توركیا ژ فۆرماتا ئاریشهیان بۆ یا دۆستان
ههلویستێ توركى دێ یێ ئهرێنى بیت، ههكه هات و دهولهتا كوردى ل كوردستانا عیراقێ بهێته راگههاندن، ژبهر وێ راڤهكرنا پشتبهستنێ دكهت ل سهر چهند فاكتهرهكان:
ـ بنگههێ زێرین و پیڤهرێ سهرهكى یێ كو كونترۆلێ ل سهر پهیوهندیێن نیڤدهولى دكهت بهرژهوهندینه، ئهڤجا ل ژێر رۆناهیا ڤى بنیاتى، بهرژهوهندیێن توركیا ل گهل كوردستانا عیراقێ دناڤبهرا 17 ملیار ههتا 20 ملیار دۆلارێن ئهمریكى یه، واته تهمهتى بۆدجهیا سووریێ. یانژى بۆدجهیا چهندین وهلاتێن ئهفریقى یه. ب سهدان كۆمپانێن توركى ههنه و ب دهستێن تركى ل كوردستانێ كاردكهن د ژێرخانهیان دا و د چهندین كهرتێن جۆره و جۆرا یێن پیشهسازى، بازرگانى، چاندنێ، خزمهتگۆزارى دا. ـ كوردستان دهێته ههژمارتن ل شوونا باخچهیا پاشیێ بۆ توركیا وهكو وهلاتین ئهمریكا لاتینى دهربارهى وهلاتێن ئێكگرتى یێن ئهمریكى. واته كوردستان ههژیتره ژ لایێ توركیا ڤه. ـ ژ لایێ جیۆسیاسى ڤه ههر وهلاتهكێ مهزن یان دهولهتهكا ههرێماتیك و كاریگهر كو بیاڤهكێ زێندى ههبیت دهرڤهى سنۆرێن خوه یێن سیاسى. بنگههێن خوه یێن سهربازى لێ ددانیت و دهڤهرێ دئێخیته بهر چاڤدێریا خوه و دیتنا وێ و بهستنا رێككهفتنێن جۆره و جۆر، كوردستانا عیراقێ ئهو بیاڤێ زێندى یه بۆ توركیا، چونكو پهیوهندیێن توركیا ل گهل ههمى وهلاتێن ههڤسوى (صفر اصدقاو) فۆرماته ل گهل ئیرانێ، خرابه، ل گهل سووریێ خرابه، قبڕس، ل گهل ئهرمینیا خرابه، ل گهل ئێكهتیا ئهورۆپى یا تهلهقه، ل گهل ئهمریكا تهقهلهقه، ل گهل رێخستۆیا كهنداڤ ، توركیا و ئیران ده وهلاتن دو میحوهرێن دژى ئێك برێڤهدبهن، توركیا میحووهرێ سونى و ئیران یێ شیعى، رێكناكهڤن و ههڤدوژى ئێكن ب ههمى تشتان.
میحوهرێ توركى، واته یێ سونى ژێكژێكبوویه ژ بهر پشتهڤانیا وان بۆ ئیخوانێن موسلمین، دهمێ باوهریا خوه ژدهست دایى ل گهل مسڕێ و ل گهل لیبیا و تونس و سووریێ و ل گهل لبنان و عیراقێ. نوكه ههڤركیا وان د جهمسهرێ سعوودیه و مسرێ دا. چو ههڤال و دۆستێن عهرهبى بۆ نهماینه ژ بلى قهتهڕ، یا كون ها بوویه جهێ گلهیێ ب رهنگهكێ ههرێماتیك و نێڤدهولى و كهنداڤى، كو پشتهڤانیا تیرۆرێ دكهت ب رهنگێن مادى و مۆرالى. ـ حوكمهتا ههرێما كوردستانێ و ب درێژیا 25 سالێن بۆرین، بۆ توركیا سهلماند كو فاكتهرهكێ سهقامگیریێ و ئارامیێ یه بۆ توركیا و پشتهڤانی و حهواندنا چو بهرهنگارێن توركیا ل ههرێما كوردستانێ ناكهت.
ـ توركیا وهلاتهكێ براگماتیكه ل دۆر بهرژهوهندیان دگهریێت و دهولهتا كوردى یا داهاتى یا كێشوهرینه و پشتبهستیێ ل بهندهرێن توركى دكهت و پرانیا داهات و دهرچوویێ یێن كوردستانێ دێ ب رێیا توركیا بیت، كو ههر دێ مفای گههینته وهلاتێ توركیا.
