بلا خوه‌ نه‌خاپینین هێشتا ئۆسمانى و سه‌فه‌وى خودانن

بلا خوه‌ نه‌خاپینین هێشتا ئۆسمانى و سه‌فه‌وى خودانن

125

به‌رى شه‌ڕێ ناڤدارێ (چالدرانێ) ل سالا ( 1514) زاینى و هه‌تا نها، هه‌رده‌م ئمبراتۆریێن ئۆسمانى، سه‌فه‌وى و هنده‌ك جاران عه‌ره‌ب ژى، میراتگرێن وان ب ناڤێ (توركیا) و (ئیران) هه‌ر ده‌مه‌كى، ب پلا ئێكێ خوه‌ ب خودانێن كوردان دزانن، تایبه‌ت ده‌مێ به‌رژه‌وه‌ندیێن ڤان زلهێزێن ئه‌قلیمى دكه‌ڤنه‌ بن گه‌فێن ترسێ، هه‌ر ئالیه‌ك خوه‌ ب قاره‌مانێن قورتالكه‌ر دبینیت كو د هه‌وار ده‌ستهه‌لاتێن كوردان بهێن، ل دووڤ به‌رژه‌وندیێن خوه‌ ئاریشێن وان چاره‌ بكه‌ن. د ڤان 25 سالێن حوكمێ خوه‌یى دا، ل هه‌رێما كوردستانێ ڤان هه‌ردو هێزان پێخه‌مه‌ت ب هێزكرنا هه‌یمه‌نا خوه‌ ل كوردستانا پارچه‌كرى، گه‌له‌ك جاران مایێ خوه‌ د ناڤخوه‌یا هه‌رێمێ دا كریه‌ و د هه‌وارا هه‌ڤپه‌یمانێن خوه‌ یێن هێزێن كوردى هاتینه‌، نوكه‌ ژى هێزێن وان ل هنده‌ك ده‌ڤه‌رێن كوردستانێ دجهگیرن، بۆ هه‌ر روودانه‌كا روو دده‌ت به‌رهه‌ڤن ئه‌وا دڤێت بكه‌ن. پشتى به‌رى دو رۆژان جۆره‌ ئینشیقاقه‌ك یان كۆده‌تایه‌ك، هه‌كه‌ ئه‌ڤ ده‌ربڕینه‌ ددروستبن، كه‌تیه‌ هه‌یكه‌لێ سه‌ره‌كى یێ (ئێكه‌تى نشتیمانى كوردستان)، باله‌ك ب ناڤێ (ناڤه‌ندا بڕیارێ) ب سه‌رۆكاتیا هه‌ردو جێگرێن سكرتێرێ وێ حزبێ ژ بالێ زۆرینه‌یا مه‌كته‌با سیاسى ڤه‌بووین، هه‌ر زوو هه‌ڤپه‌یمانێن ستراتیجى یێن وێ حزبێ (ئیرانى) د هه‌وارێ هاتن و به‌ریا هه‌میان خوه‌ ب خودان دیت كو كێشێن وان چاره‌ بكه‌ن و جاره‌كا دى به‌ڕكا ئێكه‌تیا بوویه‌ پارچه‌ پێكڤه‌ په‌چریمه‌ بكه‌ن یان ل دووڤ به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ پتر بدڕینن! وه‌ك مه‌ ل سه‌رى ئاماژه‌ دایێ، ئه‌ڤه‌ ژى نه‌تشته‌ك نامۆیه‌ (غه‌ریبه‌)‌ ل كوردستانێ ب گشتى و هه‌رێما كوردستانێ ب تایبه‌تى، هه‌ر ئالیه‌كێ سیاسى دووڤه‌لانكێ هێزه‌كا مه‌زن یان پتر یا ده‌ولى و ئه‌قلیمییه‌.
ده‌مێ گه‌نگه‌شه‌ ژى دهێنه‌ كرن، حزبێن كوردى ڤان هه‌ڤپه‌یمانیان د ئێخنه‌ د قالبێن به‌رژه‌وه‌ندیێن هه‌ڤپشك دا. واته‌ ئه‌و دزانن تورك و ئیران و عه‌ره‌ب نه‌یارن، لێ ئه‌و ژى به‌رژه‌وه‌ندیا خوه‌ ب وان دقه‌تینن. ئه‌ڤ به‌رسڤه‌ ل جه‌م كه‌سێن هشیار و تێ دگه‌هن جهێ گومانێ یه‌. ژ به‌ر كو چو ده‌وله‌ت ژ ڤان ده‌وله‌تان ب هیچ ره‌نگه‌كى