رولێ مه‌دیا و سوشیال مه‌دیایێن مه‌ د شه‌رێن دژی دوژمنێن مه‌ دا

رولێ مه‌دیا و سوشیال مه‌دیایێن مه‌ د شه‌رێن دژی دوژمنێن مه‌ دا

71

ڤه‌گه‌ریانه‌ك بو دوماهیا چاخێ بیستێ و تا نوكه‌ ئه‌م ل ده‌سپێكا چاخێ بیست وئێكێ دێ ئاشكرا بیت كو بینه‌رێن كه‌ناڵێن ئه‌سمانی دگه‌ل تورێن دیێن راگه‌هاندنێ دته‌نشت جیهانگیریا ئه‌ڤرو لایێ سوشیال مه‌دیایێ وه‌كو تورێن لسه‌ر ئنترنێێ دبینین روژ بو روژێ دزێده‌بونێدانه‌ و بینه‌ر هه‌ر زوی دگه‌هنه‌ زانیاریێن پێتڤی لدور هه‌ر بابه‌ته‌كی دهه‌ر كاودانه‌كیدا. له‌و گه‌له‌ك ووڵات دسیاسه‌تا خۆیا ناڤخویی و ده‌رڤه‌ لدویڤ سیتراتیژیه‌تا راگه‌هاندنێ ئه‌ڤرو برێڤه‌ دبه‌ن و گه‌له‌ك جاران دگه‌هنه‌ مه‌ره‌مێن خوه‌یێن سیاسی و ئابووری ژی بێی بگه‌هنه‌ جاره‌سه‌ ریا دوماهیێ ئه‌وژی هێزا له‌شكه‌ریه‌.
له‌و دبینین بو ئه‌ڤرو گرنگیا وێ كێمتر نینه‌ ژ شه‌رێ له‌شكه‌ری و ئابووری و نه‌سه‌ره‌ده‌ریه‌كا باش دراگه‌هاندنێدا شكستخوارنه‌ دژی هه‌ر دوژمنه‌كی. من باوه‌ره‌ كاودانێن سالێن بوریدا لسه‌ر هه‌رێما كوردستانێ رولێ مه‌دیایێن مه‌ روله‌كێ كاریگه‌ر بو لسه‌ر ژیانا وه‌لاتیێن مه‌یێن كوردستانی بگشت و لسه‌ر یا پێشمه‌رگه‌هێن مه‌ بتایبه‌ت. نه‌ خاسمه‌ پشتی ده‌سپێكا شه‌رێ دژی ده‌وله‌تا ئیرهابیا داعشێ و تا دگه‌هیته‌ بارودوخێ ئالۆز یێ نوكه‌ هه‌رێما كوردستانێ تێدا ده‌رباز دبیت پشتی نه‌رازیبونا وه‌لاتێن ده‌ردور بو ئه‌نجامدانا گشتپرسیا سه‌ربه‌خویێ.
یا مه‌ دڤێت ئاڤریه‌كێ لسه‌ر بده‌ین رولێ مه‌دیایێن مه‌ بوئه‌و كاودانێن ئه‌نجامێ ریفرانجومێ لدویڤ خوو هێلاین وئه‌و رولێن كاریگه‌ر یێن ئه‌رێنی(پوزه‌تیڤ) و نه‌رێنی(نێگه‌تیڤ) هنده‌ك مه‌دیا و سوشیال مه‌دیایێن مه‌ لپشت خو هێلاین. مه‌به‌ستا من ژ مه‌دیایێن مه‌ ئه‌و كه‌نالین ئه‌سمانی یێن ناڤبانگ وه‌كو ئێن ئار تی و رووداو و كوردستان ٢٤ و هنده‌كین دی و سوشیال مه‌دیا ژی وه‌كو تورێن ئنترنێتێ ژیێن هه‌میا گرنگ تر ژی فه‌یسبوكه‌. بێگومان خزمه‌تێن وان ناهێنه‌ ژبیر كرن تایبه‌ت به‌ری هاتنا حه‌شدا شه‌عبی بو ناڤ كه‌ركوكێ پشتی ئه‌و رولێ خیانیێ ژلایێ هنده‌ك لایه‌نا هاتیه‌ ئه‌نجامدانێ. لوێ شه‌ڤێ روماله‌كا بلند یا پێشمه‌رگه‌یی و وه‌لاتیێن ناڤ باژێرێ كه‌ركوكێ نیشا بینه‌را ددان هه‌تا وی رادده‌ی خه‌لكه‌كێ بته‌مه‌ن ده‌ست هاڤێتبوونه‌ كێر و ساتورا و دگووتن ئه‌و دئاماده‌نه‌ بته‌نشت پێشمه‌رگه‌یی خو بكه‌نه‌ قوربانی. لایه‌كێ دی یێ ئه‌رێنی ئه‌و بو دیار كرنا ره‌گه‌زێ ژنا كورد لسه‌ر شاشه‌یێن ته‌له‌فزیونا و راكرنا چه‌كێن وه‌كو كلاشینكوڤ بده‌ستێن وێ وه‌كو گازییه‌ك بو هه‌می ملله‌تێ كورد بژن و زه‌ڵام ڤه‌ بو به‌رگریا ئاخا كوردستانێ و ئه‌ڤه‌ دا بو بینه‌را بهێته‌ دیتن كو ژن ژی دئاماده‌ نه‌ بو چه‌په‌رێن شه‌ری.
