ترامپ و ستراتیجیا نوو یا ئه‌مریكا

ترامپ و ستراتیجیا نوو یا ئه‌مریكا

75

ل (20 /1/2017) و هێرڤه‌، هه‌رێما كوردستانێ دێ بیته‌ ئێكه‌م هه‌ڤپه‌یمانێ ئه‌مریكا ل سالا (2016) دا گه‌لێ كوردستانێ سه‌ركه‌فتنێن مه‌زنێن له‌شكرى ب ده‌ستڤه‌ئینان ل به‌رانبه‌ر مه‌زنترین رێكخراوا تیرۆرستێن جیهانى یا ب ناڤێ (داعش)، هه‌روه‌سا ئه‌ڤ سه‌ركه‌ڤتنه‌ بوونه‌ ئه‌گه‌رێ بلندبوون و ب هێزبوونا ئاستى دبلۆماسیه‌تا كوردى ل ناڤه‌ندێن ده‌وله‌تێن جیهانى ب تایبه‌تى ده‌وله‌تێن بریار بده‌ست. هه‌ر دیسا پێشمه‌رگه‌یێ كوردستانێ ژى ب سه‌رۆكێشى و فه‌رمانده‌یا (سه‌رۆك بارزانى) دووماهیك خالا سنۆرێ كوردستانێ دیاركر و چه‌په‌ر و خه‌نده‌كێن به‌ره‌ڤانى یێ لێدان. د ڤێ قووناغێ دا پێگه‌ها كوردستانێ د سیاسه‌تا ده‌رڤه‌ دا یا پێشكه‌فتنێن باش ب خوه‌ڤه‌ دبینیت وه‌ د په‌یوه‌دیێن نێڤده‌وله‌تى دا رۆژ بۆ رۆژێ ب هێزتر دكه‌ڤیت، د ئه‌ڤرۆ دا بارودۆخێ كوردستانێ زۆر یێ گونجایه‌ ژ هه‌موو رویه‌كیڤه‌ وه‌ یا ل باره‌ بۆ گه‌هشتن ب مافێن ره‌وا، له‌ورا سه‌ركرداتیا سیاسى یا كوردستانێ ژى سه‌قفێ حه‌ز و داخوازیێن گه‌لێ كورد ژ (درووشمان) بلندكرى یه‌ بۆ پرۆسێسه‌كا دیفاكتۆیا سیاسى مللى، هه‌روه‌سا سه‌ركرداتیا سیاسى یا كوردستانێ یا كاردكه‌ت ل سه‌ر پێشڤه‌برن و دانه‌نیاسینا سه‌نگ و هێز و سه‌قامگیریا ده‌وله‌تا كوردستانێ ئه‌وا نه‌ راگه‌هاندى یا دیفاكتۆ ل ناڤه‌ندێن سیاسیێن جیهانا ئازاد دا ب تایبه‌تى ل جیهانا رۆژئاڤا و ئه‌مریكا، واته‌ كو د ئاینده‌ى دا ده‌وله‌تا كوردستانێ دێ بیته‌ جهه‌كێ سه‌قامگیر و ئارام بۆ پاراستنا سنۆر و به‌رژه‌وه‌ندیێن ده‌وله‌تێن هه‌رێمى، هه‌روه‌سا به‌ر ب پێشبرن و پاراستنا به‌رژه‌وه‌ندیێن ده‌وله‌تێن خودان بریار ب تایبه‌تى پاراستنا به‌رژه‌وه‌ندیێن ئه‌مریكا، یا ئاشكه‌رایه‌ كو پشتگیریا ئه‌مریكا بۆ هه‌ر لایه‌نه‌كى بیت پێدڤیه‌ ئه‌و لایه‌ن پاریزه‌رێ به‌رژه‌وه‌ندیێن وان بیت، لێ یا فه‌ره‌ كو كورد ژى د ئێكگرتى بن و ڤێ هه‌لێ ژ ده‌ست نه‌ده‌ن وه‌ دیتنا ئیدارا تازه‌ یا ئه‌مریكا بخوینن و بزانن كانێ سه‌رۆكێ تازه‌ بۆ پاشه‌رۆژێ چ كار و به‌رنامه‌ بۆ رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست هه‌یه‌، چونكو ئه‌ڤرۆ ئه‌ڤ ده‌ڤه‌ره‌ یا هه‌لوه‌شیاى و سنۆر نه‌ماینه‌، یا ئاشكه‌رایه‌ كو هه‌موو ئه‌و ئاریشه‌یێن ل جیهانێ هه‌یین یێن ل ڤێ ده‌ڤه‌رێ خرڤه‌بووین، ئه‌ڤجا چ شه‌رێن ناڤخوه‌ى بن یان نه‌مانا سنۆران و ڤالاهیا سیاسى و نه‌مانا ده‌ستهه‌لاتدارى یێ بیت و …هتد. ده‌ڤه‌ر پێدڤى ب تازه‌ رێكخستنه‌كا دى هه‌یه‌، ئه‌مریكا ژى ب رژدى یا كار دكه‌ت ژ بۆى راگرتنا به‌لانسا هێزێ د ناڤبه‌را لایه‌نێن ركابه‌رێن (سوننه‌ و شیعه‌ دا) ب تایبه‌تى ل ڤێ ده‌ڤه‌را پرى ئارێشه‌. یا ئاشكه‌را بوو د گۆتارێن سه‌رۆكێ تازه‌ یێ هه‌لبژارتى یێ ئه‌مریكا (ترامپى) دا ب دیتن و جیهانبوونا وى كو ئیران ژێده‌رێ فتنێ و ئاژاوگێریێ یه‌ و پشته‌ڤانیا گرۆپێن ئیسلاما رادیكال دكه‌ت ل رۆژهه‌لاتا ناڤه‌راست، دیسا ئه‌ڤرۆ ژى ئه‌مریكا هێز و هه‌یبه‌تا خوه‌یا ژ ده‌ستداى و وه‌كو به‌رێ نه‌مایه‌ ئه‌وا كو ل سه‌رده‌مێ هه‌ردو بۆش یێن (باب و كور)، له‌وما تیرۆر ئه‌ڤرۆ یا ل به‌ر ب زۆربوونێ ڤه‌یه‌ و ل جیهانێ به‌ربه‌لاڤ بوویه‌ و پێدڤیه‌ هێزا جاران بۆ ئه‌مریكا بزڤریته‌ڤه‌ و داكو بۆ مه‌ ببیته‌ هاریكار و پشته‌ڤان و بشێین ئاشتى و ئارامى و سه‌قامگیریێ بۆ جیهانێ په‌یدا بكه‌ین. ب بۆچوونا من د سیاسه‌تا ده‌رڤه‌ یا كابینا تازه‌ یا (سه‌رۆك ترامپ) دا هه‌یه‌ ل به‌رانبه‌ر هه‌موو جیهانێ كو نابیت دوباره‌ ئاڤاكرنا ده‌وله‌تا و نه‌ته‌وا بۆ خوه‌ بكه‌ته‌ به‌رنامێ كارى و ده‌وله‌تێن فاشل جاره‌كا دى نووژه‌ن بكه‌ته‌ڤه‌، ژ لایه‌كێ دیڤه‌ (سه‌رۆك ترامپ دبێژیت ئه‌ز نه‌ ئوباما مه‌). واته‌ وه‌سا دیاره‌ كو د ستراتیجیه‌تا ئه‌مریكا هه‌یه‌ ل ڤێ ده‌ڤه‌رێ دێ ل هنده‌ك ژ ڤان ئاریشان بخودان ده‌ركه‌ڤیت و چاره‌سه‌ریه‌كا ریشالى و دومدریژ بۆ بینیت وه‌كو دابه‌شكرنا ڤێ ده‌ڤه‌رێ ل دووڤ حه‌ز و ڤیانا خه‌لكێ وێ بخو، دیسا دێ ل هنده‌ك سێكته‌رێن گرینگ گه‌ریێت و كار ل سه‌ر كه‌ت ب تایبه‌تى سێكته‌رێن (بازرگانى و ئابوورى و سیاسى) داكو وه‌لاتێ وى قازانج بكه‌ت ژ هه‌موو رویه‌كیڤه‌ ل ماوه‌یه‌كێ ده‌ستهه‌لاتدارى یا وى دا، بێشك ل هه‌موو جیهانێ ژى بازرگانى پێدڤى ب سه‌قامگێریێ و ئاسایشێ هه‌یه‌، واته‌ سه‌قامگێرى ژى ئێكه‌ ژ ئارمانجێن ستراتیجى. ئه‌ڤ ستراتیجیه‌ته‌ ژى بۆ گه‌لێ كوردستانێ ده‌ستكه‌فته‌كێ گه‌له‌ك مه‌زن و هاریكاره‌ بۆ ب هێزكرنا به‌رێ بنواشێ ئاڤاكرنا ده‌وله‌تا كوردى و ئه‌ڤرۆ ژى ئه‌م وه‌كو گه‌لێ كوردستانێ شانازى یێ ب خوه‌ دبه‌ین كو سه‌ركرداتیا سیاسى یا هه‌رێما كوردستانێ یاریكه‌ره‌كێ شه‌هره‌زایه‌ د وارى په‌یداكرنا ئاسایش و ئارامیێ و سه‌قامگێرى یا وه‌لاتى و ده‌ڤه‌رى َو جیهانێ هه‌میێ دا. ژبه‌ر هه‌بوونا ڤان فاكته‌رێن گرنگ د ئیدارا تازه‌ یا ئه‌مریكا دا، كوردستان جاره‌كا دى دێ بیته‌ ئێكه‌م هه‌ڤپه‌یمانێ ئه‌مریكا د شه‌رێ دژى تیرۆرستێن (داعش) دا. چونكه‌ ئێكه‌م كارێ سیاسه‌تا ده‌رڤه‌ یا رێڤه‌به‌رى یا (سه‌رۆك ترامپى) دێ بیته‌ گه‌رمكرنا شه‌رێ دژى تیرۆرێ، هه‌روه‌سا لاوازكرنا وان وه‌لات و لایه‌نێن پشته‌ڤانى یا تیرۆرێ دكه‌ن و دێ ل هه‌ڤپه‌یمانێن تازه‌ و باوه‌ر پێكرى گه‌ریێت ودێ ب هێز ئێخیت ژ لایێ له‌شكرى و ئابوورى و سیاسى ڤه‌. گه‌لێ كوردستانێ ژى دێ مفاداربیت ژ ستراتیجه‌تا سه‌رۆكێ تازه‌ یێ ئه‌مریكا.

کۆمێنتا تە