زهكات و حوكمێن وێ
ژ بهر كو گهلهك خهلك فێر بووینه كو زهكاتا مالێ خوه د ههیڤا رهمهزانێ دا ددهن، ژ خودێ دخوازین خێرا وان قهبوول بكهت، ئهڤه ئهون یێن د ڤێ ههیڤێ دا زهكات ل مالێ وان دكهڤیت و یێن بهرێ رهمهزانێ زهكات ل مالێ وان بكهڤیت پێدڤیه بهری هینگێ بدهن، پێدڤیه بزانین كو زهكات رۆكنێ سیێ یێ ئیسلامێ یه و د چهندین ئایهتان دا بهحسێ زهكاتێ هاتیه كرن و گهلهك مفا تێدانه ژ وانا شوكرا خودێ یه، ههروهسا دێ سۆزا خودێ بدهستڤه ئینیت كو مالێ وان ب دانا زهكاتێ كێم نابیت، بهلكو دێ زێده بیت، دیسان پشتهڤانیا زهنگینایه بۆ برایێن وان یێن ههژار. ههروهسا پاقژبوونا نهفسێ یه ژ بهخیلیێ و رهوشتێ نهیێ باش و دێ هێته د ناڤ رێزێن خودێ نیاسان و خهلك دێ حهز ژێ كهن، خودایێ دلوڤان دبێژیت: {خژ من أموالهم صدقه تگهرهم وتزكیهم بها} [التوبه 103] و دبێژیت: {وأحسنوا إن الله یحب المحسنین} [البقره 195] و دبیته ئهگهرێ زێدهبوونا مالی و بهرهكهت دكهڤیتێ خودێ بێژیت: {وما أنفقتم من شیو فهو یخلفه وهو خیر الرازقین} [سبأ 39]. ههروهسا پێغهمبهر سلاڤ ل سهر بن دبێژیت: “یا ابن ێدم أنفق ینفق علیك”. چهوا دانا زهكاتێ مفایێن خوه ههنه ههروهسا نهدانێ ژی خرابی و زیانێن خوه ههنه، ژ وانا مالێ مرۆڤێ زهكات ل مالێ وى دكهڤیت و نهدهت ژ ناڤ دچیت بێی كو پێ ب حهسیێت، ههروهكو پێغهمبهر د ڤێ فهرموودێ دا دبێژیت: “ما خالگت الزكاه مالا قگ إلا أفسدته” ههروهكو رۆژنه ئهم گولێ دبین كا چهوا كارهسات ب سهرێ مالێ دونیایێ دهێت، بگره ژ دزین و سۆتن و نقوبوون و خوسارهت و مفلسبوونا كۆمپانى و دهولهتێن جیهانێ، بێگومان ئهڤه ههمى ژ نهدانا زهكاتێ یه!ا ژ بلی كو باران ژی ناهێن كو ئاڤ فاكتهرێ ژیانا خهلكى و داروبارانه، پێغهمبهر سلاڤ ل سهر بن دبێژیت: “وما منع قوم زكاه أموالهم إلا منعوا القگر من السماو” ئهڤه سزایێن بلهز و نوكهنه و سزایێن دی هێشتا یێن ماین وهكو خودێ دبێژیت: {والژین یكنزون الژهب والفچه ولا ینفقونها فی سبیل الله فبشرهم بعژاب ألیم * یوم یحمى علیها فی نار جهنم فتكوى بها جباههم وجنوبهم وڤهورهم هژا ما كنزتم لأنفسكم فژوقوا ما كنتم تكنزون} [التوبه 34، 35]. ههركهسێ زهكاتێ ژ مالێ خوه نهدهرێخیت ئهو مال دێ خودانێ ل رۆژا قیامهتێ عهزاب دهت، د ڤى واری دا پێغهمبهر دبێژیت: نینه كهسهك خودانێ زێر و زیڤان بیت و زهكاتێ نهدهت، ئیلا رۆژا قیامهتێ ئهو زێر و زیڤ دێ بنه ئاگر و تهنشت و ئهنیا وى و پشتا وى دێ پێ هێنه كهواندن و دهمێ سار دبن جاردن دێ دووباره بیتهڤه، خودێ ژی دبێژیت: {ولا تحسبن الژین یبخلون بما ێتاهم الله من فچله هو خیرا لهم بل هو شر لهم سیگوقون ما بخلوا به یوم القیامه}. گهلهك فهرموودێن دی ههنه و بلا بزانین نه بتنێ ئهو عهزابه دێ سهعهتهكێ بیت و خلاس، بهلكو دێ 50 هزار سالان ڤهكێشیت خودێ مه ژێ پارێزیت، لهورا ههكه ئهوێن زهكاتێ نهدهن ڤێ ئێكێ بزانن نابیت زهكاتێ رهت بكهت، لێ ههكه رژد بوو ل سهر نهدانا زهكاتێ، پێدڤیه سهحكهنه رهوش و بیروباوهرێن وى، ههكه حاشاتیێ ل پهیاما ئیسلامێ بكهت پێدڤیه بێژنێ توبه بكه، لهورا ههكه توبه بكهت پێدڤیه زهكاتا خوه بدهت، ئهگهر نه دێ وهكو مورتهد هێته هژمارتن و مورتهد ژی دهێنه كوشتن و ههكه ههما وهسا رهت بكهت كو زهكاتێ نهدهت پێدڤیه ب زۆری زهكاتێ ژێ بهێته ستاندن و ههكه قهبوول نهكهت شهر ل گهل دهێتهكرن.
