دادگـەهکرنـا «جـان دۆست»ی!
د. یاسرێ حەسەنی
پشکداریا نڤیسەر و رۆماننڤیسێ کورد «جان دۆست»ی د پێشانگەها نێڤدەولەتی یا پەرتووکان دا ل شامێ، گۆتوبێژەکا بەرفرەهـ دناڤبەرا خواندەڤان و رەوشەنبیران دا پەیدا کر. دناڤبەرا وان کەسێن کو ئەڤ پشکداریە وەک هەلویستەکێ سیاسی یێ نەپەسەندکری دیتی، و وان کەسێن وەک کارەکێ رەوشەنبیری یێ رەوا دیتی، بۆچوون و ناکۆکیێن دژوار پەیداکرن. ژ ڤێ هەڤرکیێ، وەسا دیار دبیت کو ئەم جارەکا دی یێ دزڤرینە وی لۆجیکێ کەڤن: یان ل گەل منی یان دژی منی!
لێ ئەو ب خۆ دیمەنێ رەوشەنبیریێ گەلەک ژ ڤێ دوانیا توند و هشک ئالۆزترە. دەمێ نڤیسەر جهێ خۆ د فەزایەکێ جود دا بینیت، هندێ ناگەهینیت ئەو سیاسەتێن وی جهی دپەژرینیت. گەلەک جاران هەبوونا نڤیسەرێ کورد ل فەزایەکێ عەرەبی بزاڤەکە بۆ سەلماندنا هەبوونا کوردی، یان بۆ پاراستنا دەنگێ وی و نەتەوەیا وی، یان ژی پێکۆلەکە بۆ ڤەکرنا پەنجەرەیەکێ ل جهەکێ گرتی. دبیت هندەک ڤێ وەک شاشیەکا سیاسی ببینن، بەلێ هندەکێن دی وەک بەرەڤانیەکا سیمبۆلی ژ زمان و پەرتووک و ناسنامەیا کوردی دبینن.
ئەم دشێین ل سەر بۆچوون و هەلوەستێن هەر نڤیسەرەکی ناکۆک بین، ئەڤە ژی مافەکێ رەوایه. بەلێ گوهۆرینا ڤێ ناکۆکیێ بۆ دانا حوکمەکێ دویماهیێ ل سەر ئەزموونا نڤیسەری هەمیێ، پرسیارەکا بنگەهین ل جەم مە دروست دکەت: ئەرێ خەباتا نڤیسەری یان رەوشەنبیری تنێ د ئێک هەلویست دا دهێتە کورتکرن، یان د کاروانەکێ تژی ژ کار و خەبات و بەرهەمان دا؟ ئەرێ رەوشەنبیر دبیتە «بێ هەلوەست» تنێ ژبەر کو تشتان ژ وێ کوژیێ نابینیت ئەوا ئەم تێرا دبینین؟
هندی بۆچوون ل سەر «جان دۆست»ی د جودا بن، یا ب زەحمەتە بهێتە ماندەلکرن جان ئێکە ژ دەنگێن کوردی یێن رەسەن و هەرە دیار کو شیای ئەدەبیاتا کوردی بگەهینیتە ناڤەندێن عەرەبی یێن بەرفرەهـ. ئەو شیایە دەنگێ کوردی ل ناڤەندێن وەسا بدەتە نیاسین کو بەری هینگێ ئەو ناڤەند بۆ مە کوردان هەردەم د کیڤی بوون یان دەرگەهێن وان بۆ مە ددائێخستی بوون. بێ گومان مرۆڤ دشێت رەخنەیێ لێ بگریت و دگەل وی ناکۆک بیت، بەلێ ئینساف نینە مرۆڤ چاڤێ خۆ ل وێ هەمی کەد و خەباتا وی بگریت یا دانەنیاسینا کەلتۆر و فەرهەنگا کوردی ل ناڤ و دەرڤەی سنوورێن کوردستانێ.
راستە هندەک جاران رەوشەنبیر د رووبەرێن نەزەلال دا خەباتا خۆ دکەن و بزاڤێ دکەن پشکداریێ د جهێن ژ لایێ سیاسی ڤە ئالۆز دا بکەن، لێ ئەڤە هندێ ناگەهینت کو ئەو رەوشەنبیر تشتێ وێرێ قەبویل دکەن، بەلکو ژبەر کو وێ وەک دەلیڤەیەکێ دبینن ژ بۆ گەهاندنا دەنگێ خۆ و دەنگێ نەتەوەیا خۆ کو ب زندی بهێلن. دبیت ئەو دگەل هندەک ئاراستە و بۆچوونان ل ناڤ جڤاکێ خۆ جودا بن، لێ رامانا وێ ئەو نینە کو ئەو دژی «دۆزا گەلێ» خۆنە و ئەم رابین توهمەتێن حازر بۆ چێکەین.
باوەر دکەم پشکەک ژ ڤێ ناکۆکیێ پەیوەندی ب جوداهیا دیتنان ڤە هەبیت بەرانبەر هندەک رێباز یان ئاراستەیێن سیاسی د ناڤ قادا کوردی ب خۆ دا، چ ل هەرێمێ بیت یان ل پارچەیێن دی یێن کوردستانێ. بەلێ یا گرنگ ئەوە ئەم جوداهیێ دناڤبەرا ناکۆکیێ دگەل رێبازەکا سیاسی یا دیارکری دا بکەین، و دناڤبەرا راوەستانێ دژی دۆزا کوردی ب خۆ! تێکەلکرنا ڤان هەردو خالان، دیالۆگا رەوشەنبیری دبەتە ئاقارێن تەنگ، و هەر جوداهیەکا د دیتنێ دا دکەتە توهمەت. ئاریشە ژی ل وێرێ دەستپێدکەت دەما جوداهی دبیتە «ئیخانەتکرن» (مینا کوردێن مە یێن رۆژئاڤا دبێژن) و رەخنە دبیتە «پەراوێزکرن»! ل شوینا دانوستاندنا هزران، ب مخابنی ڤە کەسایەتی دهێنە پۆلینکرن، و وەک «قارەمان» یان «خاین» دهێنە نیشاندان، هەر وەکی بێژی ئەم ل دادگەهێی نە و قادا رەوشەنبیری سەنگەرەکێ گرتیە.
راستە هەوجەییا مە ب خواندەڤانەکێ هشمەند و رەخنەگر، هەوجەییەکا راستەقینەیە، لێ رامانا هشمەندیێ ئەو نینە حکمێن دووماهیێ بدەین، بەلکو مەرەم پێ ئەو مرۆڤ بشێت ئالۆزی و گلۆلکێن گرچن ببینیت و ڤەکەت. تشتێ ئێک دبینیت «تەنازل»ە، دبیت یێ دی وەک بزاڤەکێ ببینیت بۆ پاراستنا هەبوونا کەلتۆری؛ و تشتێ ل نک هندەکان وەک شاشیەکا مەزن دیار دبیت، ل نک هندەکێن دی وەک ئیجتیهاد یان هەلسەنگاندنەکا جودا بۆ رەوشێ دهێتە دیتن.
یا من دڤێت ل دویماهیێ بێژم، ئەز ل گەل هندێ نینم، هەر گاڤەکا بەرەک و گومتلکەک تێک تشقلین ئەم رابین، مینا جارەکێ هەلبەستڤان محسنێ قۆچان گۆتی، تەرازیا خۆ ژ پاخلا خۆ بیننە دەرێ و بدانینە بەر کێشان و پیڤانێ. بلا مە بۆچوونێن جودا هەبن، لێ ئێکودو هوسا ب ساناهی دادگەهـ نەکەین!
