ترامپ و عهبادی
شیعهیێن عیراقێ سهرهدانا حهیدهر عهبادی سهرۆك وهزیرێن عیراقێ بۆ ئهمریكا ب سهركهفتنهكا مهزن دههژمێرن ب تایبهت دهمێ دبێژن عهبادی ب گهرمی ژ لایێ سهرۆكێ ئهمریكی دۆنالد ترامپی ڤه یێ هاتیه پێشوازیكرن، د ههمان دهم دا پشكداری د كۆنگرێ وهلاتێن پشكدار د شهڕێ داعشێ دا كرن، ب سهركهفتن بۆ عیراقێ و عهبادی دههژمێرن.
پێشوازیا ترامپی بۆ عهبادی گهلهك یا ئاسایی و پرۆتوكۆلی بوو و چو پێرابوونێن سهرنجراكێش تێدا نهبوون كو بهێته دیاركرن پێشوازیهكا جوداتر ژ سهرۆك و سهرۆك وهزیرێن وهلاتان، ل عهبادی هاتبیته كرن.
سهرهدانا عهبادی بۆ ئهمریكا، كو د چارچۆڤێ كۆمبوونا 68 وهلاتێن دژی تیرۆرێ دا بوو بۆ كو هاتیه گرێدان بۆ دانوستاندنێ ل دۆر شهڕێ دژی داعشێ و بجهئینانا پلانا ترامپی، چهندین پێشڤهچوونێن گرنگ دێ د دووڤ وێ سهرهدانێ دا ههبن، كو راگههاندنا حكومی یا عیراقی خوه ب سهر ڤه نابهت و ههر بهحس لێ ناكهت، یا ژ ههموویان گرنگتر بابهتێ دهستههلاتا ئیرانێ یه ل عیراقێ، كو ههر ژ رۆژێن ئێكێ یێن دهست بكاربوونا ترامپی وهكو سهرۆكێ ئهمریكا، راگههاندبوو (چو حوكمهت ل عیراقێ نینن و ئیران یا دهستههلاتداره ل عیراقێ)، ئانكو ناما سهرهكیێ یا ترامپی بۆ عهبادی، دووركرنا دهستههلاتا ئیرانێ و داردهستێن وێ (میلیشیێن حهشدا شهعبی) ل عیراقێ، وڤهگهراندنا دهستههلات و مایتێكرنا ئیرانێ د عیراقێ دا بۆ قۆناغا بهری هاتنا داعشێ ل سالا 2014 و وچاوانیا ب دووماهی ئینانا شهڕێ مووسلێ كو ئهو چهنده دێ ب رێیا ئهمریكا و پشكداریا كاریگهر یا هێزێن وێ بیت و ههتاكو مانهوهیا وان هێزان د مووسلێ دا پشتی ئازادكرنێ ب دهمهكی نه دیاركری و ترامپی بهری نوكه گهلهك ئاماژه داینه كو ڤهكێشانا هێزێن ئهمریكی ژ عیراقێ ل سالا 2011 شاشیهكا مهزن یا ئۆبامای بوو كو وێ ڤهكێشانێ رێ بۆ داعشێ خوهشكری كۆنترۆلا رووبهرهكێ بهرفرهه یێ ئاخا عیراقێ بكهت.
د سهرهدانا عهبادی دا بۆ ئهمریكا، ئهمریكی پشتراست بوون كو ئهڤ كهساتیه ههژی ب رێڤهبرنا عیراقێ نینه ب تایبهتی پشتی ژ ناڤبرنا داعشێ، ههر چهنده عهبادی، ئهوێ د ههلبژارتنێن 2014 دا تنێ سێ هزار دهنگ ب دهستڤهئینابوون، وى ب خوه ژی باوهر نهدكر دێ بیته سهرۆك وهزیرێن عیراقێ و دزانیت ژبهر رژدیا ئهمریكا ل سهر وهرنهگرتنا نووری مالكی بۆ پۆستێ سهرۆك وهزیرێن عیراقێ، ئهو (عهبادی) هاتیه سهر دهستههلاتێ، ژ بهر كو ئهمریكا دهست ب هێرشێن ئهسمانی دژی داعشێ، ب دووركرنا مالكی ژ دهستههلاتێ و وهرنهگرتنا وی بۆ پۆستێ سهرۆك وهزیران گرێدابوو، و پشتی داگیرانا مالكی ژ وی پۆستی، ئهمریكا ئێكسهر هێرشێن خوه یێن ئهسمانی دژی داعشێ ل دهڤهرا (جهرف الصخر) ل پارێزگهها بابل دهستپێكرن.
عهبادی د ئاخڤتنێن خوه دا ل پهیمانگهها ئاشتیێ یا ئهمریكی، ببوو جهێ حێبهتیێ ب تایبهتی ل دهمێ بهرسڤا پرسیارهكێ دای ل دۆر ئهگهرێ ناكۆكیا وی ل گهل مهزنه سهركردێن سیاسی ل عیراقێ و گۆتی (ژ بهر كو من مووچێن وان كێمكرن). دیسا دهمێ بهحسێ بكارئینانا رێیێن نوو د نۆشداریا جینائی دا بۆ بهرهنگاریا گهندهلیێ ل عیراقێ كری و پاشی هاتیه سهر ژیارا عیراقیان و گۆتی (نوكه وهلاتیێن عیراقی گهلهك دكهیفخوهشترن ژ بهری سالا 2003 ێ و ئهوێن عیراق بجه هێلاین، دوباره یێن دزڤرن). یا سهیر ئهوبوو دهمێ پرسیارهك ژێ هاتیه كرن ل دۆر رهفتارا ئیدارا ئهمریكی یا نوو ل گهل داعشێ، عهبادی گۆت (من پلانا ئهمریكی نهدیتیه، وان پلانا خوه یا ههی و مهژی پلانا خوه یا ههی).
سهرۆك وهزیرێن عیراقی، ب رێیا داخۆیانیێن خوه د وێ دیدارێ دا، بزاڤهكا مهزن دكر ئیرانێ و ئهمریكا پێكڤه رازی بكهت، بهلێ خوه تووشی رهخنێن دژوار یێن لایهنێن شیعی ل عیراقی كر، دهمێ بهحسێ چارهنڤیسێ میلیشیێن حهشدا شهعبی كری پشتی شهڕێ داعشێ و گۆتێ دێ بزاڤ هێنه كرن چهكدارێن حهشدا شهعبی بچنه د ناڤ لهشكرێ عیراقی دا و سهركردێن وان ژی بهر ب كارێ سیاسی بچن، شیعێن عیراقی ئهڤ داخۆیانیا عهبادی ب داگیران و كێمكرنا رۆلێ حهشدا شهعبی دیت، ب تایبهتی قانوونا حهشدا شهعبی ژلایێ جڤاتا نوونهرێن عیراقی ڤه یا هاتیه دهركرن و میلیشیێن حهشدا شهعبی بووینه پشكهك ژ هێزێن چهكدار یێن فهرمی ل عیراقێ.
