8%a7%d8%b1%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86-%d9%88-%d9%84%d9%80%db%95%d9%86%da%af%db%8c%d8%a7-%d8%b2%d8%a7%d8%b1%db%86%da%a9%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d9%86%db%8c%d8%b4%d8%a7%d9%86%db%8e%d9%86/265939/feed/ 0 نهـێنیا عـەمردرێژیا خۆ دیـاردکـەت https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%86%d9%87%d9%80%db%8e%d9%86%db%8c%d8%a7-%d8%b9%d9%80%db%95%d9%85%d8%b1%d8%af%d8%b1%db%8e%da%98%db%8c%d8%a7-%d8%ae%db%86-%d8%af%db%8c%d9%80%d8%a7%d8%b1%d8%af%da%a9%d9%80%db%95%d8%aa/265936/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%86%d9%87%d9%80%db%8e%d9%86%db%8c%d8%a7-%d8%b9%d9%80%db%95%d9%85%d8%b1%d8%af%d8%b1%db%8e%da%98%db%8c%d8%a7-%d8%ae%db%86-%d8%af%db%8c%d9%80%d8%a7%d8%b1%d8%af%da%a9%d9%80%db%95%d8%aa/265936/#comments Sun, 12 Jul 2026 10:51:35 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=265936 ​ستێرا بناڤودەنگ یێ جیھانی دیک ڤان دایک کو عەمرێ وی ١٠٠ ساڵە، نھێنییا وێ هێز و عەمر درێژییا خۆ ئاشکرا کر.
​ڤان دایک پەرتووکەک ب ناڤونیشانێن “١٠٠ یاسا بۆ ژیانێ هەتا عەمرێ سەد ساڵیێ: ڕێبەرێ کەسەکێ گەشبین بۆ ژیانەکا بەختەوەر” بەڵاڤکر، تێدا جەخت ل سەر هندێ کریە کو ئەو چو جاران ب دلتەنگی ژ خەو ڕانابیت. گەشبینییا بەردەوام و خۆدوورئێخستن ژ تووڕەییێ، سۆتەمەنییا ڕاستەقینە یا بەردەوامی و ساخلەمییا وی نە.
​ئەڤ ھەلوێستێ گەشبینانە تەنێ بژاردەکێ کەسی نینە، بەڵکو ڤەکۆلینێن زانستی ژی بەردەوام پشتەڤانیێ لێ دکەن.
ڤەکۆلینێن پزیشکی دسەلمینن کو پاراستنا ئاستەکێ نزم یێ دڵەڕاوکێیێ (ستێرسێ) و ھەبوونا دیدەکا گەشبینانە، پەیوەندییەکا بھێز ب درێژییا عەمرێ مرۆڤی ڤە ھەیە.
​د ڤەکۆلینەکا بەرفرەھـ یا بەریتانی دا کو د مالپەرێ “ساینس ئاڵەرت” دا ھاتیە بەڵاڤکرن، ڤەکۆلەران دیت دەرکەفتیە کو گەشبینی ب ڕێژەیا ١٥٪ عەمرێ مرۆڤی زێدە دکەت؛ ئەڤ چەندە ژی دەلیڤەکا زێدەتر ددەتە کەسان بۆ گەھشتن ب وێ چەندا دبێژاێ “پیرییا نایاب”، کو ئەو ژی ژیانە تا عەمرێ ٨٥ ساڵیێ و زێدەتر.
​ل دویڤ درێژترین ڤەکۆلینا جیھانی ل سەر بەختەوەریێ، ئەگەرێ ئێکلاکەرە بۆ ژیانەکا ساخلەم د عەمرێ مەزنیێ دا، بۆماوەیی (جینات) نینە، بەڵکو ڕادەیێ ڕەزامەندییا مرۆڤی یە ژ دەوروبەرێ خۆ یێ جڤاکی و خێزانی؛ پەیوەندییێن گەرموگوڕ وەک مەتاڵەکێ د دژی فشارێن ژیانا ڕۆژانە و کارتێکرنێن وان یێن نەرێنی ل سەر لەشی کار دکەن.
​د نوکە دا زانا وەسا هزر دکەن کو گەھشتن ب تەمەنێ ٩٠ ساڵیێ تەنێ ب ڕێژەیا ٣٠٪ پەیوەندی ب بۆمایەیی (جیناتان) ڤە ھەیە، د دەمەکێ دا ئەو ٧٠٪ یا دی ڤەدگەریت بۆ ڕەفتارێن ساخلەم و ھەلویستێ دەروونی.
