ئێزدی د چارچۆڤێ كوردستانێ و كۆچبهریێ دا. . هۆكار و چارهسهری
ئێزدی وهك پێكهاتهكێ رهسهنێ مللهتێ كورد و خودانێن كهڤنه ئۆلا كوردانه بهری هاتنا ئیسلامێ و رێژهكا باش و نێزیكی 20% ژ خهلكێ كوردستانێ پێك دهاتن بهری كارهساتا شنگالێ و كوشتنا ب هزاران و گرتن و فرۆتنا ب هزاران و دهربهردهربوونا ب سهدان هزاران ل ناڤ كهمپان و دهریا و یۆنان و ئورۆپا بهلاڤ بووینه و ژبهر كارهساتێ و جینۆسایدێ ڕههێن وان لهرزین و لڤیان ژ وهلاتێ باب و كالان و بهرێ خوه دانه رێكا هات و نههاتێ و حهلیانێ و بهرزهبوونێ د ناڤ فهرههنگا ئورۆپا و رۆژئاڤا یێ جیهانا ئازاد و بهرهلا دا و ئهو سهدهما كو ژبهر درهڤن ههمان سهدهم ل وێرێ ژی ههیه، بهلێ ب دهێنه حهلاندن و ڤهقهتیان ژ كولتور و فهرههنگا خوه، ب تایبهت زارۆك و گهنج نائێنه كونترۆلكرن و دێ وهكی پهروهردا وان ئێنه خودانكرن ژبهر نهبوونا بنهمایهكێ موكمێ هزری و ئۆلی ههر بگره ژ ناڤ پیرهمێرا و ههتا زارۆك و ژنان و ب ساناهی ڤاری دبن ژكولتور و دابونهریتێن خوه، لهوما ب بۆرینا دهمی خوه ژ دهست ددهن و وهكی دبێژن (ژبهر شركێ چوونه بهر مهزریبێ) ئانكو خرابتر.
بۆچی ئێزدی وهلاتێ خوه دهێلن و پشتی 75 فهرمانان كو ب سهرێ وان هاتی؟ ب شێوهكێ گشتی ئێزدی د بن دهسهلاتێن بهرێ دا ل سهر دهستێن ئۆسمانیان و بهری هینگی و ههتا نها ههر دبن چهوساندنێ و قركنێ دانه و حهلاندنا ب زۆری و گهۆرینا ئۆلا وان و ئهنفالكرنا وان وهكی فهرمانا میرێ كۆره و فهریق پاشا و والیێن مووسلێ ژ بنهمالا ئهلعمری و والیێن بهغدایێ و ل چیا و شكهفتان ب شێوهكێ قارهمانانه ئێزدیان ب تنێ بهرهڤانی ژ خوه دكرن و ئهڤێن مایی ههمی بهرمایكێن وان قركرن و فهرمانێن رهشن و ههر ترس و لهرز و بێ باوهریا د ناخێ تاكێ ئێزدی دا ههیه، چونكی ههر یێ چهوساندی بوو ژبلی ئاغا و بهگا و مهزنه هۆزێن خودان بهرژهوهند دگهل دهستههلاتان و زۆربهی مللهتی ب ههژاری و نهداری و بێ پشتهڤانی دژیان، ئهڤجا ههكه ئێزدی خوه ل ڤێ داویێ و پشتی ئازادبوونا كوردستانێ و عیراقێ ببینن خودان پشتهڤان، ههرچهنده پارتێن كوردستانی ههمی ب گۆتنێ خوه ل وان دكهنه خودان، لێ وهكی نهمر ئهحمهدێ خانی د مهم و زینا خوه دا دبێژه (ههر چهند ب گۆتنێ وهكی من ئهمما ب سۆتنێ نهوهكی من) جهێ داخهكا گرانه كو ئێزدی ب دروستی خوه ب خودان نابینن و ب تنێ بۆ كۆمكرنا دهنگان ل ههلبژارتنا و هاندانا هندهكێن دی یێن نهئێزدی بۆ پله و پایێن بلند ب دهنگێن وان، چونكی ئهو ب خوه نه ل ئاستێ ههڤگرتنێ نه، كو ل گۆر ژمارا دهنگێن خوه یێن راستهقینه بدهنه خوه و نوونهرێن خوه ههلبژێرن بهلكی دبنه پالێن خهلكهكێ دی و بهرۆڤاژی بهرژوهندیێن خوه و دێ دهنگێن