بۆچى ڕیفراندۆم..؟
سیستهمێ ڕیفراندۆمێ ژ بهر كاودانێن سیاسى و جڤاكى پهیدابوویه؟ و بۆچى بریارا ئهنجامدانا ریفراندۆمێ ل ههرێما كوردستانى نوكه هاتیهدان؟، ئهو ژى ژ بهر هۆكارێن دیرۆكى، ههروهسا كۆمهكا ئهگهران كو گرێداینه ب وان گوارنكارى و روودان و پێشهاتێن ل عیراقێ و دهڤهرى و جیهانێ رووداین و تایبهت پشتى سیستهمێ جیهانێ یێ نوو پهیدابووى.
1ـ هۆكارین دیرۆكى: دهولهتا عیراقێ ل سهر بنهمایهكێ نه دروست هاتیه دامهزراندن، بێى كو دیرۆك و نهتهوه و پێكهاتێن عیراقێ ل بهرچاڤ بهێنه وهرگرتن، ل ژێر دهستههلاتا كۆنولیزمێ هاتیه دروستكرن حهز و ڤیان وداخوازێن نهتهوا كورد پشت گوه هاڤیتیه و سهرهرایى وێ چهندێ ب وده ربهدهرى و ئێش و ئازار و قوربانى و تالانكرن وێرانكرن و تهپهسهركرن و قڕكرنا مللهتێ كورد ل ژێر دهستههلاتا عیراقى دیتیه، ههروهسا، هزاران شههید و جینۆسایدكرنا (كوردێن فهیلى و بارزانى و برایێن ئێزدى و گهرمیان و بههدینان و حهلهبچه…) و وهێرهشكرن و (182000) ئهنفالكرى و گۆرێَن ب كۆم و (4500) گوند هاتینه خرابكرن ل سهر دهستێ رژێمێن عیراقێ (مهلكى و جمهورى و دكتاتۆرى ) ههتا كو پشتى 2003 گهلهك جۆرێن سیسهتێن چاوهساندنێ دژى گهلێ كورد هاتینهكرن. مللهتى كورد خودانێ پاشمایهكى پر ژخهبات و تیكۆشین و قوربانى كرنێ یه.
2ـ گوهۆرینێن ناڤخوهیى ل سهر ئاستێ عێراقێ كو ههبوونا ئاریشێَن سیاسى و ئهمنى و ئابوورى و جڤاكى و ههڤڕكێن تایڤگهرى د ناڤبهرا (شیعه و سونه) و (شیعه و شیعه) و (سونه و سنه) و نهبوونا بهلانسا هێزێ د ناڤبهرا ههر سى َپیكهاتێن سهرهكى یێن عیراقى دا و قهیرانێن ئهمنى و نهبوونا لشكرهكێ ناڤهندى و پارچهبوونا عیراقێ ژ لایێ لهشكرى و سیاسى و جوگرافى ڤه، ل سهر هنده ك پارت و هێز و كهسێن زلهێز و نهبوونا سازێین حكومى و نهبوونا سیستهمهكێ ئهمنى یێ راگرتى كو ل ژێر كونترۆلا دهولهتا ناڤهندى دا بیت.
بارودۆخێ ئهمنى جڤاكى د ناڤ پایتهختى دا ل بهغدا و پارچهبوونا ژێرخانا جڤاكى یا عێراقێ و ههڤركێن تایڤگهرێن دژوار. ل ڤیره پرسیار دهَێته كرن ل گهل كێ پشكداربین د دهستههلاتى دا وكێ بریارا سیاسى یا ناڤهندى یان ژى سهروهرى ل سهر بریارا سیاسى ل عیراقێ ههیه؟ داكو پشكداریێ د گهل دا بكهین یان بگههینه رێككهفتنهكا سیاسى بۆ پاراستنا مافێ گهلێ كورد و كیژ وان حوكمهتا (سهرۆك و سهرۆك وهزیران) رێز ل دستوور وان ریكهفتنا گرتیه د ناڤبهرا بهغدا و ههلیرى َدا هاتینهكرن یان چى كێ تێگههێ شراكهتێ جێبهجێكریه؟ ژ برینا مووچه و مهترسێن هێرشكرنا لهشكرێ عیراقى بۆ سهر ههرێمێ مهترسیا داعش ل سهر ههڤوهلاتیان و ههولدانا ئینانا خار ئالایى كوردستانى ل كهركووكێ. یا ئاشكرایه بۆ ههمى جیهانێ ئهم جیاوازین ژ وان ژلایێ كهلتوور و دیرۆك و نهتهوه و دیسا دیتنا مه بۆ ئاینى و مرۆڤایهتیێ یا جیاوازه.
