Rojnameya Evro » ساخله‌مى https://rojnameyaevro.com/ku Sun, 04 Oct 2026 10:57:22 +0000 ar hourly 1 https://wordpress.org/?v=4.0.38 چاوانیا بکارئینان و مفایێن چارەسەریا کیمیایی بۆ نەخۆشێن پەنجەشێرێ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%86%d8%a7%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%a7-%d8%a8%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%a6%db%8c%d9%86%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d9%85%d9%81%d8%a7%db%8c%db%8e%d9%86-%da%86%d8%a7%d8%b1%db%95%d8%b3%db%95%d8%b1%db%8c%d8%a7/270599/ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%86%d8%a7%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%a7-%d8%a8%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%a6%db%8c%d9%86%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d9%85%d9%81%d8%a7%db%8c%db%8e%d9%86-%da%86%d8%a7%d8%b1%db%95%d8%b3%db%95%d8%b1%db%8c%d8%a7/270599/#comments Tue, 29 Sep 2026 06:16:23 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=270599 ​د. ڕەزڤان فەیسەل عەبدولجەبار، شێیرەتکارێ نەخۆشیێن گرێکان و پرۆفیسۆرێ هاریکار ل زانکۆیا دهۆک، ل دەستپێکا ئاخفتنا خۆ دیارکر کو چارەسەریا کیمیایی پێکهاتیە ژ کۆمەکا دەرمانان کو کار بۆ ڕاوەستاندنا زێدەبوون و وەرارا خانەیێن پەنجەشێرێ ل ناڤ لەشێ مرۆڤی دکەن. ئەڤ دەرمانە ب ڕێکێن جودا جودا دهێنە دان وەکی حەبک، سێلان، یان ژی ڕاستەوخۆ د ناڤ دەماران دا. ئارمانج ژ ڤێ چەندێ کوشتنا وان خانەیێن ماینە ل ناڤ لەشی دا، یانژی جاران بەری ئەنجامدانا نشتەرگەریێ ژ بوی بچووککرنا قەبارێ گرێکێ دهێتە بکارئینان داکو ئەنجامدانا نشتەرگەریێ ب ساناهیتر ببت.
​دکتۆری ئاماژە ب وێ چەندێ ژی کر کو چارەسەریا کیمیایی بۆ هەمی جۆرێن پەنجەشێرێ ناهێتە بکارئینان. چونکی ب سەدان جۆرێن جودایێن پەنجەشێرێ هەنە و هندەک ژ وان گەلەک ب لەز مەزن دبن کو پێدڤی ب ڤێ چارەسەریێ دبن، بەلێ هندەک جۆرێن دی زۆر هێدی گەشێ دکەن و چەندین سال پێڤە دچن تا مەزن ببن. ل سەر وان جۆرێن هێدی چارەسەریا کیمیایی باش کار ناکەت.
هەروەسا ئەگەر نەخۆش ل قۆناغێن دەستپێکێ بیت یان گرێکا وی زۆر بچووک بیت و ب ڕێکا نشتەرگەریێ هاتبتە ڕاکرن، ئەڤە پێدڤی ب دەرمانێن کیمیایی نابیت.
ل دور میکانیزما کارکرنا ڤان دەرمانان، ناڤبری دیارکر کو دەرمان دچنە سەر زانیاریێن جێنیکی یێن خانەیێ و ڕێگریێ ل دابەشبوون و زێدەبوونا وێ دکەن، هەروەسا هەوڵ ددەن ئەنزیمێن ناڤ خانەیێ ڕاوەستینن تا کو خانە بهێتە کوشتن.
​ل دور جوداهیا چارەسەریا کیمیایی دگەل ڕێکێن دی یێن وەکی تیشک و هۆرمۆنی، دکتۆر ڕەزڤانی ڕوونکر کو چارەسەریا تیشکێ بابەتەکێ فیزیکییە و ب ئامیرێن تایبەت ژ دەرڤەی لەشی بۆ جهەکێ تایبەت دهێتە ئاراستەکرن و ب ژمارەیا حەفتیان دهێتە دیارکرن. بەلێ چارەسەریا کیمیایی کۆرسن کو چەندین هەیڤان ڤەدکێشن و دەرمان دچنە ناڤ هەمی لەشێ مرۆڤی دا. هەرچی چارەسەریا هۆرمۆنییە پتریا جارا ب شێوێ حەبکن و بۆ ماوەیەکێ درێژتر دهێنە بکارئینان و نیشانێن وێ یێن لایەنی گەلەک کێمترن.
سەبارەت دیارکرنا ماوەیێ کۆرسێن کیمیایی، ئەگەرێ سەرەکی ئەوە کو دەرمان کارتێکرنێ ل سەر هەمی پارچێن لەشێ مرۆڤی دکەت وەکی ڕووڤیک، مەعیدە و مەژیێ هەستی.
لەشێ مرۆڤی د دەمێ حەفتیەکێ تا دەهـ ڕۆژان دوبارە خۆ ساخ دکەتەڤە، بەلێ خانەیا پەنجەشێرێ زوی ساخ نابیتەڤە. لەورا دانانا دەمی د ناڤبەرا کۆرسان دا بۆ وێ چەندێیە دا لەشێ نەخۆشی هێزێ بگریتەڤە تا بشێت گۆرزەکێ دی ل خانەیێن پەنجەشێرێ بدەت.
​سەبارەت کارتێکرنێن لایەنی وەکی وەریانا پرچێ و بێهێزیێ، دکتۆری دیارکر کو ئەڤە تشتەکێ دەمکیە و پشتی بڕین ب دووماهی هاتن، نێزیکی نۆت و نەهـ ژ سەدێ پرچا نەخۆشی دێ زڤڕێتەڤە و حەتا جار هەنە باشتر ژ بەری هینگی دهێتەڤە.
بۆ کێمکرنا ڤان نیشانان، نۆشدار هاریکاریێ ب ڕێکا ئامیران و دەرمانێن هێزدەر و ڤیتامینان دکەن.