وان پرت و بهلاڤ ببن و دمینن دهست ل ههوا و بێ مفا، لهوما ههتا نوكه وهزیرهك نینه ل حكومهتا ههرێمێ و ب تنێ ئێك پهرلهمانتار مه ههیه و ب دیتنا مه رۆبهرهكێ ڤالا یێ مهزن د ناڤبهرا ئێزدیان و سهركرداتیا پارتان و حكومهتێ دا پهیدا بوویه و ب هیچ رهنگی راستی و ههلویست و ئێش ئازارێن ئێزدیان وهك پێدڤی ناگههنه جهێ بریارێ، لهوما بێ ئۆمێدیهكا مهزن پهیدا بوویه و ڕههێن وان لڤیانه و لهرزینه و بهرێ خوه ددهنه رێكێن هات و نههات و حهلیانێ و نهمانێ و ههمی لایهك بهرپرسیاره ژ ڤێ دیاردا مهترسیدار و ب تایبهت خودان پله و پایه و خوه كرینه تاكه ژێدهر و جهێ باوهریا سهركردایهتیێ و ل ههمی دهور و زهمانان و هونهرێ خوه گههاندنێ ب ههر رێكا ههبیت پهیرهو دكهن و نهخهما وان چارهنڤیسێ مللهتی و حهلیان و دهربهردهربوونا خهلكێ یه؟
بۆچی ههمی پێكهاتنا كۆتا ههیه ب تنێ ئێزدیان نینه؟
بهلێ ئێزدی كوردێن رهسهنن و ب كوردی خودێ دناسن و كهس نكاره مزایهدێ ل سهر كوردینیا وان بكهت، بهلێ ژبهر كو ئۆلا كهڤنا كوردایه و چهندین فهرمان و قركرن ب سهر دا هاتینه و ههر ئۆل و زمانێ خوه پاراستینه دڤیا تایبهتمهندیا خوه د دامودهزگههێن كارگێری و پارتایهتی دا ههبایه و ل گۆر رێژا خوه و د ههمی وارێن ژیانێ دا و باوهرنامێن ههمی پسپۆریان و شیان و دلسۆزی و رابۆریێ پاكژ ههنه و ههكه بكهڤنه د جهێ بریارێ دا دێ ب باشترین شێوه ئهركێ خوه ئهنجام بدهن نهك ب تنێ پلێن بهردهست و فهرمانبهرێن بچووك و بێ دهستههلات؟ چهند ئێزدی جێگرێن وهزیرانن؟ چهند رێڤهبهرێن گشتی ههنه؟چهند پلێن ئهفسهریا لهشكری و پۆلیسی و پاراستنێ داینه ئێزدیان؟ ل دهرڤهی وهلاتی چهند ئێزدی د نوونهریا حكومهتا ههرێمێ یان یا عیراقێ دا ههنه؟ چهند ئێزدی د نڤیسینگههێن ناڤهندی یێن پارتان دا ههنه؟ چهند راوێژكارێن حكومهتێ یان پهرلهمانی یان سهرۆكاتیا ههرێمێ ههنه؟ بۆچی پارێزگهها دهۆكێ جێگرهكێ ئێزدی نینه مانه زۆربهیا ئێزدیان ل پارێزگهها دهۆكێ دژین؟ بۆچی ئێزدیان سهنگا خوه وهكی هۆزهكا مللهتی د ههڤسهنگیا دانانا پله و پایه و كارگێریا فهرمانگههێن پارێزگهها دهۆكێ دا نینه؟ و ژبهر ڤان بۆچییان ئێزدی خوه وهك پێدڤی د چارچۆڤێ كوردستانێ دا نابینن؟ و ئهوێ بێژیت ئێزدی نه ل ئاستێ بهرپرسیاریێ نه لهوما رۆلی نادهنێ و ناكهنه د جهێ بریارێ دا، چونكی ئهوێن دئێنه ههلبژارتن نه ل گۆر پیڤهرێن، دلسۆزی، شیان، و رابردوو و كوردپهروهریێ دئێنه بهربژێركرن، بهلكی ههمی كهس دزانیت ل گۆر چ پیڤهران وهكی زهوق و پهیوهندیێن كهسایهتی و بنهمالێن چهندین پله قورغكرین و ههر ئهون و بازنێ دۆرا وانه ژبلی ئاغا و بهگا و سهرۆك هۆزان دئێنه ههلبژارتن و رۆلێ خوه نابینن.
