ئاشتی و پێكڤەژیان پێدڤیێن سەردەمینە
ئيحسان ئـامێدی
ئاشتی و پێكڤەژیان پیدڤیێن ژیانەكا ئارام و سەقامگیرن. هەمی جڤاكێن مرۆڤی فرەپیكهاتەیا رەگەزی و ئەتنی و ئایینی و سیاسی هەیە و پێكڤەژیانەكا ئاشتیانە هەیە و ل وی دەمێ پێكڤەژیانا ئاشتیانە د وارەكی دا هەبیت، ئەو وار لەشەكێ ساخلەمە و ئەگەر پێكڤەژیان جێگیر نەبیت ئەڤە ئەو وار یێ نەساخە.
هەر لێدانەك ل بنگەهین ئاشتیێ و پێكڤەژیانێ دەستهەلاتدارێن تەنگبین و رەگەزپەرێست یان ئۆلدار دهاژۆن و بزاڤێ پێ دكەن، هەر ئەون جوداهیێ و تاكرەویێ دكەن و پێكڤەژیانێ تێكددەن و وەلاتی بەرەف قەیران و كارەساتا دبەن و وێران دكەن.
سروشتێ هەبوونا جڤاكا فرەیی و رەنگاورەنگی یە، یا باش بشێن ڤێ فرەیی و جودایێ و رەنگاورەنگیێ ب هەڤ بگونجینین و یاسایی كەین.
فرەیی، جوداهی و رەنگاورەنگی یا جڤاكی د ناڤ لەشەكی دا، چ وارەك بیت یان نیشتیمانەك بیت یان دەولەتەك بیت یا سروشتی و بنیاتی یە و دڤێت هۆكارێ هەڤگونجاندنێ و سەقامگیریێ بیت و ئاسایشا جڤاكی دابین بكەت.
فرەیی و جوداهی، جوداهیا بیر و بۆچوون و باوەری و بەرژەوەندیان چێدكەت و هەڤ قەبوولكرن و سەرەدەریكرنا ئەرێنی دبیتە هۆكارێ هەڤڕكیێ بۆ گەشەبوونێ و پێشڤەچوونێ و جوانی و ساخلەمیا جڤاكی نیشا ددەت و هەر ئەڤ هەبوونە و هەڤ قەبوولكرنە سیستەمێ حوكمرانیا دیموكراسی ب جهدئینیت و مافێن هەمیان دەستەبەردكەت و بەروڤاژیا وێ ژی ئەگەر هەڤ نەقەبوولكرن هەبیت؛ دێ وێرانكرن ب سەرێ هەمیان دا هێت.
مخابن ل دەڤەرا رۆژهەلاتا ناڤین، جوداهی بوویە هۆكارێ سەرەكیێ ناكۆكیان و ململانێ و پشتقراندنێ و ژناڤبرنا یێ دیتر و حەتا بكەرێن وی ژی چ خێر ژێ نەدیتی یە، بەلێ سەرێن خۆ ژی ل سەر داناینە.
ل گەلەك وەلاتێن رۆژهەلاتا ناڤین كۆنگرە و كۆڕبەندێن ئاشتیێ دهێنەگێران، وا تە پێدڤیا هەبوون و سەقامگیریا دەڤەرێ یە، بەلێ ئەڤە هینگی بجهدهێت دەمێ دەستهەلاتدار و هێزێن سەرەكی یێن سیاسی و جڤاكی و ئابووری باوەری پێ هەبیت و ل سەر بنگەهەكێ ساخلەم سەرەدەریێ دگەلدا بكەن.
ب رەنگەك گشتی ئەڤ هەمی جڤاكە پێدڤی ب ئاشتیەكا ناڤخۆیی و هەڤقەبوولكرنا هەڤدو و دانپێدانێ ب مافێن یێ دیتر و باوەری ئینان ب دیموكراتیەتێ و سەروەریا یاسایێ نە، دا ئارامی و گەشەدان چێبیت.