ل دووماهیێ، دۆتووری تەکید ل سەر پاراستنا سیستەمێ بەرگریا لەشی کر و دیارکر کو نەک هەمی چارەسەریا کیمیایی بەرگریێ دئینتە خوارێ. بەلێ ئەگەر ئاستێ بەرگریێ کێم بوو، پێدڤییە نەخۆش خۆ ژ جهێن قەرەبالغ و کەسێن نەخۆش دوور بگریت، ڕاستەوخۆ دەست ب هێلانا جگاران بکەت، چونکی جگارە بوریێن هەوای بریندار دکەت و ڕێکێ بۆ میکرۆبان ڤەدکەت، هەروەسا پێدڤییە خوارنێن پڕ پرۆتین و ڤیتامین بخۆت تا هێزا لەشێ خۆ بپارێزت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%da%86%d8%a7%d9%88%d8%a7%d9%86%db%8c%d8%a7-%d8%a8%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%a6%db%8c%d9%86%d8%a7%d9%86-%d9%88-%d9%85%d9%81%d8%a7%db%8c%db%8e%d9%86-%da%86%d8%a7%d8%b1%db%95%d8%b3%db%95%d8%b1%db%8c%d8%a7/270599/feed/ 0 قەهوە یان شەربەتا پرتەقالێ بۆ سپێدەهیان باشترە؟ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%82%db%95%d9%87%d9%88%db%95-%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%b4%db%95%d8%b1%d8%a8%db%95%d8%aa%d8%a7-%d9%be%d8%b1%d8%aa%db%95%d9%82%d8%a7%d9%84%db%8e-%d8%a8%db%86-%d8%b3%d9%be%db%8e%d8%af%db%95%d9%87%db%8c/270593/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%82%db%95%d9%87%d9%88%db%95-%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%b4%db%95%d8%b1%d8%a8%db%95%d8%aa%d8%a7-%d9%be%d8%b1%d8%aa%db%95%d9%82%d8%a7%d9%84%db%8e-%d8%a8%db%86-%d8%b3%d9%be%db%8e%d8%af%db%95%d9%87%db%8c/270593/#comments Tue, 29 Sep 2026 06:13:48 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=270593 دەمێ سپێدەیان ژ خەو ڕادبین و دچینە سەر سفرەیا خارنا سپێدێ، گەلەک کەس ب ڤەخوارنا قەهوێ دەست ب ڕۆژا خۆ دکەن، ئه‌و کەسێن ل دووڤ هۆشیاربوونێ و نەهێلانا تەمبەلیێ دگەڕن، بەلێ ئەڤێن ل دووڤ پێکهاتەیێن خۆراکی دگەڕن، پەرداخەکێ شەربەتا پرتەقالێ ڤەدخۆن. هەردو ڤەخوارنان مفایێن جودا هەنە و ڤەخوارنا وێ رێژا ئەم ڤەدخۆین کاریگەریێن خۆ دیار دکەت.
​قەهو دەولەمەندە ب کافیینێ کو هەڤکاریێ دکەت بۆ هشیاربوونێ و بئاگاهاتنێ و هەستکرنێ ب خەوێ ناهێلیت، بەلێ رێژا کافیینێ د فنجانەکا قەهوێ دا ژ بەر قەبارە و جۆرێ قەهوێ و شێوازێ ئامادەکرنێ دگۆهوڕیت، لەورا هەر کـۆپەکێ قەهوێ و جۆرەکێ وێ رێژێن جودا ژ کافیینێ د خۆ دا دگریت.
​ڤەخوارنا کـۆپەکێ قەهوێ مە دویر دئێخیت ژ تووشبوونێ ب نەخۆشیا شەکرێ یا جۆرێ دوێ، و زێدە ڤەخوارنا وێ ژی زیانێ دگەهینیتە لەشی.
​ل بەرامبەر دا، شەربەتا پرتەقالێ رێژا پێدڤی یا ڤیتامین C بۆ لەشی دابین دکەت، کو سیستەمێ بەرگریێ بەهێز دکەت و کۆلاجین و پۆتاسیۆم و فۆلاتێ بەرهەم دئینیت. ئەڤ فێقیە ب هەمان شێوە پێکهاتەیێن ڕووەکی تێدا هەنە، لەورا ژ ڕوویێ بهایێ خۆراکی ڤە ب تەمامی ژ قەهوێ جودایە.
د​گەل ئەڤێ چەندێ ژی، پرتەقال شەکرا سروشتی یا باش تێدا هەیە، ئەڤە ژی وە دکەت کو شەکرا خوینێ ب لەز بلند بکەت، لەورا خارنا کاربۆهایدرات و پروتین و بەز (چەوری) و ڕویشالان دگەل دا پێدڤی یە، دا کو بلندبوونا شەکرا خوینێ هێدی تر لێ بێت.
​هەردو ڤەخوارن ب مفا نە و د جودانە د مفایێن خۆ دا، لەورا ئەگەر مە بڤێت ل سپێدەیان هشیار و بئاگاهـ بین دێ قەهوێ ڤەخۆین، ئەگەر ژی ل دووڤ ڤیتامین C و پێکهاتەیێن دی یێن خۆراکی دگەڕین، شەربەتا پرتەقالێ ڤەخۆن، ئەگەر نە ژی هەردو ڤەخوارنان ڤەخۆن و مفایی ژ هەردوان د ئێك دەم دا وەربگرن.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%82%db%95%d9%87%d9%88%db%95-%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%b4%db%95%d8%b1%d8%a8%db%95%d8%aa%d8%a7-%d9%be%d8%b1%d8%aa%db%95%d9%82%d8%a7%d9%84%db%8e-%d8%a8%db%86-%d8%b3%d9%be%db%8e%d8%af%db%95%d9%87%db%8c/270593/feed/ 0 چارەسەریێن دلی چاوا دهێنە ب کارئینان؟ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%86%d8%a7%d8%b1%db%95%d8%b3%db%95%d8%b1%db%8c%db%8e%d9%86-%d8%af%d9%84%db%8c-%da%86%d8%a7%d9%88%d8%a7-%d8%af%d9%87%db%8e%d9%86%db%95-%d8%a8-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%a6%db%8c%d9%86%d8%a7%d9%86%d8%9f/270433/ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%86%d8%a7%d8%b1%db%95%d8%b3%db%95%d8%b1%db%8c%db%8e%d9%86-%d8%af%d9%84%db%8c-%da%86%d8%a7%d9%88%d8%a7-%d8%af%d9%87%db%8e%d9%86%db%95-%d8%a8-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%a6%db%8c%d9%86%d8%a7%d9%86%d8%9f/270433/#comments Sun, 27 Sep 2026 08:21:09 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=270433 ​د.مەجید حسین دۆسکی، تایبەتمەندێ نەخۆشێن دل و هەناڤا و قەستەرا دلی، ئاماژە ب هەبوونا سروشتێ نەخۆشیێن دلی کر و دیار کر کۆ ئاریشێن دلی ب گشتی نەخۆشیێن دۆمدرێژن؛ ئەڤە پێدڤی ب چاره‌سەریەکا بەردەوام دکەت داکۆ نەخۆشی ب شێوەیەکێ دروست بهێتە کۆنترۆلکرن، نەک کۆ ب ئێکجاری نەهێلیت. ژ بەر هندێ، پێگیرییا نەخۆشی ب ڕێنماییێن نۆشداری بنەمایێ سەرەکی یێ چاره‌سەریێ یە و نەخۆش ب بڕیارا خۆ ب هیچ ڕەنگەکێ بۆ نینە دەرمانێن خۆ ب راوەستینیت یان گۆڕانکاریێ د ژمارە و دوزا وان دا بکەت، ئیللا ب ڕەزامەندی و بڕیارا ڕاستەوخۆ یا نۆشدارێ تایبەتمەند ب خۆ بیت.