قه‌بوول ناكه‌ن كورد ببنه‌ خودان كیانه‌كێ سیاسى، هه‌كه‌ نه‌ ل كوردستانێ بیت، ل جه‌مسه‌رێن به‌فرینێن باكۆر و باشۆر بیت، ژ به‌ر كو وه‌سا دبینن هه‌بوونا كیانه‌كێ كوردى خه‌ته‌ره‌ ل سه‌ر ئاسایشا نه‌ته‌وه‌یى یا وان، ژ به‌ر هندێ هه‌رده‌م ب ئاگرى و ئاسنى به‌رسڤا هه‌ر بزاڤه‌كا كوردا دده‌ن. شوونا به‌رپرسێن حزبێن كوردان، ب به‌رژه‌وه‌ندیێن هه‌ڤپشك به‌رسڤا خه‌لكه‌كى بده‌ن، باشتره‌ سیاسه‌تا وان زه‌لال بیت و وه‌ها خویا بكه‌ن كو ئه‌ڤ دیفاكتۆیه‌ (امر الواقع)ه‌ كو هه‌ر ئالیه‌ك ژ مه‌ خوه‌ دده‌ته‌ دگه‌ل هێزه‌كا ئه‌قلیمى یان ده‌ولى، ژ به‌ر كو هه‌كه‌ وه‌سا نه‌بیت، بۆ مه‌ هوسا ده‌ست ناده‌ت. ئه‌ڤه‌ ژى دیار دبیت كو هه‌تا نوكه‌ هه‌ر ئاریشه‌كا ناڤخوه‌یى ل ناڤبه‌را حزبێن كوردان روو بده‌ت، كورد ب خوه‌ نكارینه‌ وان ئاریشان د ناڤ خوه‌ دا چاره‌ بكه‌ن، هه‌تا هێزه‌كا ده‌رڤه‌ یان پتر ل دووڤ به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ مایێ خوه‌ د كێشه‌یان دكه‌ن و وه‌كى خوه‌ چاره‌ دكه‌ن یان ئالۆزتر و نیڤه‌رۆ دهێلن. ل بیرا گه‌له‌كا ژ مه‌یه‌، شه‌رێ ناڤخوه‌یى ل هه‌رێما كوردستانێ ل سالێن نۆتان ب دووماهى نه‌هات و رێكه‌فتنا ستراتیجى ل ناڤبه‌را (پارتى و ئێكه‌تى) نه‌هاته‌ ئیمزا كرن، هه‌تا گوپیتكا هه‌ردو مه‌زنه‌ حزبێن ده‌ستهه‌لاتێ نه‌چووینه‌ ئه‌مریكایێ و ل سالا 1998 ئیمزا پێكهاتنێ ل ژێر چاڤدێریا (مارلین ئۆلبرایت) وه‌زیرا ده‌رڤه‌یا ئه‌مریكا ل وى ده‌مى نه‌كرى. ڤێجا كورد فێر بووینه‌ هه‌مى ده‌ما نه‌یار و خودان به‌رژه‌وه‌ندخوازێن مه‌زن وانا پێك بینن ل سه‌ر هه‌ر كێشه‌یه‌كا چاره‌ نه‌كرى و هه‌لاویستى مایى.
هه‌لبه‌ت ئه‌ڤ به‌رژه‌وه‌ندخوازه‌ ژى تنێ دێ ل دووڤ به‌رژه‌وه‌ندیێن خوه‌ سه‌ره‌ده‌ریێ دگه‌ل كێشه‌یان كه‌ن. كێشه‌یا رۆژه‌ڤێ، یا كو نها د ناڤ (ینك) دا دژوار بووى و په‌قى، كێشه‌یه‌ك ژ زنجیرا كێشه‌یێن حزب و رێكخراوێن كوردستانێ، دوور نینه‌ ده‌ستێ (ئیرانییان) و هنده‌ك لایه‌نێن دى د په‌یداكرنا د كێشه‌یێ دا هه‌بیت، دا كو وه‌كی خوه‌ چاره‌ بكه‌ن. پرسیار ئه‌وه‌: گه‌لۆ هندى ده‌ستێ میراتخوارێن (ئۆسمانى، سه‌فه‌وی و عه‌ره‌بان) بگریت، دێ هێلن ده‌وله‌ته‌كا كوردى ژ دایك ببیت، ب هیڤیا ڤان جۆره‌ ده‌ستهه‌لاتێن كوردی ڤه‌، یێن كو ژ هه‌ڤگرتنێ دره‌ڤن و ژ پارچه‌بوونێ نێزیك دبن؟!

کۆمێنتا تە