د شۆڕهشا ئیلۆنێ وهرچهرخانهكا مهزن د دیرۆكا كوردان دا روودا
غهریب یوسف
سالانه د ڤێ ههیڤێ دا رۆژهكا پیرۆز دهێته بیرا مه، ئهو ژى رۆژا (11) ئیلۆنێ یه، رۆژا دهستپێكرنا شۆڕهشا مهزن و نهتهوى كو ل سالا 1961 ب رێبهیا نهمر مهلا مستهفاى هاتبوو ئهنجامدان و هندى كورد ماینه ب تایبهت ژى پێشمهرگێن پشكدارى د وێ شۆڕهشێ دا كرین چو جاران وێ رۆژێ ژبیرناكهن، چونكو شۆڕهشا ئیلۆنێ دهنگڤهدانهكا باش و كێم وێنه ل سهر ئاستێ جیهانێ ب دهستڤهئینا و بوو ئهگهر كو مللهتێ كورد ههردهم شانازیێ پێ ببهن، لهورا نهگهلهكا ب ساناهى یه ئهڤرۆ د چهند رێزهكا دا ئهم بهحسێ مهزنیا شۆڕهشا ئیلۆنێ بكهین، چونكو چو نڤیسین و ڤهكۆلین نهشێن ب دروستى مافێ وێ بدهنێ، لهورا دێ بێژم بهرپاكرنا وێ شۆڕهشێ پێدڤیهكا دیرۆكى بوو، لهورا مهلا مستهفایێ نهمر ب وێ شۆڕهشێ رابوو، و بهرى دهسپێكرنا وێ پلانهكا باش بوو هاته دان و مهلا مستهفا ب خوه ل گهلهك گوند و دهڤهرێن كوردستانێ گهڕیا و ههر جههكێ گههشتبایێ دا ل گهل ریهسپى و ماقوول ههروهسا پێشمهرگێن وێ دهڤهرێ كۆم بیت و د دگۆته وان ئهم دێ ب شۆڕهشهكێ رابین كا ههتا چو راده هوون دێ هاریكار و پشتهڤانێن مهبن و خۆشبهختانه ل ههموو جهان بهرسڤ یا ئهرێنى بوو، و ههموویان پێكڤه دگۆتن ئهم ب سهر و مالێن خوه بۆ شۆڕهشێ دبهرههڤین و ب تنێ ل هندهك دهڤهران چهند ئاغایهك ههبوون خوه نهدانه ل گهل ئهو ژى، چونكو وان ل وى دهمى هندهك بهرژهوهندى ل گهل رژێمێ ههبوون، و پشتى مهلا مستهفاى سهردهانێن خوه ب دووماهى ئیناین ڤهگهڕیا جهێ خوه و ئێدى ب دروستى نهخشه و پلان بۆ دهسپێكرنا شۆڕهشێ هاتنه دانان و شههیدێ قههرهمان ئهسعهد خۆشهڤى بۆ سهپهرشتێ دهڤهرا بههدینان و شههیدێ قههرهمان عیسێ سووار بۆ سهپهرشتێ دهڤهرا زاخۆ، شههیدێ قههرهمان عهلى خهلیل بۆ دهۆكێ و شههیدێ قههرهمان حسۆ قههرهمان بۆ دهڤهرا شێخان هاتنه دهستنیشانكرن و پشتى بهرههڤى بۆ هاتینه كرن ل رۆژا 11 ئیلۆنا 1961 ب چهكێ كێم دهست ب شۆڕهشێ كر و چونكو پێشمهرگه ل سهر حهقیێ بوون د دهمهكێ كێم دا سهركهفتنێن مهزن ب دهست خوه ڤه ئینان و هژمارهكا زۆرا ئهفسهر و سۆپایێ عیراقێ هاتنه كوشتن و هژمارهك ژى هاتنه ئێخسیركرن، ل گهل ب دهستڤهئینا هژمارهكا زۆرا چهكێ سڤك و گران، و ئهز دشێم بێژم ل وى دهمى شلهژانهك كهفته د ناڤ سۆپایێ عیراقێ دا و ئێدى نهشیان بهرگریێ ژ خوه بكهن، لهورا رهڤین كهفتێ و پرت و بهلاڤ بوون، ههر ل وى دهمى هژمارهكا ئاژانسێن جیهانى سهركهفتنێن پێشمهرگهى ب گرنگى د كهنالێن خوه دا بهلاڤكرن، لهورا ئهز دشێم بێژم د شۆڕهشا ئیلۆنێ وهرچهرخانهكا مهزن د دیرۆكا كوردان دا روودا و هندێ كورد مابن دێ شانازیێ پێ كهن، ههروهسا دڤێت ژبیرنهكهین ژى كو رۆلێ خهلكێ گوندان د پشتهڤانیكرنا شۆڕهشێ دا یێ بهرچاڤ بوو، و ههر ئێكى ل دووف شیانێن خوه ئهوا ژ دهستا دهات بۆ شۆڕهشێ دكر، بۆ نموونه هندهك شێره ژن ههبوون بهردهوام خوارن و نان بۆ پێشمهرگهى بهرههڤ دكرن و ههموویان پێكڤه چو تهخسیرى نهدكرن، لهورا شۆڕهشێ سهركهفتن ب دهستڤهئینا ههتا گههشتیه سهرهلدانێ و د ئهنجامدا پهرلهمان و حوكمهتا ههرێما كوردستانێ هاتنه پێكئینان و ئێدى رهوشا كوردان بهر باشیێ ڤه چوو و بریارا فدرالیێ هاته دان، ههر ژ دهستكهفتنێن شۆڕهشێ بریار و ئهنجامدانا ریفراندۆما ههرێما كوردستانێ بوو كو ل 25 ئیلۆنا سالا بۆرى هاته ئهنجامدان و پترى 92% ژ خهلكێ كوردستانێ دهنگێ خوه بۆ بهلێ بۆ سهرخوهبوونا كوردستانێ دان و ههكه خیانهتا (16) ئوكتۆبهرێ نهبا دا نوكه رهوشا كوردستانێ گهلهك باشتر بیت، چونكو دهولهتبوون یا نێزیك بوو، لهورا هیڤیا من ئهوه رۆژهك بهێت ئهو كهسێن كهركووك فرۆتین بهێنه دادگههكرن و ل دووڤ قانوونێ بگههنه سزایێ خوه.
