حلفا ناتۆ و ئهنفالا مریشكێن عهفرینێ
هۆشهنگ باوانى
ههوه ڕاستى دڤێت, خواندن و تێگههشتن و شڕۆڤهكرن بۆ كاودان و ئهڤ دهستودارێ حالى حازر دهڤهرا مهیا گهرم و لهرزۆك پێدا دبۆریت, نههندا ب ساناهى و سادهیه, كو ئهم وهسا هزر بكهین ل ڤان چهند مههێن بهێت ههلبژارتنێن عیراقێ و كریزا ههرێمێ و بهغدا و ئۆپهڕاسیۆنا عهفرینێ و شهڕێ سووریا دێ بدووماهیك هێن و دیرۆك ژی دێ ب ههمان گاڵتهجاڕیێن بهرێ دوباره بیت و جارهكا دى كۆنگرهكێ ئاشتى وڕێككهفتنێ د ناڤبهرا ههرههمى لایهنێێن شهڕكهر دێ هێتهگرێدان, مینا ((لۆزان و سیڤهرێ)), كوردستان و گهلێ كورد دێ پاشڤهبهن و كهنه پاڵێ پیشى و جارهكا دى مه زڤڕیننهڤه چارگۆشهیێ ئێكێ. چونكى پشتى خیانهتا ١٦ ئۆكتۆبهرێ و ئهنجامێن نهرێنیێن وێ, كو بێگومان ب ههلكرنا چرایێ كهسكێ ((ئهنگلۆـ ئهمریكى)) هاته ئهنجامدان, نهكو بهس كهركووك ب ههر ههمى بیرێن پتڕۆلێ ڤه ڕادهستێ بهغدا كرن, بهلكى پیلانا وان یا درێژخایهن ههلوهشاندن و ژ بهین برنا فیدڕالیهتا دهستوریا ههرێمێ یه و یا درێژخایهنتر ژى ڕێگرتنه ژجێبهجێكرنا هزرو پڕۆسهیا ههر جۆره ئێكگرتن و یهكبوون و پێكئینانا سیستهمهكێ حوكمڕانیێ د ناڤبهرا باشوور و ڕۆژئاڤایێ كوردستانێدا, نهخاسمه پشتى واشنتۆنێ ب ڕژدى و جدى پشتهڤانیا لۆجیستیكى و شیرهتكاریا سهربازى و چهك و تهقهمهنیێ بۆ ستڕاتیژیهتا پاشهڕۆژا ڕێڤهبهریێن خۆسهر ل ڕۆژئاڤایێ ڕاگههاند و ئهنجامدا و بنگههێن ڕاوێژكارى و ههواڵگریێن خوه ل منبهجێ و ئێدلبێ جێگیركرى و پێكۆلهكا بهردهوام ژى دكر كو نێزیكترین ڕێك بۆگههاندنا دهستههڵاتا كوردێن ڕۆژئاڤا ب دهریا سپى دابین بكهت, بێگومان ((عهفرین)) نێزیكترین باژێڕێ كوردستانى یه, وهكى كۆریدۆرهك بو گههشتن ب كنارێن ئاڤا دهریایێ ل سهر نهخشهی هاتیه دهست نیشانكرن. حهتا ڤێره مه د ڤێ گۆتارا خوه دا چ پێشهاتهك نوو یان پێشبینیهك تازه نهگۆتیه و نیشانهدایه. بهلێ پشتى ئهنجامدانا ئۆپهڕاسیۆنا ((عهفرینێ)) ل٢٠ مهها چووی و بوورینا نێزیكى مهههكێ, بێى كو هیچ گوهۆڕین و باندۆرهك ئهرێنى ل سهر ههردو ئاستێن لهشكرى ل سووریا و ڕۆژئاڤایێ كوردستانێ ههبیت. لهوا پێشبینى دهێتهكرن كو ل دووڤ بهرژهوهندیێن ههڤپشك د ناڤبهرا ئهمریكا و رۆسیا ل سهر جوگرافیهیا دبێژنێ ((هیلال الشیعى)) كو باشوور و ڕۆژئاڤایێ كوردستانێ ژى دكهڤنه ههرههمان جوگرافیایێ, چهندین سیناریۆێن گوهڕینكاریێ و دابهشكرنێ و دوباره نهخشهكێشانێن نوو تێدا بهێنه ئهنجامدان و ئێدى كریزا كوردان د ههردو حالهتێن چارهسهركرنێ و نهچارهسهركرنێ دا, ب نهچارى دێ بیته فاكتهرهكێ سهرهكى ژبۆ گۆهڕینكاریێن پێدڤى د جیۆپۆلیتیكا گشتیا دهڤهرێ دا. ئهمریكا ژى زۆر باش دزانیت كو كارتا كوردان باشترین و ئێكانهترین كارته ژبۆ گهف و گوشاران ل سهر دهولهتێن دهڤهرێ داكو پێگیرێێ ب داخوازی و بڕیارێن وێ بكهن و دژى بهرژهوهندیێن