​دەربارەی پرسیارا هندەک نەخۆشان کۆ دەمێ هەست ب باشبوونێ دکەن یانژی د دەمەکێ دیارکری دا دەرمانی ژ بیر دکەن، دکتور مەجید بەحس ل هندێ کر کۆ پتریا دەرمانێن سەردەم یێن دلی کاریگەرییا وان بۆ دەمێ بیست و چار سعەتانە، ئانکو شەڤ و ڕۆژەکێ، ڤەدکێشیت. ژ بەر هندێ، درەنگکەفتن یان پێشکەفتنا دەمێ خوارنا حەپکەکێ ب دەمێ سعەتەۆێ یان دو سعەتان دا دێ کارتێکرنەکا مەزن دروست کەت. بەلێ پاشگوهخستنا ب تەمامی یان نەخوارنا دەرمانی دێ ب شێوەیەکێ نەرێنی کارتێکرنێ کەت، ب تایبەت ئەو دەرمانێن بۆ رێکخستنا لێدانێن دلی دهێنە بکارئینان کۆ پێدڤی ب ڕێکخستن و پێگیرییا تمام هەنە.
​ل سەر بابەتێ پەیوەندیدار ب خوارنێ و دەرمانێن گیای (سروشتی)، تایبەتمەندێ نەخۆشێن دلی دیار کر کۆ بکارئینانا زەرزەوات و فێقی د خوارنێ دا گەلەک بۆ ساخلەمیا دلی باشە، بەلێ دەرمانێن گیایی ب هیچ شێوەیەک نابیت ببنە جهگر ب دەرمانێن پزیشکی. ئاریشا دەرمانێن سروشتی یان کوردی د هەمی مللەتان دا هەیە، و ئەگەر نەخۆش ب ڤی جۆری قەناعەت هەبیت، دروستە ل پال دەرمانێن خۆ بکار بینیت ب مەرجەکی کو شوونا حەپکێن نۆشداری نەگریت و ژ خوارنا عیلاجێ خۆ یێ سەرەکی سست نەبیت.
​د.مەجید دۆسکی بەرسڤا وێ پرسیارێ دا کا ئەرێ دەرمانێن دۆمدرێژ یێن دلی کاریگەرییا خراپ ل سەر ئەندامێن دی یێن لەشی وەک گولچیسک یان مێلاکێ دکەن؟ وی ئەڤ یەکە ب تەمامی ڕەت کر و ڕوونکر کۆ ئەڤ دەرمانە ب هیچ شێوەیەکی زیانێ ناگەهیننە ئەندامێن دی؛ بەروڤاژی، پتریا وان وەکو پاراستن بۆ گولچیسک و میلاکێ و بۆریێن خوینێ کار دکەن و کارتێکرنا وان ئەرێنی یە.
هەروەسا بۆ دابەشکرنا چەند دەرمانان د ڕۆژێ دا، ئامۆژگاری کر کۆ دەرمانێن جۆراوجۆر ب سەر سپێدێ، نێڤڕۆ و شەڤێ دا بێنە بەلاڤکرن، ب تایبەت دەرمانێن میزکەر دڤێت سپێدێ بێنە خوارن دا کۆ کارتێکرنێ ل خەوا نەخۆشی نەکەن.
​د دووماهیا دیدارێ دا، ل سەر ڕۆلێ خێزانێ، نۆشدارێ تایبەتمەند دیار کر کۆ ئێک ژ بنەمایێن گرنگ ئەوە کۆ ئەندامەکێ خێزانێ بڕێڤەبرنا دەرمانێن نەخۆشێ تەمەن‌مەزن بگریتە دەست، دا کۆ تووشی خەلەتی یان ژبیرکرنێ نەبیت. هەروەسا پێدڤی یە خێزان خوارنا خۆ ب گشتی ب ئاوایەکێ کێم-خوێ و کێم-دۆهن بەرهەڤ بکەن داکو نەخۆش هەست ب جوداهی و پەراوێزخستنێ نەکەت. ژ لایەکێ دی ڤە، پشتەڤانیا دەروونی ڕەگەزەکێ سەرەکی یە؛ ڤێجا دڤێت مالبات ڕەوشا نەخۆشی ئاسایی ببینن و مورالا وی بەرز ڕابگرن دا کۆ ب ئارامی وەک کەسەکێ کارا د جڤاکی دا بەردەوامیێ بدەتە ژیانا خۆ.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%da%86%d8%a7%d8%b1%db%95%d8%b3%db%95%d8%b1%db%8c%db%8e%d9%86-%d8%af%d9%84%db%8c-%da%86%d8%a7%d9%88%d8%a7-%d8%af%d9%87%db%8e%d9%86%db%95-%d8%a8-%da%a9%d8%a7%d8%b1%d8%a6%db%8c%d9%86%d8%a7%d9%86%d8%9f/270433/feed/ 0 پشكنینا ھیمۆگلۆبینێ شەكرگرتی HbA1c https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%d8%b4%d9%83%d9%86%db%8c%d9%86%d8%a7-%da%be%db%8c%d9%85%db%86%da%af%d9%84%db%86%d8%a8%db%8c%d9%86%db%8e-%d8%b4%db%95%d9%83%d8%b1%da%af%d8%b1%d8%aa%db%8c-hba1c/270431/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%d8%b4%d9%83%d9%86%db%8c%d9%86%d8%a7-%da%be%db%8c%d9%85%db%86%da%af%d9%84%db%86%d8%a8%db%8c%d9%86%db%8e-%d8%b4%db%95%d9%83%d8%b1%da%af%d8%b1%d8%aa%db%8c-hba1c/270431/#comments Sun, 27 Sep 2026 08:20:04 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=270431 وەرگێڕان و بەرهەڤكرن: د. فاضل عمر

تێست یان پشكنینا HbA1c بەربەلاڤترین تێستە ل دەردناسی یا دەردەشەكرێ جۆر1 و جۆر2. هەروەسا بۆ سەرەدەری یان چاڤدێریا ئاستێ شەكرا خوونا (گلۆكۆز glycose) نەساخان ژی بكاردھێت. ئەڤ پشكنینە ب ناڤێن دی ژی دھێتە ناسین، وەكی ھیمۆگلۆبینێ شەكركری ئان شەكرگرتی glycated hemoglobin، یان ھیمۆگلۆبینێ گلۆكۆزكری glycosylated hemoglobin، یان ھیمۆگلۆبین ئەی1سی hemoglobin A1C یان كورتكری HbA1c.
ئەنجامێن تێستا HbA1c رەنگڤەدانا ئاستێ شەكرێیە د خوونێ دا بۆ دەمێ دو سێ مەھێن بۆرین. ئانكو، تێستا A1c رێژەیا شەكرگرتنا پرۆتینێن هیمۆگلۆبینییە د خوونێ دا (چەند شەكر ب ھیمۆگلۆبینی ڤە مایە). وەكو هەركەس دزانت، پرۆتینێن ھیمۆگلۆبینی ئۆكسجینی ڤەدگوھێزن.
هەلبەت ھندی ئاستێ HbA1c بلندبت، ئەو كۆنترۆلا شەكرا خوونێ لاوازە و ڤێڕا خەتەریا سەرباركێن دەردەشەكرێ زێدەیە.
