دستووره یان تهڕتۆڕه¬؟!
دهمێ دبێژین دهستوور پێدڤیه رۆن كهین دهستوور چی یه و بۆ چ دهێته بكارئینان، لهوما و ب كورتی دهستوور پهیڤهكا فارسیه ب رامانا (سجل الجند) دهمێ مرۆڤ دبیته لهشكر دێ ناڤێ وی و نیشانێن وی و چ وهگرتیه ژ دهولهتێ یان ههسپهك بیت ههمی تێدا دهێنه نڤیسین، ههروهسا دهمێ ئاماده نهبیت ههر چ فهرمانا پێگیریێ پێ نهكهت دێ جزایێ وی تێدا هێته دیاركرن و پهیڤا دهستوور ب زمانێ (عوسمانی) رامانا وێ ئهوه ئاگهدار بن دهمێ سولتان دهێته دیوانهكێ، یان د كولانهكێ دا بچیت پێدڤیه هندهك یاسا بهێنه پهیرهوكرن وهك خوه چهماندنا سهری یان ئافرهتهكا مالا سولتانی دهرباز بیت دڤێت پشتا خوه بدهنێ دا نهبینن. ئهڤ پهیڤه گههشته عهرهبا و د وێ پهیڤێ دا هندهك یاسا و ئاگهدار یان تێدا هاتنه نڤیسین دا ژیانا كۆمهڵایهتی ب رێڤه بچیت، بهلێ ل دووماهیێ دهستوور هاته وهرگرتن وهك (دهیكا یاسایان) ههمیا و ب شێوهكێ مێژوویی دێ بینین ئێكهمین یاسا دیار بوو ب ناڤێ (ڤانون ئاشتونا) ل باژێرێ (اكد ) یێ ( سومری)، بهلێ یاسا حهمورابی پشتی وی دیار بوو، لێ گهلهك رۆنتر بوو و هاته بهڵاڤرن و ئهگهر ئهم بینین ئێك ژ وان یاسایا (العین بالعین والسن بالسن) و ئهڤ یاسا د ناڤ قورئانا پیرۆز ژی یا هاتی. ئهما ( تهڕتۆڕ). پهیڤهكه یا عهرهبیه رامانا وێ ژ (پرپره) یان پربێژی و ئهڤ پربێژیه ئهو مرۆڤ ب كار دئینیت ئهوێ ب تنێ بهل بهلێ دكهت، یان خوه دیار دكهت زانا و ئهو ب خو چ تێنا گههیت، چونكی پهیڤهكا عربیه فارسا وهرگرت و نهشێن پیتا (پ) بێژن، ئهڤجا بوویه (ترتره) یان توركا ههروهسا نهشیان وێ پیتێ بێژن بوو ( تڕتڕه ).
و ئهگهر ئهم بزڤرین بۆ زمانێ بهرێ دێ بینین پهیڤا (زعتوت) ئهو ژی رامانهكه بۆ خوداوهندهكێ ب هێز و ترس و عهسلێ وێ (ئاستوته) و عالهمێ خوه ددا پاش، دا پێڤه نهدهن یان وی ب ئێشینیت، پشتی ڤێ شرۆڤهكرنێ دهێنه بابهتێ خوه ئهو ژی ماددێ (140) ئهڤه ژ سهردهمێ چوونا سهدامێ گۆربهگۆر و تا ئهڤرۆ ئهڤ مادده یێ د جهێ خوه دا دبزڤیت، جارهك شیعه لێ دگرن و دبێژن هێشتا زوویه و جارهك دی سوننی دبێژن ئهڤه ژێك ژێككرنا عیرا قێ یه. بهلێ دهمێ داعش خوه سهپاند ل سهر عیراقێ دهرفهتهكا یاسایی بۆ مه ههلكهت وهك كورد، دا ماددێ خوه (140) بجه بینین و ئهگهر ئهم بهێین و سهحكهینه دهستووری ل ماددێ ( 4 و 21 ) دبێژیت: پێشمهرگه پارچهكا وهزارهتا بهرڤانیا عیراقێ یه، بهلێ ئهڤه ژ (2007) نهمووچه نهفیشهك نهجلكهك داینه ڤان قارمانان و بهرامبهر داعش ئهوێن چهكدار كرین و یێ نوو و یێن هێزێن عیراقێ بۆ هێلاین دمێ رهڤین پێشمهرگه ب چهكێ شهرێ جیهانی یێ دویێ بهرهڤانی دكر و من بۆ خوه ل سهر تۆرێن میدیایێ گولێ بوو سهربازهكێ عیراقێ دبێژیت: (ئهگهر هندهك دشێن ئافرهتا ب دهنه مه دگهل جلو بهرگا دهمێ ب رهڤین ژ داعشێ دا بكهینه بهرخوه، ل ڤێرێ تشتهكێ دی یێ سهیر پهیدا بوو پهرلهمانتارێن سوننی و ئێك ژ پهرلهمانتارێن شهبهكا شول و عهمهلێ وان ئهڤ (تڕتڕه) یه و های كوردا ئهم برین و های كوردان هول مهكره، ل دهمهكی ژبیر كریه كو كوردان نامیسا وان و شهرهفا وان یا پاراستی و ل ڤێرێ من دڤێت بێژم ئافرهتهك شوو ب زهلامهكێ دهولهمهند كر بهلێ ئهو زهڵام تجارهتا وی خوسارهت بوو و دهراڤ نهما لهوما وێ ژ نهسبێ تۆره بوو و ژ نوو پێ حهسیا كو ئهو زهڵام یێ ب چاڤهكی بوو و ژ گازندێن خوه دگۆتی یێ فهقیره و یێ كرێته و ب چاڤهكی یه. ئهڤجا ئهڤ نامه نه بهس بۆ وان پهرلهمانتارانه، بهلێ بۆ هندهك پارتێن كوردی یێن دی یه، نهههوه خوه بهخشهك پالدا بۆ سهنگهرا نه ههوه گوتنهكا باشیێ كر ب تنێ شولێ ههوه ( تڕتڕه) بوو، ئهرێ مادهم نههێن ل خوه بزڤرین؟ وهرن دا پێكڤه وهڵاتێ خوه كوردستانا خوه ئاڤا بكهین و ههردهم بێژم سوباهی خۆشتره و گهشتره.
