بـۆ ڕایـا گشتی بـۆ گـەلـێ ئیراقـێ
فـازل میرانـی
ژیانا هەوە و ژیانا مە بەرپرسیاریەكە؛ دڤێت بهێتە جێبەجێكرن. ئەمانەتا هەوە د ستویێ دەزگەهێن قانوونی و كارگێڕی یێن دیار و بەرنیاس دایە. كو د پابەندن ئەركێن خۆ ب شێوەكی كاریگەر بۆ ڕێگریكرن ل تاوانێ جێبەجێ بكەن، ئەگەر نەشیان بكەن ژی، دڤێت تاوانباران دەستەسەر بكەن و پێشكیشی دادگەهێ بكەن.
د بەرێ دا ڕژێمێن ئیراقێ ئەردێ مە بۆردومان دكر و گەلێ مە دكوشت و ب بێی لێپرسین دەستەسەر دكرن و ب هەموو جۆرێن چەكی هێرش دكرنە سەر مە و دەست ب سەر بەلگەنامەیێن مە دا د گرتن و ئاوارە دكرین.
هەڤپشكێن مە د خەباتا نەتەوەیی و خۆڕاگری دا بیرا وان دهات كا چاوا مە ب شەرەف و رەوشتێن سوارچاكیێ ژ بەرگریكرن ژ ژیانا مە مە خەبات كریە. مە هیچ كریارەك ئەنجام نەدایە كو خەلكێ سڤیل بكەتە ئارمانج. هەرگیز مە بیر ل هندێ نەكریە كو زیانێ بگەهینینە ژیانا ئیراقییان. ئەم ب پرەنسیپێن بەرگریكرنێ و قەناعەتەكا ئەخلاقی ژ بەرپرسیاریێیێن خۆ، مە ڕێنمایی دكرن، ئەڤە ژی بوو ئەگەر كو ئەم بۆ خەسلەتێن دوژمنێ خۆ نە كەڤینە داڤێن وان. نە ئەم كرێگرتی بووین و نە چەكەك بووین كو ژ لایێ بەرژەوەندیێن خۆپەرستان و ناڤچەیی و نێڤدەولەتیی ڤە دەستكاریكری بین.
ئەم د بژارەیێن خۆ دا د ئازاد و د پشتراست بووین ژ خۆ و هەر دێ وەسا مینین، كو ببینە زەمینەیەكا كاری بۆ وان كەسان یێن كو ب گێولێ خۆ دەستكاریێ د ئاسایشا وەلاتێ مە دا دكەن:
ئەو هێرشێن بەردەوام ل دژی مە دهێنەكرن؛ هەر ژ پشتی گوهۆرینا ڕژێمێ كو هەمەجۆر بووینە و زۆر بووینە، هندەك ڕاستی ئاشكرا كرینە كو ژ مە د نەڤەشارتی نەبوون، هەر چەندە ڕەنگە د بیرورایا گشتی دا ڤەشارتی ببوو؛ ژ وان ژی ل ناڤ ئەڤان ڕاستیان دا:
تیرۆرێ چو فۆرمەك و پەیوەندیەك نینە. هەر كریارەكا كو زیانێ ل بگەهینیتە بەرژەوەندیان، چو قانوونی بیت یان شەرعی بیت، ئەو كار دچیتە د خانەیا تیرۆرێ دا، ڤێجا چ ب ڕێیا پڕۆپاگەندەیا ساختە بیت یانژی ب بكارئینانا چەكی.
ئەو كەسێ كو ڕۆژا ئێكێ یا جەژنێ ل ئێكی سباتا سالا ٢٠٠٤ خۆ ل بارەگایێ مە و ل بارەگایێ ئێكەتی نیشتمانی دا پەقاندی و خەلكێ بێتاوان كوشتین، ئەو سەر ب هەمان قوتابخانەیێ ڤەنە یێن كو ب دڕۆن و مووشەكان بۆردومانكرین و بۆمبێن تێنیتیان ل سەر ڕێیان چاندین. زیان هەر زیانە، بهانە هەر بهانەیە و توندوتیژی هەر توندوتیژی یە.