بۆچی دهێتە كرن؟
ئەنجامێ تێستا A1C ھاری دوختۆری و چاڤدێرێن ساخلەمیێ دكەت كو؛
دەردەشەكرێ پێشوەخت دناسین: كەسێ ل بەر لێڤا دەردەشەكرێ، یێ ل بەر لێڤا دەردەشەكرا دروست و نەساخیێن سیستەمێ دلی و ڕەھان. ئەڤجا، وەختێ زوو ئاگەھداری نەساخیێ دبین، زوو ڕێگریێ ل سەربارك و خرابیێن نەساخیێ ژی دێ گرین.
ناسینا دەردەشەكر جۆرێن 1 و 2: بۆ پشتڕاستبوونێ ژ دەردەشەكرێ، پزیشك ل دو ڕۆژێن ژێك جودا ب دو سەھكرنێن خوونێ، خوە پشتڕاست دكەن؛ چ دو تێستێن A1C ئان ژی ب تێستەكا A1C و تێستەكا دی، وەكی تێستا شەكرا خوونێ ب لەخرینی ئان گۆترە random.
چاڤدێریا ئاستی شەكرێ و پلانا چارەسەریێ گەلەك گرنگن. ئەڤ تێستە و یێن پشتی ھینگێ، ڕێبەرەكێ باشن بۆ نەساخی و پزیشكی داكو پێڤاژۆیا دەردەشەكرێ تۆمار بكەن و پلانا دروست یا چارەسەریێ دەست نیشان بكەن.
كانێ ھەر چەندێ ئەڤ تێستە بھێتە كرن، ل سەر ھندەك فاكتەرێن دی دمینت، وەكی: دەردەشەكر كیژ جۆرە؟ پلانا چارەكرنێ چاوایە؟ (پارێزە، پارێز و دەرمانە، چەند دەرمانن،..ھتد)، پاشی نەساخ چەند پێگیرە و شیایە ئاستێ شەكرا خوونێ دروست ڕاگرت.
ئەرێ چەند جاران ئەڤ تێستە بهێتە كرن باشە؟
ب گشتی، یێ گومان ژ خوە ھەبت، سالێ جارەكێ تێستێ بكەت، باشە.
نەساخێ ئنسۆلینی بكار نەئینت و ئاستێ شەكرێ ل ئاستێ پەسەند ئان پەژراندی بت، سالێ دو جاران، باشە.
نەساخێ ئنسۆلینی وەردگرت ئان نەشێت ئاستێ شەكرا خوونێ ضروست ڕاگرت، باشە، سالێ چار جاران بكەت.
هەلبەت، دبت هەر وەختەكی ئان پتر تێستان بكەی، ھەكەر پلانا چارەسەریێ سەرنەگرت بت و بھێتە گوھاڕتن، ئان دەرمانەكێ نوو بكاربینی.
دێ چاوا خوە بۆ تێستێ بەرهەڤ كەی؟
تێستا HbA1c تێستەكا سادەیە، ھەوجەی خوە برسیكرنێ نینە، ئەڤ تێستە ل ھەر وەخت و جھی دھێتە كرن، چونكی گرێدایی ھنگارا خوارن و ڤەخوارنا سێ مەھێن بەری ھینگێیە. ئەڤجا، نەساخ دشێت بخوت و ڤەخوت و بچتە تێستێ.
ئەنجام
ڕاپۆرتا تێستا HbA1c ب ژسەدێ یە. شەكرا بلند ژسەدێ یا HbA1c ژی بلند دكەت. ئەنجام ب ئەڤی ئاوایێ ل خوارێ دھێنە خواندن:
• د دبن 5.7% نۆرمالە.
• ژ 5.7 تاكو 6.4 دھێتە خواندن وەكی گڤاندەیا دەردەشەكرێ.
• 6.5% و بلندتر ب پتر ژ دو تێستان، دھێتە هەژمارتن دەردەشەكر و پێدڤیە بهێتە چارەسەر كرن.
ل كەسەكێ مەزن و نەساخ ب دەردەشەكرێ، ئارمانجا چارەكرنێ ئەوە؛ ئاستێ HbA1c دبن 7% دا بت، چونكی ئەڤ ڕێژەیە، سەرباركێن شەكرێ كێمتر لێ دكەت.
دوختۆرێ خوە!
ھندەك نەساخی، دەردەشەكر ژ وانە، هەوجەی خوە شەھرەزاكرنێیە، چونكی چارەسەری بەردەوامە و كەس نەشێت بەردەوام ل نك دوختۆران بت. لەو، نەساخ نەچارە خوە ڕەوشەنبیر بكەت و ئەلیفبێتكێن نەساخیێ بزانت و بزانت دێ چاوا سەردەریێ كەت و كەنگی هەوجەی چاڤدێریا دوختۆرانە.
لەو، پێدڤیە هەمی نەساخان، ئالاڤێن پیڤانا ئاستێ شەكرا خوونێ ل مال و دگەل خوە هەبن. ئەڤە بۆ تنێ بۆ شەكرا بلند گرنگ نینن، بەلكی بۆ كێمبوونێ ژی، نەخاسمە ئەوێن ئنسۆلینی بكار دئینن، كو داكەفتن خەتەرترە ژ بلندبوونێ. لەو، پێدڤیە ئەوێن دەرزیكێن ئنسۆلینی بكاردئینن، ئاگەھداری كێمبوونا شەكرێ ژی بن و هەردەم ژێدەرەكێ شەكردار دگەل خوە ھەلگرن.
ئامیرێن شەكرپیڤ ئاستێ شەكرێ ب ملیگرامان د دێسیلێتران دا mg/dL ئان ملیمۆلان د لێترێ دا mmol/L. تێست ئاستێ شەكرا خوونێ ل وەختێ تێستكرنێ دیار دكەت و ب گۆرەی جۆرێ خوارنێ و لڤینێ و مەشقێ و ئالۆزی و فاكتەرێن دی، شەكر ڕادبت و دادكەڤت.
بەردەوام چاڤدێریا خوە كرن، ڕێكەكە نەساخ پێ خوارن و لڤین و چارەیا خوە ڕێك دئێخت، هەروەسا دزانت كانێ گەھشتیە ئارمانجێ ئان نە. بۆ نموونە: هەكەر HbA1c د بن 7% دا بت، پێدڤیە ئاستێ شەكرێ ب ناڤنجی دبن 154مگ/د.ل (8.6 ممۆل/ل) دا بت.