ل دووماهییا پشكا ئێكێ مه گۆتبوو ئهوێن بهربژێركرن ههمی دزانن ل گۆر چ پیڤهر هاتینه بهربژاركرن وهكی زهوق و پهیوهندیێن كهسایهتی، و ههر ئهون و بازنێ دۆرا وانه ژبلی ئاغا و بهگا و سهرۆك هۆزان دئێنه ههلبژارتن و رۆلێ خوه نابینن.
چونكی ب تنێ مهرهما وان رۆژا ببۆرینن و بهرژهوهندێن خوه و دهردۆرێن خوه و چهندهكێن نێزیكی خوه دابین بكهت و نهخهما وی جهماوهر و ئێزدی و مللهت و ئهزموونه؟ ڤێجا دێ بێژن ئهها مه رۆل دایێ ژی، لێ نه یێ سهركهفتی بوو. لێ ههكه رۆلی بدهنه ئێزدیان و حوكمهت و حزب پشتهڤانیێ لێ بكهن ئهز باوهرم ئێزدی خودان وژدان و شیان و دلسۆزن و ههكه ل دووڤ پیڤهرێن وهلاتپارێزی و رابووری و دلسۆزیێ بیت، باشترین نموونه، شههیدێ فهرمانده مهحموود ئێزدی قارهمانێ گاره و مهتینی، كو ئێكه ژ سهركردێن شۆرهشا گولانێ، ئهو كی یه ژ بادینان و توركیا و ههمی سنوورێن كوردستانێ ناڤودهنگێ وی قارهمانێ ئهفسانه نهبهیستی؟ چاوا د وان كاودنێن دژوار دا كون مشك ل جاش وخۆفرۆش و رهشهكێن رژێما فاشستا بهعس كربوونه قهیسهری كو نوكه بهداخهوه زۆربهی وان خۆفرۆشان بووینه خودان پله و پایه و دهستهلات و بووینه زۆرینه د دامودهزگههێن میری وحزبی دا و ههر ئهون بووینه جهێ ههلسهنگاندنا خهمخۆر و دلسۆزێن مللهتی، لهوما كوردپهرهری و رهخنه و گهنگهشه ل جهم وان بوویه تێكڤهدان و كاڤلكرن و تێكدهری و وان كهسان دوور دكهن ژجهێ بریاری و پله بهرزكرنێ، چونكی دزیێن وان دیار دكهن. ڤێجا چاوا دێ گهندهلكار هێلن خودان ههلویست و دلسۆز نێزیكی وی ببن یان دهرفهتا بلندبوونێ بهر ب جهێ بریارێ نێزیك ببیت؟ بۆچی شههید مهحموود ئێزدی رۆلهكێ قارهمان و ئهفسانهیی د شۆرهشا گولانێ دا دیت؟ چونكی سهركردهبوو و بریار ب دهستبوو و سهركردایهتیا شۆرهشێ پشتهڤانی لێ دكر.
ئهو بهرپرسێن ب رێكێن مهلاقیێ و پهیوهندیێن كهسایهتی و بنهمال و ئاغایهتی خوه گههاندینه جهێ بریارێ ب ههر شێوهكی ههبیت پشتهڤانی ل وان دئێته كرن ژبۆ بهرژهوهندێن وان یێن ههڤپشك ل سهر كیسێ مللهتی و خوینا شههیدان ڤێلایان و كۆمپانیان و كۆچك و ئاڤاهیان ل سهرێ چیایان دروست دكهن بهرێ خوه بدهنه بارێ كوردستانێ گههشته ڤی رادێ دلئێش و حوكمهتێ پارێن مووچێن فهرمانبهران و پهككهفتیان و شههیدان و پیرهژنان نهمایه و یا دهینداره و دهولهت ئیفلیج بوویه و بارهكێ زۆرێ گران كهفتیه سهر ملێن پارتێن كوردستانی و مهترسیێ ل سهر ئهزموونا ب خوینا شههیدان هاتیه پێش پهیداكریه، سهرۆكێ ههرێمێ ژی پرۆژێ چاكسازیێ ب تاكه رێك دیتیه ژ بۆ چارهسهریا ڤێ قهیرانا كوژهك كو پشتی وهكی دبێژن (بار گههشتیه سهر شاخێن گای) بارهكی گرانه چونكی كون ژ پاتهی مهزنتر لێ هاتیه، نهخاسمه ئهمێن بهر ب قووناغێن چارهنڤیس ڤه دچین و مه ل بهره ریفراندومێ ل سهر چارهنڤیسێ خوه بكهین و بهرهف راگههاندنا دهولهتا خوه یا سهربهخۆ بچین كو مافهكێ مه یێ رهوایه و مه پشتهڤان ههنه ل جیهانێ. ههكه ئهم خوه رێك بێخین و ناڤمالیا خوه موكم بكهین ب چاكسازیێ و دادپهروهریێ و رامالینا گهندهلیێ و گهندهلكاران، داكو وهلاتی باوهری ب وهلات و دۆز و بهایێن خوه ههبه و یێ ئامادهبه خوه گۆری بكه ب باوهری نهك وهلاتی بهێله و بهر ب چارهنڤیسهكێ نهدیار ب رهڤیت.
