” ئهو زهرێ ژ وێ مهحفیرێ كێم بوو “
ئهڤه ده مهكه دهنگهك یێ بلند د بیت ب تایبهت ل پارێزگهها سولهیمانیێ بوَ پهیڕهو كرنا سستهمێ لامهركهزیهتێ ل كوردستانێ. لامهركهزیهت ئێكه ژ جورێن رێڤهبرنێ كو دهستههلات د دابهشكرینه د ناڤبهرا سێنتهری(ناڤهندی) و ههرێما دا. سیستهمێ رێڤهبرنا ههر وهلاتهكی تێته دهستنیشانكرن ل ژێر كارتێكرنا هندهك هوَكارێن سیاسی، كوَمهلایهتی، روشهنبیری، جوَگرافی و ژمارا وهلاتیانه. بو نموونه وهلاتێن فهره نهتهوه و زمان و ئول و مهزهب پتر بهر ب لامهركهزیهتێڤه دچن. ههر وهسا وهلاتێن خودان جوگرافییهكا بهر بهلاڤ سیستهمێ لامهركهزی بوَ وان گونجاو تره. ل كوردستانێ دیاردهك یا ههی ههر بوَچوونهكا بێهته پێشنیار كرن بێی كو هزرێ د مهرهم و چهوانییا جێبه جیكرنێ و ئهنجاما دا بهێَته كرن دێ كهفته د سهرزێدهكرنێن سیاسی دا و دهملدهست دێ پشتگیرییا وێ كهن. بانگهشا داخوازكهرێن لامهركهزیهتێ یا خوَرتر لێهاتی پشتی ڤێ قهیرانا داراییا كوردستان كهفتیه تێدا ب هیڤییا باشتر ب رێڤهبرنا كاروبارێن پارێزگههان و دابینكرنا بوَدجا پێدڤی بوَ دانا مووچێن فهرمانبهرا و پێشكێشكرنا خزمهتگوزارییان. لێ ب هزرا من، ئهڤ داخوازییه د بنیات دا ململان و ههڤڕكییهكا نه راگههاندییه د ناڤبهرا باژێرێن كوردستانێ دا، نه ل سهر بنیاتێ خزمهتێ بهلكو ل سهر بنهمایێ ههر ئێك د بینیت كو د ڤیا ئهو ببا پایتهختێ كوردستانێ. حوكمهت ژی رێ خوهشكهرهكا ئاڤاكرنا ڤێ هزرێ یه، دهما باژێر ب ناسنامێن پایتهختبوونێ د هاتنه خهلاتكرن وهكو: پایتهختێ رهوشهنبیریێ و پایتهختێ گهشت و گوزاریێ. ب دیتنا من، ل كوردستانێ، نه هوَكارێ نهتهوهیی و نه یێ سیاسی و نه یێ جوَگرافی و نه یێ رێڤهبرنێ پێتڤی لامهركهزیهتێ نینن. ژ بهر پارڤهبوونا سیاسی و ههبوونا دوو زوَنا ههر لامهركهزیهتهكا رهها بهێته دان بوَ پارێزگهها دێ بیته ئهگهرێ سهرهلدانا ڤان خالێن نهرێنی:
ئێك: ههستا نهتهوهیی و گرێدانا خهلكی ب نیشتیمانیڤه دێ لاواز بیت.
دوو: دێ بێته پێنگاڤا ئێكێ بوَ پارچهكرنا كوردستانێ ژ لایێ جڤاكی و جوَگرافی ڤه.
سێ :ههر پارێزگهههك دێ ئێته ب رێڤهبرن ژ لایێ لایهنهكێ سیاسیڤه و دهست تێوهردانێن دهرهكی دێ ب هێزتر لێ ئێن.
چوار: دێ جیاوازی كهفیته ئاستێ ژیانا خهلكێ كوردستانێ ژ پارێزگهههكێ بوَ یادی ئهگر داهاتێ ههر دهڤهرهكێ بو وێ هاته تهرخانكرن.
پێنچ: لامهركهزیهت دێ بیته كارتهكا فشارێ و دێ ئێته ب كار ئینان ژ لایێ هندهك لایهنێن سیاسیڤه بوَ ب دهستڤه ئینانا دهستكهفتیان. یا ژ ههمیا گرنگتر كوردستان دێ سهنگا خوه یا سیاسی ژ دهست دهت بهرامبهر مافخوَرێن كوردان. یا خوَیایه كو پرانییا ههره زوَرا خهلكێ كوردستانێ كوردن و ئێك جوَگرافیه یا ههی و هیچ پارێزگهههكێ تایبهتمهندییا خوه نینه. مللهتێ كورد ل سهرانسهرێ كوردستانێ پێكڤه شوَڕهش دژی داگیركهران یێن كرین، پێكڤه وێران ببوو و پێكڤه سهرهلدان و كوَچا ملیوَنی كر. پهرلهمان و حوكمهت و ئاڤاكرنا كوردستانێ دهستكهفتیێن تهڤایا گهلێن كوردستانێ نه. ئهگهر بێژن روتین نامینیت، حوكمهت د شێت ب هندهك رێنمایا روتینێ نههێلیت. هزرهكا ههی كو پشكدارییا پارێزگههان د دام و دهزگههێن حوكمهتێ دا وهكو پێتڤی نینن ل ڤێره حوكمهت د شێت ل دووڤ ژمارا ههر پارێزگهههكێ پشكداریێ پێ بكهت د پوَستێن ب سهر حوكمهتا كوردستانێ ڤه ل پایتهختی. بوَ زانین لامهركهزیهتا رێڤهبرنا پارێزگههان ئێك ژ خالێن سهرهكیێن پروژێ دهستههلاتا بهروهختا ههڤپهیمانا بوو، ب رێڤهبهریا ( پوَل برێمهری )، پشتی ئازادییا عێراقێ لێ سهرنهگرت و كوردستان رێگرهكا سهرهكی بوَ شكهستنا وی پروَژهی ژ بهر دا بیته ئهگهرێ كێمكرنا روَل و دهستهلاتا حوكمهتا ههرێما كوردستانێ. ئهڤروَ چهوا كورد ب دهستێ خوه وی پێگههی لاواز بكهن. ئهگهر مه كوردستان بڤێت پێدڤییه مه سیستهمهكێ دیموكراسی و ئێكگرتیێ خوَدان حوكمهتهكا ب هێز ههبیت و پشتهڤانییا وێ بكهیین كو زال ببیت ل سهر ههر قهیرانهكا بهێته پێش. بهروَڤاژی، لامهركهزیهت بتنێ دێ پرت و بهلاڤهیێ بهرههم ئینیت. كوردستان یا پره ژ كێشا و قهیرانا وهكو: ناكوَكیێن سیاسی، قهیرانا دارایی و شهرێ دهولهتا تیروَرستییا داعش ، ههر وهسا هێڤیێن مهزن یێن ههین كو یا بهرهڤ دهولهتبوونێ ڤه پێنگاڤا د هاڤێژیت. ئهڤجا بلا كورد ههموو پێكڤه خهباتێ بكهن بوَ نههێلانا ئارێشا و گههشتنا هیڤییا نهكو بێین د ناڤ ڤان ههموو كێش و بێشا و خهون و هیڤیان دا لامهركهزیهتێ ژی لێ زێده بكهین وهكو وێ پهندا كوردی ئهوا د بێژیت: ” ئهو زهرێ ژ وێ مهحفیرێ كێم بوو. “
