توركیا نوو و (AKP) پشتى ریفراندومێ
بریاره ل 21 گولانێ كۆنگرێ شهشێ یێ نه ئاسای یێ (AKP ) بهێته ئهنجامدان، پشتى كو ئهنجامێن ریفراندۆما 19/4/2017 هاتینه راگههاندن ل بهرامبهر گۆهۆرینێن ل سهر وان (19) خالێن دستوورێ توركیا، ههر چهنده ئهنجامێ ب (بهلێ) و (نهخیر) گهلهك نێزیكێ ئێك بوون و ل ههمان دهم دا ژێ ئهڤ ئهنجامه ب دلێ سهرۆك ئهردۆگانى نهبوون ژ بهركو دهنگێن (AKP) ب رێژهیهكا زۆر كێم كرینه ل ڤێ ریفراندۆمێ كو ب رێژا 51./. ب كوالسیۆن ل گهل (MHP) دا دهنگ بدهستخوڤه ئینایه بهرامبهر ههلبژارتنێن گهرا بۆرى یێن پهرلهمانێ توركیا كو پارتیا (MHP) خوهسهر رێژا 11،9./. دهنگ بدهستخوه ڤه ئینابوون، (AKP) خۆسهر 49،5 ./. دهنگ بدهستڤهئیناتبوون، د ڤان رێژان دا دیاردبیت زێدهتر ژ سالهكێ كو (AKP) دهنگ زۆر كێمكرینه, بهلێ ب ههر حال ئارمانجا سهرهكى یا ئهردۆگانى ب جه هات و گرێیا وى پشت ههستى كهفت.
دیاره ژ وان خالێن گرنگیێن دستوورى یێن گوهۆرین ل سهر دا هاتینهكرن، ههلبهت ئهردۆگانى خالا ئێكى ژى ئهوه كو ئهو وهك سهرۆكێ پارتهكا سیاسى دشێت ببهت سهرۆك كۆمارێ توركیا، لهوما د ڤێ گۆنگرهى دا دێ زڤریت وهك سهرۆكێ (AKP) ێ ئهو پارتیا كو وى دامهزراندیه و بۆ دهمهكێ درێژ ژ سهرۆكاتیا وێ فهقهتیایى.
خالا دووێ یا گوهۆرین ل سهر دا هاتینه كرن بهرفرههكرن و زێدهكرنا دهستههلاتا سهرۆك كۆمارى توركیا و گوهۆرینا سیستهمێ پهرلهمانێ بۆ سیستهمێ سهرۆكاتیێ و ئهڤێ چهندێ گرنگیهكا ههره مهزن ههیه ب دیتنا ئهردۆگانى، لهوما ئهڤ بیر و ههلویستێن وى بووینه جهێ مهترسیێ و نهرازیبوونێ چ ل سهر ئاستێ ناڤخوهى یان ژێ ل سهر ئاستێ ناڤدهولهتى ههتا رادهیهكێ كو بهرهیێ (نهخێر) ئانكو ئوپوزسیۆن ب شێوهیهكێ گشتى نهرازیبوون و دژاتیا خوه بۆ ئهنجامیێن ریفراندۆمێ راگههاندن.
ژ لایهكێ دیڤه ل سهر ئاستێ نێڤدهولهتى ژى رهنگڤهدانهكێ مهزن ههبوو نهخاسمه ل سهر ئاستێ ئێكهتیا ئورۆپا كو ب چ رهنگا ئهنجامیێت ریفراندۆمێ ب دلێ ئورۆپا بگشتى نهبوون و ئهردۆگانى ب دكتاتۆر و فاشى ددن دیار كرن و ل گهل هندێ ژى پرۆسێسا ریفراندومێ ب سهخته و نهساخلهم ل قهلهم ددهن، ئهڤێ چهندێ پتر و پتر توركیا ب سهركردایهتیا (AKP) دلگران و نهرهحهتكرن و بێ ئۆمێدى د چوونا توركیا بۆ ناڤ ئێكهتیا ئورۆپا زێدهتركرن.
ب ههر حال ئهنجامیێن ریفراندۆما توركیا وهك خاترخواستنا خوه ژ دهولهتا علمانیان نێزیكى سهد سالان توركیا برێڤهدبر و جارهكا دى توركیا زڤراندن بۆ ره وریشالێن خوه یێ بنیاتا ئیسلامى یا پتر ژ (500 سالان) ئیسلام ژێدهر و كهلتۆر و زانستێ توركییا بوویه.
چ ل پێش توركیا ههیه پاشى ڤان ههمى روودان و بۆیهریێَن ب لهز و ئێك ل دووڤ ئێكێ و ههر ئێكى ب شێوهیهكى كارتێكرن و رهنگڤهدان ل ناڤخوه و دهرڤهیێ توركیا ههبوویه.
