تونێلا ڤێ كریزێ ژی یا كورته..!!
هۆشهنگ باوانى
قهیران … گرفت … ئالووزى .. كریز .. ئانكو ههر ئاریشهیهك، سروشت و سالوخهتێن وێ وهسا دخوازن كو ئهم مینا تونێلهكێ سهحكهینێ. بێگومان بۆ ههر تۆنێلهكێ ژى دهریێ هاتن و دهركهفتنێ ههیه، ڤێجا ب ههمان پیڤهر ژبۆ ههر گرفت و ئاڵووزیهكێ خالێن دهستپێكرن و دهربازبوونێ ههنه، نه جهێ دودلیێ یه و ئهم پشتراستین كو كارهساتا 16 ئۆكتۆبهرێ ئێكهمین كیلۆمهترا چوونهناڤ تۆنێلا كریزانه ل ههرێمێ و دهڤهرێ, ههروهسا دێ بیته ژێدهر و ئهگهرهكێ سهرهكى بۆ روودانا بوویهرێن دلگران و ترسناكتر, باشترین بهڵگه و گرۆڤه ژى بۆیهرێن سنۆرێ پارێزگهها سلێمانێنه. یا رۆنتر.. نهێنیا جێبهجێكرنا بڕگههێن سهرهتا یا پیلانا 16 ئۆكتۆبهرێ ب شێوازێ شهر و خیانهت، ئهوه داكو د قووناغا دووڤدا رابن ب جێبهجێكرنا بڕگههێن موزایهداتێن نیشتمانى و پهیداكرنا حێجهت و بهانێن یاسایى و ئابوورى و سیاسى و بگره جڤاكى ژى بۆ وێ پیلانێ، واته.. دهستپێك ب شهڕ و كوشتن و خیانهت.., پاشى نهرمى و سیاسهت و نیشادانا حێجهتێن نیشتمانپهروهرى و دڵسۆزیێ وهكى ئهگهرهكێ ناچارى بۆ ئهنجامدانا پیلانێ. پشتى ئاشكرابوونا ئهلفوبێێن پیلانێ, نهچاردبن ب جێبجێكرنا دووماهی بڕگههێن پیلانێ, ئانكو دیمهنێ ههره شهرمهزاتر كو ئهو ژى ئاژاوهگێرى وتێكدان و شێواندنا ژیانا سروشتى و ئێمناهیێ و ژناڤبرنا ژێرخانا ئابووری و شارستانى و ئاڤهدانیێ یه. راستیا ئهڤێ گۆتنێ ژى, ب ناڤ ((خۆنیشادانێن)) یێن حهفتیا رابردینه، ژبیرنهكهن هێشتا ئهم د كیلۆمهترا ئێكێ یا تۆنێلا كریزێ داینه و ئهم ب باوهرین كو تۆنێلا ڤێ قهیرانێ ژى یا كورته وهكى ههر ههمى تونێلێن قهیرانێن دن. چارێك سهدهیه ههرههمى نهیارو دوژمنێن كوردان, رهنگه هندهك ژ دۆستێن بهرژهوهندپهرێس ژى ب ههبوونا ههرێمهكا دستووریا وهكى كوردستانا باشۆر ل عیراقا ((دهریایا پترۆل))ێ د نیگهران و نهخوشحاڵن, لهوما ب بهردهوام پێكوڵا لاوازكرن و ههڵوهشاندن و ژبهینبرنا وێ دكهن. لهوما بهردهوام ستافهكێ خیانهتكاریێ دێرۆكى ب درێژاهیا بزاڤا رزگاریخوازیا گهلێ كورد ههردهم یا بهرههڤ و مهشق پێكریه كو وهكى فاكتهر و ئهكتهرهكێ سیاسیێ لۆكاڵ ب گهرمى پێشوازیێ ل ڤێ مهرهمێ بكهت و ژبۆ جێبجێكرنا ههرجۆره پیلانهكێ د ڤى بیاڤێدا یا خۆبهخش و گوهدار و گوهبهله. ئهوا ئهڤرۆ ل ههرێمێ رووددهت، باوهربكهن نه ژئهگهرێ گهندهلیێ و قهیرانا ئابوورى و نهبوونا تهبایێ د ناڤمالا كوردانه و نه ژ بهر ئهنجامدانا پڕۆسهیا ریفراندۆمێ یه. بهلكو ژبهر نهبوونا دهولهت و سهروهرى و كیانهكا كوردى, ئانكو كوردستانیه. چونكى بۆ نموونه یۆنان گهندهڵترێن و پڕئاریشهترین وهڵاتێ یهكێتیا ئورۆپایه ههم ژئالێ ئابوورى و ههم ژ ئالێ حوكمرانى و شێواز و سیستهمێ سیاسی ڤه.. ئیسپانیا ژى ههروهسا, بهلكو پشتى ریفراندۆما كهتهلۆنیا گرفت و ئاڵۆزى و بۆیهرێن توندوتیژیێ جادهێێن سیاسی ههژاندن و گرتن و زیندان تژى بوون ژ ئۆپۆزسیۆنا دژى مهدریدێ. بهلێ چونكى دهولهتن و كیان و سهروهریا خوه ههیه, چ دهستههڵات و هێزێن جیهانێ نكارن وان ههڵبوهشینن یان ژبهین ببهن. زۆر ئاساییه كو حوكمهت