دهستههلاتا تـوركیا بۆ بــهرهیهكێ بــهرفرهه كار دكهت
دیـــاره دهستههلاتا تـوركیا بۆ بــهرهیهكێ بــهرفرهه كار دكهت بــهلێ یاریا وان ســهر نـهگرت ئهگهر بچینه د وان چارگوشێن سیاسى دا و شرۆڤهیهكا دروست بۆ بكهین یان ژى نێرین و پێداچوونێن هوور بۆ بكهین، ئهكید دێ ئهو دیتن و سیاسهتێن ههر ئالیهكی بۆ مرۆڤى زهلال بن و رهنگه ئهڤا دى ژى بهێته زانین كو مهرهم ژ پهیرهوكرنا وێ سیاسهتێ چی یه كو هنده پێكولا دكهت، دێ ل بابهتێ خوه زڤرین و بلا ڤهكرى باخڤین، ئانكو ب ئاوایهكێ دى تهماشاى گاڤ و هاژووتنا وێ سیاسهتا كو ئهڤرۆ دهستههلاتداریا توركیا پهیرهو دكهت، بهلێ ئهگهر ژ نێزیك دهستا دهینین ل سهر هندهك راستیا ل گۆر وێ سیاسهتا ئاكهپه ل سهر دچیت و بێگومان دێ ب شێوهیهكێ سروشتى ئهو گاڤ و سهرهدهریێن وان بۆ مرۆڤى دیار بن، لێ مهرهم ژڤێ چهندێ ل سهر وێ كۆدهتا سهربازى كو ل 15 تیرمههێ ل توركیا روو داى ئهكید ناڤخۆیا توركیا ههژاندیه، بهلێ پێدڤیه دهستههلات ب خوه بزانیت ئهڤا هه ژ ئهنجامێ شداندن و سهپاندنێن شاشا دهستههلاتێ بوویه، چونكی دیاربوو كو كار گههشته وى ئاستى ههتا كو ئهڤ رهوشه هاتیه پێش و ههر ژ دهستپێكا هاتن و پهیدابوونا ئهردوغان و دهستههلاتا ئاكهپێ وهسا هاته نیشادان ئالا و ئایدۆلۆژیێن وێ ل سهر رێباز و ئاشوپێن ئمبراتۆریهتا عوسمانیا جاران دچیت و ئهكید وهكو میراتگرێن وێ خوه دایه نیاسین و راستیا وێ ژى نههاته ڤهشارتن كو ئهو كراسێ موسلمانهتیا بژارتى و نهرم ل بهر خوه كری، رهنگه بهراهیێ ئاماژێن ڤێ سیاسهتێ ب باشى بهرامبهرى تهڤایا گهل و وهلاتێ توركیا دیار كرینه، ل دهمهكی دڤیا ئهڤێ ئێكێ ل بن كهڤلێ ئیسلاما دروست و پیرۆز بگههینن و دگهل وێ ژى ئهو سیمایێ پێكڤهژیان و مرۆڤایهتێ نیشا خهلكهكی دا و وهسا دیار كر دێ خزمهتهكا بێ جیاواز بۆ ههمى گهل و وهلاتى توركیا كهن.
