رۆلێ ههرێمێ د كێشهیێن ههرێماتى دا
رهمهزان نهسرهددین كێڤلى
ههرێما كوردستانێ وهكو ههرێمهكا دستوورى د چارچووڤێ عیراقا فیدرال دا خودان پێگهههكێ ب هێز بوویه، ههروهسا ئهڤ سهنگا پێگههێ خوه د دارێشتنا سیاسهتێن گشتى و تایبهت یێن عیراقێ دا پاراستیه، ئهڤجا ئهو سیاسهته گرێداى سیاسهتا ژدهرڤه یا عیراقێ بن یانژى ئهو كێشه و گرفتێن ل ناڤخوهیا عیراقێ هاتینه پێش و رووددهن، چونكو سهربۆرا سهركردایهتیا سیاسى یا كوردستانى ژلایێ حوكمرانیێ ڤه زۆر پێش پشكێن دى یێن عیراقێ كهفتیه، چونكو ژ سالا (1991) و حهتا ئهڤرۆ ئیدارا ههرێما كوردستانێ دهێتهكرن و حهتا رادهیهكێ باش ئهو پێنگاڤێن بۆ پاراستن و مانا ههرێمێ هاتینه هاڤێتن سهركردایهتى و سیاسیێن كورد رۆلهكێ بهرچاڤ تێدا ههبوویه. د سیاسهتێ دا سێ جۆرێن (رۆل)گێرانان ههنه، رۆلهك ههیه وهكو مایتێكرن د كاروبارێن وهلاتێن دى دا پێناڤ گوهۆرینا كهتوارێ ل وى وهلاتى ههى چ ئهو مایتێكرن سیاسى بیت وهكو پشتهڤانى كرن ل گرۆپهكێ سیاسى یانژى چهكدارى بیت وهك پرچهككرنا هندهك هێزان یان پشتهڤانیكرن ل گرۆپهكێ خراب كار بیت ل وان وهلاتان، رۆلهكێ دى یێ ئهرێنى ههیه، ئهوژى هاریكارى و پشتهڤانیكرن و پێگوهۆرینا پێزانینانه د ناڤبهرا دو حوكمهتان دا و ل جهێ ناكۆكیان ههڤكارى د ههمى پرسان دا دهێته كرن، جۆرهكێ دى ههیه گهلهك نابینن وهكو رۆل بهلكو دهولهت یان حوكمهتهك بێ لایهن دمینیت بهرامبهرى كێشه و ناكۆكیێن وهلاتێن دى نهخاسمه دهمێ ئالۆزى و گرژیێن سیاسى و لهشكرى د ناڤبهرا پتر ژ وهلاتهكى دا دروست دبن. ههلویستێ فهرمى یێ حوكمهتا ههرێما كورستانێ د ههمى قووناغێن بوورى دا دوپاتیكرن ل رۆلێ دووێ بوویه، ئهوژى دروستكرنا پهیوندیێن زۆر باشه ل گهل وهلاتێن ههڤسوی ب تایبهت (وهلاتێ ئیرانێ) و بنهمایێن ئهڤان پهیوهندیان ههڤكارى و پشتهڤانیكرنه ل سهر گهلهك ئاستان سهرهراى هندێ كو وهلاتێ ئیرانێ گهلهك جاران مایتێكرنێن راستهخوه د كاروبارێن ههرێمێ دا كرینه چ ب رهنگهگێ نهێنى یانژى ئاشكهرا بهلێ ههرێما كوردستانێ دهرگههێ ناكۆكیان ل گهل ئهڤان وهلاتان گرتیه بۆ نموونه د پرسا ئاشتیێ دا زۆر جاران رهوشا ناڤخوه یا ئیرانێ تێكچوویه و خونیشادانێن بهرفرههـ دروست بووینه، لێ ههرێما كوردستانێ بێ لایهن بوویه د ئهڤان پرسان دا و پێچهوانهى ئیرانێ د زۆر بابهتێن ناڤخوه دا ئیران تاگیربوویه چ ل عیراقێ یان ههرێما كوردستانێ. د بابهتێ تیرۆرێ دا ب ههمان شێوه هیچ جارهكێ كوردستان نهبوویه جههك یان ئالاڤهكێ یان ئارامگهههك بۆ تیرۆرستان ههتا كو بشێن ببنه گهف و مهترسى ل سهر وهلاتهكێ مینا ئیرانێ و ههبوونا ئوپوزسیۆنا (ئیرانى) ل عیراقێ و ههرێمێ ل گۆر قانوونێن نیڤدهولهتى سهرهدهرى دگهلدا دهێتهكرن و ئیرانێ ب بههانهیێن بێ بنهما گهلهك جاران رهوشا كوردستانێ ژلایێ ئێمناهیێ ڤه تێكدایه بهلێ دیسا ههلویستێ ههرێمێ ژى یێ ئاشكهرا بوویه. د پرسێن ئابوورى و بازرگانى دا بهردهوام پهیوهندیێن باش ههبووینه سهرهراى هندێ دوور ژ بنهمایێن قانوونا نیڤدهولهتى ههروهسا رێزگرتنا جیرانیا دو وهلاتان ئیرانێ د بابهتێ ریفراندۆما گهلێ كورد دا ههلویستهكێ ئابوورى و بازرگانى یێ خراب ههمبهرى كوردستانێ پهیرهوكریه د دهمهكى دا پێدڤى ب وان ئابلۆقێن ئابوورى نهدكر، چونكو ههلویستێ ههرێمێ ههمبهرى دۆستایهتیا ل گهل ئیرانێ ئاشكهر بوویه و د قووناغا ئهڤرۆ دا ئیران تووشى مهزنترین پرسگرێكێن ئابوورى و سزایێن نێڤدهولهتى بوویه و كهتیه د قهیرانهكا ئێكجار مهزن دا، لهورا ب دیتنا من ههرێما كوردستانێ دشێت رۆلهكێ خراب ههمبهرى ئیرانێ بگێریت چ ب شێوهكێ راستهخوه یانژى ب نهێنى، بهلێ ههرێم ناكهفته بن وێ باندۆرێ و باشترین ههلویست ژى ب دیتنا من بۆ ههرێما كوردستانێ پێدڤیه گرێدایى ههلویستێ عیراقا فیدرال بیت، كا عیراق دێ چ پێنگاڤ و سیاسهت پهیرهو كهت پێدڤیه ههرێما شرۆڤهیا وى ههلویستى بكهت و ل گۆر پاراستنا بهرژهوهندیێن ههرێما كوردستانێ كاربكهت. پێشبینى دهێتهكرن رۆلێ سهرۆكێ ههرێما كوردستان نێچیرڤان بارزانى یێ رۆهن و ئاشكهرا بیت ل دهڤهرێ و دوور نینه گهلهك ئالاڤ بهێنه بكارئینان كو سهرۆكێ ههرێمێ رۆلهكێ ئهرێنى بگێریت د پاراستنا ئهڤان پهیوهندیێن ههرێمایهتى دا و دوور نینه ئهو پێنگاڤ ب پراكتیكى ژى بهێنه هاڤێتن، لهورا سهر ئهنجامێ ئهڤێ گۆتارێ ئهوه كو ههرێما كوردستانێ نهبوویه گهف و مهترسى ل سهر بهرژهوهندیێن چ وهلاتان، بهلكو پێچهوانه بوویه هۆكارێ ههڤكاریێ و دروستكرنا بهرژهوهندیێن پێگوهۆر د ناڤبهرا وان وهلاتان دا.