نەخشێ هەڤبەندیا HbA1c و شەكرا خوونێ:
ئاستێ HbA1c ئاستێ شەكرا خوونێ
6% 126 مگ/د.ل (7 ممۆل/ل)
7% 154 مگ/د.ل (8.6 ممۆل/ل)
8% 183 مگ/د.ل (10.2 ممۆل/ل)
9% 212 مگ/د.ل (11.8 ممۆل/ل)
10% 240 مگ/د.ل (13.4 ممۆل/ل)
11% 269 مگ/د.ل (14.9 ممۆل/ل)
12% 298 مگ/د.ل (16.5 ممۆل/ل)
كێماسیێن تێستا HbA1c
وەكی ھەر تێستەكا دی، تێستا HbA1c ژی بێ كێماسی نینە، چونكی ھندەك فاكتەرێن دی هنگار و باندۆر ل سەر ئەنجامان ھەیە، وەكی:
جودا هیمۆگلۆبینێن كەسان: بەربەلاڤترین ھیمۆگلۆبینێ ئۆكسجینێ ڤەدگوھێزت، ھیمگلۆبین ئەیە hemoglobin A و ئەڤ تێستە ل سەر دھێتە كرن، هەبوونا پرۆتینێن دی ئەنجامان خەلەت دیار دكەن. ھیمۆگلۆبینێن جودا ل ناڤ خەلكێ ئەفریقیا و ڕۆژهەلاتا ناڤین ئان دووندەھا خەلكێ ژێریا ڕۆژاڤایێ ئاسیایێ بەربەلاڤن.
ب گۆتنەكا دی، ھەكەر تە ھیمۆگلۆبینێن جودا هەبن، دێ ھەوجەی تێستەكا تایبەت بی داكو دەردەشەكر ب دروستی بھێتە ناسین.
هەر بۆ زانین، ھیمۆگلۆبینێن جودا چەندین جۆرن، ھندەك نەساخیان پەیدا دكەن، وەكی خوونكێمیا خانەیا شالۆكی sickle-cell anemia، لێ ھندەك جۆر نەساخیان پەیدا ناكەن. ب گشتی، 95-98% ژ ھیمۆگلۆبینێ كەسەكێ مەزن ژ جۆرێ ئەیە Hb A. لێ مەزنان 2-3% ھیمۆگلۆبین ئەی2 هەیە Hb A2، و ھیمۆگلۆبین ئێف Hb F تاكو 2.5% ل ناڤ مەزنان مایە.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%d8%b4%d9%83%d9%86%db%8c%d9%86%d8%a7-%da%be%db%8c%d9%85%db%86%da%af%d9%84%db%86%d8%a8%db%8c%d9%86%db%8e-%d8%b4%db%95%d9%83%d8%b1%da%af%d8%b1%d8%aa%db%8c-hba1c/270431/feed/ 0 ئێشانا زکی ل دەڤ زارۆکان؛ کەنگی مەترسیە و خێزان چ شاشییان دکەن؟ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%db%8e%d8%b4%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d8%b2%da%a9%db%8c-%d9%84-%d8%af%db%95%da%a4-%d8%b2%d8%a7%d8%b1%db%86%da%a9%d8%a7%d9%86%d8%9b-%da%a9%db%95%d9%86%da%af%db%8c-%d9%85%db%95%d8%aa%d8%b1%d8%b3%db%8c/270146/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%db%8e%d8%b4%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d8%b2%da%a9%db%8c-%d9%84-%d8%af%db%95%da%a4-%d8%b2%d8%a7%d8%b1%db%86%da%a9%d8%a7%d9%86%d8%9b-%da%a9%db%95%d9%86%da%af%db%8c-%d9%85%db%95%d8%aa%d8%b1%d8%b3%db%8c/270146/#comments Mon, 21 Sep 2026 21:59:05 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=270146 ​ئێشانا زکی ل دەڤ زارۆکان ئێک ژ وان دیاردە و ئاریشێن ساخلەمیێ یێن گەلەک بەربەلاڤە کو زارۆکان ل ناڤ هەمی خێزانان هەیە.
د. ئادەم جەلیل ئادەم، تایبەتمەندێ نەخۆشیێن زارۆکان و نیبۆیان ئاماژێ ب هندێ ددەت کو ئێشانا زکی ب شێوەکێ گشتی هەمی قۆناغێن عەمرێ زارۆکینیێ ڤەدگریت، ژ هەیڤا ئێکێ تا عەمرێ هەژدە سالیێ. ئەگەرێن سەرەکی یێن ڤێ ئێشانێ جۆرا و جورن؛ چێدبیت ژ ئەگەرێ غازاتان بیت، ئانژی قەبزبوونێ کو کاریگەرییەکا راستەوخۆ ل سەر زکێ زارۆکی هەیە.
هەروەسا هەودانێن ڤایرۆسی و بەکتیری یێن مەعدەی و ڕووڤیکان ڕۆلەکێ مەزن دبینن. زێدەباری ڤان، هندەک ئەگەرێن دۆمدرێژ ژی هەنە وەکی حساسیا گەنمی یان نەخۆشیا سیلیاک و حەساسیا خوارنێ کو دبنە ئەگەرێ ئێشانێن بەردەوام.
​سەبارەت جوداهیا دناڤبەرا ئێشانا دەمکی ئان کورت و ئێشانا دۆمدرێژ، دکتۆر دیار دکەت کو ئێشانا کورت ب شێوەکێ زویکا پەیدا دبیت و زویکا ژی نامینت، وەکی هەودانێن ڤایرۆسی یێن سادە کو ل گەل چارەسەریێ یان ب خۆ ب دووماهی دهێن. بەلێ ئێشانا دۆمدرێژ ئەڤەیە کو بۆ دەمەکێ درێژ بەردەوام دبیت و پێدڤی ب دویڤچوونا زانستی هەیە، وەکی حساسیا بەرامبەر شیرێ چێلێ یان نەخۆشیێن دی یێن ڕووڤیکان.
​دەربارەی حساسیا خوارنێ و شێری، دکتۆر ڕوون دکەت کو تایبەت د هەیڤێن ئێکێ یێن عەمرێ زارۆکی دا، حساسیەت ل دەڤ هندەک زارۆکان دروست دبیت ب تایبەتی ژ شیرێ چێلێ. ئەڤ حساسیەتە ب تنێ ب ئێشانا زکی ڤە ناڕاوەستیت، بەلکو نیشانێن دی ژی ل گەل دەردکەڤن وەکی زکچوونێ، قەبزبوونێ، دلڕابوونێ، سۆربوونا پێستی، و هەتا قۆناغێن تەنگنەفەسیێ کو ئەڤە ب خۆ نیشانەکا مەترسیدارە. هەروەسا ل دەمێ زارۆک دگەهیتە شەش هەیڤیێ و دەست ب خوارنێ دکەت، چێدبیت حساسیەت ژ خوارنێن وەکی جەرەزان، هندەک فێقی ئان گەنمی پەیدا ببیت.
​ل سەر نیشانێن مەترسیدار کو پێدڤییە خێزان ب زووی سەرەدانا نۆشاری بکەن، دکتۆر ئادەم هۆشداریا توند ددەت. ل دەمەکی ئێشانا زکی مەترسی نینە، بەلێ هەکە ئێشان گەلەک یا بهێز و بلەز بیت، ئان ل گەل دلڕابوونەکا زێدە بیت کو خوین دگەل بیت ئان ڕەنگێ وێ کەسک بیت، ئان زکێ بچووکی گەلەک پڤ و ڕەق ببیت، ئان پلەیا گەرماتیێ یا زێدە ل گەل بیت، پێدڤییە زارۆکی زویکا بگەهیننە نەخۆشخانێ.