لێ یا پتر من دڤێت لسه‌ر راوه‌ستم كو جهێ داخێیه‌ راگه‌هاندنا مه‌یا ناڤخویی مینا كه‌ناڵێن ئه‌سمانی تایبه‌ت وه‌كو ئێن ئار تی و كه‌ی ئێن ئێن و هه‌تا رووداو و كوردستان ٢٤ و هنده‌كێن دیژی پتر بویینه‌ خزمه‌تا هێزێن عراقێ و ژوان حه‌شدا شه‌عبی و روله‌كێ كاریگه‌ر بو خزمه‌تا راگه‌هاندنا له‌شكه‌ری نه‌دیتینه‌. لبه‌رامبه‌ر ده‌مێ مه‌ تو جاران به‌رێخودده‌یه‌ كه‌نالێن وه‌كو عیراقیه‌ و شه‌رقیه‌ نیوز و هه‌تا یێن عه‌ره‌بی وه‌كو جه‌زیره‌ و عه‌ره‌بیه‌ و بی بی سی یا به‌شێ عه‌ره‌بی دێ بینی پتر سه‌ركه‌فتنێ دناڤ هێزێن عیراقێ دا دپارێزن و شكه‌ستنێن وانا دنخێڤن. لایه‌كێ دی مه‌ دیت چاوا ئێن ئار تی په‌یامنێرێ خو دانا بو رێیا كه‌ركوكێ و هه‌ڤلێرێ و دكره‌ هاوار كه‌ركوكێ ڤالا بو ژ كوردا وباژێر بو هێزێن حه‌شدێ هێلان، دوێنه‌یه‌كێ دیدا گشت پرانیا ڤان ته‌له‌فزیونا ژماره‌یه‌كا پێشمه‌رگه‌یا نزیكی شاشێ دكرن ده‌مێ بهه‌ردو چاڤا دكرنه‌ گری، بته‌نیشت ڤان دیمه‌نێن تراژیدی، هه‌ر ڤان كه‌نالێن ئاماژه‌ پێكری روژانه‌ ئاڵایێن گروپێن تاییفی وه‌كو یا حوسه‌ین و یا عه‌لی بته‌نشت یێ عیراقێ دهنده‌ك مانشێتێن دوباره‌كریدا دهێنه‌ دیتن و بێرێزیا وان لهه‌مبه‌ر ئالایێ كوردستانێ نیشاددا. بڤان دیمه‌نا هه‌ر ژ روژا كه‌فتنا كه‌ركوكێ ته‌نگژین و ترس و بێ ئومێدیه‌كا مه‌زن دناڤ دلێ خه‌لكێ مه‌دا په‌یدا بو، هه‌ر چه‌نده‌ لبه‌رامبه‌ر كه‌ناڵێن عیراقی و هه‌تا یێن عه‌ره‌بی ژی پێكوڵێ دكه‌ن هه‌ر ژ دیر ژی ئالایێ كوردستانێ نیشا بینه‌رێ خو نه‌ده‌ن و هه‌ر ژ نوكه‌ پتریا وان ناڤێ هه‌رێما كوردستانێ ژی كریه‌ هه‌رێما باكورێ عیراقێ. لڤێره‌ گرنگه‌ ئاماژه‌ بشاشیه‌كا دی بهێته‌ كرن ئه‌وژی چافپێكه‌فتن دناڤ چه‌په‌رادا دگه‌ل پێشمه‌رگه‌یی و ئه‌ڤه‌ ژی دبیته‌ مژوولكرنا چه‌ند پێشمه‌رگه‌یه‌كا بچاڤپێكه‌فتنا و لهه‌مبه‌ر چافكێن كامیرا كو ژلایه‌كی ئاگه‌ه ژ دوژمنی نامینیت و لایه‌كێ دی ترگه‌له‌ك نهێنیێن له‌شكه‌ری و جهێن وان بو دوژمنا دیار دكه‌ن و هنده‌ك پێشمه‌رگه‌ ژی بمژوولكرنا وان بو چافپێكه‌فتنا هه‌نه‌ بوینه‌ قوربانی.