و پهڕلهمانێن وان بهێنه ههڕفاندن و ههلوهشاندن, لێ بهلێ دهولهت یاپیرۆزه و سنوور و سهروهریا وێ ژ لایێ كهس ناهێته پێشێلكرن. ئهگهرێ ههره سهرهكى و مهرهما ههره گرنگ ژ ئهنجامدانا ریفراندۆما كوردستانێ ل ٢٥ ئیلۆنێ ٢٠١٧, سهروهرى و دهستنیشانكرنا كیانهكێ ژبۆ كهسایهتیا كوردستانى بوو. ب دیتنا مه ههم دهم و ههم سهردهم و ههتا دهمژمێر ژى یێ گونجایی بوو, لێ ب تنێ بهدرهوشتیا سیاسى و دابهشكرنا پشكێن شێر و پاشخستنا هندهك پلانان بۆ قوناغهك دن, بوونه ئهجنداێێن هندهك ژ قودرهتمهندان ((ئهمریكا ـ بریتانیا))، وهكى بههانه و حێجهت كو گوایه هێشتا زوویه و دهم نهیێ گونجایه. ب ههرحال 22 رۆژ پشتى ریفراندۆمێ سهرهداڤێن پیلانهكا مینا جهزائیرێ ساڵا 1975 خۆیابوون.., لێ بهرگرى و خۆراگرى و قوڕبانیێن پێشمهرگهى ل سهنگهرێن ههستیار و گرنگ.. وهكى ((پردێ و سحێلا)) بوونه دژه پیلان و تهڤایا ههڤكێشهێن سهربازى و لهشكرى سیاسى بهروڤاژى كرن و رێگری ژى ل ئهنجامدانا هندهك پهرگرافێن گرنگێن وێ پیلانێ كرن. دێ زڤرمهڤه سهر بابهتێ سهرهكى كا دێ چاوا ل ڤێ قهیرانێ ژى دهربازبین و ئهرێ گهلۆ راسته كو تۆنێلا ڤێ كریزێ ژى یا كورته وهكى ئهوێن بهرى نها؟!! بهرسڤا مه ئهرێنیه و بێی هیچ دودلیهك ژیێ ئهڤێ كریزێ ژى یا كورته, لێ ب راستى قووناغهك پڕههستیاره و دخوازیت حهكیمانه سهرهدهری دگهل بهێتهكرن. ههر لایهنهكێ لۆكاڵ بیت یان دهرهكى ریفراندۆم رهت كربیت یان ب نهگونجایى ناساندبیت و ئهنجام و ئاكامێن وێ نهپهسهندبیت و نها داخوازا دانوستاندنێ ل گهل حوكمهتا ناڤهندى ل كوردان بكهت, ل سهر وان لایهنان پێدڤیه دستوورێ عیراقێ ل بهرچاڤ بگرن و ل دووڤ دهقێن برگههێن وى دستوورى پێنگاڤێن دانوستاندنێ و نهخشهڕێیا چارهسهریێ بگرنهبهر. چونكى عهقلیهتا چارهسهریێ د هێزا دستوورى دایه نه د هێزا سۆپا و لهشكر و پتڕۆڵ و بودجهى دا, ههروهسا نهمهرجه ژى هندهك سهركهفتن و دهستكهفتێن دهمكى ببنه پشتهڤان و پشتگیرى بۆ مسۆگهركرنا جهماوهرهكێ دهنگدهر ل ههلبژارتنان. ههتا ئیرۆ گێما ئێكى یا كلاسیكۆیا خیانهت و پیلانا رهش بدووماهی هات. سێ مهه ب سهر ریفراندۆمێ دا بۆرین. سنۆر و فرۆكهخانه هاتن داخستن, دوورپێچێن ئابوورى و سیاسى و جڤاكى و گڤاشتنێن ههمهرهنگ ههم ل سهر حوكمهتا ههرێمێ و ههم ل سهر خهلكێ ههرێمێ ب كورد و عهرهب و كریستیان و تورك و ههمى رهنگێن دن زێده و زێدهتر لێهاتن, د رێكا تابۆڕێ پێنجێ مولكێ گشتى و ههڤوهلاتیان شهوتاندن, زهمینه ژبۆ ڤاڤارتنا حسابێن كهڤنار سازدان و پارێزگهههك شڵهژاند, ئهوكر یا كرى. لێ نها نكارم بێژم كو هندهك ژ وان قودرهتمهندان دپۆشمانن سهربارى پشكێن شێران, بهلێ دكارم بێژم كو ئیرۆ ههڵویست و گڤاشتن و گۆشارێن وان ل سهر بهغدا بۆ رێكهفتنێ ل گهل حوكمهتا ههرێمێ گهلهك دژوارترن ژ ههڵویستێن بهرى ریفراندۆمێ و 16 ئۆكتۆبهرێ. لهوا باوهر دكهم كو بهغدا زۆرباش ههست ب گرنگى و ستراتیجیا جیوپۆلتیكا كوردستانێ و نهخاسمه ههرێمێ دكهت. هزردكهم كو ساڵا نوو 2018 دووماهیا تونێلێه و ل ههڤلێرا پایتهخت بهرفرههترین كۆنفرانسا ئاشتی و پێكڤهژیانێ دێ هێته سازدان.
