دیتنهك ل سهر لاوازیا كهنالێن راگههاندنێ ل بههدینان
ب ڤهبوونا ههر كهنالهكێ سیاسهت و رێبازهكا خوه یا تایبهت ل دووڤ درووشمێ ئهو سازیه دكهته ئارمانجا خوه بۆ بینهران كو ئهو پهیاما ههی بشێت ب سیاسهتا خوه بگههینت، ههلبهت ڤهبوونا ههر كهنالهكى مهرهمهك یان نامهیهك ڤێ ههیه و دیسان بهرژهوهندیهك دبن پهردێ دا ژى ههیه چ وهك ناڤداربوون یان ژى مهرهمهكا سیاسى و هونهرى وهرزشى و ئابوورى بیت.
دیتنا من دهربارهى كهنالێن ل دهۆكێ و ئهگهرێ لاوازیا وان ڤهدگهریت بۆ ڤان ئهگهران:
نڤیسین: ئهو نڤیسینا ل سهر سێجى دئێته نڤیساندن ب رێنڤیسا ئارامى یه، ئانكو پیتێن عهرهبى، لێ دهمێ دبیته دهمێ پێشكێشكرنا نووچهیان ب ڤى رهنگى دنڤیسن (nuce) باشه هوون بۆچى ب ڤى رهنگى نانڤیسن (نووچه) وهكى دیار ل پرانیا سازیێن راگههاندنێ ل دووڤ ستاندهردان دچن و گرنگیێ ب ههردو نڤیسینان ددهن ل سهر سى جى ب ههردو نڤیسینان ب رهخ ئێك ڤه دنڤیسن بۆ نموونه (نوچهیێن وارتى ڤى و nuceyen wartv)راستهخۆ zindi ههلبهت ئهڤه ژى شاشیهكا مهزنه ل دهستپێك ب لاتینى و پاشى نڤیساندن ب ئارامى.
زمان: ههلبهت ئهو كهسێن دهنگ و باسان پێشكێش دكهن گهلهكا گرنگه بهگراوهندهكێ سیاسى و یاسایى و جڤاكى و زانیاریێن گشتى و رهوشهنبیریهكا باش ههبیت، نهوهكو روبوتان بیت چ ل سهر ئوتوكیو یێ هاتیه نڤیسان وێ بێژیت و دهمێ مێهڤانهك یان بوویهرهك ژ نشكهكێ ڤه روو بدهت بكهڤیته ددهستێ خوه و ئهو زمانێ بێژهرێن دهنگ و باسان ل دهۆكى پێشكێش دكهن ب تنێ ل دهۆكێ و دهوروبهران ژێ فام دكهن نهزیدهتر، ئانكو زاراڤهكێ لوكالى یێ دهڤهرێ یه ئهڤ چهنده دزڤریت بۆ دهستهیا پرودیوسهرێَن دهنگ و باسان و زمان زانێن ل وێ سازیێ كار دكهن كو چ شارهزیهكا باش د ڤى بیاڤى دا نینه و ههر ئێك وهك خوه پێ دئاخڤیت، ئانكو چ رێیازێن تایبهت نینن و ئهڤ چهنده ژى كێماسى و شاشیهكا مهزنه كو كهسهك دى ژبلى بههدینان ددهنگ و باسێن دهڤهرێ نهگههیت.
بۆچى ب تنێ بادینى: ئهم دشێن بێژین ل پرانیا سازیێن كوردى یێن كوردستانێ و دهرڤهی كوردستانێ ب تایبهت بهشێ دهنگ و باسان ب ههردو زاراڤێن كرمانجى و سورمانجى دهنگ و باسان پێكڤه پێشكێش دكهن ههكه پێكڤه نهبن ژى، ئانكو ههر دهمهكێ دهنگ و باسا ل ههردو بهشێن زاراڤێن من گۆتین ههنه، لێ ل چ كهنالێن بههدینان ههتا ڤێ چركێ مه نهدیتیه، ئهڤجا نزانم قهدهغهیه یان ژى بۆ زهوق ئهڤ چهنده نههاتیه كرن.
بێژهر: مهرجێن بێژهریێ دبیت ژ گهلهك كهسان نهگرن یێن نوكه بێژهریێ دكهن ژبهر گهلهك ئهگهران مینا سهروچاڤ و دهنگ و رهنگ و شێوازێ ئاخافتنێ نابیت ههركهسێ ژخهو رابوو پرچا خوه شهكر بچیته ژوورا دهنگ و باسان و تشتێ سهرنجا من راكێشایى د ڤێ خالێ دا هندهك ل سهر پستوكا هندهكا خوه دكهنه قارهمان بێ كو شیانێن وى یان وێ ب خوه ببیته هاندهر كو بینهر ب خوه ببنه دیدهڤانێن كارێ وى یان وێ ژبلى بهگرواندهكێ خالى، ئانكو سهرو سیما ژ ههر تشتى گرنگتره.
