جـارەكـا دی شـەڕ
ئيحسان ئـامێدی
ما كەنگی شەڕ بدوماهی هاتینە و ئاشتی و ئارامی هەنە، هندی مە دیتیە شەڕن، و هندی مە گوهلێبوویە هەر شەڕن، و پەڕێن پەرتووكا مێژوویێ ژی ب خوینێ دتەڕن، دوهی شەڕ بوو، و ئەڤرۆ ژی شەڕە و لدیڤ ڤێ ئەقلیەتا سەركێشیێ دكەت سوبەهی ژی هەر شەڕە!.
شەڕ ئەو لیكدان و پێكدادنن یێن دولایەن و پتر توندوتیژی دژی هەڤ بكاردئینن و زیانێ ب هەڤدئێخن ب مەرەما بدەستڤەئینانا بەرژەوەندان و خۆ سەپاندنێ و نەچاركرنا یێ دیتر خۆ بچەمینیت و مەرجێن لایەنێ سەركەفتی ب پەژرینیت. ئەڤە ڕەفتارەكا مرۆڤی یە ل ئاستێ تاك و كۆم و كۆمەلە و قەوارەیێن سیاسی و دەولەتان دهێتەكرن.
شەڕ ژ كەڤندا هەبوونە، ژبۆ بجهئینانا بەرژەوەندی و دەستكەفتیان و د گەرەوا وێ دا قوربانی ژ هەردولا دكەڤن.
مێژوویا مرۆڤایەتیێ مێژوویا شەڕ و ململانێ بوویە و د گەرەوا وێ دا تاك و كۆم و جڤاك و مللەت و دەولەت وێران بووینە و ژ ناڤچووینە، و ل سەر كەلەخێن شكەستیا و وێرانكرنا وەلاتان دەولەت و ئمبراتوریەت ئاڤاكرینە.
شەڕ، ململانێ و پێكدادانێن توندوتیژ و چەكداریێن رێكخستیە د ناڤبەرا لایەنێن شەڕ كەردا، ب ئارمانجا ئێكلاكرنا ململانێ و سەپاندنا ئیرادێ و زالبوون ل سەر یێ دیتر ژ بۆ بدەستڤەئینانا دەستكەفتیێن ستراتیژی و ئیدولۆژی و ئابووری.
گەلەك جۆرێن شەڕان هەنە، شەڕێن سەرتاسەری یێن د ناڤبەرا دو دەولەتان و پتر و یین جیهانی و یێن بەرەیی و یێن پارتیزانی و یێن ناڤخۆیی و یێن خەلكی و یێن ب نوونەراتی و د شەڕین چەكداری دا؛ هەمی جۆرێن چەكی دهێتە بكارئینان، حەتا یێ ژەهراوی و كۆمكوژ و وقەدغەكریێ نێڤدەولەتی، هەروەسا شەڕێن ئابووری و مەدیایی و دەروونی و هەوالگەری ژی هەنە.
شەڕ ل سەر دو پۆلییان دهێنە پۆلینكرن، شەڕین ڕەوا و شەڕێن نەڕەوا.
شەڕێێن ڕەوا، خۆ د شەرێن بەرەڤانیكرنێ و رزگاریخوازیێ و ئازادیخوازیێ و دادپەروەریێ دا دبینە ڤە، كو د ڤی شەڕی دا بەرەیێ مافدار ل هەنبەری بەریێ دژمنكار رادوەستیت، و داخوازا مافێن خۆیین رەوا دكەت، و هەمی شەڕێن دی دكەڤنە د خانەیا نە ڕەوایێ دا، چ یێن فراوانخوازیێ بن یان یێن خۆسەپاندنێ بن؛ یان یێن شكاندنا ئیرادەیا یێ دیتر بن؛ یان یێن بەلاڤكرنا بیر و باوەران بن یان یێن سەركوتكرنێ بن یان یێن تیرۆرێ بن یان یێن برسیكرنێ بن. هەروەسا شەڕ هەنە هەردو لایەن مافدار نینن و دژمنكارن، بەلێ شەڕ نینن هەردوو لایەن د مافداربن.