ئهنجامێن ریفراندومێ ل توركییا ئێك ژ بۆیهرێن ههرى گرنگێ دیرۆكى روودا و گوهۆرینێن مهزن پهیداكرن كو نوكه توركیا ل هیڤیا هندى یه چ رووبدهت و چ بهێتهكرن و چ ل پێش توركیا ههیه پاش كو (AKP) و ئهردوگانى توركیا گههاندێ یه ڤێ قووناغێ ل دهمهكێ، كو رهوشا توركیا پێش ڤان روودانا ل روویێ ئایدولۆژیێ و سیاسى و جڤاكى و ئارامى سهقامگێر بوو، نه ب تنێ ل سهر ئاستێ ناڤحوهیێ بهلكو ل سهر ئاستێ دهرڤهژێ پرهنسیبێ زێر و پرۆبلهم وهك نهخشهرێیا نیازپاكى ل گهل كهڤنهدوژمن و ههڤركێن خوه راگههاندن و پینگاڤیێن باش و پراكتیكى ژى هاتن هاڤێتن.
بهلێ ئهڤرۆ بهروڤاژى ڤێ چهندێ ل سهر ئاستێ ناڤخوهیێ توركیا كو نهئارامى و جار جار ژێ بێ باوهرى و رهوشا ئهولههیا بهردهوام و بێ كارى…و هتد، كو زۆربهیا ههره زۆرا خهلكێ توركیا ل چارهنڤێسێ توركیا ب گومانێن و ب چاڤێ ترس و دودلى سهیرى رهوشا توركیا نوویا پاش ریفراندۆمێ دكهن، لهوانێ توركیا بۆ قووناغا داهاتى پێدڤى ل ههڤهاتنهكێ نێشتمانى گشتى یه بۆ هندێ بهرهنگاریا تهحهدیاتێن ل داهاتى دا بكهت.
دڤێت ئهردوغان و پارتیا وى (AKP) د ڤى گۆنگرهیى دا ڤان خالێن ل خوارى دیار ب رژدى وهربگرن.
خالا ئێكێ سهرۆك ئهردوگان فاكتهرێ سهرهكى و ههره ب هێزى دهستنیشانكرنا وێ ئایندێ چاڤهرێ توركیا یه، كو پێنگاڤا ههره ب لهز و گرنگ لیكدان و ئێكرێزیا توركیا یه ل دهستپێكێ ژى رێفۆرم و ئێكرێزیا ناڤخوهیا پارتییا وى یه كو پشتى گۆنگرێ پێنجێ یێ ڤێ پارتى چهندێن گوهۆرێن هاتینهكرن ژ وان ژى چهند سهركرده و دامهزرینهر خودان رۆلهكێ سهرهكى ژ ڤێ پارتى هاتینه دهرئێخستن و كارتێكهرێ ههرێ مهزن و گرنگ سهرۆكێ بهرێ عهبدوللا گویل و ئهحمهد داوود ئۆگلۆ، ئهڤ دوبهرهكى یه مهترسیهك مهزنه ل سهر ئایندهیێ (AKP).
ئهرێ گۆنگرێ شهشێ یێ (AKP) دێ بێته گۆنگرێ ئێكگرتنا لایهن و كهسایهتیێن دامهزرێنهریێن ڤارێ و دوور كهتێ ژ پارتى بۆ دهمهكێ درێژ وهك عهبدوللا گوول سهرۆك كۆمارێ پێشیێ توركیا ئێك ژ دامهزرێنهریێن ڤێ پارتى دێ زڤریێت، یان ژێ ئهحمهد داود ئۆگلۆ و بلند ئارنج و بهشیر ئاتالایى و گهلهكێن دى؟
ههر وهها گهلهكێن دى دێ زڤرن ناڤا (AKP) پشتى ریفراندومێ یان (AKP)، دێ كهنه دو پشك و پارتیهكا دى دێ دامهزرینن.
خالا دووێ ڤهگهراندنا توركیا بۆ پێش روودانێنن (15 تیرمههێ) كو كۆمهكا پێرابوون و بریار و ههلۆیستێن نه چاڤهرێكرى هاتینهكرن ل دژى لایهنگێر و ههوادارێن (فهتحوللا گوولهن) كو ههڤال و ههڤپشكێ ئێك باوهرى یێ ل دژى سیستهمێ علمانیێ توركیا.
خالا سیێ زڤرین بۆ پرۆسێسا ئاشتیێ و چارهسهركرنا پرسا كوردى ل توركیا و راكڕنا رهوشا ئهولههیێ و ئاڤهدانكرنا دهڤهر و باژێرێن ل ئهنجامێ شهرێ ناڤخوهى ژ ناڤچوویین و زڤرین بۆ سهر مێزا دانوستاندنان ل گهل ههمى هێز و لایهنێن سیاسیێن ل توركیا كو ههمى چاڤهرێ ئهڤێ دهسپێشخهریێنه بهێته راگههاندن پاش ڤان ههمى بۆیهریێن نهخۆش و مهترسیدار ل سهر رهوشا توركیا ب گشتى و كوردان ب شێوهیهكێ تایبهت.
