داهاتێ عیراقێ د 14 سالان پتر ژ ترلیۆنك و 300 ملیار دۆلار بووینه و ئهڤهیه یا دبینین!
د.جمعه بهندی
بۆ زانین ههر ملیارهك رامانا وێ ئهوه ههكه تو ههر چڕكهكێ دۆلارهكی ب تنێ بخۆی یان بدڕینی، تو پێدڤی پتر ژ 32 سالانى.
دیسا یا فهره بێته گۆتن: عیراق ئێكهم وهلاته خواندن و نڤیسین ژێ دهسپێكری و بهلاڤهبووی، بهلێ نوكه یا پاژڤه چووی بۆ بهری سهردهمێن پاشاتیێ. ب ڤی دهستوداری برێڤهبچیت دێ زڤریته سهر دهمێن حهجهری.
ههر وهسا د دیرۆكێ دا هاتیه كو عیراق یان بلاد ئهلرافیدهین ئێكهمین وهلات بوو قانوون و شهرائع داناین ههر ژ حمۆرابی و لبت عشتار و ئارنهمۆ كو دزڤرنه بهری بوونا حهزرهتا عیسی پێغهمبهری ـ سلاڤێن خودێ ل سهر بن ـ ب سهدان سالان.
یا سهیر ئهوه نوكه ئهمێن ل چهرخێ بیست و ئێكێ بهلێ عیراق وهلاتهكه قانوون و دستوور تێدا ب تنێ رسم و پهرێن نڤێسینه ل زانكۆیا دئێنه خواندن ئهو ژی ب شێوهكێ سهقهت.
پسیار: بۆچی عیراق گههشتیه ڤی ئاستێ نزم و پاشڤه مای؟.
بهرسڤ وێ رامانێ دهت كو عیراق یا ب گهندهل و گهندهلیێ هاتیه هنین ههر ژ سهری حهتا بنێ پێیان و بۆ پتر راستیا ڤێ ئێكێ بێته ئاشكرا و زهلالكرن كهرمكه ڤان خالێن خارێ بخوینه:
1ـ ههر دهستههلاتهك چ یا قانووندانانێ بیت یان یا جێبهجێكرنێ بیت یان یا دادوهریێ بیت ههر ئێك ژ وان یا ب رێیا خوه چیت بێی ههماههنگی ههبیت د ناڤ بهراوان دا و هینگێ های ژ ئێك و دو ههیه دهمێ باسێ دابهشكرنا غهنائما دئێتهكرن.
2ـ پرانیا قانوونێن گرنك نه هاتینه كاركرن ـ معگلن ـ و پتر ژ نیڤا ماده و بركێن دستووری ههلاویستیه ژبهر نهدهركرنا قانوونێن پهیوهندی پێ ههی.
3ـ پهیڤێن دستوور و فیدرالیهت و دیمۆكراتیهت و مافێ مرۆڤی و ژینگههـ و قهبوولكرنا ئێكودو و ئازادیا دهربرینێ و جڤاكێ مهدهنی و دهسپاكی و چاڤدێریا دارایی و بهرپرسایهتی و سیستهمێ پهرلهمانی ب تنێ هنده زاراڤن وهك نڤشتیان هاتینه وهرپێجان د بهریكێن بهرپرسان دا.
4ـ پشتی پر ژ 15 سالێن شهری دژی تیرۆرێ هێشتا تیرۆر یا ل سهرێ دیوانێ ل گهلهك دهڤهرێن ڤی وهلاتی ژبلی تیرۆرا هزری كو یا زاله د پرانیا مێشكێ بهرپرسان دا.
5ـ پرانیا بهرپرسێن وێ ههر ئێكی كۆمپانیا خوه یا ههی و بهنكا خوه یا ههی و ژمارهكا حیسابی یا ههی ژ دهرڤهی وهلاتی ژبلی دو سیێ پاساپۆرتێن بیانی د بهریكێن وان دا.
6ـ دابهشكرنا وهزارهتان ل سهر پێگههێ قهبائیلانه و دابهشكرنا ناڤخوهیا وهزارهتان ل سهر پێگههێ بنهمالانه و دامهزراندن یا بوویه گرین و فرۆتن ل سیكا نهخاسێ.