مخابن لڤی سەردەمێ دبێژنێ ئەقلانیەت و زانست و تەكنولوژی و مافێن مرۆڤان هێشتا لۆژیكێ شەڕی و پێكدادانێ بۆ بدەستڤەئینانا دەستكەفتیان یێ زالە و گەلەك قوربانی لێدكەڤن.
نهۆ شەڕەكێ جیهانیێ مەزن ل رۆژهەلاتا ناڤین رویدەت، جەمسەرێن وێ یێن سەرەكی، ئەمریكا و ئسرائیل ژ لایەكی و ئیران ژ لایەكێ دی ڤەیە، بەلێ پتریا دەولەتێن كەنداڤی تێئێخستینە و باندۆرا وێ ل سەر هەمی جیهانێ هەیە، ئەڤە شەڕەكێ نەڕەوایە، هەر سێ جەمسەرێن شەڕی چ بەهانە هەبن د مافدار نینن، شەرەكێ هۆسا بكەن و جیهانێ و مرۆڤایەتیێ بكەنە د مەترسیێ دا و بكەنە قوربانی ئارمانجین خۆ یێن نەڕەوا.
ئیسرائیل دبێژیت ئەڤە بۆ مە شەڕەكێ هەبوونێ و مانەڤێ یە، دژمنێن مە یێ خۆ چەكداردكەن و بەرهەڤ دكەن دا كو مە نەهێلن!، ئیرانا ئیسلامی دبێژیت ئەڤە سیاسەتا مەیە دڤیت هەمی مرۆڤایەتیێ ڤەگەڕینین سەر ڕێكا ڕاست و مە یێ گۆتی: مرن بۆ ئەمریكا و مرن بۆ ئسرائیلی و مرن بۆ دەستهەلاتدارێن دەولەتان و شۆڕشا خۆ دهنێرینە دەرڤە! و ئەمریكا ژی وەكو جەمسەرەكێ جیهانی بەرژەوەندیێن خۆ ل هەمی جیهانێ هەنە و سیاسەتا خۆ گۆرەی بەرژەوەندیێن خۆ برێڤە دبەت و بەرژەوەندیێن خۆ ژی پۆلینكرینە ب یێن ستراتیژی و ژینداری و لاوەكی و ل سەر وی بنگەهی هەڤپەیمانی دروستكرینە و كاری بۆ دكەت.
ئەمریكا یا بەرهەڤە شەڕی بكەت ل سەر هەر گەفەكێ ل سەر بەرژەوەندی و هەڤپەیمانێن خۆ یێن ستراتیژی و ژینداری و حەتا یین لاوەكی ژی، و ب دیتنا ئەمریكا ئیران گەفەكا مەترسیدارە ل سەر بەرژەوەندیێن وێ یین ستراتیژی و ژینداری ل ئسرائیلی و ل كەنداڤی و ل دەولەتێن كەنداڤی. ئەڤ تێكەلبوونە، ئسرائیل شەڕێ هەبوونێ و پاراستنا كیانێ خۆ دكەت و ئەمریكا شەڕێ پاراستنا بەرژەوەندیێن خۆ دكەت، و ئیران شەڕێ فراوانخوازیێ و ژناڤبرنا ئیسرائیلی و لێدانا بەرژەوەندیێن ئەمریكا دكەت، د ڤێ هەڤكێشێ دا هەمی لایەن شەڕكەرن و د مافدار نینن چونكی د دەستپێشخەریا شەڕی دانە و ئەنجام ددەن و زیانێ دگەهینن و ڤێ دكەڤن و خەلكەكێ دی ژی دكەنە قوربانی شەڕێن خۆ!. دیارە ژی ڤان دەولەتان ژمیژە ل بەر بوو شەڕەكێ هۆسا هەلێخن، ئەڤ چەكداركرنە و كۆمڤەكرنا ڤان جۆرە مۆشەك و رۆكێت و فرۆكە و تەكنولۆژیا شەڕی بۆ پەقینەكا هۆسا بوویە.
