تیرۆركرنا مستهفا بارزانى ژ لایێ كیژ فریشتهیان ڤهبوو؟
ئایدن عینایهت دۆسكی
كوردستان رێیا خوینێ یه, خوینهكا پاقژ و پیرۆز و ب دهنگهكێ بلند گازی ئازادیێ كهت و ههكه ئهم بهرێ خوه بدهینه دیرۆكێ، دێ بینین ژ (1921) حهتا نوكه حوكمهتێن عیراقی ب ههموو شیانێن خوهڤه ڤێ رێیا خوینێ پڕكهت و ههكه حوكمهتێن نیشتیمانی و یێن دیمۆكراسی ههبان، دۆزا كوردی بهردهوام نه دبوو, چونكو دونیا دا خۆش بیت و یهكسانیهك د ناڤبهرا ههموو ههڤوهلاتیێن عیراقێ دا ههبیت.
تشتێ سهیر ئهوه ل ڤێ رێیا خوینێ دوهی سهرۆك مهسعود بارزانی (خاین بوو, عیراق پارچهپارچه كر, كولۆنیالی ئینا دهڤهرئ, دكتاتۆر بوو), بهلێ ئهڤرۆ ب تنێ خوه نیشا سهركردێن عیراقێ دا, ئاوری هاته گوهارتن و بوو (ئهندازیارێ سیاسهتێ, برایێ مهزن, ئێكگرتنا عیراقێ دپارێزیت و كهسهك ژ وی نیشتیمانپهروهرتر نینه), و ل ڤێرێ دێ ئینمه بیرا ههوه چیرۆكا مرۆڤێ قهلس دهمێ كهفتیه د بیرهكا كویر دا, خهلكهك ل وێرێ بوو دهستێن خوه بۆ درێژكربوون و دگۆتنه وی: دهستێ خوه بدهف مه و چنكو ئهو مرۆڤه یێ قهلس بوو، فێر نه ببوو تشتهكی ب دهستێ خوه بدهت، ئهڤجا دهستێ خوه نهدا ف وان, بهلێ مرۆڤهكێ حهكیم د ناڤ وان دا بوو و گۆته وی قهلسی: ئهڤه دهستێ من بۆ ته بۆ خوه بگره, و هۆسا ئهو مرۆڤێ قهلس ژ وێ بیرێ قورتالبوو. سهرۆك مهسعود ئهو مرۆڤێ حهكیمه یێ دهستێ خوه ددهته ههموو لایهنان یێن ناڤخوهیی یێن كورد و بو یێن دهرڤه یێن عهرهب.
پهیڤهكا جیهانی یا ههی دبێژیت: (شۆرهش زارۆیێن خوه دخۆت), و دیرۆك باشترین دیدهڤانه ل سهر ڤێ چهندێ, ل سهردهمێ (عهبدولكهریم قاسم) ئهو سهرۆكێ عیراقێ ئهوێ خهلكی هزرهكا باش ژێ دكر، ژڤانهك ل گهل مهلا موستهفای گرێدابوو دا دانوستاندنێ ل گهل بكهت, جارهكێ ل دهڤهرا (لۆمانا) و جارهك ل (كانی ماران) و ههردو جاران خیانهت لێكر و فرۆكێن شهركهر فرێكرن دا وی بوردۆمان بكهت و بكۆژن, بهلێ خودایێ مهزن هاریكاربوو و مهلا موستهفای جهێ خوه ڤهگوهاست.
و ل سهردهمێ سهدامێ گۆربهگور ژی هندهك مهلا فرێكربوون ل دهڤهرا (گهلاله) و خوه پهقاندن و دیسا خودایێ مهزن هاریكاربوو و مهلا موستهفا قورتال بوو, بهلێ دێ بۆ ههوه روودانهكێ بێژم، چێدبیت كهسهك ژ ههوه گوه لێ نهبوویه و نه خواندیه, ل سالێن حهفتێیان رێڤهبهرێ ئاسایشا گشتی یا عیراقێ تاوانبارهكێ توند بوو ب ناڤێ (نازم گهزار) ههول دا مهلا موستهفای بكوژیت ب ڤێ رێیا كو دێ ل خوارێ بێژین:
نازم گهزار هندهك جلوبهرگێن تایبهت كو پهڕ پێڤه بوون و یێن فسفۆری بوون دا رهنگهكێ تهیسۆك بدهت ل گهل هندهك ئامیرێن دهنگی (سماعات) پێڤه كربوون داكو دهنگێ قورئانا پیرۆز بێژیت ل گهل كوبارا و هندهك مرۆڤ مهشق كربوون دا وان جلكان بكهنه بهر خوه و ل هنداڤ بنگههێ مهلا موستهفای ژ ئهسمانی بهردهت ب رێیا فرۆكهیان. چونكو دزانی مهلا موستهفا مرۆڤهكێ ئیماندار بوو و ل دووڤ دهنگێ قورئانێ دا دهركهڤیت و دا وی بوردۆمان كهن, بهلێ چانسێ نازم گهزار شۆل نهكر و هاته كوشتن ل سهر دهستێ سهدام حوسێنی دهمێ ههولدانا كۆدهتایهكا لهشكری دژی (ئهحمهد حهسهن بهكر)ی ل فرۆكخانا بهغدا …
ئهڤ پێزانینه من گوه لێبوو ل سهر كهنالهكێ میدیایێ ل زاردهڤێ سهركردێ پێشین یێ بهعسی (وهلیدلسامرائی) گۆتی: ئهز و هندهك سهركردێن بهعس ل سالا (1973) د زیندانا ژماره (1) بۆین, ئهفسهرهكێ موخابهراتا هاریكارێ نازم گهزاری بوو ب ناڤێ (زیائولعهلكاوی) ئهڤ چیرۆكه گۆت و گۆتی دهم نهما بوو نازم گهزاری دا ڤێ پیلانێ تهمام بكهت.
ئهگهر ئهم بێینه دیرۆكێ، دێ بینین ئێكهم جار حوكمهتا عیراقێ ل (1930)ێ ههول دا و (حوێجه) دامهزراند ب رهخ كهركووكێ ڤه و چهندین عهرهب ل وێرێ نیشتهجێكرن, دا هێدی هێدی دهڤهرا كهركووك عهرهب بكهن, پاشی حوكمهتا بهعس چهندین هزار گهنجێن فهیلی كرنه ئارمانج بۆ جهرباندن و تاقیكرنا چهكێ كیمیایی و بایولۆژی و بنهمالێن وان كۆچ كرن بۆ سنۆری, و چهندین جاران ب گۆرێن كۆم و ئهنفالكرنا كوردان و ب رێیا زیندانێن تاری بهرزهكرنا ب زۆری ل گهل كوردان كرن و جارهكا دی ئهم دبینین ڤهگهراندنا عهرهبكرنێ بۆ كهركووك دهێتهكرن و ئهگهر سیسهتا حهكیم یا سهرۆكی نهبا دا ئهوا مای ژی ژ دهستێ مه چیت و ههر ئێك ژ مه دا ل كۆژیهكێ جیهانێ بیت.