ههلبهت ڤان رهنگ و دیمهنان كارتێكرنا خوه ل زۆربهیا گهلێ توركیا كر، بێگومان پهیاما وان سهرانسهرى توركیا ڤهگرت، لهورا ڤێ چهندێ باوهرى بۆ خهلكهكی پهیدا كر، لهورا خهلكهك ل دۆر ئالایێ خوه كۆم ڤهكرن و ژ رهخهكێ دی ڤه خوه شوركرنه خوارێ كو بزانن ڤى خهلكى چ ژێ دڤێت و كێشه و پرسگرێكێن ناڤخۆیا توركیا چنه، داكو خوه لێ بگهنه خودان و بۆ چاره بكهن، ههروهسا داخواز و خواستهكێن گهل و پێكهاتهیا توركیا چنه ل سهر راوهستن و كاری بۆ چارهسهریا وان بهێتهكرن، ب تایبهتى خوه نێزیكى پرس و دۆزا كوردى كرن كو رێكا ئاشتى و ههڤدیتنا ڤێ كێشێ دووماهیك بینن، داكو ئهو ههڤڕكیا دومدرێژ نهمینیت، ههلبهت ل بهراهیێ ب ڤى رهنگى چوونه د ناڤ بابهتى دا و دیار كر كو دێ پێكڤه وهكو تیمهكێ بۆ تركیایهكا نووى و پێشكهفتى كو جهێ ههر كهس و لایهكی تێدا ههبیت كار بكهن، داكو ئهو پێكڤهژیانا گهلێن توركیا دڤێت مسوگهر بیت بۆ هندێ ئهو برایهتیا دروست پهیدا ببیت، بهلێ وهك دیتنا هندهك ئالیێن سیاسى ئهڤ كراسێ موسلمانیهتا وان بۆ وهختهكێ دیاركریه، ههتا پهیام و مهرهمێن خوه دگههینن، ههروهسا دبێژن ئهڤا هاتیه كرن وهكو تولڤهكرنێ یه خواست ترسا خوه نیشا شوینگر و ئالاههلگرێن سیاسهتا كهمالستیان بدهن و رهنگه ههمى ئالیهك كهتنه د چهپهرێن هشیاریێ دا و ئهڤه هاته زانین تهڤایا ههوادرێن كهمالیان بێخنه ژێر گڤاشتن و بهرزهكرنێن راستهوخۆ، لهورا ههمى ئالیێن دى یێن توركیا مهترسی ژ ڤێ سیاسهتا ئاكهپێ دیت و خوه ژ ڤێ دهستههلاتا ئهڤرۆ دوور كر، ئهڤجا رۆژ بۆ رۆژێ كێشه و ئاستهنگ بۆ دهستههلاتێ هاتنه پێش، چونكی وهسا دیار بوو كو ئهڤ سیاسهته یا ل سهر رێكا عوسمانیا بهرێ كار دكهت، نهمازه مێژوویا عوسمانیان بۆ ههمى خهلكی یا دیاره كا چهوا سهرهدهری دگهل خهلكێ توركیا ب گشتى و وهلاتێن دهڤهرێ ب تایبهتى كریه؟ دهێته گۆتن كو ڤێ دهستههلاتێ چ سهرمایهك ل پشت خوه بۆ گهلێن توركیا هێلایه تاكو خهلكهك ئیرۆ ب ئالایێ وان ڤه بێته گرێدان، لهوا ل سهر ڤێ یهكێ دودلى بۆ ههڤال و ههڤچهپهرێن كهمالیان و ئالیێن دى یێن سیاسى ل توركیا دروست كر، چونكه گهۆرینا دهستههلاتا عوسمانیان ل سهر دهستێ كهمالیستان بوویه، لهوا كارتێكرنا خوه ل سهر ههرتشتهكێ كر بوو و ئهڤه بۆ وێ چهندێ دچوو كو توركیا وهلاتهكێ كهڤنار و بهرنیاسه و حسابهكا مهزن بۆ دهاته كرن، ئهكید ئهڤ دهستههلاته وهكو داگیركهر هاتبوو ناڤكرن و پهرێ ڤێ دهستههلاتێ گههشتبوو هندهك وهلاتێن ئورۆپا و مهرهم ژ ڤێ یهكێ دڤیا هێزا وى ل سهرانسهرى جیهانێ زال ببیت، لهورا هێز و ئالیێن سیاسى یێن توركیا ترس ژ دهسههلاتا ئهردوغانى و ههڤسهنگهرێن وێ ههبوو كو ئهردوغان رێبازا عوسمانیا بهرێ بگریت دهستههلاتا تاكرهوى دگهل تهڤایا خهلكێ توركیا بكار بینیت، بێگومان ئهڤه دێ چهقێ دهستههلاتا ئهردوغانى بهێز كهت و رهنگه دهستههلاتا وان گههشته گهلهك وهلاتێن دهڤهرێ و پاشى كارێ وان بوویه بێهزكرنا ئابوورێ توركیا و چاڤێ خهلكهكی تاڕى كرن بۆ هندێ تێكهلى سیاسهتێ نهبن و دیار بوو گوهداریا حهز و پێدڤیێن ههمى تهخ و چوینێن توركیا كرن، لهوا خهلكهك ب سیاسهتا خوهڤه گرێ دا و ل سهر ڤێ شارهزایێ شیان پهیوهندیێن بهێز ل دهوروبهرێ خوه درست بكهن و پاشى خوه كره خودانێ هندهك هێز و وهلاتێن دهڤهرێ و پشتگریا خوه یا سیاسى و ئابوورى بۆ وى خهلكى دیار كر.