​دیک ڤان دایک دەربارەی خۆ جەختێ ل سەر هندێ دکەت کو نھێنی پێکھاتی نینە ژ ھاوکێشەکا کیمیایی یا ئاڵۆز، بەڵکو گرێدایی عەدەتەکێ ڕۆژانە یە کو چو جاران دەست ژێ بەرنەدایە، ئەو ژی لڤینا بەردەوامە. ڤان دایک ڕوونکر کو ئەنجامدانا ڕاھێنانێن وەرزشی ب شێوەیەکێ ڕێکخستی ئەگەرێ سەرەکی یێ مانا ساخلەمییا وی یە.
​ئاماژە ب هندێ ژی کر کو سەرڕای هندێ تەمەنێ وی یێ مەزنە، ھێشتا حەفتیانە سێ جاران دچیتە ھۆڵا وەرزشی. زۆر ڕووندانیشتن و بێلڤینی مه‌زنترین دوژمنێ گەنجاتیێ یە، لەوما ئامۆژگارییا ھەموو کەسان دکەت کو پێدڤییە بەردەوام بن ل سەر پیادەڕۆیی (پیاسەکرنێ) و لڤینێ د هەر بارودۆخەکێ دا بن، دگەل هندێ ژی دا، دڵخۆشی و ئەرێنیبوون ئەگەرێن سەرەکی یێن تەمەنەکێ درێژن.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%86%d9%87%d9%80%db%8e%d9%86%db%8c%d8%a7-%d8%b9%d9%80%db%95%d9%85%d8%b1%d8%af%d8%b1%db%8e%da%98%db%8c%d8%a7-%d8%ae%db%86-%d8%af%db%8c%d9%80%d8%a7%d8%b1%d8%af%da%a9%d9%80%db%95%d8%aa/265936/feed/ 0 بۆچـی وەریانا پرچـێ ل وەرزێ گـەرمێ زێدە دبیت؟ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%db%86%da%86%d9%80%db%8c-%d9%88%db%95%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d9%be%d8%b1%da%86%d9%80%db%8e-%d9%84-%d9%88%db%95%d8%b1%d8%b2%db%8e-%da%af%d9%80%db%95%d8%b1%d9%85%db%8e-%d8%b2%db%8e%d8%af/265933/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%db%86%da%86%d9%80%db%8c-%d9%88%db%95%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d9%be%d8%b1%da%86%d9%80%db%8e-%d9%84-%d9%88%db%95%d8%b1%d8%b2%db%8e-%da%af%d9%80%db%95%d8%b1%d9%85%db%8e-%d8%b2%db%8e%d8%af/265933/#comments Sun, 12 Jul 2026 10:50:33 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=265933 ل دویڤ پەیامەکێ گۆڤارا لێ “ بریتیش جۆرنال ئۆف دێرماتۆلۆجی”، ڤەکۆلەران ل زانکۆیا واشنتۆن، چەندین ڤەکۆلین ئەنجامدان ل سەر هژمارەکا ژنان ل وەلاتێن جودا، د ئەنجامدا دیاربوو ب شێوەیەکێ گشتی د وەرزێ هاڤین و پایزێدا وەریانا پرچێ گەلەک زێدە دکەت، ب بەراورد دگەل دو وەرزێن دی، بەلێ د زەڵاماندا ئەڤ حالەتە کێمترە.
ل دویڤ زانیاریان ژی د رۆژەکێدا وەریانا 50-100 موویێن پرچێ، یا ئاساییە، بەلێ ئەگەر ژ وێ رێژێ دەربازبوو نە ساخلەمە و چێترە سەرەدانا دکتۆری بکەی.
ئەگەرێ وەریانا ڤێ پرچێ ژی د ڤی وەرزی دا، دزڤریت بۆ پلێن گەرمێ و گوهۆرینا سەقای، ئەڤە ژبلی وێ کو زارۆکبوون و بلەز کێمبوونا کێشا لەشی و هزرکرنا گەلەک و دلگرانیێ ژی کارتێکرن هەیە..