​بۆ وان زارۆکێن گەلەک بچووک کو ئاخڤتنێ نزانن، دەیباب دشێن ژ ڕەفتار و نیشانێن وەک بێئارامی، خەونەچوون، ڕەقبوونا زکی، و غازاتان بزانن کو ئێشاا ل دەڤ وان هەیە.
دکتۆر ئادەم جەلیل گەلەک جاران شاشییێن خێزانان دەستنیشان دکەت ل دەمێ ل دەڤ خۆ دەرمانان، ب تایبەتی ئەنتی بایۆتیکان بۆ زارۆکی بکاردئینن. ئەڤ ڕەفتارە گەلەک یا خەلەتە چونکی دیارکرنا دەرمانی پێدڤی ب کێش، تەمەن، و دیارکرنا هویر یا ئەگەرێ نەخۆشیێ هەیە، و هندەک دەرمان ب خۆ ئێشانێ زێدەتر لێ دکەن.
​ل دووماهیێ، دکتۆر ئامۆژگاریا خێزانان دکەت کو پاقژیا زارۆکی راگرن، ب شووستنا دەستان ب ئاڤ و صابوونێ بەری خوارنێ و پشتی تەوالێتێ، هەروەسا پێدڤییە خوارنا زارۆکان یا هەڤسەنگ بیت و هەمی ڕەگەزێن خوارنێ تێدا بن، و ل سەر ڕێنماییێن دکتۆری ئاگەهداری وان خوارنان بن کو حساسیێ بۆ زارۆکی دروست دکەن.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%a6%db%8e%d8%b4%d8%a7%d9%86%d8%a7-%d8%b2%da%a9%db%8c-%d9%84-%d8%af%db%95%da%a4-%d8%b2%d8%a7%d8%b1%db%86%da%a9%d8%a7%d9%86%d8%9b-%da%a9%db%95%d9%86%da%af%db%8c-%d9%85%db%95%d8%aa%d8%b1%d8%b3%db%8c/270146/feed/ 0 دێ چ کەی پشتی زاڕۆکبوونێ پرچێ تە نەوەریێت؟ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%db%8e-%da%86-%da%a9%db%95%db%8c-%d9%be%d8%b4%d8%aa%db%8c-%d8%b2%d8%a7%da%95%db%86%da%a9%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86%db%8e-%d9%be%d8%b1%da%86%db%8e-%d8%aa%db%95-%d9%86%db%95%d9%88%db%95%d8%b1%db%8c/270143/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%db%8e-%da%86-%da%a9%db%95%db%8c-%d9%be%d8%b4%d8%aa%db%8c-%d8%b2%d8%a7%da%95%db%86%da%a9%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86%db%8e-%d9%be%d8%b1%da%86%db%8e-%d8%aa%db%95-%d9%86%db%95%d9%88%db%95%d8%b1%db%8c/270143/#comments Mon, 21 Sep 2026 21:57:15 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=270143 ل دووڤ ئامارێن کۆمەلا ئەکادیمیا ئەمریکی بۆ نەخۆشیێن پیستس (AAD)، وەریانا پرچێ پشتی زارۆکبوونێ یا بەلاڤ و ئاساییە، پشتی چەند هەیڤەکا ژ زارۆکبوونێ ب سەرێ دایکاندا دهێت، ژ ئەگەرێ کێمیا ئاستێ ئیسترۆجینی.
د ڕاپۆرتەکێ دا ئاماژەکریە، گەلەک ژ ژنان پشتی دو بۆ چار هەیڤا پشتی زارۆکبوونێ تووشی وەریانا پرچێ دبن، هەروەسا د ڕاپۆرتێدا هاتیە کو چەند تشتەکێن سەرەکی هەنە کو دایک دشێن بکەن بۆ پاراستنا پرچێ خۆ.
بەلێ هەکە ب رێژەیەکا زۆر بوو پێدڤیە شیرەتا ژ نۆشدارەکی وەربگڕی، چونکە ئەڤە دبیت نیشانا هەوکرنا غودا دەرەقی یا پشتی زارۆکبوونل بیت.
چەند ئامۆژگارییەک بۆ پاراستنا پرچێ ژ وەریانێ پشتی زارۆکبوونێ:
-1 خوارنا ساخلەم بخۆ، گرنگیێ بدە ب ڤیتامینان و ماددەیێ ئاسنی، کالسیۆم، ئۆمیگا سێ، ڤیتامین D و B.
-2 دووربکەڤە ل ب کارئینانا هشککەرێن پرچێ، چونکو زێدەتر زیانێ ب پرچێ تە دگەهینن.
-3 دووربکەڤە ل زێدەشەکرنا پرچێ، ب تایبەتی دەمێ یێ تەڕ بیت، چونکو زێدەتر ئامادەیە بۆ شکاندنا موویان.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%af%db%8e-%da%86-%da%a9%db%95%db%8c-%d9%be%d8%b4%d8%aa%db%8c-%d8%b2%d8%a7%da%95%db%86%da%a9%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86%db%8e-%d9%be%d8%b1%da%86%db%8e-%d8%aa%db%95-%d9%86%db%95%d9%88%db%95%d8%b1%db%8c/270143/feed/ 0 نیشانێن کێمبوونا ئۆمێگا 3 چنە؟ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%86%db%8c%d8%b4%d8%a7%d9%86%db%8e%d9%86-%da%a9%db%8e%d9%85%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86%d8%a7-%d8%a6%db%86%d9%85%db%8e%da%af%d8%a7-3-%da%86%d9%86%db%95%d8%9f/270140/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%86%db%8c%d8%b4%d8%a7%d9%86%db%8e%d9%86-%da%a9%db%8e%d9%85%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86%d8%a7-%d8%a6%db%86%d9%85%db%8e%da%af%d8%a7-3-%da%86%d9%86%db%95%d8%9f/270140/#comments Mon, 21 Sep 2026 21:56:17 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=270140 کێمیا ئۆمیگا سێ دبیتە ئەگەرێ چەندین کێشەیێن ساخلەمیێ کو دێ کاریگەری ل سەر هەموو لەشی هەبیت، ئەڤ ترشێن چەوری د گرنگن و پێدڤینە بۆ هەڤسەنگکرنا پرۆسێن لەشی.
د ڕاپۆرتەکێدا کو ل ماڵپەرێ “ sakraworldhospital” بەلاڤبوویە، ئاماژەکریە کو هۆکارێن کێمیا ئۆمیگا 3 پێکهاتینە ژ کێمیا خوارنێ و نەخوارنا رێژەکا پێدڤی ژوان خوارنێن دەوڵەمەندن ب ڤی ترشی چەوریێ گرنگ، وەک ماسی و کەتان، هندەک کێشەیێن میتابۆلیکی هەنە یان هندەک حاڵەتێن پزیشکی و کێشەیێن تەندروستی وەک کێشەیا هەرس و تێکچوون و خراپ هەڵمژینا ترشیێ ئۆمیگا.
