ئەگەرێ گشتپرسیێ نەئەنجامدانا دستووری بوو!
خورشید یوسف بانی
دستوورێ ئیراقا فیدرال ئەوێ ل سالا (2005) ھاتیە نڤیسان ب ئامادەبوون و پشکداری یا ھەموو ھێز و لایەنێن سیاسی و جڤاکی و رێکخراوەی یێن ئیراقی، ب مەرەما دەستپێکا ھزرەکا تازە بۆ ئاڤاکرنا ئیراقەکا تازە کو مافێن ھەموو خەلکێ وەلاتی تێدا د پاراستی بن، و د ڤی دستووری دا ھەر چەندە مافێن کوردان ھەموو دەستەبەر نەبوون، لێ ھندەک ئاراستەیێن پێکڤەژیانێ و ئازادیێ و مافێ مرۆڤی و ئازادیا رادەربرینێ د ناڤ دا ھاتنە چەسپاندن و لایەنێ کوردی پێ رازی بوو. ب درێژاھیا دەستھەلاتداریا پارتا دەعوەیا ئیسلامی ب سەرۆکاتیا (نووری المالکی) ئەڤ دستوورە پێشێلکر و جێبەجێ نەکر، دیسا وەکو رژێما گۆربەگۆر یا (سەددامی) دژایەتی یا خوە بۆ گەلێ کوردستانێ راگەھاند و ھەتا ل قووناغا ئێکێ گەھشتی یە نان برینا خەلکێ کوردستانێ و ل قووناغا دوێ ھێرشا لەشکری یا پاسداران و حەشدا شەعبی یا درندانە و ب ھاریکاریا (قوتابیێن قوتابخانا خەیانەتێ و ب پلانا دەولەتا فەقیا ئیرانی و ب رێککەفتنا ھەر چار دەولەتێن داگیرکەرێن کوردستانێ). ئینایە سەر کوردستانێ و ب تایبەتی باژێرێ کەرکووکا دلێ کوردستانێ داگیرکر و ل قووناغا سیێ پلان یا ھەی کو سەربۆرا ھەرێما کوردستانێ ژ ناڤببەن و وێران بکەن و نەھێلن ئەگەر بشێن. لێ سوپاس بۆ خودێ و پێشمەرگێ قارەمان، پێشمەرگە شیا پیلانا وان ژناڤببەت کو ل داستانا (پردێ و مەحموودیێ و مەخمۆر) جیھان ھەژاند و ئینا سەر خەتێ و پشتی ڤی شەڕی جیھانا ئازاد ژی زانی کا مللەتێ کوردستانێ چ دڤێت. ژ بەرکو ئەڤرۆ ژی د چاڤێن جیھانا ئازاد دا کوردستان یا بوویە تاجا سەرکەفتنان د شەڕێ دژی تیرۆرێ دا. دوژمنێن کوردستانێ چاڤ نارابن ب پێشکەڤتن و پێشڤەچوونێن حوکمەتا کوردستانێ. لەورا ئەڤرۆ ژی حوکمەتا شیعە ل بەغدا بەردەوام یا خوە ڤەددزیت ژ دانوستاندنان و ژ داخوازی یێن گەلێ مە و دڤێت جڤاکێ نێڤدەولەتی بخاپینیت و د سەردا ببەت و ب ناڤێ دستوورێ عیراقێ گفتوگۆیێ ل گەل حوکمەتا ھەرێمێ بکەت، لێ ئەو بخو یا دستووری پێشێل دکەت. ترسەکا مەزن کەڤتی یە دلێ عبادی و دارودەستەکا دەوروبەرێن وی، ژبەر کو کوردان ئیراقا ئیک پارچە بۆ خوە نەکری یە خەم و ب وەلاتێ نوزانن و ئەگەر ژی عەبادی بخویە. چونکو د ناڤا دستووری دا مەرج ھەیە کو جێبەجێکرنا ھەموو ماددەیێن دستووری بەرانبەر پێگیریکرن و پێکڤەژیان د چارچووڤێ وەلاتێ ئیراقا ئیکگرتی دا و بەروڤاژی دێ وەلات پارچە بیت. واتە پیگیری یا دستووری بۆ ھەردوولایە (بەغدا و ھەڤلێر)ە، ھەکە بەغدا دستوور پێشێلکر، ھەڤلێر ژی پێگیر نابیت. لەوما ھەڤلێر ل پێگوھورێ گەریا ئەو ژی ریفراندۆما سەربخوەیا کوردستانێ بوو. ب بۆچوونا ھەموو خەلکێ کوردستانێ رۆژا (25/9/ 2017) رۆژەکا دیرۆکی بوو و قووناغەکا تازە د ژیانا سیاسی یا خەلکێ کوردستانێ دا دەسپێکر و سەرکەڤتنەکا مەزن تۆمارکر، ھەروەسا ئەڤ دەستکەفتە بوویە سەنەدەک د پاخلا ھەموو تاکەکێ کورد دا و ھەتا رۆژا وێ دئێت. ژ لایەکی ڤە دوژمنێن مە پیلانا ھێرشا سەر کوردستانێ دانابوو بەری بریارا ریفراندۆمێ بدەین و ئەنجامبدەین و دا ھەر ڤێ کەن، لێ بۆ خوە ریفراندۆم کرە بھانە و ھاربوون و سەرێن رێیا ل بەر بەرزە بوون، ھاربوونا دوژمنێن مە د بەرژەوەندیا خەلکێ کوردستانێ دایە ب تایبەتی غرۆربوون و فرەھخوازی و بالادەستی یا دەولەتا فەقی ل دەڤەرێ. چونکو ھەڤپەیمانیەکا مەزن یا ھەرێمی و نێڤدەولەتی یا رێدایە دژی ئیرانێ. یان دێ شەرەکێ مەزن و ئێکسەر دەستپێکەت بۆ ئێکلاکرن و نەھێلانا ڤان ھەموو کێشەیێن رۆژھەلاتا ناڤەراست یان ئیران دێ تەسلیمی قەدەرا پرۆژێ دەولەتێن ھەڤپەیمان بیت کو سیستەمێ دیمۆکراسیێ و مافێ مرۆڤی یە، ل ھەردو لایان کورد دێ قازانجێ کەت. لێ د بەرانبەر دا پێدڤی یە کورد خوە ئامادەبکەت بۆ ڤی شەڕێ مەزن و خوە ژ ڤێ شەپرزەیێ قورتال بکەت، چونکو رێیەکا ئاسێ و قووناغەکا دژوار و گران یا بەراھیا مەیە، ھەروەسا پێدڤی یە بێی ترس و شەرم کورد یێ ئالیگربیت ل گەل ھەر دەولەتەکێ یان ھێزەکێ ب تایبەتی ل ڤێ قووناغێ دا ژبۆی پاراستن و مانا کیانێ سیاسی یێ ھەرێما کوردستانێ، ھەر چەندە ئالیگری و بێلایەنی ھەردو بۆ کوردا ل ڤێ قووناغێ ب مەترسی نە، لێ ژبێلایەنیێ باشترە، چونکو چاردەور و بەرێن کوردستانێ گورگێن ھارو دەف پشکن ب تایبەتی تورکیا و ئیران، چونکو ڤان دو دەولەتان رۆلەکێ مەزن و کارا یێ ھەیی دھەڤکێشە و گورانکاری یان دا و ب تایبەتی ھەموو بزاڤێن وان بۆ شکاندن و لاوازکرن و یان نەھیلانا پێگەھا کیانێ سیاسیێ ھەرێما کوردستانێ یە.