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%db%86%da%86%d9%80%db%8c-%d9%88%db%95%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d9%be%d8%b1%da%86%d9%80%db%8e-%d9%84-%d9%88%db%95%d8%b1%d8%b2%db%8e-%da%af%d9%80%db%95%d8%b1%d9%85%db%8e-%d8%b2%db%8e%d8%af/265933/feed/ 0 نیان ئه‌حمه‌د: ماددەیێن هۆشبه‌ر هه‌موو ته‌خێن جڤاكی ڤه‌گرتینه‌ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%86%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%a6%d9%87%e2%80%8c%d8%ad%d9%85%d9%87%e2%80%8c%d8%af-%d9%85%d8%a7%d8%af%d8%af%db%95%db%8c%db%8e%d9%86-%d9%87%db%86%d8%b4%d8%a8%d9%87%e2%80%8c%d8%b1-%d9%87%d9%87%e2%80%8c/265716/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%86%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%a6%d9%87%e2%80%8c%d8%ad%d9%85%d9%87%e2%80%8c%d8%af-%d9%85%d8%a7%d8%af%d8%af%db%95%db%8c%db%8e%d9%86-%d9%87%db%86%d8%b4%d8%a8%d9%87%e2%80%8c%d8%b1-%d9%87%d9%87%e2%80%8c/265716/#comments Wed, 08 Jul 2026 10:49:42 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=265716 هەولێر، قائید میرۆ:

ئه‌ندامەکا لیژنا بلندا هشیارکرنا مه‌ترسیێن ماددێن هۆشبه‌ر دیار کر کو ماددێن هۆشبه‌ر مه‌ترسیه‌كا مه‌زن په‌یداكریه‌ ل ئه‌ڤان سالێن دووماهیێ و هه‌موو ته‌خێن جڤاكی ڤه‌گرتینە  گۆت؛ قانوونێ سزایێن گران بۆ بازرگانێن ماددێن هۆشبه‌ر داناینە.

لدۆر مه‌ترسیێن ماددێن هۆشبه‌ر، نیان ئه‌حمه‌د، ئه‌نداما لیژنا بلندا هشیارکرنا مه‌ترسیێن ماددێن هۆشبه‌ر د دیدارەکێ دا بۆ رۆژنامەیا ئه‌ڤرۆ دیار كر، ماده‌یێن هۆشبه‌ر بووینه‌ مه‌ترسیه‌كا مه‌زن لسه‌ر هه‌رێما كوردستانێ، مخابن سال بۆ سالێ مه‌ترسیێن ماددێن هۆشبه‌ر د زێده‌بوونێ دانه‌، چونكه‌ ئالۆده‌بوون ب ماددێن هۆشبه‌ر زێده‌بوویه‌ و حوكمه‌تا هه‌رێمێ ژی به‌رهنگاری ئه‌ڤێ مه‌ترسیێ بوویه‌ و چوویه‌ رێزا ئه‌ڤان وه‌لاتێن هه‌وا به‌رهنگاربوونا ماددێن هۆشبه‌ر ئه‌نجام دده‌ت و گۆت؛ چه‌ندین وه‌زاره‌ت و ده‌زگه‌هێن حوكمه‌تێ و ده‌رڤه‌ی حوكمه‌تێ ژی تێدا د پشكدارن.
نیانێ دا زانین، سه‌رۆكایه‌تیا جڤاتا وه‌زیرێن هه‌رێما كوردستانێ دو لیژنه‌یێن بلند پێكئیناینه‌ ئه‌وژی لیژنا بلندا به‌رهنگاربوونا ماددێن هۆشبه‌ر و لیژنه‌یا بلندا هشیاركرنا وه‌لاتیان ژ مه‌ترسیێن ماددێن هۆشبه‌ر و گۆت؛ سالا بۆری مه‌ وه‌كی لیژنه‌یا هشیاركرنێ و وه‌زاره‌تا ره‌وشنبیری هه‌وه‌كا مه‌زن یا هشیاركرنێ ئه‌نجامدا، ئه‌ڤ ساله‌ ژی ب هه‌مان شێوه‌ هه‌وه‌كا هشیاركرنێ بڕێڤه‌ چوو تێدا، چه‌ندین چالاكی هاتنه‌ ئه‌نجامدان ب مه‌ره‌ما هشیاركرنا وه‌لاتیان لدۆر مه‌ترسیێن ماددێن هۆشبه‌ر.
ئه‌نداما لیژنا بلندا هشیارکرنا مه‌ترسیێن ماددێن هۆشبه‌ر دیار کر کو هژمارا وان كه‌سێن ب تاوانا ماددێن هۆشبه‌ر هاتینه‌ حوكم کرن گەلەک زۆرن و سال بۆ سالێ ژی زێده‌تر دبن، ئه‌ڤه‌ مه‌ترسیه‌كا مەزنە لسه‌ر هه‌رێما كوردستانێ و وه‌لاتیان، به‌لێ دگه‌ل زێده‌بوونا ئه‌ڤان مه‌ترسیان بزاڤێن زۆر هه‌نه‌ بۆ كێمكرنا مه‌ترسیێن مادێن هۆشبه‌ر.