ب گشتی نیشانێن کێمیا ئۆمیگا سێ ژ کەسەکی بۆ کەسەکێ دیتر د جودانە، بەلێ ب گشتی پێکهاتینە ژ:
-1 هشکبوونا دژوار یا پیستی.
-2 گۆهورینا رەوشا دەروونی.
-3 دروستبوونا ئێشانا گەهان.
-4 هەستکرن ب ماندیبوونا زۆر.
-5 کێمخەویی.
-6 وەریانا پرچێ.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%86%db%8c%d8%b4%d8%a7%d9%86%db%8e%d9%86-%da%a9%db%8e%d9%85%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86%d8%a7-%d8%a6%db%86%d9%85%db%8e%da%af%d8%a7-3-%da%86%d9%86%db%95%d8%9f/270140/feed/ 0 ستویربوونا دیوارێ مالبچووکی؛ ئەگەر، دەستنیشانکرن و ڕێکێن چارەسەریێ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b3%d8%aa%d9%88%db%8c%d8%b1%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86%d8%a7-%d8%af%db%8c%d9%88%d8%a7%d8%b1%db%8e-%d9%85%d8%a7%d9%84%d8%a8%da%86%d9%88%d9%88%da%a9%db%8c%d8%9b-%d8%a6%db%95%da%af%db%95%d8%b1%d8%8c/269723/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b3%d8%aa%d9%88%db%8c%d8%b1%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86%d8%a7-%d8%af%db%8c%d9%88%d8%a7%d8%b1%db%8e-%d9%85%d8%a7%d9%84%d8%a8%da%86%d9%88%d9%88%da%a9%db%8c%d8%9b-%d8%a6%db%95%da%af%db%95%d8%b1%d8%8c/269723/#comments Sun, 13 Sep 2026 10:26:01 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=269723 د.جنان نوری حەسەن، تایبەتمەندا نەخۆشیێن ژنان و زارۆکبوونێ، دیارکر کو ئەڤ دیاردەیە ئێک ژ بابەتێن هەرە گرنگە د ژیانا ساخلەمیا ژنێ دا. ناڤبری ڕوونکر کو ئەگەرێ سەرەکی یێ گۆڕانکاریان د ستیربوون و تەنکبوونا دیوارێ مالبچووکی دا ڤەگەڕیت بۆ هەڤسەنگیا هۆرمۆنێن لەشی، ب تایبەتی هەردو هۆرمۆنێن سەرەکی یێن ئەسترۆجین و پرۆجسترۆن کو ڕۆلەکێ راستەوخۆ د ڕێکخستنا عادەیا هەیڤانە دا دگێڕن. گۆڕانکاریا ئاستێ ئەڤان هۆرمۆنان دبتە ئەگەرێ هندێ کو دیوارێ ناڤخۆیا مالبچووکی بەرهەڤیێ بکەت یان تووشی ستویربوونا نەئاسایی ببیت.
​دەربارەی بەراوردکرنا ئەڤێ دیاردەیێ د ناڤبەرا ژنێن گەنج و ژنێن بەرهەڤ بۆ فەبڕینا عادەیا هەیڤانە، دکتۆرە جنان دیارکر کو ستویربوونا دیوارێ مالبچوکی بەری هاتنا عادەیا هەیڤانە شێوازەکێ سروشتی یێ لەشی یە، بەلێ مەترسی هینگی دەستپێدکەت دەمێ ستویربوون ژ رادێ سروشتی دەرباز دبیت یان پشتی ڕاوەستیانا عادەیا هەیڤانە ل دەڤ ژنێن عەمرمەزن ڕووددەت. بۆ نموونە ل دەف ژنێن سەر پێنجی ساڵییێ پێدڤییە ستووراهیا ئەڤی دیواری کێمتر بیت ژ چار میلی مەتران، و د حالەتێ زێدەبوونا ئەڤی ژمارەیێ دا پێدڤی ب لێگەڕیان و دووڤچوونا دکتۆری ئاریشە بهێتە دەستنیشانکرن دا کو ڕێگری ل دروستبوونا خانەیێن نەئاسایی بهێتە کرن.
​ل سەر ڕێکێن دەستنیشانکرنا ئاریشەیێ، دیارکر ل سەرپێشیا هەمی ئامێران ئامێرێ سۆنەرێ دهێت، ب تایبەتی سۆنەرا ناڤخۆی کو ب شێوەیەکێ گەلەک دروست و هویر ستویربوونا دیواری دیار دکەت، هەروەسا بۆ کچان یان ئەو کەسێن نەشێن ئەڤێ سۆنەرێ بکاربینن، سۆنەرا ئاسایی یا سەر زکی دهێتە بکارئینان.
ل دۆر چارەسەریان، دکتۆرێ ڕوونکر کو نشتەگەری و ڕاکرنا مالبچووکی ڕێکا ئێکێ یان ئێکەم بژارە نینە، بەلکو بەری گەهشتن ب ڤێ قۆناغێ گەلەک ڕێکێن چارەسەرکرنێ ب دەرمانێن هۆرمۆنی، ڕێکخستنا حەبکان، یان بکارئینانا بازنێن هۆرمۆنی و نستەرگەریێن نەپێدڤی ب بڕینا مەزن وەک پاقژکرن و کورتاژا مالبچووکی هەنە کو دبنە ئەگەرێ ڤەگەڕاندنا ئەستووراهیا ڕەحمێ بۆ ئاستێ سروشتی.
د. جنانێ دیارکر ​د قۆناغێن درەنگ تر دا یان د حالەتێن مەترسیدار دا، ئەگەر دەرمان فایدەی نەکەن یان گومان ل سەر دروستبوونا ئاریشێن دژوار هەبن، نشتەرگەرییا ڕاکرنا مالپچووکێ ب ڕێکا نازۆرێ یان نشتەگەرییا ڤەکری دهێتە ئەنجامدان.
دکتۆرایێ تەکەزی ل سەر پاراستنا هێکدانان کر د دەمێ نشتەرگەریێ دا هەکە عەمرێ ژنێ گەنج بیت، چونکی هێکدان ڕۆلەکێ پێدڤی د پاراستنا ساخلەمیا هەستیان، پیست، و دەروونێ ژنێ دا دگێڕن، بەلێ ل دەف ژنێن سەر پێنجی ساڵییێ گەلاک جاران هێکدان ژی ئێکجار دهێنە ڕاکرن دگەل مالبچووکی.
