رێفۆرما كچا شاهێ نهرویج و قهرهچێن سلۆڤاكی !
ئاراس سوبحی رهشاڤایی
رێفۆرم یان چاكسازی و خوهنووكرن پرۆسهیهكا بهردهوامه د گهل مرۆڤی و ژیان ب ڤێ چهندێ جوانتر دبیت، پێدڤی یه مرۆڤ ههموو بزاڤان بكهت بۆ خۆڤهژاندنێ ل گهل وی سهردهمێ تێدا دژیت، بهروڤاژی مرۆڤ دێ گهلهك ڤهمای مینت و ناگههیته چ ئارمانجان.
گهلهك جۆرێن چاكسازی ژی ههنه كهساتی، سیاسی، ئابووری و ئاینی و گهلهك جۆرێن دی، ههمی دهمان كهسێن وێرهك دڤێن ژ بۆ دهستپێكرنا ڤێ پرۆسێ، و ئهو كهس ژی ههموو دهما د بینه قوربانی و وهك شهمالكهكێ د سۆژین ژ بو ڤێ رێ یێ.
ئهڤرۆ ل كوردستانێ نووچهیا ههری بهلاڤ و گرنگ د ههموو دیوانان دا د هێته بهسكرن، پرۆسا چاكسازی یه، چونكی ژ ئهگهرێن نه دادپهروهری یێ و گهندهلیا زۆر، وهلاتی وهسا بێزار كری نه، كو پهنایێ بۆ تۆلڤهكرنێ و تێكدانێ ژی ببهت، كۆ ئهڤ چهنده د بهرژهوهندیا گشتی دا نینه.
دهستپێكرنا ڤێ پرۆسێ یا ب سناهی نابیت، بهس ههكه ب بهرنامه و پلان بیت، سهرهرای ههموو ئاستهنگان د رێیا ڤێ پرۆسێ ده دێ سهركهفتن ب دهستڤههێت.
ههموو وهلاتێن جیهانێ د ڤێ قووناغێ دا دهرباز بوویه، دبیت وهلاتێ مه ژی مفا ژ سهربۆرێن ڤان وهلاتان وهرگریت.
بهری چهند ههیڤان ل وهلاتێ نهرویج نووچهیا ههری بهلاڤ ل سهر كچا شاهێ ڤی وهلاتی بوو، چونكی ئهوێ ب فهرمی راگههاند كو دهستگرێ وێ كهسهك پیست رهشه، ئهڤ چهنده بوو جهێ نهرازیبوونا وهلاتیێن نهرۆیج، و میدیا نهرۆیج ژی چهندین رۆژا سهرپهرێن بابهتێن وان سهر ڤی بابهتی بوون. نهرازیبوونا وهلاتیان سهر وێ چهندێ بۆ كا چا وا كهسهك رهش پیست ببیته زاڤایێ شاهێ وهلاتێ وان، سهرهرای پرۆسا دیمۆكراسی یێ ل ڤی وهلاتی یا ب هێزه و قانوون ژی سهروهره، بهس نێرینا وهلاتیێن ڤی وهلاتی ب باشی نینه ل بهرامبهر پیست رهشان، ههتا نوكه ژی دبیت گهلهك نهڕۆیجی و ئهورۆپی ئامادهنه بوون كهسهك پیست رهش بدهنه شۆلی و چاڤهك كێمتر د هێنه تهماشاكرن ل ڤان وهلاتان.
سهرهرای ههموو رهخنهیان، كچا شاهێ نهرۆیج ڤیانا خوه دوبارهكره ڤه بۆ ڤی كهسێ رهشت پیست و جهێ وی دانا سهرێ دیوان خانا شاهی و ههكه وان زارۆ ژی ههبوون، دوور نینه كهسهك رهش پیست ل ئاینده ببیته شاهێ ههموو پرچ زهر و چاڤ شینێن ڤی وهلاتی. دهمێ رۆژنامهڤانهك نهرۆیجی پسیار ل وێ كری كا بۆچی ئهو سهرهرای ههموو رهخنهیان یا بهردهوامه ل سهر هزرا خوه، د بهرسڤ دا وێ گۆتی، د ئاینده دا دێ وهلاتی زانن كا بۆچی و ئهگهر چ بوونه، و دبێژیت من دڤێت نێرینا وهلاتیێن وهلاتێ خوه ب گوهۆرم ههمبهر پیست رهشان.