نیانێ زێدەتر گۆت؛ ئێك ژ مه‌ترسیێن ماددێن هۆشبه‌ر ئه‌وه‌ هه‌موو ته‌مه‌نه‌ك تێدایه‌، ڕێژەیا ژنان زۆرە، سنێله‌نە كه‌سێن خودان باوه‌رنامه‌ هه‌تا كه‌سایه‌تیێن دیار و ره‌وشنبیر ئه‌ڤه‌ مه‌ترسیه‌ ب راستی، ژبه‌ركو هه‌موو ته‌خێن جڤاكی ڤه‌گرتیه‌.
نیان ئەحمەد د بەردەوامیا ئاخفتنێن خۆدا دیار کر ده‌زگه‌هێ خێرخوازی یێ بارزانی سه‌نته‌ره‌كێ چاره‌سه‌ركرنێ ڤه‌كریه‌ بۆ چاره‌سه‌ركرنا وان كه‌سێن ئالۆده‌بووی و گۆت؛ ئەو كه‌سێن بازرگانیێ ب ماددێن هۆشبه‌ر دكه‌ن سزایه‌كێ گران بۆ هاتیه‌ دیاركرن ل گوره‌ی قانوونێ، هەروەسا ئەو كه‌سێن ئالۆده‌بووی وه‌كی نه‌خۆش سه‌ره‌ده‌ری دگه‌لدا دهێته‌كرن و حوكمه‌ت چاره‌سه‌ر دكه‌ت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%86%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%a6%d9%87%e2%80%8c%d8%ad%d9%85%d9%87%e2%80%8c%d8%af-%d9%85%d8%a7%d8%af%d8%af%db%95%db%8c%db%8e%d9%86-%d9%87%db%86%d8%b4%d8%a8%d9%87%e2%80%8c%d8%b1-%d9%87%d9%87%e2%80%8c/265716/feed/ 0 د ناڤبەرا ڕاستییا زانستی و باوەریێن شاش دا https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af-%d9%86%d8%a7%da%a4%d8%a8%db%95%d8%b1%d8%a7-%da%95%d8%a7%d8%b3%d8%aa%db%8c%db%8c%d8%a7-%d8%b2%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%aa%db%8c-%d9%88-%d8%a8%d8%a7%d9%88%db%95%d8%b1%db%8c%db%8e%d9%86-%d8%b4%d8%a7/265607/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af-%d9%86%d8%a7%da%a4%d8%a8%db%95%d8%b1%d8%a7-%da%95%d8%a7%d8%b3%d8%aa%db%8c%db%8c%d8%a7-%d8%b2%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%aa%db%8c-%d9%88-%d8%a8%d8%a7%d9%88%db%95%d8%b1%db%8c%db%8e%d9%86-%d8%b4%d8%a7/265607/#comments Mon, 06 Jul 2026 22:44:11 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=265607 زەرک ل دەف زارۆکێن نوی پەیدابووین ئێک ژ کێشەیێن ساخلەمیێ یێن بەربەلاڤە و گەلەک جارا باوەریێن شاش ل دۆر وێ هەنە.
د. فەرهاد سالح حەسەن دۆسکی، تایبەتمەندێ نەخۆشیێن زارۆکان و نویبوویان، ئاماژە کر کو زەرک دەرئەنجامێ زێدەبوونا ماددەیەکێ ب ناڤێ بیلیروبین د ناڤ خوینێ دا یە، کو د پاش شکاندنا تنپکێن سۆر یێن خوینێ چێدبیت. ئەڤ رەوشە ل نێزیکی 80 تا 90% ژ زارۆکێن نوی پەیدابووین دهێتە دیتن، و دەمێ پله‌یا بیلیروبین بلند ببت، پیست و سپیلكا چاڤان ب ڕەنگێ زەر دەردکەڤن.
ب گوتنا وێ، زەرک دبیتە دو جۆر. زەرکا سروشتی پتریا جاران ل ناڤبەرا پله‌یا 6 تا 15 دا دبیت، چ مەترسییەکا مەزن نینە و ب شێوەیەکێ سروشتی دچیت، بەرامبەر، زەرکا نەسروشتی پێدڤی ب چاڤدێری و چارەسەرییە، تایبەت هەکە ل ڕوژا ئێکێ یا ژدایکبوونێ دەست پێ بکەت، یان پله‌یا بیلیروبین زوو و ب شێوەیەکی زۆر بلند ببت، یان ل دەف زارۆکێن کێشا وان کێم و بەری وەختێ خۆ ژدایکبووی پەیدا ببت.