​ل دووماهیێ دکتۆرە جنان نوری حسن ئامۆژگاری دا کو نەخۆش پشتی نشتەرگەریێ پێدڤییە بێهنڤەدانا پێدڤی وەربگرن و دەمەکێ گونجای بۆ ڤەگەڕیان ب ژیانا ئاسایی تەرخان بکەن کو نێزیکی دو هەتا سێ حەفتییانە، هەروەسا خۆ ل ڕاکرنا تشتێن گران بپارێزن هەتا شەش حەفتییان، و داخوازی کر کو ژن ب شێوەیەکێ خولەکی سۆنەر و پشکنینان ئەنجام بدەن دا کو ساخلەمیا خۆ ژ نەخۆشیێن دژوار بپارێزن.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d8%b3%d8%aa%d9%88%db%8c%d8%b1%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86%d8%a7-%d8%af%db%8c%d9%88%d8%a7%d8%b1%db%8e-%d9%85%d8%a7%d9%84%d8%a8%da%86%d9%88%d9%88%da%a9%db%8c%d8%9b-%d8%a6%db%95%da%af%db%95%d8%b1%d8%8c/269723/feed/ 0 چـەند مـفایێن خـوارنا مـۆزێ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%86%d9%80%db%95%d9%86%d8%af-%d9%85%d9%80%d9%81%d8%a7%db%8c%db%8e%d9%86-%d8%ae%d9%80%d9%88%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%a7-%d9%85%d9%80%db%86%d8%b2%db%8e/269720/ https://rojnameyaevro.com/ku/%da%86%d9%80%db%95%d9%86%d8%af-%d9%85%d9%80%d9%81%d8%a7%db%8c%db%8e%d9%86-%d8%ae%d9%80%d9%88%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%a7-%d9%85%d9%80%db%86%d8%b2%db%8e/269720/#comments Sun, 13 Sep 2026 10:24:51 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=269720 مۆز یا زەنگینە ب ڤیتامین و کانزا و رویشاڵ و شەکرا سادە، کو چ چەوری تێدا نینن، هەروەسا ژێدەرەکێ زەنگینە ب ڤیتامین B6 و ڤیتامین A و فۆلات و ڤیتامین C و رویشاڵ و مەگنسیۆم و پۆتاسیۆم و کاربۆهیدراتاا.
ل دووڤ بابەتەکێ ماڵپەڕێ “لوبنان ٢٤”، خوارنا مۆزەکێ د رۆژەکێ دا و ب شێوەیەکێ بەردەوام ئەڤ مفایە بۆ لەشی هەنە:
-1 هەرسکرنێ باشتر دکەت، مۆز پرە ر رویشالێن تەمام و نەتەمام کو رۆلەکێ سەرەکی دگێڕیت ل ساخلەمیا هەرسێ دا.
-2 هاریکارە بۆ باشترکرنا ساخلەمیا دلی، مۆز پێدڤیە بۆ ساخلەمیا دلێ تە، دەوڵەمەندە ب پۆتاسیۆم و کانزایان و ئەلکترۆلایتان.
-3 خوارنا مۆزێ هاریکاریا لەشی دکەت بۆ سوتاندنا چەوریان.
-4 پالپشتیا ساخلەمیا هەستیان دکەت، هەرچەندە مۆزێ رێژەیەکا زۆر یا کالسیۆمی تێدا نینە، بەلێ دشێت هاریکاربیت بۆ پاراستنا ساخلەمیا هەستیێن تە.
-5 هاریکاریا ماسولکان ددەت بۆ چاکبوونێ پشتی وەرزشکرنێ.
-6 هاریکارە بۆ کێمکرنا وەرمینا مەعیدێ.
-7 هاریکارە بۆ وێ چەندێ هەست ب تێربوونێ بکەی و برسیاتیێ کێم ببیت.
-8 رەنگە ساخلەمیا گولچیسکان باشتر بکەت، مۆز یا زەنگینە ب پۆتاسیۆمی کو هاریکارە بۆ وێ چەندێ گولچیسکێن تە ساخلەم و پاقژ بمینن.
-9 هاریکارە بۆ بەرهنگاربوونا کێمخوینیێ.
-10 پاڵپشتیا ساخلهمیا چاڤان دکەت و ئاستێ بینینێ باشتر دکەت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%da%86%d9%80%db%95%d9%86%d8%af-%d9%85%d9%80%d9%81%d8%a7%db%8c%db%8e%d9%86-%d8%ae%d9%80%d9%88%d8%a7%d8%b1%d9%86%d8%a7-%d9%85%d9%80%db%86%d8%b2%db%8e/269720/feed/ 0 پێنج رەفتارێن رۆژانە پیربوونا ژنان بلـەزتر لێ دکـەن https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%8e%d9%86%d8%ac-%d8%b1%db%95%d9%81%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8e%d9%86-%d8%b1%db%86%da%98%d8%a7%d9%86%db%95-%d9%be%db%8c%d8%b1%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86%d8%a7-%da%98%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d9%84/269717/ https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%8e%d9%86%d8%ac-%d8%b1%db%95%d9%81%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8e%d9%86-%d8%b1%db%86%da%98%d8%a7%d9%86%db%95-%d9%be%db%8c%d8%b1%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86%d8%a7-%da%98%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d9%84/269717/#comments Sun, 13 Sep 2026 10:23:50 +0000 https://rojnameyaevro.com/ku/?p=269717 -1 وەرزش نەکرن، نە چالاکی و تەمبەلی دبنە ئەگەرێ لاوازبوونا ماسولکان و کێمبوونا رەقاتیا هەستی و زێدەبوونا مەترسیا تووشبوونێ ب قەلەوی و شەکرێ و نەخۆشیێن دلی.
-2 ئەو ژنێن بەردەوام دلەڕاوکی هەیە، چونکو پرۆسەیەکا بایۆلۆژییە کو کاریگەری ل سەر لەشی هەیە و پیربوونا بایۆلۆژی بلەزتر دکەت، ڤەکۆلین دیاردکەن فشارێن دەروونی ئاستێ هۆرمۆنێ کۆرتیزۆڵ زێدەدکەن کو هۆرمۆنێ سترێسە، کو دبیتە ئەگەرێ تێکچوونا خانەیان و پیربوونا پیستی.
-3 زوو توڕەبوون هۆرمۆنێن فشارا دەروونی وەک کۆرتیزۆڵ و ئەدرنالین زێدەدکەت، ئەڤەژی دبیتە ئەگەرێ فشارا ئۆکسجینی و تێکچوونا خانان و تێکچوونا پیستی و زێدەبوونا مەترسیا تووشبوونێ ب نەخۆشیێن دلی.
-4 ئەو ژنێن کێمتخەمن ل ڤەخوارنا ئاڤێ، دگەل مەزنبوونا عەمری شیانێن لەشی بۆ ڕاگرتنا شلەمەنیان کێم دبن، ئەڤەژی مەترسیا هشکبوونا لەشی زێدەدکەت و کاریگەریا دیار ل سەر پیستی و لەشی دروست دکەت.
-5 کێمخەویی هۆرمۆنێن سترێسێ بلنددکەت و هەستیاریا ئەنسۆلینی تێکددەت و ئەگەرێ تووشبوونێ ب نەخۆشیێن دۆمدرێژ زێدەدکەت.

]]> https://rojnameyaevro.com/ku/%d9%be%db%8e%d9%86%d8%ac-%d8%b1%db%95%d9%81%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8e%d9%86-%d8%b1%db%86%da%98%d8%a7%d9%86%db%95-%d9%be%db%8c%d8%b1%d8%a8%d9%88%d9%88%d9%86%d8%a7-%da%98%d9%86%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d9%84/269717/feed/ 0