پرۆژێ حهلاندنا ههمى پێكهاتێن عیراقى دهولهتهكێ دا، پرۆژهكێ سهقهته و سهرنهگرت و پێكهاتهكێ ژێكڤهبوویه و نه نوكه بهلكو بهرى 100 سالان، بۆ مه دیار بوو چ هۆكارێن ناڤخوهی نهبووینه چ پالدهر ههبن خهلكى َمه ب مافێن خوه شادببن داكو ئهم پرۆسیسا ڕیفراندۆمێ ب ههلوهشینین یان پاشڤهبێخین، ژ دامهزراندنا دهولهتا عیراقێ ههتاكو نوكه ئارامى و جیگیریا سیاسى و ئهمنى بخوهڤه نهدیتیه و دههان كۆدهتا هاتینهكرن و قهیرانێن سیاسى و جڤاكى و ئابوورى ههردهم ههلداینه و بهردهوام سهقامگیریا ناڤخوهى نهبوویه و سهروهریهكا لاواز ههبوویه و بوویه جهێ گهف و مهترسیێ ل سهر دهولهتێن ههرێمى و نێڤدهولى د رێیا ڕیفراندۆمێ دا ههرێما كودرستانى دى خوه ژ عێراقهكا پر قهیران و گهنى قورتال كهت.
3ـ هۆكارێن ههرێمى: گهلهك خۆیا دكهت كو ئیران و توركیا دى بنه ئاستهنگ د رێیا پڕۆسیسا ریفراندۆمێ دا و جوگرافیا كوردستانێ یا گرتیه و كۆمهلگهها نێڤدهولهتى رازى نابیت ب ئهنجامێن ڕیفراندۆمى ودانپێدان پێ ناهیتهكرن. ئهڤه ههمه كهڤن و داكو مهترسیێ ل سهر خهلكى مه دروست بكهن، بهلێ من دڤێت بێژم كو ئیران د ڤان كاودانان دا دڤیت بیته ئهندامهكى كارا د یانا جیهانى دا ژبهر پرسێن ئابوورى ووپێتفیه ریزى ل پررنسیپێن ماڤى مرووڤ ودیموكراسیهتێ بگریت داكو ببیته ئهندامهكێ كاڕا د جڤاكێ نێڤدهولهتى وژوان پێنگاڤا رێككهفتنا نه ئوتووومى بوویه. نه د بهرژهوهندیا ئیرانێ دایه ل دژى پڕۆسیسا ریفراندۆمێ ب شیوهكێ راستا خوه راوهستیت، چونكى ڕاپرسین پرۆسیسهكا دیمۆكراسیه و بهرژهوهندیێن سهرهكى یێن ئیرانێ ل سووریا دهركرنا شۆرهشا شیعهتگهریێ یه.
سهبارهت تركیا و پهیوهندێن وێ ل گهل ههریمێ پالپشت ل سهر ستراتیجیا ئابوورى و هیلێن وزهى (گاز و غاز) بۆ ئهورۆپا دكهت و بهر ژهوهندیێن ههڤپشك ههنه و سیستهمێ نێڤدهولهتى پالپشتى ل پێكڤه گریدانا ئابوورى و هیلێن ڤهگوهاستنێ دكهت شوونا دهستههلاتدارى و زالبوونێ. یا خۆیایه كاودانێن ههرێمێ و ناڤخوهیا عیراقێ و سیستهمێ نیڤدهولهتى و مافێ مرۆڤى و پرهنسیپێن دیمۆكراسیهتێ هۆكارێن بنهرهتى نه، كو ریفراندۆم بهێتهكرن ل ههرێما كوردستانى و پێدڤیهكا دیرۆكى و سیاسیى و ئابوورى یه. مللهتێ كورد خودانێ پاشمایهكێ پره ژ خهبات و تێكۆشین و قوربانیكرنێ، لهوما ههژی هندێ یه ریفراندۆم بهێته كرن و بریار ل سهر مافێ چارهنڤیسى خوه بدهت (جودابوون و سهرخوهبوون) ب ههر میكانیزهمهكا ههبیت.
ئهمیر تاها عوبیهد
