جوداهی د ناڤبهرا رێفراندۆمێن 2005 و 2017 دا
ههتا نوكه گهلهك ژ خهلكێ كوردستانێ ب ئاخفتنێن هندهك كهسان دهێنه خاپاندن كو 2005 ژی ریفراندۆم هاتیه ئهنجامدان و پێدڤی ناكهت كو نوكه دوباره ریفراندۆم بهیتهكرن. بۆ ههمی وان كهسان و بۆ خهلكێ خوه ب وان ئاخفتنا قایل دكهت دێ ڤێ رۆنكرنێ دهم:
1ـ ئهو راپرسیا ل 2005 هاتیه ئهنجامدان ل گهل ههلبژارتنێن ئهنجوومهنێ نوونهرێن عیراقێ ب شێوهكێ فهرمی و راستهوخوه و قانوونی نهبوو و ژ لایێ چو لایهنهكێ فهرمی ڤه و باوهرپێكری نهبوو.
2ـ ریفراندۆما ل 2005 هاتیه ئهنجامدان ژ لایێ هندهك رێكخراوێن جڤاكێ سڤیل ڤه هاتبوو ئهنجامدان و چو لایهنهكێ حكومی، كومسیۆن و لایهنێن نهتهوێن ئێكگرتی چاڤدێریا ڤێ پرۆسێ نهكریه.
3ـ ئهو رێژا ل 2005 بدهستڤههاتی راسته یا بلنده، بهلێ د ههمان دهم دا ئاماژهكه بۆ هندێ كو ل وى دهمی ههستا نهتهوهی یا خهلكی یا هوورتر بوو.
4 ـ ئهو ریفراندۆما دئ 25/9/20017 هێته ئهنجامدان ب ههمی شێوه و رهنگان بهروڤاژی یا 2005 یه كو ب شێوهكێ فهرمی و راستهوخوه و قانوونى و دێ ل ژێر چاڤدێریا نهتهوێن ئێكگرتی بیت و رێكخراوێن بیانی، د ههمان دهمدا بهحس ل كاراكرنا پهرلهمانی دهێته كرن پارتی ژ ههمی لایهكێ دیتر ڤیایه پهرلهمان ل سهر رێیا خوه یا قانوونی بچیت، لهوما ژى و ژ بۆ كو ههمی هێزێن سیاسی پشكداری ڤێ پرۆسا گرنگ ببن و پاراستنا ئێكرێزیا نهتهوهى د ناڤ مالا كوردی دا بهێته پاراستن رێ خۆشكریه ل بهرامبهر گۆڕان و كۆمهلا ئیسلامی كو پهرلهمان ب وی شێوێ ههیى بهێتهكاراكرن ژ بۆ پاراستنا بهرژهوهندیا گشتی راگرتنا بهلانسا نهتهوهى ئهڤ پێشنیازهكریه.
د ههمی قووناغێن دیرۆكی دا مللهتێ كورد قوربانیێن زۆر داینه ب مهرهما گههشتن ب ئارمانجا نهتهوهى و دامهزراندنا دهولهتا كوردى و راگههاندنا سهربهخوهیێ، چونكی ههكه ب شێوهكێ لۆژیكی هزر بهێتهكرن ئهڤه 100 سال بۆرین ب سهر دابهشكرنا كوردستانێ د ناڤبهرا وهلاتێن دهوروبهر و ب قهدهرى وى دهمی مللهتێ كورد خهبات كریه بۆ دۆزا كوردی وهكو ههر نهتهوهكێ دیتر ل جیهانێ كو ههمی بنهمایێن دهولهتبوونێ ل دهف ههنه ببینه وهلاتهكێ سهربهخوه. پشتی بۆرینا ڤان 100 سالان قووناغهكا دیرۆكی یه بۆ مللهتێ كورد پهیدابوویه و دڤێت ب دهلیڤه بهێته دیتن و كهیس بهێتهكرن بۆ دامهزراندنا دهولهتا كوردی.
جوداهی د ناڤبهرا مرۆڤێ بریارێ ل سهر چارهنڤیسێ خوه بدهت و ببینه خودان كیانهكێ سهربهخوه و تاكێ كورد كهسایهتیا خوه یا ب هێز ههبیت جودا ژ عیراقێ كرنتیكرنا ژیانهكا سهربلندتره ل بهرامبهر وێ چهندی كو ئهو لایهنێن ل دژی ریفراندۆمێ رادوهستن تنێ ژ بۆ پاراستنا بهرژهوهندیێن خوه یێن تایبهتن و چاڤ یێ ل پۆستێن بلندێن كوردان د عیراقێ دا و چاڤێ وان ل وێ چهندێ نینه كو ئهڤه 2013 وهره مللهتێ كورد ژ گهلهك دهلیڤێن كاری و بۆدجه و پۆستێن گرنگ و بلند د ناڤ عیراقێ دا هاتینه بێباركرن، چونكو ل دووڤ قانون و دستوورێ عیراقێ تاكێ كورد مافێ ههی وهكى ههر تاكهكێ عیراقێ پشكداری ههمی خێر و خێراتێن عیراقێ ببیت، بهلێ ژ بهر كو مه ئارمانجێن بلندتر لبهرن، لهوما چاڤێن خوه ل ڤان تشتان نقاندینه.
بۆچی مه ریفراندۆم بڤێت؟؟ گومان تێدا نینه ئێكهم ئارمانج ئهوه كو خوه حازركرنه بۆ راگههاندنا دهولهتهكا سهربهخوه، دیسا ئیستغلالكرنا ڤێ دهلیڤێ یه ئهوا گهلهك ژ وهلاتێن زلهێز بۆ دامهزراندنا هندهك وهلاتێن نوو رهخساندنی، نهخاسمه پشتى پرۆژێ (رۆژههلاتا ناڤین یا نوو) و ئهڤ بارودۆخێن ل دهڤهرا رۆژههلات ناڤین و وهلاتێن عهرهبی و بهارێن عهرهبی پهیدابووى ههمی خالین وی پرۆژێ كۆندالیزا رایس بوو ژبۆ ڤێ دهڤهرێ. ئهڤجا هندهك ژ وان كهسێن سیاسی و دهسههلاتا سیاسی دهست دا ل كوردستانێ وهرگرتنا ڤێ راستیێ ناكهن ئهوا بۆ مللهتێ كورد هاتی و دڤێت جارهكا دی مللهتێ كورد بكهینه دووڤهلانكا عیراقێ و حهتا حهتایێ ببینه وهلاتیێن پله دو ل عیراقێ و چ حساب بۆ تاكێ كورد نههێتهكرن. بلا ههمی لایهنێن سیاسی یێن كورد باش بزانن ههكه د ڤی ماوهی دا ریفراندۆم و دهولهتا كوردی نههێته راگههاندن دێ باجهكا مهزن ل سهر مللهتێ كورد هێته سهپاندن، لهوما ل وی جهێ ئهم مژوولی رازیكرنا ههڤدو بین و حزب ئێكودو رازی بكهت د ناڤ ههرێمێ دا دڤێت ئهم ههمی لایهنێن سیاسی مژوولی رازیكرنا لایهنێن دهرهكی دا و نیڤنهتهوهی بایین، چونكی ریفراندۆم و سهربهخوهی بۆ سهركهفتنا وان ههمی قووناغێن دیرۆكینه، ئهو مللهتێ كورد قوربانی بۆ دای ب ئۆمێدا وێ چهندێ كو بابهتێ ریفراندۆم ب حزب و تاكێن حزبی ڤه نههێته گرێدان.
