راكرنا مینۆمێنتێ خانێ و ههشفتنا دیرۆكێ
ئهز نزانم ئهو كینه ب ساناهى ڤان رهنگێن بریارا ددهن و مینۆمێنتێن دهۆكێ ب كهیفا خوه رادكهن و دانن، دهمێ ل جههكى كهڤالهك یان مینۆمێنتهك دهێته دانان، دگهل بۆرینا دهمى چهند بهایهكا وهردگریت و ل دووماهیێ دبیته پشكهك ژ دیرۆكا ئهوى جهى.
مینۆمێنتێ خانێ ژى ئهڤه دهمهكێ درێژه ل وى جهى هاتیه دانان، بۆرینا دهمى چهند بهایهكێن وهرگرتین، ژ وان:-
• بهایێ جڤاكى: نوكه ل دهۆكێ جههك ههیه دبێژنێ (دهورا ئهحمهدێ خانێ) كو ناڤێ دهورێ ژ ناڤێ شاعرێ مهزنێ كورد هاتیه، خهلك دزانن كا ئهو چییه ل وێرێ، ئانكو هێدى هێدى بهایهكێ جڤاكى یێ وهرگرتى و یێ بوویه خالهكا دیار د دهۆكێ دا.
• بهایێ دیرۆكى: ئهڤ شاعرێ مهزن كهسهكێ بهرنیاسه و رهمزهكێ كوردایه ب فهیلهسوف دهێته نیاسین.
بهرى چار چهرخایه ئهڤى شاعرى هزرا ملهتێ كورد لڤاندى و داخازا ئێكگرتن و هێزێ ژێ كرى. مینۆمێنت ژلایێ پیڤان و كێشانێ ڤه یێ چاوا بیت ئهڤه دهمهكێ درێژه ل وى جهى و بهایێ خوه یێ جانیێ یێ ڤهگرتى، كهس نابێژیت پیڤانێن وى د هۆسانه یان دهۆسانه، ئانكو دیتنا وى خشكۆكیهك ههبوو و مهزنیا ناڤێ وى بهایهكێ جانیێ ددا وێ دهڤهرێ. ئهڤه چهند جارا مینۆمێنتێن دهۆكێ هاتنه راكرن و ئێكێ دى ل شوینێ هاته دانان، بهرى چهند سالا مینۆمێنتێ (مهلا مستهفا بارزانى) ل باغچێ بارزانى هاته راكرن و ئێكێ دى ل شوینێ هاته دانان، بههانه ژى ئهو بوو كو پیڤانێن وى ددروست نهبوون. بهلێ ئهو مینۆمێنت دهربرینێ ژ ههیامهكا دیرۆكا مه دكهت، ههكه مه ههمى تشت نووكرن ئهرێ دێ دیرۆكا مه كیڤه چیت، ئهرێ ههكه خهلكهكى بڤێت د پێشكهتن و دیرۆكا مه یا بهرى 20 یان 30 سالان دا بگههیت دێ چاوا زانن و ههر چهند سالان ئهم یێ گوهۆرینێ د تشتێت رهمزى و نهلڤ دا دكهین. تشتێ من دڤێت بێژم: نووبوون نهدگوهۆرینا مینۆمێنت و رهمزا دایه، دیسان نه د كۆنكرێتكرن و بۆیاغكرنا جها دایه، ئهڤه دو مینۆمێنتێن مهزن و بنهجهـ ل دهۆكێ هاتنه راكرن، راسته ئهوێن ل شوینێ دهێنه دانان گهلهك د خشكۆك و تازهنه، بهلێ رامانا ڤێ چهندێ ئهو نینه كو ئهوان مینۆمێنتا چ بها نینه، بۆ وى یێ دڤێت دیرۆكا مه بگههیت دێ سهحكهته كهڤنیا جهى، ئهو مینۆمێنت ژى یێن وهختهكێ دیرۆكا مهنه و دڤێت ئهم پارێزین. راكرنا وان مینۆمێنتا ههشفتنا (تشویه) دیرۆكا دهۆكێ یه و شاشیهكه ل بهرامبهرى رهمز و چهڤهنگێن ڤى باژێرى دهێته كرن و ئهڤرۆ یان سوبههى دێ پهشیمانى راكرنا و گوهۆرین و ڤان چهڤهنگا بین و ئێدى پێشهمانى یا بێ مفایه!.