ئەو داخۆیانیێن هەردەم ل دۆر بەرهەڤبوونا هێزێن ئەمنی بۆ وەرگرتنا ئەركێن خۆ ـ و د ڕاستی دا، ئەو ئەركێن خۆ جێبەجێ دكەن ـ چەندین جاران ئێخستینە بەر تاقیكرنان. نە ڕێگری لە هێرشەكان كریە، نە تاوانبار ڕوی ب ڕوی دادگەهان كرینە. ئەڤی دۆخی چەند لایەنەكێن دیتر هەنە:
لاوازیا ئەنجامدانا كاركرنێ و كێمییا ئامیرەیان؛ لاوازیا د بڕیاردانا ئەمنی و سیاسی دا، كو ل ئەوێ سەرچاوەی گرتیە كو تاوانبار دناسیارن، بەلێ بڕیارا سیاسی و ئەمنی ب زیانبەخشترین هەڤكێشەیە بۆ نها و پێشەرۆژا ئیراقێ سنووردار دبن، ئەو ژی پرسا سەروەریێ و هێزین بڕیاردەر یێن زۆر و ترس ژ هندەك لایەنان كو وەسا دیارە یا پشتراستە ژ بێ لێنەپرسینێ.
بۆردۆمانكرنا كوردستانێ، چ جهێن ئاكنجی بن یان ژێرخانەیا ژیانێ، كریارەكا تیرۆرستی یە. ژبلی ئەڤێ ژی ئاستی بەرهەڤی بۆ پێشكێشكرنا «خزمەتگوزاریا بۆردومانكرنێ« ئاشكرا دكەت، كو د بنەڕەت دا كرێگرتنە بۆ ئەو كەسێن كو ناخوازن ئیراق ب سەرچاوەیێن خۆ بكاریت خۆ برێڤەببەت.
پڕكرنا تۆڕا كارەبا ئیراقی كو بەری دو رۆژان ب ئەگەرێ بۆردومانكرنێ، پشكەكا زۆرا شیانێن خۆ ژدەست دا، زیانەكا بەرفرەه یا گشتی و فەرمی د ناڤ خزمەتگوزاریێن گرنگ دا گەهاندیە كو وزە بۆ مالان و نەخۆشخانە و فەرمانگەهێن حكومی دابین دكەن.
ئەڤجا ئەو چ جۆرە خزمەتەكا فقهی یان نیشتمانپەروەرانەیان یە كەسێن بۆمبڕێژ پێشكێشی گەلێ ئیراقێ كری؟
ئەو ب خۆ دانانا بنگەهێ مۆشەكان یان بكارئینانا فڕۆكەیێن بێفڕۆكەڤان كارەكێ نهێنی نینە، بەلكو كارەكە كو ب هێزڤە ب نهێنی هاتیە داپۆشیكرن، ئەڤە ژی بوویە ئەگەر ڕێگریكرن و سزادان یا سەخت بیت. كریارەكە ب ڕێكخستن و ب پلان هاتیە داڕێژتن، گرۆڤە ژی ئەوە كو زیان گەهشتیە مەبەستێ.
ب پشتراستی ڤە ئەز باوەرم كو ئەركێ دەستهەلاتێ یە كو بزاڤەكا جەماوەری و میدیایی بهێتە كرن بۆ ئیدانەكرنا ئەوان كریاران و ب رێیا تەرخاتكرنا پەیوەندیێن خۆ بۆ بەهەڤكرنا هێزێن ئەمنی ب كەسانێن ب شیان و یێن بێلایەن، ئالاڤێن خۆ بۆ دەستەبەركرنا سەلامەتیا ئیراقییان و مولك و سامانێن خۆ، ب ڤی شێوەی ژی ئەو سویندا كو ئەوان ل دەمێ دەستبكاربوونا دەستهەلاتێ دا خواری دلێ جێبەجێ بكەن.