دبیت گه‌له‌ك هه‌بن بێژن بینه‌ری راستی دڤێت لێ من ڤیا ئاخفتنا نڤیسكاره‌كێ ناڤبانگ یێ بریتانی بناڤێ هیرام جونسون بكه‌مه‌ نمونه‌یه‌ك ده‌مێ گووتی ‘ دوژمنێ ئێكێ شه‌ر دكه‌ته‌ قوربانی راستی یه‌’ و له‌و ئه‌گه‌ر مه‌دیا هه‌می راستیێن ناڤ شه‌ری بده‌ته‌ دیار كرن بو بینه‌ری، ئانكو وی هه‌می راستیێن له‌شكه‌ری و ته‌كتیكێن وان راده‌ستی دوژمنا كرن و ئه‌ڤه‌ بخو ژی شكسته‌یه‌ لهه‌مبه‌ر دوژمنی. بێگومان گرنگیا سوشیال مه‌دیایێ كێمتر نینه‌ ژ یێن كه‌نالێن ئه‌سمانی و مه‌ دیت لسه‌ر توره‌یێن ئه‌نترنێتێ و ژوان فه‌یسبوكێ ژی هه‌مان شاشی دوباره‌ دبون مینا به‌لافكرنا وان دیمه‌نێن پێشمه‌رگه‌یێ مه‌ ده‌مێ گریانێ و ته‌رمێن شه‌هیدا و وێنه‌یێن بریندارا، له‌و هینگێ دێ زانی ڤان شاشیا چه‌ند كارتێكرنا خو هه‌یه‌ ده‌مێ تو ئاخفتنێن عره‌بێن شوفینی لسه‌ر سایتێن وان دبینی و تومه‌تباركرنا پێشمه‌رگه‌یێ مه‌ بترسنوكی و گریان وه‌كو ژن و زاروكا. ئه‌ڤجا دڤان كاودانا دا چ پێتڤیه‌ بهێته‌ كرن بو پتر بلندكرنا مورالا پێشمه‌رگه‌یێ مه‌ و نه‌ پاشڤه‌چوونا گه‌لێ مه‌ یێ كوردستانێ.
لبه‌ری هه‌ر بزاڤه‌كێ دڤێت بته‌نشت شه‌رێ له‌شكه‌ری، راگه‌یاندكارێن مه‌ پێژاچوونه‌كێ دكارێن خودا بكه‌ن و دڤێت گرنگی براگه‌یاندنا له‌شكه‌ری یان چه‌كداری بخو ژی هه‌بیت وه‌كو چه‌كێ دووێ دژی دوژمنی، ئه‌وژی دڤێت به‌رده‌وام شه‌رێ ده‌رونی یێ سایكۆلۆژی برێیا كه‌نال و روژنامه‌ و ساییتێن ئه‌لیكترۆنی دژی دوژمنی بهێته‌ كرن به‌لێ دوری ناڤزڕاندن و شكاندنا كه‌سایه‌تیا، دیسا دڤێت بچ ره‌نگا زانیاریێن سه‌ربازی ژ چ جها نه‌هێنه‌ به‌لاڤكرن تنێ ژ ژێده‌ره‌كێ سه‌ربازیێ بلندێ باه‌ری پێكری نه‌بیت، هه‌روه‌سا به‌رده‌وام به‌رهه‌ڤیا خه‌لكی بو شه‌ری بته‌نشت پێشمرگه‌یی ڤه‌ بێته‌ ئازراندنێ و چه‌په‌رێ نه‌ته‌وه‌یی بهێز بێخن و ده‌روونێ وه‌لاتی خوش كه‌ن و سه‌ركه‌فتنا نیشا بده‌ن. زێده‌ باری راگه‌یاندن بشێت كارتێكرنا لسه‌ر جیهانا ده‌رڤه‌ بكه‌ت و پشته‌ڤانیا ده‌ربرینا گستی یا هه‌رێمی و نێڤده‌ولی و حوكمه‌تێن وان بده‌ستڤه‌ بینیت نه‌ك هیرش كرن لسه‌ر وه‌لاتێن زلهێز و سوتنا ئالایێن وان ،ئه‌مریكا وه‌كو نمونه‌، به‌لكو بره‌نگه‌كی وه‌لاتیێن مه‌ چ ناڤ هه‌رێمێ یان ده‌رڤه‌ بشێن ب دیموكراتیانه‌ خو پیشاندانا بكه‌ن و بسیاسه‌ت ته‌عاتوفا وان برێكێن مه‌دیایێ بده‌ستڤه‌ بینن.
لدوماهیێ گرنگه‌ ئاماژه‌ پێبده‌م كو ئه‌و شاشیێن بگشت بو هنده‌ك كه‌نالێن مه‌ دیار كرین تنێ شاشیێن ته‌كنیكی نه‌ نه‌ك ئه‌و شاشی هه‌می ئه‌نقه‌سدن، لێ موخابن هنده‌ك كه‌ناڵ ژوانژی ناڤه‌شێرم كه‌ناڵێ ئێن ئار تی یه‌و بهه‌ردو زمانێن كوردی و عه‌ره‌بی كو ب ئاشكرایی خزمه‌تا وان نه‌ته‌وه‌یا دكه‌ت كو ب ده‌هان ساڵه‌ دژی دوزا گه‌لی كوردن.

کۆمێنتا تە