بۆچی تاكێ ئێزدی باوهری ب خوه و وهلاتێ خوه نهمایه؟!
وهكی مه ل سهری دیاركری نهبوونا وی ل جهێن ههژی وهك پێدڤی و ل گۆر رێژه و شیان و قهواره د ناڤ حوكمهتێ و پارتان دا، بگره ژ فهرمانگههێن خزمهتگوزاری و ههتا پلێن بلندێن وهزارهتان و سهركردایهتیا پارتان و سادهترین نموونه ئهڤ كهمپێن ئاواران كو 90% ئێزدینه و پێدڤی ب فهرمانبهرانه، لێ زۆربهی وان نهئێزدینه و ب رێكێن واستهكاریێ و ناسینێ و پهیوهندیان دئێنه دامهزراندن و ئهڤ رێكخراوێن سڤیل ههر وهسا ب رێكێن شاش دئێنه دامهزراندن و زۆربهی وان نیاسێن كار بدهستانن و چهندین گازنده ل سهر كارێ وان ههنه و ههر بێژه و دهنگێ ته ناگههیته كهسێ!
مخابن ئهو بووینه جهێ باوهریا پارت و حوكمهتان و چ جاران بهرژوهندا خوه نهداینه ب دۆزا گهل و وهلاتێ خوه و دڤێت ب سهر وانرا گاڤا باڤێژین، ههكه نه چ جاران راستی نائێته دیاركرن وخهلكی باوهری ب خوه و وهلاتێ خوه نامینه و ب تایبهت ئێزدی دێ ههر بهرێ وان ل دهرڤه بیت و بهرهف نهمانێ و حهلیانێ و بهرزهبوونێ، گهلو كی بهرپرسیاره؟ و ژلایهكی دی ڤه بارێ دهروونی یێ ئێزدیان و ب تایبهت پشتی كارهساتا شنگالێ زۆر ئالۆز بوویه و ههكه وهك پیڤی خوه د حوكمهت و پارتان دا نهبینت ئهو تۆزا باوهریا نوكه ژی مای دێ ژدهست دهن و هیچ گرێدانهك ب وهلاتی ڤه نامینت!.
ئێزدیان ههمی شیان و باوهرنامه و لێهاتن و دلسۆزی ههنه، لێ پرسیار ئهوه ل گۆر رێژا ئێزدیان كو كوردێن رهسهنن چ بۆ هاتیه كرن، كو پتر بێنه گرێدان ب دۆز و گهل و وهلاتێ خوهڤه؟ ب دیتنا مه بهرسڤا وان پرسیاران و چارهسهركرنا وان كێماسیان تاكه چارهیه كو ئێزدی خوه ب خودانێ ڤی وهلاتی بزانن و پێڤه بێنه گرێدان و كۆچبهریێ كێم بكهن و مال و حال و دیرۆك و پیرۆزیا ئۆلا خوه نهدهنه پشت خوه و ل چوپا سوار نهبن و د ناڤا دهریای دا بخهندقن یان بگههنه كولانێن ئورۆپا و بحهلیێن د ناڤ فهرههنگا كاڤلكهر دا و ب دیتنا مه ئهڤه بهرپرسیاریا دیرۆكی و ئهخلاقیا ههمی پارت و لایهنێن كوردستانێ و حوكمهتا كوردیه و هیڤیدراین ههمی ل ئاستێ وێ بهرپرسیاریێ بن و دیرۆك دلۆڤانیێ ب كهسێ نابهت.