ههلبهت ل سهر ڤى ههلویستى پاشێ دهستێوهردان دژایهتیا گهل و دهولهتێن دهڤهرێ كر، لهورا پهیوهندیێن وان هێدى هێدى گهل هندهك وهلاتێن دهڤهرێ بهرهف خرابیێ چوون و گرۆڤ ئهو ههڤركیا دگهل ئیسرائیل و ئیران و عیراقێ و پاشى ڤێ داویێ دگهل دهسههلاتا سووریێ، پاشى دژایهتیهكا بهرچاڤ كهته د ناڤ بهرا رۆسیا و توركیا دا ل سهر ئێخستنا وێ فرۆكا شهركهرا رۆسیا، ههتا گههشتیه وان ئالۆزیێن ڤێ داویێ یێن ناڤخۆیا توركیا گرتین ل سهر وێ ههوا سهربازى بۆ دهڤهرێن كوردى بۆ شهرێ دژى پهكهكێ، ئهكید زهرهر و زیانهكا مهزن گههانده ههردو ئالیان ئهڤه ژى ئهگهرێن وێ یهكێ بوویه هندهك كهسێن نێزیكى دهستههلاتێ پالدایه وێ چهندێ كو بارێ توركیا گران بكهت و ئاگرێ دوبهرهكیێ د ناڤبهرا تورك و گهلێ كورد دا پهیدا بكهت، لهورا دهلیڤه بۆ وان ئالیێن ههڤدژی دهستههلاتا توركیا پهیدا بوو ههتا كو كۆدهتا سهربازى بكهن، لهورا ئهو دراڤێ رێخوشكرنا كۆدهتا لهشكرى بۆ هاته پێش بۆ گهۆرینا دهستههلاتا ئهردوغانى. لێ پشتى سهرنهگرتنا وێ دهربا سهربازى دڤێت دهستههلاتا توركیا ل سهر وێ دیتنا خوه یا جاران بهێته خوارێ و هندهك پێنگاڤێن باش پاڤێژیت داكو توركیا تووشى هندهك كێشێن دى یێن مهزن نهبیت، چونكی وهكی دبێژن ئهو كهسێ گهلهكێ بدهته بهر داسێ ئهكید دێ مینت ئاسێ ژبهر هندێ ئهگهر پشتى وێ كۆدهتایا سهربازى گڤاشتن زێده ببن و دوور نینه سهروبهرێ ئهڤرۆ بهرهف رهخهكێ دى دا بشكێت، پاشى زهرهرا وێ پتر بیت، لهوا یا فهره دهستههلات ب ئاوایهكێ هێمن گاڤێن چێكرنێ باڤێژیت و ب عهقلهكێ نوو بچیته گۆرهپانا سیاسیا توركیا بۆ هندێ ڤى سهروبهرێ هاتیه پێش ئاسایى بكهت، چونكه كار گههشتیه وى رادهى مهترسیێن وێ دێ ههبن و پاشى ئێدى ناهێته راگرتن، ژبهركو دوور نینه كو ئهڤ گهرماتیا جهماوهرى بهرۆڤاژى ل سهر دهستههلاتێ بزڤریت، ئهڤجا ئهوا باش ئهڤهیه دهستههلات سهرهدهریهكا نهرم بۆ ڤێ قووناغا ههستیار بكهت و پێداچوونهكێ د سیاسهتا خوه یا بهرێ دا بكهت و بهرى ههر تشتهكێ بهرژوهندیێن خوه بزانن و ئهو كێشێن بۆ دهستههلاتێ تێنه پێش خوه لێ بكهنه خودان و ب دیتنا من پێدڤیه ئاوریهكێ دى بۆ پرسگرێكا كوردى ههبیت، چونكی دێ بهلانسهكا تهمام ل توركیا هێته گهۆرین و دێ سهروبهر بهرهف باشی و ئارامیێ ڤهچیت.