د. فەرهاد هۆشداری دا کو هەکە زەرکا مەزن بێ چارەسەر بمینیت، بیلیروبین دشێت بگەهیتە مێشکی و ببیتە ئەگەرێ زیانێن بەردەوام، وەک کێمئەندامی، کێمبوونا چالاکی یان شەلەلا مێشکی، لەورا پێدڤییە دایک و باب ل دەستپێکێ ژیانا زارۆکی چاڤدێریا وی بکەن و هەکە گومان هەبوو، پشکنینا خوینێ ئەنجام بدەن.
دەربارەی چارەسەریێ، دکتۆر فەرهاد دیار کر کو پتریا حالەتان ب تیشکا رۆناهییا تایبەت (فۆتۆتێراپی) چارەسەر دبن، و بتنێ د حالەتێن گەلەک دژوار دا دێ پێدڤی ب گوهۆڕینا خوینێ هەبیت.
هەروەسا، ئەوی ڕەد کر ئەو باوەرییا جڤاکی کو دایک پێدڤییە شیرێ خۆ براوەستینیت. ب گۆتنا وی، شیرێ دایکێ نابیت بهێتە ڕاوەستاندن، چونکی مفایێن وێ بۆ زارۆکی گەلەک مەزنترن، هەرچەندە د هندەک حالەتان دا پله‌یا زەرکێ دبیت پیچەک بلندتر بکەت.
د دووماهیێ دا، دکتۆر فەرهاد هندەک باوەریێن شاش ژی ڕەت کرن، وەک برینا گۆهێن زارۆکی، دانانا وی ل ژوورێن سار، پێدانا ئاڤا قەنداڤێ یان ب کارئینانا گلوپێن ئاسایی یێن مالێ بۆ چارەسەریێ.
هەروەسا ئاماژە کر کو هەکە زارۆکی زەرک هەبیت، پێدڤییە سونەتکرنا وی هەتا پشتی 10 ڕۆژان بهێتە پاشخستن.
ل دووماهیێ گۆت: هەر دایک و بابەکێ تێبینییا زەربوونا پسست یان چاڤێن زارۆکی خۆ بکەت، پێدڤییە ب زووترین دەم سەرەدانا دکتۆرێ تایبەتمەند بکەت و پشکنینا خوینێ ئەنجام بدەت، چونکی دەستنیشانکرن و چارەسەریا زوو، زارۆکی ژ زیانێن بەردەوام دپارێزیت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af-%d9%86%d8%a7%da%a4%d8%a8%db%95%d8%b1%d8%a7-%da%95%d8%a7%d8%b3%d8%aa%db%8c%db%8c%d8%a7-%d8%b2%d8%a7%d9%86%d8%b3%d8%aa%db%8c-%d9%88-%d8%a8%d8%a7%d9%88%db%95%d8%b1%db%8c%db%8e%d9%86-%d8%b4%d8%a7/265607/feed/ 0 راهێنان بۆ ئارامکرنا دەروونی https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b1%d8%a7%d9%87%db%8e%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a8%db%86-%d8%a6%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d9%85%da%a9%d8%b1%d9%86%d8%a7-%d8%af%db%95%d8%b1%d9%88%d9%88%d9%86%db%8c/265604/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b1%d8%a7%d9%87%db%8e%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a8%db%86-%d8%a6%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d9%85%da%a9%d8%b1%d9%86%d8%a7-%d8%af%db%95%d8%b1%d9%88%d9%88%d9%86%db%8c/265604/#comments Mon, 06 Jul 2026 22:43:18 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=265604 هندەک راهێنان هاریکاریا ئارامکرنا دەروونی ددەن ب رێکا ئازادکرنا فشارێ و کێمکرنا دودلیێ و بەرەڤ پێشبرنا بارێ دەروونیا گشتی.
ل دووڤ ماڵپەڕێ “الیوم السابع” ئەڤ راهێنانە ب سەرقاڵکرنا هەردو لەشی و دەروونی و بەرەڤ پێشبرنا دەردانا ئەندۆرفینی و کێمکرنا ئاستێ کۆرتیزۆن و گۆهورینا تەرکیزێ ل نیگەرانیێ بۆ سەر دەمێ نوکە کاردکەن.
هندەک راهێنان کو هاریکاریا ئارامکرنا دەروونی ددەن پێکهاتینە ژ:
١.راهێنانا هەناسەدانا کویر، هەناسەدانا کوریر هاریکاریا ئارامکرنا کۆئەندامێ دەماران ددەت ب خاڤکرنا لێدانێن دلس و ئارامکرنا ماسولکان.
