ریفراندۆما سهربهخوهیێ یا ئێكێ ل رۆژههلاتا ناڤهراست
بریارا سهركردایهتیا كوردى بۆ ئهنجامدانا ریفراندۆمێ بۆ سهربهخوهیێ ژ ڤالاتیێ نههاتیه و وهك تۆلڤهكرنهك نینه ژ بهغدا و گهف نینه بۆ چ وهلاتێن دهوروبهر و هێزێن سیاسى، بهلكو ژمێژه حازرى بۆ هاتیهكرن پشى خۆیا بووى كو سهرانێن بهغدا وێ عهقلیهتێ ناگوهۆرن كو بهردهوام كوردان دبینن وهك گهف و دوژمن و باراپتر یا قهیرانن كوردان ئهڤ جۆره عهقلیهته ژ بهرپرس بوویه. ریفراندۆم پرۆسهكا سیاسیه و مافهكێ نهتهوهیى یه مللهتێ كورد دڤێت ئهنجامبدهت داكو چارهنڤیسێ خوه یێ سیاسى و نهتهوهیى دیاركهت و ل دووڤ قانوون و پرهنسیپێن نێڤدهولهتى. ئهڤه ئهگهر ئهم بزانین كو د دیباجا دستوورێ عیراقێ برگا دووماهیێ ب رۆنى ئاماژه دایه ڤێ چهندێ.
بۆ ریفراندۆم بۆ سهربهخوهیێ بۆچى بۆ جودابوونێ نهبیت؟ چونكى چو جاران كورد پشكهك نهبووینه ژ عیراقێ و ههستنهكریه و رهفتار نهكریه وهك عیراقێ، بهلكو عیراق دروست بوویه ژ هندهك پارچان كو ههرێما كوردستانێ ئێك ژ وان پارچان بوویه، لهورا كورد دێ ریفراندۆمێ كهن بۆ سهربهخوهیێ نهك جودابوون ژ عیراقێ و دبیته ئێكهم ریفراندۆم ل رۆژههلاتا ناڤینركو بێته ئهنجامدان بۆ سهربهخوهیێ و ب ڤى رهنگى.
پشتى سالا 2005 و دانانا دستوورێ ههمیشهیێ عیراقێ سهركردایهتیا كوردى دهلیڤهكا دى دا بهغدا كو نیازپاكیا خوه نیشابدهت و ب دروستى دستوورى جێبهجێ كهت، لێ ههر زوو دیاربوو سهركردێن عهرهب قهد دحازرنین رهفتارێ ل گهل كوردان بكهن وهك ههرێم و ل گهل پیشمهرگهیى بكهن وهك هێزهكا عیراقى و ههر زوو گهفكرن و كێشه دروستكرن و ب ڤى رهنگى سهركردایهتیا كوردى، ل بن فشارێن نێڤدهولهتى و ناڤخوهیى پتر ژ حهفت سالێن ناكۆكى و كێشا دهربازكرن، بهلێ شارهزایا سهركردایهتیا كوردى دیاربوو كو پشتى شیایى كۆمهكا پهیوهندیێن سیاسى و ئابوورى یێن موكم دروستكهت و ژێرخانهكا ئابوورى و سهرچاڤێن سروشتى یا ب هێز دانایین و حازرى بۆ ڤان كاودانان كرى كو ئهڤ چهنده بنیاتێ ههره ب هێزن بۆ سهربهخوهیێ.
پشكداریا كوردان د كابینا عهبادی دا ل سالا 2014 و د وان كاودانان دا ل بن فشارێن دهرهكى بوو كو دخواستن كورد هاریكاریا بهغدا بكهن داكو ژ قهیرانێن خوه و شهرێ داعش رزگار ببیت و كوردان بریارا پشكداریكرنێ د حوكمهتا عیراقێ دا دا ب حازریا نوونهرێ نهتهوێن ئێكگرتى و نوونهرێ ئهمریكا كو وان بهلینا چارهكرنا كێشهیان و جێبهجێكرنا دستوورى و هنارتنا بۆدجه و مووچان دابوو كوردان، بهلێ خۆیابوو كو بهغدا رێكهفتنا جێبهجێ ناكهت و ئهڤه بوو كارهتهكا فشارێ یامهزن ل سهر نهتهوێن ئێكگرتى و ئهمریكا كو نهشێن بهرامبهر ریفراندومێ راوستن و كوردان نهچاركهن دوباره رهفتارێ ل گهل بهغدا بكهن پشتى بهغدا ئهو نیازێن خراب و رهفتارێن شاش بهرامبهر كوردان كرین.
پشتى كوردان دهڤهرێن مادێن 140 ژ دهستێ داعش رزگار كرین و داعش بوویه ناڤبهرهك ناڤبهرا ههرێمێ و بهغدا ئێدى كورد د حازر نینن ب چو رهنگهكى وان دهڤهران رادهستى بهغدا بكهن پشتى شهڕێ داعش ب دووماهی دئێت بهلكو كورد د ریفراندۆمێ دا بهرى ههلبژارتنان ئهنجامبدهن و چارهنڤیسێ خوه ب دهستێ خوه د دیاركهن.
لێدوان و ههولیستێ هندهك سهركردهیێن شیعه و سونه دژى پرۆسا ریفراندۆمێ لاوازیا بهغدا نیشا دهت و دچنه د چارچووڤێ بانگهشا ههلبژارتنێن داهاتى یێن عیراقێ دا، لهورا قهد كارتێكرنێ ل ڤێ پرۆسا گرنگ ناكهن، چونكى بهغدا و ل گهل هندهك وهلاتێن دهوروبهر و رێژهك ژ لایهنێن ناڤخوهیا كوردستانێ گهلهك رێ ل دژى ههرێمێ تاقیكرن، لێ ههمیان شكهستن ئینا. بهلێ یا گرنگ ئهوه تاكێ كورد وهك كورد بیربكهت و چارهنڤیسێ خوه قوربانى مووچهیى و خزمهتگۆزاریان نهكهت، بهلكو هزركهت ئهڤ كێشه ههمى ب سهربهخوهیێ چاره دبن، لهورا دڤێت بریارا دروست بدهت، ئهو ژى بهلێ بۆ سهربهخوهیێ.