7- خودانا خوه و دو رووبارایه و هشكاتی پتره ژ كهسكاتیێ و هیشتا یا ل سهر پێناسا: ((حار جاف صیفا ؛بارد ممگر شتاوا)) و چێكرنا سێكر و كووێن ئاڤێ ـ بحیرات مائیه ـ خوه دێ بێژی حرامه و بهلێ بۆ چێكرنا مهسبهحا و لێدانا بیرێن ئیرتیوازی د ناڤ مزرهعهێن خوهدا خوه دێ بێژی ئهبن ئهلهیسهمن.
8 ـ چاندن نینه ههتا دارا قهسپێ ژی یا ژێ باركری و یا ههژیه بته گۆتن: ئێك ژ راڤهكرنان بۆ ناڤێ عیراقێ یا ژ ((عروق)) هاتی، ئانكو چهقێن دارا هندی هند یێ دچووینه د ناڤ ئێك دا حهتا وێ رادێ ههتاڤ ل ئهردی نادهت.
9ـ پتریا زانا و شارازایان یان یێن هاتینه كوشتن یان یێن رهڤین بۆ دهرڤهی وهلاتی یان یێن وهلێكرین تنێ ب رزقێ خوهڤه دمژوول بن.
10ـ رێك و بان یێن بووینه رێیێن مرنێ و ئاڤ و كارهب یێن بوویه فلكلۆر و پێشهسازی، ب تنێ یا بوویه ئاسنگهری و گهشتوگوزاری، ب تنێ یا بوویه چوونا سهر مهرقهد و لێدانا زنجیران و كلیش یێ چوویه بن حهفكێ.
11ـ كهرتێ فرۆكهڤانی و شهمهندهڤر و میترۆیان یێ دزڤرنه سهردهمێ كهر و ههسپ و حێشتر و عهرهبانێن حهنگۆر.
12ـ لهشكر و هێزێن وێ یێ دی یێن بووینه بارهكێ گران ل سهر دهولهتێ و یێن هاتینه دابهشكرن ل سهر پارت و خودان شاشكێن رهش و سپی.
13ـ كهرتێ بازرگانیێ یێ بوویه كهرتێ ڤلبازیێ و ئینانا كهلوپهلێن نه دروست و كهس نزانت چ دئێت و چ دچیت و بهلێ باش د زیرهك و شارازانه پارێ جۆتیارێن ههژان بخۆن.
14ـ ئهخلاق و ئایین یێن بوویه رێیا سهردابرنا خهلكی و زانایێن سونهیان یێن توندرهو بووین و مهرجعێن شیعان كهس نابینن خوه سهرا مهزارێ ئیمام عهلی ژی نادن كو 150 میترا یێ ژ وان دووره و ب ناڤێ ئاینی ههموو تشتێن دئێنهكرن بۆ ههموو تشتان ب تنێ بۆ ئاینی نهبیت.
15ـ عهقلێ رێڤهبرنێ یێ بوویه عهقلێ ههموو برنێ و شهرم و عهیب و ئهخلاق ب تنێ دئێته گۆتن بۆ هندهك پاتا ل سهر لهشێ مرۆڤی و تایبهت یێ ئافرهتێ.
16ـ ستراتیجیهتا ههره مهزن ل دهف پارت و بهرپرسێن وێ تهشقهلا ل ئێكودو بكن و ڤیان و پێگیریا وان بۆ مهزههب و پارتێن وانه بهری بۆ ئاخ ووهلاتێ وان بیت.
بۆ زانین ههكه مرۆڤ خالان بنڤێسیت ل سهر ڤی وهلاتی چیرۆك چ جاران خلاس نابیت.. بهلێ ل دووماهیێ ترسا من ئهوه هندهك ژ مه چ كهس بن یان پارت بن وێ ئێكێ بكن ئهڤ دهولهتا مهزن ب ڤان بهرههمان بێن بهری مه راكن و بنه مامۆستا و رێڤهبهرێن مه ل پاشهرۆژێ.
