دهستهبژێرا سیاسى و بهرپرسایهتیا نهتهوهیێ
رهمهزان نصرالدین كێڤلى
دهستهبژێر ئانكو نوخبا سیاسى د زانستێن جڤاكی یا سیاسى دا، زۆر ب رۆهنى هاتیه شرۆڤهكرن و چهندین پێناسهیێن جودا جودا بۆ هاتینهكرن كو (پێكهاتیه ژ كۆمهكا بچووك و كاریگهر یا مرۆڤان كو پتریا داهات و بریارا سیاسى د دهستێ وان دایه)، لهورا دهمێ بهحسێ بهرپرسایهتیێ ژى دهێتهكرن، ئێكهم جار پهنچا بۆ ئهڤێ دهستهبژێرێ دهێته ئاراستهكرن ژبهركو گهلهك جۆرێن دهستهبژێران ههنه وهكو (رهوشهنبیرى و جڤاكى ..هتد)، ئهوا مه دڤێت ئاماژێ پێ بدهین، دهستهبژێرا سیاسى یه.
دیسا دو پێناسهیێن بهرتهنگ و بهرفهرهـ ژى بۆ (دهستهبژێران) دهێنهكرن د پێناسا بهرتهنگ دا هاتیه (دهستهبژێر بازنهكێ پێكڤهگرێدای یه چ ئهو بازنه سیاسى بیت یان نه سیاسی بیت و ههموو بریار و شرۆڤهكرن و رێنما ژ ئهڤى بازنهی دهردچن)، و د پێناسا بهرفرههـ دا هاتیه (ههر كهسهكێ ژ دهرڤهی بازنێ دهستهبژێرا سیاسى كاریگهریا خوه ههبیت ب دهستهبژێر دهێته پێناسهكرن).
پشتى دروستبوونا دهولهتا نوو، رۆلێ ڤان دهستهبژێران پتر دیار بوویه، ههروهسا كاریگهرى ل سهر سیستهمێ دیمۆكراسى ههبوویه ب تایبهت بابهتێ ههلبژارتنان و رۆلێ بالا دهستیا هژمارهكا كهسێن دهست نیشانكرى ل سهر پرۆسێسا (سیاسى و ئابوورى) یا دهولهتێ پتر دیاربوویه و گهلهك وهسا هزر دكهن یان شرۆڤه دكهن كو دهستهبژێر د سهردهمهكی دا وهكو بهرسڤهكێ بوویه بۆ تیۆریێن (ماركس)ـى، ل ڤێره رهوشهنبیریا سیاسى یا خهلكى ب گشتى كاریگهریا خوه ل سهر زالبوونا دهستهبژێرێ ههیه و ههردهما ئاستێ رهوشهنبیریا خهلكى بلند دبیت و خهلكهك ئاماده بیت بۆ قوربانیدانێ وى دهمى دهستهبژێرا سیاسى هند كاریگهریا خوه نابیت بهراورد ل گهل مللهتهكێ نه پێشكهفتى، چونكو خهلك ب گشتى مژوولى ژیانا رۆژانهیه و ئاگههى ل سهر رهوشا سیاسى نینه.
ل وهلاتێن كو دهستهبژێر یا بالا دهست بهرپرسایهتیا وان زۆرتره و ئهگهر ئهم بهراوردیا ههرێما كوردستانێ بكهین ب تایبهت ل ههمبهر پرسێن نهتهوهیى چهندین پرسیارێن جهوههرى ههنه ژ وان ئهرێ مه دهستهبژێرا سیاسى ههیه؟ ئهگهر ههبن فاكتهرێن دروستبوونا ئهڤێ دهستهبژێرێ چ بووینه؟ كاریگهریا دهستهبژێرا سیاسى ل سهر رهوشا ههرێمێ چیه؟ ئهرێ ناكۆكیێن سیاسى چهند كاریگهرى ل سهر دهستهبژێرا سیاسى كرینه؟
ل ڤێره گومان تێدا نینه مه ل كوردستانێ ژى دهستهبژێرا سیاسى ههیه بهلێ راستیهكا دى ههیه، ئهوژی كو مه پتر ژ دهستهبژێرهكێ ههیه و خالێن ههڤپشكێن دناڤبهرا ئهڤان دهستهبژێرێن سیاسى دا د كێمن و ل بابهتێ بهرپرسایهتیا نهتهوهیى دا ژێك جوداهى ههیه ژبهركو ئهو ئالاڤێن ههر ئێك ژ ئهڤان دهستهبژێران بكاردئینن ژێكجودانه، چونكو دهستهبژێرهك ههیه ئهو بخوه بوویه ئالاڤهك د دهستێ بالا دهستێن ههرێمى دا و نهشیاینه خوه ژ ههژموونا ئهڤان وهلاتان رزگاربكهن، لهورا ههمبهرى پرسێن نهتهوهیى دلاوازن و گهلهك جاران بووینه هۆكارێ تێكدانا رهوشا سیاسی یا ههرێما كوردستانێ، چونكو دو چهمك گهلهك كاریگهریا خوه ل سهر وان دكهن ژ وان (بهرژوهندیێن تایبهت) و (پێگههێ سیاسى یێ تاكهكهسى) بۆ هندێ وهكو نوخبهكا كاریگهر رۆلێ خوه ببینن دهستهبژێرهكا سیاسى ل كوردستانێ ههیه ل گۆر بهرژهوهندیێن بالا كار دكهت و سیاسهتا ههرێمى و سیاسهتا نیڤدهولهتى باشتر دخوینن تاكو بزانن دهرئهنجامێن ڤان سیاسهتان ههمبهرى پرسێن نهتهوهیى چنه و ههول ددهن د خزمهتا مللهتى دا بكاربینن، بهلێ دبیت بریارا دووماهى د دهستێ وان دا نهبیت، چونكو هێزا ههرێمێ ژ هێزا نهرم یان یا زڤر نه ب تنێ د دهستێ وان دا یه و ئهوێ دهستهبژێرا بهرژهوهندیخواز زۆر كاریگهریا خوه ههیه بهلێ حوكمهتا ههرێمێ و ب تایبهت سهرۆك وهزیران د ژینگهها سیاسى یا دهرڤهیى ههرێمێ دا شیایه بهلانسهكا سیاسى ل گۆر بهرژهوهندیێن ههرێما كوردستانێ بپارێزیت چ ل سهر ئاستێ ههرێمایهتى، یانژى ئاستێ نیڤدهولهتى و بهرپرسایهتیا دهستهبژێرا فهرمى ههمبهر بۆیهر و روودانێن ل دهڤهرێ دروست دبن زۆرتره ژ دهستهبژێرێن نهفهرمى، بهلێ دڤێت ئهم ژبیر نهكهین دڤێت بهردهوام ههول بهێنهدان ئهو نوخبا نه فهرمى ژى بكهڤیته ژێر باندۆرا سیاسهتا فهرمى یا وى وهلاتى حهتاكو ژ رێكێ دهرنهكهڤیت و بهرژهوهند ل سهر وان زال نهبن.