٢.مێدیتەیشن، مێدیتەیشن پێکهاتیە ل تەرکیزکرنا دەروونێ ل سەر تشتەکی، بیرۆکەیەکێ، یان چالاکییەکا دیارکری بۆ ب دەستڤەئینانا ئارامییا دەروونی، راهێنانێن وەک مێدیتەیشنی یارمەتیا دەروونی ددەت بۆ وێ چەندێ یێ ئامادەبیت.
٣. پیاسەکرن ل ناڤ سروشتدا، پیاسەکرن ل ناڤ سروشتیدا هێوەربوونا دەروونی دبەخشیت بە سەرقاڵکردنا هەموو هەستان، ئەو دیمەن و دەنگێن ئارامکەرێن سروشتی هاریکاریا دەروونی ددەت بۆ ئارامگرتن و کێمکرنا ئاستێ فشارا دەروونی.
٤. راهێنانێن راکێشانێ، راهێنانێن راکێشانا لەشی هاریکاریا ئارامکرنا لەشی و دەروونی ددەن ب رێکا کێمکرنا گرژیا ماسولکان و باشترکرنا زڤرینا خوینێ، راهێنانێن سادە کێشانا، ب تایبەتی پشتی ماوەیەکێ زۆرێ روونشتنێ، هاریکاریا هێوەرکرنا کۆئەندامێ دەماران دددەت و هەستکرن ب هیڤیبوونێ و ئیستراحەتێ بەرەف پێش دبەت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b1%d8%a7%d9%87%db%8e%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a8%db%86-%d8%a6%d8%a7%d8%b1%d8%a7%d9%85%da%a9%d8%b1%d9%86%d8%a7-%d8%af%db%95%d8%b1%d9%88%d9%88%d9%86%db%8c/265604/feed/ 0 ڤان خوارنان ب شەڤ نەخۆ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%a4%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a8-%d8%b4%db%95%da%a4-%d9%86%db%95%d8%ae%db%86/265601/ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%a4%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a8-%d8%b4%db%95%da%a4-%d9%86%db%95%d8%ae%db%86/265601/#comments Mon, 06 Jul 2026 22:42:18 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=265601 خوارنا ئێڤاری پشکەکا گرنگا ساخلەمیێ یە و پێدڤی یە تێکەلەکێ هەڤسەنگ بیت ژ پرۆتین، چەوریێن ساخلەم، کاربۆهیدرات و ڕویشاڵان.
شارەزا جەختێ ل سەر هندێ دکەن کو دڤێت ل دەمێ ئێڤاری ژ خوارنێن گران و چەور دویر بکەڤین، چونکی کارتێکرنەکا نەرێنی ل سەر نڤستن و هەرسکرنێ دکەن.
​ب تایبەتی دڤێت مرۆڤ ژ خوارنێن قەلاندی، شرینیێن زێدە، بهاراتێن تیژ، کاربۆهیدراتێن زێدەبار، خوارنێن لەز (فێست فود) و وان ڤەخوارنێن کافاین تێدا دویر بکەڤیت؛ چونکی زێدەباری گرانبوونا هەرسێ و ئێشانا مەعیدێ، دبنە ئەگەرێ تێکچوونا نڤستنێ و زێدەبوونا کێشێ.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%da%a4%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a8-%d8%b4%db%95%da%a4-%d9%86%db%95%d8%ae%db%86/265601/feed/ 0 خوریانا پیستی ل هاڤینێ.. ئەگەر و چارەسەری https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%ae%d9%88%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d9%be%db%8c%d8%b3%d8%aa%db%8c-%d9%84-%d9%87%d8%a7%da%a4%db%8c%d9%86%db%8e-%d8%a6%db%95%da%af%db%95%d8%b1-%d9%88-%da%86%d8%a7%d8%b1%db%95%d8%b3%db%95%d8%b1/265359/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%ae%d9%88%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d9%be%db%8c%d8%b3%d8%aa%db%8c-%d9%84-%d9%87%d8%a7%da%a4%db%8c%d9%86%db%8e-%d8%a6%db%95%da%af%db%95%d8%b1-%d9%88-%da%86%d8%a7%d8%b1%db%95%d8%b3%db%95%d8%b1/265359/#comments Sun, 05 Jul 2026 11:18:25 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=265359 دگەل هاتنا وەرزێ هاڤینێ و بلندبوونا بەرچاڤ یا پلا گەرماتیێ، گەلەک ژ هاولاتیان روی ب روی کێشەکا ساخلەمی یا بێزارکەر دبن کو ئەو ژی خوریانا پیستی یان حەساسیا وەرزی یە.