پشتی چهند ههفتیان د راپرسیهكێ دا دیار دبیت كو نێرینا وهلاتیێن نهرۆیج ههمبهر رهشت پیستان ههتا رادهیهكی باشتر هاتیه گوهۆرین. ب ڤی رهنگی ئهو كارێ وێ كری د چهند ههیڤانا دا، بهلكی سهدان ساله بزاڤا یهكسانیێ دهێتهكرن بهس نهگههشتیه ئهنجامان.
بهری چهند رۆژهكا د گهشتهكا خوه دا بۆ وهلاتی سلۆڤاكیا ل سهر جادهكا سهرهكی یا باژێرهكێ ڤی وهلاتی ژنهك و زهلامهك كهفتنه د رێیا مه دا و داخوازا هاریكاریێ ژ من كر، ژ سهرو بهرێ وان دا دیار بوون كو قهرهچن، وهلاتێ سلۆڤاكیا یهك ژ ناڤهندا سهرهكی یا قهرهچانه و ژمارهك زۆر ل وێرێ د ئاكنجی نه. پشتی گهلهك جاران داخوازكری كو هاریكاریا وان بكهم، من ژی گۆتێ پارێ (كهش) د گهل من نینه ههكه دا هاریكاریا وه كهم، دیاربوو ژ بۆ وان كو من دل ههیه هاری وان بكهم، ئینا زهلامی گۆتی كا راوهسته، چو دهرگههێ ترومبێلا خوه ڤهكر و ئامیرهك ڤهگۆهاستنا پارا (ئهپ) دهرئینا د گهل ژمارا حیسابا بانكا خوه و گۆتی بۆ مه پارا فرێكه سهر حسابا مه، كا چهند مرۆڤی باوهری ب ئامیرێ قهرهچێ سلۆڤاكی ههیه، ئهو بابهتهك دی یه!
دیاردبیت كو قهرهچان ژی ل دووڤ بهرژهوهندیا خوه و ژ بۆ پهیداكرنا نانێ خوه گۆهۆرین كرینه و چاكسازی كری نه ئهگهر كێم ژی بیت بهس بۆ وانا گهلهكه و خۆگونجاندی یه ل گهل سهردهمی نوكه دا.
ل ڤان ههردو نموونان دا دیار دبیت كو پرۆسا چاكسازیێ یا گشگیره، نه ب تنێ بۆ ههژارا یان بهرپرسانه، بهلكی بۆ ههموو تهخێن جڤاكی یه، پێدڤی یه ههر تهخهك د دووڤ سهنگا خوه رێفرۆمێ د خوه دا بكهت و حوكمهت ژی وی دهرفهتێ پهیدا بكهت كو ئهو گوهۆرینێن پهیدا د بن د قازانجا ههموو وهلاتیان دا یه، وهكی دیار دهسههلات و ئوپۆزسیۆن گههشتنه وێ چهندێ كو چاكسازی بهێتهكرن، بهس ل كێ دهستپێ بكهت و كهنگی، ئهو یا دیار نینه. ههردهمێ شاهو و قهرهچێن مه پێكڤه بزاڤا رێفۆرمێ دا و ل خوه دهستپێكیر دێ ئهنجامێن باش ههبن.
جیهان گهلهك بچووك بوویه و سهربۆر و نموونێن رێفۆرما گهلهك وهلاتان دبیت ل گۆر بارۆدوخێ كوردستانێ بهێته دهستپێكرن، مهزنا ژی یا گۆتی ئهگهر نهزانی چاڤبده جیرانی!