وێ ڕهفتارنهكهن. باشترین گرۆڤه ژى دووماهیك سهرهدان و دیدارا ((تیلرسۆن)) و ((چاوشۆغلۆ)) بوو كو زێدهتر ژ سێ دهمژمێران ڤهكێشا, لێ بهلێ ب پرێس كۆنفڕانسهكا جهنتڵمهنانه و دڵداریهكا سیاسى خاترا خوه ل ههڤ خواستن وچ سۆزێن كریارى د گۆڕهپانێن شهڕێ نهادا نهدانه ههڤدو. جهێ ئاماژه پێكرنێ یه كو د دێرۆكا ههڤپهیمانیا ((ناتۆ)) دا بۆ جارا ئێكێ یه پهیوهندیێن توركیا و ئهمریكا بگههنه ڤى ئاستێ ئاڵۆزیێ كو گومانا لێكدانا لهشكرى بهێتهكرن ب تایبهت ل باژێڕی ((منبهجێ)). لهوڕا ئهز پێشبینى دكهم د نهخشهڕێیا ههڤپهیمانیا ستڕاتیژیا نوودا ئهوا كو پشتى بدووماهیك هاتنا ئهڤان شهڕێن ب وهكالهت ل دهڤهرا ڕۆژههڵاتا ناڤین دا دهێنهكرن, دهێته داڕشتن و موهركرن, مهبهست ((ناتۆ)) نوو, جهێ توركیا د چارچۆڤا وێ ههڤپهیمانیێ دا نامینیت و پێدڤیه قۆناغا ((ئهردوغان)) و ((ئاكپارتى)) بدووماهیك بهێت و توركیایهكا ئارامبهخش و ئاشتى پارێز وگهفنهكهر و پهیگیر ب بهڵگهنامهیێن ((ناتۆ)) یا نوو بهێته پێكئینان. ڕاستى ئهمریكا زۆریا دڵگرانه ب گرێ بهستا كڕینا سیستهمێ مۆشهكێن ((أ.س ٤٠٠)) یێن ڕۆسى ژ لایێ توركیا ڤه, چونكى د پهیڕهوپڕۆگڕامێ حلفا ((ناتۆ)) دا ناچێبیت و ناهێته قهبووڵكرن كو هێچ ئهندامهكێ وێ حلفێ ب چهك و تهقهمهنیێن ڕۆسى بهێنه پڕچهككرن. ئهرێ گهلۆ میدیا, ئانكۆ دهستههڵاتا چارێ دكاریت وێ پێشبینیێ بكهت, یان بپرسیت كا ئاینده و پاشهڕۆژا حوكمهتا ئهردوغان و ئاكپارتى د ههڤپهیمانیا ئهگڵهسیدا ((ناتۆ)) دا دێ چ بیت؟ ئهرێ ڕۆژا دهرێخستنا توركیا د ڤێ حلفێدا و نهقهبوولكرنا وێ د ههڤپهیمانیا نوودا نێزیك نهبوویه؟. چهندین ساڵه ئهنقهره و واشننتون سهربارى كو د ههڤپهیمانیهكا ستڕاتیژیا نێڤدهولهتیدانه, لێ ههڤدژى و ناكۆكى و د بهرژهوهند د ناڤبهرا ههردو لایان دا نهیا ئهڤان چهند مهه و ڕۆژانه، بهلكى یا كهڤناره و ئهڤه چهندین ساڵه ل سهرههڤ جهم بووینه, ههر ژ ڕیپێنهدانا توركیا بۆ بكارئینانا بنگههێ سهربازیێ ((ئینجرلیك)) ل ساڵا ٢٠٠٣ ب مهرهما ژناڤبرنا حوكمهتا بهعسیان, دهستپێدكهت حهتا گههشتیه ئهڤرۆ كو ئهو ژى بڕیارا واشنتونێ بۆ ئاڤاكرن و بنیاتنانا لهشكرهكێ ٣٠٠٠٠ كهسى ژ كوردێن ڕۆژئاڤا ب مهرهما پاڕاستنا ئاخ و سهروهریا وهڵاتى, كو ئهو ژى بوویه جهێ نیگهرانیا توركیا و ب ئاشكرا ڕادگههینن كو ئێك ژئهگهرێن سهرهكیێن ناكۆكیێن مه ل گهل ئهمریكا پێكئینانا ئهڤێ هێزێیه و پشتهڤانیا وانه بۆ كوردێن جوداخواز ل ههرچهارپارچێن كوردستانێ. نها شهڕێ گران ل ((عهفرینێ)) یه و ڕۆژئاڤایێ كوردستانێ گۆڕهپانا شهڕێ سهرخهبوونێ یه, لێ د ههمان دهمدا باشوورێ كوردستانێ ژى خهریكى شهڕهكێ دهستوورى و ههڵبژارتنێن پهڕلهمانیه. بهلێ یا ڕاست و درست ئهوه كو ((عهفرین)) ژى ببیته پڕۆژه یاسایهك ژ جینۆسایدكرنا گهلێ كورد, چونكى ((ناتۆ)) یێ ژى مریشكێن كوردان ئهنفالكرن.