دکتۆرە هۆزان محەمەد قاسم بەرواری، تایبەتمەندا نەخۆشیێن پیستی و جوانکاریێ، دیار دکەت کو ئەگەرێ سەرەکی یێ خوریانێ د هاڤینێ دا بۆ خوهدانا زێدە دزڤریت، نەخاسمە دەمێ شەهـ د سەقایی دا بلند دبیت و دبیتە ئەگەرێ گرتنا غوددێن خوهدانێ و هەستداریا پیستی. هەروەسا ئاماژە ب هندێ کر کو لێکخشاندنا ل جهێن هەستیار وەک بن کەفشان دبیتە ئەگەرێ سۆتن و زڕیانێ، و ل لایەکێ دی ڤە، ماددێ کلۆر یێ د ناڤ ئاڤا مەلاڤانگەهان دا و حەتا شووشتنا لەشی ب ئاڤا گەلەک گەرم دبنە ئەگەرێ هشکبوونا پیستی و زێدەبوونا خوراندنێ.
​ل سەر ئاستێ عەمری، زارۆک و ساڤا پتر ژ مەزنان زیانێ ژ ڤێ چەندێ دبینن چونکی لەشێ وان نەشێت هەڤسەنگیا پلا گەرماتیێ ڕاگریت و غوددێن وان بلەزتر قەپات دبن، زێدەباری هندێ کو بەستنا حەفازێ حەتا عەمرێ دو سالیێ رەوشێ خرابتر دکەت و سۆتنێ چێدکەت.
دکتۆرێ هۆشداری دا کو پێدڤیە مرۆڤ کێم سەحنەکەتە خوریانێ
هەکە یا بەردەوام و دومدرێژ بیت، چونکی ڕەنگە نیشانا نەخۆشیێن ناڤخۆیی یێن گران بیت. بەس د حالەتێن دەمکورت دا، خوریان دبیتە مەترسیەکا بلەز ئەگەر د گەل بلندبوونا پلا گەرماتیا لەشی (تا)، یان ئێکسەر پشتی خوارنا دەرمانەکی، یان د گەل وەرما لێڤ و ئەزمانی و تەنگاڤبوونا هەناسێ (وەک د حالەتێ لیرێ دا) پەیدا ببیت کو ل ڤێرێ پێدڤی ب دیتنا نۆشداری یا بلەز هەیە.
​بۆ خۆپاراستنێ ژ ڤان مەترسیان، دکتۆرە هۆزان ڕێنمایێ ددەت کو مرۆڤ هندی پێ چێبیت ژ تیشکا ڕۆژێ یا ڕاستەوخۆ دوور بکەڤیت و د جهێن فێنک دا بمینیت، و جلوبەرگێن فرەهـ، سڤک و ڕەنگ ڤەبوویی بکەتێ دا کو ڕێگریێ ل حەبسکرنا خوهێ بکەن. هەروەسا گەلەک فەرە مرۆڤ ئێکسەر پشتی دەرکەفتنێ ژ مەلافانگەهێ لەشێ خۆ ب ئاڤا تێهنشیر بشۆیت دا کو کلۆر ل سەر نەمینیت، و پاشان لەشی ب باشی هشک بکەت و کرێمێن مورەتەب و شەهدارکەر ب بەردەوامی بکاربینیت.
ل دووماهیێ، وێ جەخت ل سەر هندێ کر کو نابیت هاولاتی حەبکێن حەساسیێ (دژە هیستامین) ب شێوەیەکێ سەرخۆ و بێی ڕێنماییا نۆشداری بکاربینن، نەمازە بۆ حالەتێن دژوار.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%ae%d9%88%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d9%be%db%8c%d8%b3%d8%aa%db%8c-%d9%84-%d9%87%d8%a7%da%a4%db%8c%d9%86%db%8e-%d8%a6%db%95%da%af%db%95%d8%b1-%d9%88-%da%86%d8%a7%d8%b1%db%95%d8%b3%db%95%d8%b1/265359/feed/ 0 بۆچی پرچێ هندەکان درێژ نابیت؟ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%db%86%da%86%db%8c-%d9%be%d8%b1%da%86%db%8e-%d9%87%d9%86%d8%af%db%95%da%a9%d8%a7%d9%86-%d8%af%d8%b1%db%8e%da%98-%d9%86%d8%a7%d8%a8%db%8c%d8%aa%d8%9f/265356/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%db%86%da%86%db%8c-%d9%be%d8%b1%da%86%db%8e-%d9%87%d9%86%d8%af%db%95%da%a9%d8%a7%d9%86-%d8%af%d8%b1%db%8e%da%98-%d9%86%d8%a7%d8%a8%db%8c%d8%aa%d8%9f/265356/#comments Sun, 05 Jul 2026 11:17:38 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=265356 درێژبوونا پرچا مرۆڤی بێسنوور نینە، بەلکو ژ لایێ “دەمژمێرەکا جینی” یا گەشەکری ڤە ب هوشیاری دهێتە کۆنترۆلکرن.