شەڕ وێرانكرنە، و ركاتی ل سەر قەپخوازییێن بی بنەما مالخراپكرنە، ئەگەر بریار بدەستێن ڤان دەولەتێن شەڕكەر ژیرێ و وژدانێ بكاربینن و مرۆڤدۆست بن؛ دێ خۆ ژ شەڕان و پێكدادانێ دەنە پاش و دێ ب رێكێن دیبلۆماسی و ب دانوستاندنان ل چارەسەریێن ئاشتیێ گەڕن و ناهێلن ئالۆزی چێبن و ئاستەنگ بكەڤنە د رێیان دا. و هەكە ئیرادەیا چارەسەریا ئاشتیانە هەبیت، هەمی كێشە و گرفت دهێنە چارەسەركرن.
هەرێما كوردستانێ ژی ئێك ژ قوربانیێن ڤی شەڕی یە و دكەڤیتە بەر دەستدرێژیێن لایەنەكێ شەڕكەر كو ئیرانە و راستەوخۆ یان ب رێیا نوونەرێن وێ دكەڤیتە بەر حنگێن لێدانێ و زیانێن مەزن ڤێدكەڤن!.
دیارە داگیركەرێن كوردستانێ كو ژ نەتەوەیێن هەڤسویێن كوردستانێنە و هەڤئاینن ئاشتی و برایەتی ل گەل كوردستانێ نەڤیایە و سیاسەتا تەپەسەركرن و سەركوتكرنێ دژی كوردستانی بكاردئینن، د بەرهەڤ نینن دانپێدانێ ب مافێن نەتەوەیێن كوردستانێ بدەن، ژ بەر هندێ كوردستانی د بەرخۆدان و خەباتا رزگاریخوازیێ و بەرەڤانیكرنێ ژ مافێن خۆ یێن رەوا دا بوویە، و لاڤان دكەت داگیركەر بكەڤنە د شەڕ و ئالۆزیان دا دا لاواز ببن و دەرفەت چێببیت مافێن خۆ بدەست ڤە بینن، هەكو كورد دبێژن بەلكی شۆلا مە د نافڤ شۆلان دا چێبیت!.
هەرێما كوردستانێ ژ ئەنجامێ خەبات و بەرخۆدانا كوردستانێ، د ناڤ گیلەشۆكا شەڕێ ئیراقی و هەڤپەیمانا نێڤدەولەتی چێبوو، و ل رۆژئاڤیێ كوردستانێ ژی كیانەكێ كوردی ژ ئەنجامێ شەڕێ ناڤخۆیی ل سووریا و تێكهەلبوونا دەولەتێن زلهێز د وی شەڕی دا چێبوو، ب هیڤینە ل رۆژهەلاتا كوردستانێ ژی هەبوونەكا نەتەوەیا كوردستانێ ژ ڤی شەڕێ جیهانێ سەرهلدەت و چێبیت. و چاڤەرێینە ل باكور ژی تشتەكێ وەسا چێبیت!.
كوردستان بێی كو تاگیر و مایتێكەر بیت یا د نیڤا ڤی ئاگری دا و پەلوخێن ڤێدكەڤن، سەر هندێ ڕا شیایە خۆ بپارێزیت و مایتێكرنێ د بەرژەوەندیا چ لایەنەكی دا نەكەت، و ئەوا باشە حەتا نوكە كوردستان بینەرە و تاگیر نینە و بەرژەوەندیا كوردستانێ ل بەرچاڤ گرتیە.
پەیامێن سەركردایەتیا كوردستانێ و ب تایبەتی یێن سەرۆك بارزانی د ئارامكەرن و ب هیڤینە و ل وێ باوەرێنە ب ڤێ سیاسەتێ دێ بەرەیێن شەرخواز و شەڕكەر شكەستنێ ئینن و كوردستان دێ ب مافێن خۆ شاد بیت.
