ئێكهتی و ههلبژارتن
رهمهزان نسرالدین كێڤلى
بۆ جارا ئێكێ یه پشتى سهرهلدانا پیرۆز ل سالا (1992) ههلبژارتن ل ههرێما كوردستانێ هاتینه ئهنجامدان كو رۆژهكا مێژوویی بوویه بۆ مللهتێ كورد، نهخاسمه رازیبوونا حزبێن سیاسى بۆ ڤهگوهاستنێ ژ قووناغا شهرعیهتا شۆرهشگێرى بهرهب شهرعیهتا مللهتى، بهلێ دیاره د ئێكهم ئهزموون دا كورد نهشیاینه سهربكهڤن، چونكو گیانێ دانپێدانێ ب ئهنجامێن ههلبژارتنان د ناڤبهرا وان دا نهبوویه ب تایبهت لایهنێن تووشی شكهستنێ بووین، ل ئهوی دهمى وهسا دهاته شرۆڤهكرن كو پرۆسێسا دیمۆكراسیهتێ پێدڤى ب ئهزموونهكا دوویر و درێژ ههیه تاكو بگههنه ئهوى ئاستی كو گیانێ دانپێدان ب شكهستنێ ل دهف پهیدابیت و ببیته كهلتۆر د ناڤ حزبێن سیاسى دا ههروهسا پێدڤی یه رێككهفتن د ناڤبهرا حزبێن سیاسى دا بهێته كرن، بهلێ تشتێ نه بهر ئاقل ئهوه پشتى وان ههموو دهردهسهریێن شهرێ ناڤخوه و ژناڤچوونا رژێما گۆر ب گۆر یا عێراقێ لایهنهكێ سیاسى ههبیت ههلبژارتنان بتنێ وهكو میكانزمهكا سیاسى بۆ خوه بكاربینیت و دان ب ئهنجامێن ههلبژارتنان نهكهت یانژى ئهنجامێن ههلبژارتنان نهكهته پیڤهر بۆ پێكئینانا حوكمهت و دامودهزگههێن شهرعى ل ئهڤى وهلاتى و سهرهراى هندێ رۆژانه كادرێن وێ ل ئاستێ سهركردایهتیێ گهڤێن پهیداكرنا سیستهمێ دو ئیدارهیی بكهن و مێژوویا خوه بكهنه پێڤهرێ پشكداربوونێ د پێك ئینانا كابینا حوكمهتێ دا، مهرهما مه ل ڤێرێ (ئێكهتی) یه و ئهڤ ههلویسته چهندین خالان بۆ مه دیار دكهت ژ ئهوان خالان:
یان ئێكهتیێ باوهرى ب پرۆسێسا دیمۆكراسى نینه، لهورا ل ههموو ئهوان ههلبژارتنێن ل كوردستانێ هاتینه ئهنجامدان ل رێزێن دووێ و سیێ بوویه و پشكداربوونا وێ ل كابینێن بووری دا هندی یا حزبا ئێكهم بوویه، چونكو ئیستیحقاقێن وێ وهكو حزب دیارن.
یان ئێكهتیێ رهوشا ههرێمایهتى و رهوشا ناڤخوه یا ههرێما كوردستانێ بۆ خوه ب دهلیڤه دزانیت كو مهرجێن خوه ل سهر پارتى زال بكهت ئهڤه ژى د دهمهكى دایه كو مللهتێ كورد د رۆژههلاتا ناڤهراست دا بهرهب مهزنترین ئهزموون و گۆرانكاریێن جیۆسیاسى دچیت.
یان نهراستهخوه وهلاتهكێ ههرێمایهتى پشتهڤانیێ ل ئهڤان بیرۆكێن ئێكهتیێ دكهت، حهتاكو پێگههێ ههرێما كوردستانێ ههمبهر بهغدا و كێشه و گرفتێن داهاتى لاواز بكهت و ئهو وهلات بشێت پرۆژێن خوه ل دهڤهرێ دورست بكهت.
ب دیتنا من ههر خالهكا ل سهرى دیار ئهگهرێ وهرگرتنا ئهڤان ههلویستان بیت یاری كرنه ب چارهنڤیسێ مللهتهكی كو سهد ساله خهباتێ دكهت بو پهیرهوكرنا دیمۆكراسیهتێ و ب دهستڤهئینانا مافێن خوه یێن رهوا و بۆ حزبهكا وهكو ئێكهتێ نهیا رهوایه خوه نه ههژمێریت ژ درووشمێن وێ دیمۆكراسیهتێ و چ بهای نه دهته ئهنجامێن ههلبژارتنان و رهوشا نافخوه بۆ خوه بدهلیڤه بزانیت و گهفێن دو ئیدارهیی بكهت، ئهگهر دیمۆكراسیهت ل دووڤ ههلویست و پێگههێن ئێكهتیێ بیت وهسا دیار دبیت كو نه دیمۆكراسیهتێ چ بههایێ خوه ههیه و نهژى پێویسته ههلبژارتن بهێنه كرن ل كوردستانێ، بهلكو ب تنێ رێككهفتنێن سیاسى بهێنهكرن، پرسیار ل ڤێره ئهوه ئهرێ ل سهر ئهڤێ رهوشا ههیی و گیرۆكرنا پێكئینانا حوكمهتێ پێگههێ ههرێما كوردستانێ یێ سیاسى و ئابوورى یان ژى دستوورى دێ ل ناڤ وهلاتێن ههرێمایهتى و وهلاتێن دونیایی بهر ب كیڤه چیت؟
ئێك ژ خالێن كو ئهم شانازیێ پێ دبهین ڤهگوهاستنا ئاشتیانه یا دهستههلاتێ یه ل كوردستانێ ب رێیا سندۆقێن دهنگدانێ، ئێدى نابیت ئهڤ خاله ژى بكهڤیته بهر مهترسیێ و بهرژوهندیێن گرۆپێن دیاركرى ل ناڤ ئێكهتیێ دا، لهورا پێویسته رایا گشتى ل كوردستانێ ب ئهڤان سیناریۆیێن ئێكهتیێ رازى نهبیت، چونكو كێشا مه وهكو مللهت مهزنتره ژ ههر حزبهكا سیاسى و ئهڤ گورانكاریێن ب لهز ئهوێن ل رۆژههلاتا ناڤهراست دورست دبن مه كوردان پێویستى ب خوهئامادهكرنێ ههیه ب بهرنامه و پرۆژهیهكێ نهتهوهیی بهرامبهر یاریێن سیاسى یێن وهلاتێن زل هێز تاكو دوباره ئهم نهبینه قوربانى رێكهفتنێن وان، ب هیڤیا وێ چهندێ ئێكهتى ب لۆژیكهكا سیاسى هزرا بهرژهوهندێن ههرێما كوردستانێ بكهت و هزرا خۆسهپاندنا لۆژیكی یا هێزێ پاش گوهـ ب هاڤێژیت