ل دویف نووچەیەکێ مالپەرێ “forbes”، هەر ڕەهەکێ پرچی د د ناڤ سێ قۆناغێن سەرەکی دا دەرباز دبیت کو ئەڤەنە: قۆناغا گەشەکرنێ، ڤەگوهاستنێ و ڕاوەستیانێ.
​بلندترین ئاست کو پرچا سەری، دەستی، یان برۆ و مژیلانکان پێ دگەهن، گرێدای وێ ماویا دەمی یە ئەوا بۆ قۆناغا ئێکێ (گەشەکرنێ) ژ ڕوویێ جینی ڤە هاتیە دیارکرن، نەک ب لەزایەتیا گەشەکرنا موویێن پرچی.
​ئەڤ سیستەمێ بایۆلۆژی یێ ئالۆز ڕێگریێ ل گەشەکرنا بێسنوور و بەردەوام یا پرچی دکەت، چونکی ژ ڕوویێ مێتابۆلیزمێ (سوتانا وزێ د لەشی دا) ڤە وزەکا گەلەک مەزن ژ لەشی دبەت و ژ ڕوویێ کرداری ڤە ژی بێمفایە. ب ڤێ چەندێ ژی پشتڕاستیێ ددەت کو موویێن لەشی تنێ ئەرکێن خۆ یێن سەرەکی وەک پاراستن و گەرم ڕاگرتنا لەشی بجهـ دئینن.
​هەرچەندە دەمێ قۆناغا گەشەکرنێ تا ڕادەیەکێ مەزن بۆماوەییە (ژ دایک و بابان دهێت)، بەلێ هۆکارێن وەک خارنێ، سترێس (قەلەقیا دەروونی) و هۆرمۆنان کارتێکرنەکا مەزن ل سەر ساخلەمی و وەرینی پرچی هەیە، ب تایبەتی هۆرمۆنێ ئەندرۆجین کو دبیتە ئەگەرێ کورتکرنا قۆناغا گەشەکرنا پرچا سەری.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a8%db%86%da%86%db%8c-%d9%be%d8%b1%da%86%db%8e-%d9%87%d9%86%d8%af%db%95%da%a9%d8%a7%d9%86-%d8%af%d8%b1%db%8e%da%98-%d9%86%d8%a7%d8%a8%db%8c%d8%aa%d8%9f/265356/feed/ 0 ڤان خوارنان ئێڤاڕیان نەخۆن https://rojnameyaevro.com/ku/%da%a4%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a6%db%8e%da%a4%d8%a7%da%95%db%8c%d8%a7%d9%86-%d9%86%db%95%d8%ae%db%86%d9%86/265353/ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%a4%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a6%db%8e%da%a4%d8%a7%da%95%db%8c%d8%a7%d9%86-%d9%86%db%95%d8%ae%db%86%d9%86/265353/#comments Sun, 05 Jul 2026 11:16:45 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=265353 خوارنا ئێڤاری پشکەکا گرنگا ساخلەمیێ یە و پێدڤی یە تێکەلەکێ هەڤسەنگ بیت ژ پرۆتین، چەوریێن ساخلەم، کاربۆهیدرات و ڕویشاڵان.
شارەزا جەختێ ل سەر هندێ دکەن کو دڤێت ل دەمێ ئێڤاری ژ خوارنێن گران و چەور دویر بکەڤین، چونکی کارتێکرنەکا نەرێنی ل سەر نڤستن و هەرسکرنێ دکەن.
​ب تایبەتی دڤێت مرۆڤ ژ خوارنێن قەلاندی، شرینیێن زێدە، بهاراتێن تیژ، کاربۆهیدراتێن زێدەبار، خوارنێن لەز (فێست فود) و وان ڤەخوارنێن کافاین تێدا دویر بکەڤیت؛ چونکی زێدەباری گرانبوونا هەرسێ و ئێشانا مەعیدێ، دبنە ئەگەرێ تێکچوونا نڤستنێ و زێدەبوونا کێشێ.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%da%a4%d8%a7%d9%86-%d8%ae%d9%88%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a6%db%8e%da%a4%d8%a7%da%95%db%8c%d8%a7%d9%86-%d9%86%db%95%d8%ae%db%86%d9%86/265353/feed/ 0