دهنگهك ژ ناخێ دل … ل گهل ڤهگێرانا سهرهاتیا دیكلهكی
د.جمعه بهندی
ئێك: دهنگهك ژ ناخێ دل:
دهنگێ بهرز و بلند نهبتنێ ئهوه یێ ژ كوڤكێن دهنگێ ب دهردگهڤیت، گهلهك دهنگێن ههین رێزكهن ل سهر لاپهرا بهلێ ژ دهنگێ ناپالان بهێزتره.
دیسا گهلهك دهنگێن ههین بۆ بۆیاغكرن و جوانكاریان (سهخته) حهڤك ل خوه دڕاند، بهلێ دێ ههر مینت ژ تهپتهپا چوونا مێریێ نزمتر.
لهورا ههر دهنگهكێ د خزمهتا رێیا خار دابیت، دبێژنه وی: (أنكر الاصوات)، و ههر دهنگهكێ ههكه خوه د ناخێ مرۆڤی ژی دا بۆ راستیێ ئاوازا بژهنیت، دبێژنه وی: (صوت لا یعلو علیه صوت).
ژبهر ڤێ ئێكێ بێهنا زۆرداریێ بتنێ ژ ههموو دهنگان مونكهرتره و دهنگێ گهندهلی یێ ب ههموو ڤهشارتیێن خوهڤه ژدهنگێ عهوران هڕهڕتره، و هنگێ زانایهكێ نهزان ژ ههموو دهنگێن موهلیدان نهشازتره، دهنگێ دزیكهرهكێ شارازا ژ ههموو دهنگان غهتمیتره.
باش بزانن دهنگێ راست و دروست رۆناهی یه، ههتكبرنا گهندهلجی یه، دهست بڕینا سارقی یه، لغافكرنا ئهبۆ جههلی یه، ژناڤبرنا زالمی یه، لادانا لاپهرێ تاریه، مزگینیا ههموو وهلاتی یه.
باش بزانن ب موخل و بێژینگێن دریای رۆناهیا ههتاڤێ نائێت زیندانكرن، جوانیا ئهسمانی نائێت بهرزهكرن، مێشكێ رزگاركری نائێت كرین و فرۆتن، دهنگێ بلند چ جا نائێت خهساندن.
پهیاما من ل دۆر كێمكرن و زێدهكرنا بانگی نینه، بانگ نامریت و نزم نابیت، ئهو ژجهڤهنكێن خودایی یه ـ من شعائر الله ـ یێ بلند بكهت ئهو ژ ئاڤهدانا دلی یه، ناڤهرۆكا وی یا پاراستی یه، ههر وهك خودای گۆتیه: ((ۆرَفَعْنَا ڵكَ ژِكْرَكَ))، و یێ ب دلی نهبیت ژی دێ بێژینێ: ((إِنَّ شَانِئَكَ هُۆ الْأَبْتَرُ)).
دو: سهرهاتیا دیكلهكی:
دبێژن دیكلهك ههبوو، یێ زیرهك و دهنگ خۆشبوو، و ههرۆژ سپێدی بهری بانگی رادبوو و داچیته سهر تایهكێ دارهكا بلند و ل گهل بانگێ سپێدێ دا بانگ دهت.
رۆژهكێ ژ رۆژان خودان بیستانی هات و گۆته دیكلی:
ئێدی بهسه من نهڤێت سپێدێ گوه ل دهنگێ تهبم، و ههردهمێ من گوه ل دهنگێ ته بوو، سۆزبیت ئهز ب ڤان دهستان پهرێن ته ههمیان بههلگێشم و ته بكهمه سینهما د ناڤ ڤان دیكل و مریشكان دا.
ئینا دیكلی ژبهر جوانیا پهرێن خوه و ژترسا جهێ خوه، د ناخێ خوهدا گۆت: خوه سپێده ب دهنگێ من نائێت و بچیت ، و د ههمان دهمدا دیكلێن دهوروبهرێن مه تهخسیر ناكهن!.
پشتی دهمهكێ كێم خودانێ بیستانی هات، و گۆته دیكلی: دا بۆ جهنابێ ته بێژم.. ژئهڤرۆ وێڤه بۆ ته ناقهتێت هۆسا، دڤێت تو د ناڤ مریشكان قدقدێ بكهی، ههكه دێ ته لۆچ كهم و كهمه لێبۆكێ دیكل و مریشكێن گوندی.
ئینا دیكلی د دلێ خوهدا گۆت: ما چ جوداهی ههیه د ناڤبهرا دهنگێ بانگی و قدقدا مریشكان، یا گرنك ئهز خۆشی و تۆمك و جوانیا مریشكێن ڤی بیستانی ژدهستنهدم، چنكو دههان دیكلێن ههین بێنه جهێ من، ڤێجا قدقدێ دگۆته قدقدێ جهێ من بكه.
چهند پێڤهنهچوو، خودانێ بیستانی هات و ئێكسهر پستویێ دیكلی گرت و گۆتێ: نه بێژه ئهز دیكلم و نزا چ، سوباهی ئهز بهێم ته هێكهكا باش نهكربیت، جهنابێ ته باش سزایێ خوه دزانیت.
ئینا ل ڤێرێ دیكلی دهست ب گریێ كر و هند كره گری ههتا پهرێن وی ب ئاڤا رۆندكێن وی تهربۆین، و باش گۆت:
خۆزی ئهز مربام، دهمێ من بانگدا خۆزی ئهز مربام دهمێ من بانگدا.
مفایێن ڤێ سهرهاتیێ :
برایێ هێژا :
باش بزانه دهمێ تو دهستبهردای پرنسیپهك ژپرنسیبێن خو دبی ، وی دهمی ته دهروك ڤهكر بو دهستدانا ههمی پرنسیبێن خو تا بگههیته ژدهستدانا كهساتیاخو … ڤێجا بو كورسیكێ یان بو چهند هزارهكا یان ههر بهرژهوهندیهكا تایبهت ڤی دهروكی لخو نه ڤهكه ، وبمره وتو بانگ دی چێتره تو ب مری وتهبهقا هێكا لسهر دهستێ ته…
تێبینی:
1ـ ب داخڤه ڤی سهردهمی بازارێ پرهنسیبان ب چ ناچیت، و پاره یێ بوویه دهسپێك و دووماهیا ههر كارهكی.
2ـ زهلامێن ئاینی و تایبهت ئهویێن خوه ب مهلاتیێ دئینهدهر، گهلهكان ژوان ئاین كریه دوكانهك بۆخوه كرین و فرۆتنێ بۆ بهڕژهوندیێن خوه یێن تایبهت بازاری تێدا دكهن.
3ـ رهوشهنبیری بوو پاره، خزمهت بوو پاره، خهبات بوو پاره، سیاسهت بوو پاره …..
4 ـ ناڤهرۆكا ڤێ سهرهاتیێ یا نڤیسیه ب زمانێ عهرهبی د پتریا لاپهرێن ئهلكترۆنی دا و ژ وان ((ملتقی اهل التفسیر)).
دكتوراه فی الفقه المقارن