كۆنگرەیێن ئاشتیێ و كۆڕبەندێن دیالۆگێ د ناڤبەرا پێكهاتان ل كوردستانێ مشە دهێنەكرن و كەسانێن سیاسی و بسپۆر لی ئامادە دبن و گفتوگۆیێن باش دكەن، لێ پتریا وان دیالۆگان وەكو گۆتنن ل گەل بای دچن، گەل چاڤەرێی پێنگاڤێن كریارینە و ل كۆژێن ٢٠٢٥/١٢/٧،٦ كۆنگرێ نێڤدەولەتیێ ئاشتیێ و جڤاكێ دیموكراتی یا كو هاتیە رێكخستن ژلایێ پارتیا وەكهەڤیێ و دیموكراتیا گەلان ڤە ل ئستانبۆلێ هاتە دهێتەكرن و تێدا كۆمەكا سیاسەتمەدار و رەوشەنبیرێن كوردستانێ و توركیا پشكداربوون و پەیڤێن گرنگ لێ هاتنە خواندن و پەیڤا ژ هەمیان گرنگتر و كاریگەرتر پەیاما سەرۆك بارزانی بوو، كو تێدا هاتبوو:
(ل دەستپێكێ من دڤێت سوپاسیێ و دەستخۆشیێ پێشكێشی رێكخەرێن ڤی كۆنفرانسی بكەم. هیڤیدارم ئەنجام و راسپاردەیێن كۆنفرانسێ نێڤدەولەتی یێ ئاشتی و جڤاكێ دیموكراتیك، خزمەتا پرۆسەیا ئاشتی و چارەسەریا كێشەیان و پێدڤیێن سەردەم و قۆناغا نوی بكەت). هەروەسا سەرۆك بارزانی دبێژیت، (دەڤەرا مە و هەمی جیهان د قۆناغەكا هەستیار دا دەربازدبیت. هەمی ئاماژە دیاركەرێن دەستپێكەكا نوینە، كو دبیت یا تژی بیت ژ ئاستەنگ، یان تژی بیت ژ دەرفەتێن نوی بۆ ئارامی و ئێمناهی و ژیانەكا سەرفەراز و ب روومەت و ئاشتییانە بۆ گەلێن دەڤەرێ. پێدڤی هەمی لایەن وانەیان ژ شاشیێن سەردەمێن بۆری وەربگرن، ب هەناسەكا نوی و دیتنەكا ئاشكرا و پڕ ژ باوەری و هیڤی، رەفتارێ ل گەل هەمی ئاستەنگ و پێشهاتەیێن نوی بكەن. هەردەم دیالۆگ لێگتێگەهشتن باشترە ژ شەڕ و ئالۆزیان، د گەنگەشەیێن ئاشتیێ دا مرۆڤایەتی دێ مفاداربیت).
خوزی هەمی كاربدەستان ب ڤێ دید و چاڤرۆنیا سەرۆك بارزانی ل كێشەیان نێڕیبا و هەست ب بەرپرسیاریا خۆ كر، دا نۆكە دیالۆگ دەرگەهێ چارەسەرەیا بیت و كێشە بنبڕ بن.
دێ یا باشتر و بهێزتربیت كۆنفرانسێن هۆسا هێزێن دەستهەلاتدار ب هەمی شیان و باوەری تێدا پشكدار ببن، دا باندۆرا خۆ ل سەر تەڤایا سیاسەتا دەولەتێ هەبیت و هەر باشە كۆنفرانسەكێ هۆسا ل پایتەختێ ئمبراتوریەتا ئۆسمانلی، ل ئستانبۆلێ، كو ئێك ژ گرنگترین باژێرێن توركیایە ب پشكداریا پتریا لایەنێن پشكدار د پرۆسەیا ئاشتیێ دا ل دەولەتێ و ل دەڤەرێ دهێتەكرن. چاڤەرێینە دیالۆگ و چارەسەریێن ئاشتیانە بۆ هەمی كێشەیان بهێنە دیتن.