دیمهنێن راستهوخۆ: پرانیا جاران دیمهنێن راستهوخۆ ژ كهنالێن دهڤهرێ دهرباز بووینه چونكه گهلهك جاران ل دانێ سپێدێ بوویهرێن گرنگ پهیدا بووینه و كهس و رایهدارێن سیاسى و دبلوماسى قهستا كوردستانێ كرینه ئهڤه ژى نهگرنگه، چونكو ل وى دهمى سازیێن بههدینان دهنگ و باس نینن ب تشتهكێ دیڤه مژوولن ئهڤه ژى مافێ وانه، لێ یا ژ وێ كمباختر ئهوه دهمێ بوویهرهكێ یان پرێس كۆنفرانسهكێ راستهخۆ ڤهدگوهێزن كا چهوا یه ب وى رهنگى یه، ئانكو ئهو جامێره ب چ زمان ب پهیڤیت بێ كو بێته وهرگێران دهێته ڤهگوهاستن باشه ته بۆ ڤهگوهاست مادهم ته وهرگێر نینه مادهم پشتى ب دووماهیك هاتنێ تو یێ یان یا بێژهر ته شیان نینن بۆ بینهرى شرۆڤه ب كهى ب راستى نزانم مهرهم ژڤێ چهندێ چی یه.
راپۆرت: دهمێ بهلاڤكرنا راپۆرتان د ناڤا دهنگ و باسان دا ریپۆرتهر دهمێ راپۆرتهكێ بهرههڤ دكهت ههلبهت دچهندین قووناغان دا دهرباز دبیت كهسێن سهرپهرشتێن دهنگ و باسان دكهن گهلهكا گرنگه ب هووربینى پێداچوونێ د وێ راپۆرتێ دا بكهن پتریا راپۆرتان ئهو پێڤهر و مهرجێن راپۆرتێ د راپۆرتا وى دا نینن و پتریا راپۆرتان چ ناڤهرۆك نینه یان دووماهیك و ژبلى وێ چهندێ نوكه ل دویف ستاندهرێن جیهانى ماوهیهكێ گهلهكێ كورت ژیێ راپۆرتا ناڤا دهنگ و باسایه لێ ب مهرجهكێ ئهو راپۆرته واتهیهكا پرى رامان ب گهههینت ل دویف ئهتهكێتێن میدیایى، لێ مه ئهڤ چهنده ژى نهدیت ههر راپۆرتهكێ ل دویف حهزا خوه بهلاڤ دكهن هندهك راپۆرت دچنه دچارچوڤێ ریپۆرتاژێ دا و ژدهستێ ستافێ سهرپهرشت دهردكهڤیت بێ كو بزانیت.
ریپۆرتهر یان پهیامنێر: ههتا نوكه وهك ریپۆرتهر ل دویف پرهنسیپ و ئهتهكێتێن ریپۆرتهران نهچووینه بۆ نموونه ل بهركرنا جل و بهرگان و ههلگرتنا باجا یان ناسناما وێ سازیێ كو دهربرینێ ژ كهنالێ وى بكهت وهك هنارتیێ وان ههر چهنده ل پرانیا كهنالان لهشكرهكێ ریپۆرتهران ههیه، لێ ژبهركو پرانى خودان ئهزموون نینن و كهسێن سهرپهرشتیێ دكهن نهشیاینه پهیامنێرێن دهزگههێ خوه ل جههكێ جێگیر بكهن و ب تهمامى ژ ههمى روویهكێ ڤه پهیامێن وى جهى یان وێ دهڤهرێ بگههینن لێ یا جهێ سهرنجێ و شاشى ئهوه هندهك جاران بێژهرو پرودیوسهرو ریپورتهر ئێكه.
بۆچى سازیێن بههدینان خوه ژ لوكالبوونێ قورتال نهكریه؟ ژبهركو ههر سازیهكا نوو ڤهدبیت ل بههدینان دڤێن هندهك رهنگ و كهسێن نوو بینته د ناڤا راگههاندنێ دا و ب سهلمینیت كو ئهو دێ شێن بێ كهسێن دى یێن د ناڤا راگههاندنا دهۆكێ دا كار دكهن كارهكێ نوو و جودا بكهن بێ كو پرسا خوه ب كهسانێن ئهكادیمێ و خودان ئهزموون بكهن.
رێكخستن: گهلهكا گرنگه ههتا نوكه دیار دبیت د ناڤا ڤان سازیا دا رێكخستنهكا توكمه ب پراكتیك نینه، بهلكو ب تنێ ناڤه و ل سهر تابلو كاغهزان هاتیه نڤیسین ب هزرا وان لهشكرهكێ زێده گرنگه و ب دیتنا من خالا ههرى گرنگ ئهوه كهسێن كو كارى د رێڤهبرنا ڤێ سازیێ دا دكهن شارهزیى یهكا باش درێكخستن و كارگێریێ دا نینه ئهگهر ههبیت ژى دهلیڤه پێ نههاتیه دان یان ژى بو خوه نهكریه خهم.
دارایى: ههرچهنده ئهز چ ژ كاودانێن ئابوورى نزانم كا سهرهداڤێن وان ژ كیڤه دهێن یان چهوا دهێته مهزاختن، لێ دبیت نه دادپهروهریهك د ڤێ چهندێ دا ژى ههبیت گرێ بهستێن هندهكا گهلهك دباش بن و یێن هندهكان ژى بهروڤاژى ئهڤ چهنده دبیته خالهك كو بێ سهروبهریهك پهیدا ببیت، ئهڤجا چ كهنالێن پارتێن سیاسى بن یان ژى یێن بزنزمانهكێ بیت.
