ئـەنفالێن 1988 ل فـەرەنسا بوویە تێزا دكتۆرایـێ
لێكۆلەرێ كورد (عادل حەسەن رەشید) كو خەلكێ باژارێ دهۆكێ یە و تایبەتمەندە د زانستێن زمانی دا، گەنگەشەیا تێزا خوەیا دكتۆرایێ ل ژێر ناڤێ (قڕكرنا ب كۆم یا كوردان د هەوا ئەنفالێن سالا 1988 دا ب رێكا شرۆڤەكرنا گۆتنێن رزگاربووی و شاهدحالان و گۆتارا فەرمی) ل زانكۆیا رووان ل وەلاتێ فرەنسا ب سەركەفتیانە كر و نامەیا دكتۆرایێ ب پلەیا هەرەباش ب دەستخوەڤە ئینا.
تێزا وی یا دكتۆرایێ ژی بۆ سێ پشكێن سەرەكی هاتبوو پاڕڤەكرن:
1. پشكا ئێكێ: خواندنەكا زمانەڤانی و شرۆڤەكرنا گۆتنێن شاهدحالێن رزگاربووی ژ هەوێن ئەنفالان و قەبارەیێ وێ 454 بەرپەڕ بوون.
2. شرۆڤەكرنا هەڤبەر بۆ بلۆگ و كەرەستێن مەیدانی، ژ وان ژی تۆمارێن دەنگی كو ل هەرێما كوردستانێ هاتینە تۆماركرن، پاشی هاتینە ڤالاكرن وەكو زمان هاتینە بەلگەكرن و پاشی بۆ زمانێ فرەنسی هاتینە وەرگێران، كو 38 تۆمارێن دەنگی یێن ب كێر شرۆڤەكرنا ئەكادیمی دهاتن بخوەڤە دگرت، قەبارەیێ وان ژی 401 بەرپەر بوون، گۆتنێن شاهدحالان ژی ل گۆرەی پیڤەرێن جودا هاتبوونە پۆلینكرن، وەكو دەڤەرا جوگرافی، تەخێن عەمری یێن جودا و ژێیاتییا ئۆلی (بوسرمان، كرستیان، ئێزدی) هەرەسا تەخێن جودا وەكو (سڤیل، پێشمەرگە و گۆتارێن سەركردەیێن كوردستانێ ل دۆر ئەنفالان وەكو سەرۆك بارزانی، مام جەلال)، د چارچووڤەیەكێ دیرۆكی دا كو پێكڤەژیانا ڤان پێكهاتێن ئۆلی ل وان دەڤەران دیار دكەت یێن تووشی هەوا قڕكرنێ بووین.
3. پشكا سیێ: بەلگەكرنا دیرۆكی و دیتنێ كو پشتبەستن ل سەر ئەرشیفێ سەربازی و بەلگەیێن هێرشێن كیمیایی كریە، قەبارێ وێ ژی 327 بەرپەر بوون.
ڤێ لێكۆلینێ هندەك میكانیزم دیاركرینە كو بیردانكا ب كۆم ل قوربانییان و رزگاربوویان دروستكریە، هەروەسا چاوانییا دەربڕینێ ژ ترسێ و ئەنجامێن وێ كریە ب رێكا زمانی. هەروەسا پێشكەفتنا بكارئینانا زمانی ل نك شاهدحالان بەحس كریە، ژ وان ژی بكارئینانا زاراڤێن بیانی وەكو (عەرەبی، كوردی یا ستاندارد و دەربڕینێن تێكهەل)، ئەڤە ژی رەنگڤەدانا كارتێكرنا كۆچبوونێ و فێركرنێ و دوبارە ئاڤاكرنا جڤاكێ كوردستانێ یە.
هەروەسا لێكۆلینێ رەهندەكێ گرنگ یێ جڤاكی دیاركریە كا كارتێكرنا عەرەبكرنێ ل سەر زمانێ شاهدحالان د د ەمێ ئەنفالان دا چەند بوویە، كو بیردانكا رزگاربوویان هندەك زاراڤێن گرێدای ب وێ روودانێ ژبەركرینە و دوبارە د ئاخفتنێن خوەیێن رۆژانە دا بكاردئینن وەكو نیشانەكا زمانەڤانی بۆ وێ بزدیانێ و ئەو سەربۆرا دیرۆكی.
ل هەنبەری ڤێ ئێكێ، لێكۆلینێ دیاركرییە كو بەرەبابكێ دویێ ژ كورێن رزگاربوەیان، یێن ل سەردەمێ سەقامگیرییا هەرێما كوردستانێ و بەرفرەهبوونا سیستەمێ فێركرنێ ب زمانێ كوردی مەزن بووین، شێوازەكێ زمانی یێ جودا بكاردئینن، ل گەل كێمبوونا بكارئینانا زاراڤێن ژ سەردەمێ شاهدحالان بۆ هاتین، هەروەسا دیاربوونا گۆتارەكا زمانی یا پتر ستاندارد كو ل ژێر كارتێكرنا فێركرنێ و سازیێن فەرمی دا دروستبوویە
ئەڤ گوهۆرینا دینامیكی كارڤەدانا وێ پەیوەندییا ئالۆزە د ناڤبەرا زمانی و بیردانكێ و ناسنامێ دا، ژبەركو بیردانكا دەڤۆكی یا رزگاربوویان نەوەكو گوهۆرینێن فێركرنێ و جڤاكی د جڤاكێ سەردەمێ كوردی دا.
ژ ئالیێ خوەڤە لژنا گەنگەشێ كو ژ حەفت مامۆستا و لێكۆلەرێن فرەنسی پێكدهات، پەسنا هوورگاتیێن ڤێ تێزێ و رەسەناتییا وێ و پشكدارییا وێ د بیاڤێن زمانەڤانی یێن گۆتار و لێكۆلینێن قڕكرنا ب كۆم دا كر.
ل دوماهییا گەنگەشێ، لژنێ باوەرنامەیا دكتۆرا ل گەل بلندترین پلەیا رێزگرتنێ ب لێكۆلەری بەخشی و لژنا گەنگەشێ بۆچوونا خوە دیاركر (Flicitations du jury)، هەروەسا لژنێ داخواز ژ لێكۆلەری كر بەردەوامییێ بدە كارێن خوە و هەڤكارییێ ل گەل زانكۆیێن ئەورۆپا بكەت بۆ پێشخستنا ڤی بیاڤێ لێكۆلینێ و كووركرنا لێكۆلینان ل دۆر بیردانكا ب كۆم یا گەلێ كورد.
ژ ئالیێ خوەڤە لێكۆلەری سوپاسییا ئەندامێن لژنێ كر ژبۆ كارلێكا وان یا زانستی و گرنگییا وان ب بابەتێ قوربانیێن هەوا ئەنفالان، هەروەسا بۆ وان گەنگەشێن ئەكادیمی یێ ل روونشتنێ هاتین.