ـ پهیوهندیێن توركى ـ رۆسى یێن تهكنیكینه د دهمكینه، نهك د ستراتیجى، شوونگرێ ههردهم و ستراتیجی یێ توركیا كوردستانه و رۆژئاڤایه. چونكو پیشهسازییچن توركى ل سهر وهزهیا رۆسى كارێ خوه دكهت (پترۆل و گاز) ههر وهسا گرێداى هندهك مهرجانه، لهورا ب رهنگێ ستراتیجی پێدڤیه ل سهر پشتبستێى ل سهر پترۆلێ وغازا كوردستانى بكهت. ئارامى و سهقامگیرى یا بهردهوام وبێى مهرج
ـ پهیوهندیێن توركى ـ ئهمریكى گهلهك یێن ژبهرئێكچووینه و ل سهر ههمى ئاستان ژبهر كو وهلاتێن ئهكگرتى یێن ئهمریكى یێن داخواز ئیسلامى فهتحوللا گوولهن وهرنهگرتبوو بۆ توركیا، ههروهسا دهلیڤه نه ددا توركیا كو پشكداریێ د رزگاركرنا رقه دا بكهت ژ داعشان، ههر وهسا نه پشكداریا ژ دل یا توركیا د ههڤپهیمانیا نیڤدهولى دا ل دژى داعشێ ههروهسا كوردستانا عیراقێ ب حوكمێ پهیوهندیێن وێ یێن جێواز ل رۆژههلاتا ناڤین ل گهل ویلایهتێن ئێكگرتى، كاردهن ل سهر سڤككرنا تێكچوون و نهئارامیا د ناڤبهرا وان دا، ههروهسا ژى ههردهم كوردستانا عیراقێ ب كارێ بزاڤێن چاك رادبیت بۆ سڤككرنا وێ نهئارامیا د ناڤبهرا توركیا و كوردێن توركیا و كوردێن سووریێ.
ـ توركیا باش دزانیت كو جوگرافیا ئابوورى جهێ جۆگرافیا سیاسى گرتیه، ئهمریكا و ل گهل وێ ژى رۆژئاڤا و ئێكهتیا رۆسى یا تاگیرى دهولهتا كوردى یه ژ بهر بهرژهوهندیێن وێ وهكو گهلهك كۆمپانیێن وێ ههنه، وهكو ئێكس مۆبیل، شل، توتال و كازیرۆم و رۆست نافت، ئهڤ كۆمپانیه نها د ناڤ سیستهمێ جیهانێ یێ نوودا نه و ب حوكمێ جیهانگیریێ سیاسهتا دهولى نهخشه دكهن.
ـ ل دهمێ كوتوركیا بهرگریا بهدولهتتا كوردى ل كوردستانا عیراقێ بكهت، دێ یاریا سیاسى بۆ بهرژهوهندیا میحوهرێ شیعى بیت ـ واته ئیران و دى َ ئیران كڤانا شیعى (هلال)ژ ئیرانێ بیت كو ژ ئیرانێ دهستپێ دكهت و دهربازى عیراقێ و سووریێ و لوبنان، دێ بیته بهربهست و رێگر كو توركیا ژ دهوردۆرێ خوه یێ سوننى داببریت، توركیا دێ دووماهى دۆستێ خوه ژدهست دهت و بیته (صفر ههڤال) ل ههرێمێ و پرانیا رۆژههلاتا ناڤین. لهورا ئهز هزر دكهم دێ ههولیستێ توركى ب تنێ وهكو مهدیا رێگریێ ل سهربهخوهبوونێ كهت، دا كو ههستێن قهومهچیێن تورك و تۆرانیان ئارام و تهنا بكهت، بهلێ ل پشت بپهردهیان دێ یا ب ئێكجارى تاگیر بیت و ل دژى دهولهتا كوردستانێ ناراوهستیت.
سهربخوهبوونا ئابوورى یا كو حوكمهتا ههرێما كوردستانا عیراقێ ههیى، پشتهڤانیا دامهزراندنا حوكمهتا توركیا كریه. واته سهربخوهبوونا ئابوورى یا بهرههڤه و دابینه و چاڤهرێ راگههاندنا سهبهرخوهیا سیاسى یه ههمى ژى قهنجى و مفادارى بۆ كێ دزڤریت؟ بۆ توركیا دوور ژ عاتیفه نه عهقلانیێ.
و: ئهڤرۆ
