سهخیاتى و رامانێن مرۆڤاتیێ!..
د. سالار عوسمان
دخوازم ب ڤى رهنگى دهسپێكهم، ئهڤه توی خوێندهڤانێ ڤێ گۆتارێ و ئهڤه ئهز ژى نڤیسهر، لهورا دڤێت ب دلپاكى، ب هوورى و ب كوورى پهیڤێن خوه ههلبژێرم و پاقژترین ڕسته بۆ دابڕێژم و ل بهرامبهر بابهتهكێ ب مفا رابگرم و پرسیارا ته ژ یا دروست بكهم، كهواته دڤێت یێ بهخیل نهبم و به سهخیاتیێ خزمهتا ته وهكو خوێندهڤان بكهم، چونكو ئهڤه توی بوون و رامانا ب ڤێ گۆتارێ دبهخشی و ئهگهر ب كورتی ژى ئهڤێ دهسپێكێ ب ڤهبڕم، دڤێت بێژم: ئهگهر خوێندهڤان نهبیت، ئهوا نڤیسی دێ بێ بها و بێ رامان دهمینیتهڤه.
سهخیاتى و مرۆڤ، ئێكه ژ وان بابهتێن پێكهڤهگرێداى یێن كێم بهحسلێكرى یێن ناڤ بژارهیا رهوشهنبیریا كوردی دا، كو ب دیتنا من دڤێت د ڤى مهوداى دا هوورتر و ئامانجدارتر ژ بههرا وێ بهێتهدان، چونكو چهمكێ ههر بهحس و بابهتهكی ژیانێ بگرین، سهرهكی وهسا ل ناڤ سهخاتیێ دا، كهواته سهخیاتى نهك ههر یا ڤهبرى نینه د ژیانێ دا و ل ناڤا كۆمێن جوداجودا یێن وێ دا، بگره ل ناڤ ههموو هووردهكاریێن ژیانێ، ژیان ژى ب هووردهكاریێن خوهڤه پیته دبیت، لهورا دڤێت ئاراستهیا ههموو مژاران پهیڤینا مه كرى ب هووردكاریان دهسپێبكهین و خوه ژ وێ تاعوونا گشتگیریی و ڕههایی و سهراپا وێ بپارێزین، كو مژوولى جۆرهكى ژ ئاخافتنا زیانبهخشه د جڤاكێ كوردستانێ دا!..
ـ هۆكارا پشكهكا زۆر ژ گرفتێن مه یێن جڤاكى بۆ بهخیلیێ ڤهدگهڕیت، ههر كۆمهكا كهسان ژ جڤاكى ژى، یا كلتووری و سیاسی ژى یا مه وهسا ژ دهردێ بهخیلیێ دنالیت، كی ژ مه ب دهان چیرۆكێن بهخیلیا بابێن لا نینن؟، كى ژ مه بهخیلیا ڕهخنهگریا ئهدهبیان بیر لێ دنههێتهڤه، كا چاوا ب سهر دههان دهقێن جوانێن ئهدهبی بازددهن و لال رهشكرنا دهقهكێ برادهران دكهن، ئهرێ كی ژ مه ئازار ل سهر دهستێ وان سیاسیێن بهخیل نهدیتیه، كو پشتی نهكادیرهكێ بهتالێ نێزیك خوه گرتیه و پشتی كادهرهكێ پڕی دوور ژ خوه ژى ل ئهردى دای!.. ئێدى نموونه دزۆرن و كورتیا پهیڤینى َ ئهڤهیه: سهخیاتیێ چاوا پێناسه بكهین و ژ بهرچی؟..
ـ كورتترین پێناسه بۆ سهخیاتیێ: خۆشهویستیه، كهواته ل ڤێره ئێشا مه ب دلى یه، دڤێت دلى ئاڤهدان بكهینهڤه، ئهڤ پرۆسه ژى گفتوگۆیا كوورا گهرهكه: ئهرێ چاوا دلان بكهین سهرچاوهیێ خۆشهویستیێ؟!.. ئهڤه ژى پێویستی ب باوهری بخوهبوونى َ و متمانا خۆیهتى ههیه؟!.. بوون و زات، كو ژینگهه ل بار و دروست زامنیهتی، كهواته پرس یا ئالۆز و فرهڕهههنده و ڕامانێ دكێشێته ناڤ بابهتهكى دیتر، لێ زۆر ب كورتی:
ـ بۆ وێ ئێكێ مه سهخیاتی ههبیت، دڤێت مه خۆشتڤى ههبن، بۆ وێ ئێكێ مه خۆشهویست ههبن، دڤێت دلهكێ باش مه ههبیت، دلێ باش ژینگهها باش و پهروهردا باش و جڤاكهكى باشی گهرهكه.
ـ سهخاوهت ههموو ووردهكاریێن ژیانێ، ههموو كۆمێن كهسان و گۆشه و كون و كهلهبهرهێن ژیانێ دگریتهڤه، ناهێته كۆمكرن و دابهشكرن، واته ئهوا د دهربڕینێ دا بهخیل بیت، د هزر و سیاسهت و پارهی ژى دا بهخیله، بهرهڤاژى وێ ژى ههر ڕاسته، ئهوێ د پارهیى دا یێ بهخیل بیت، د دهربڕین و كلتوور و سیاسهتێ ژى دا بهخیله، لهورا دڤێت ژیانبینانه بهرخوردیێ ل گهل پرسا سهخیاتیێ و رامانا مرۆڤاتیى بكهین!..
سهخیاتى پڕه ژ رامانێن ئینسانی، پڕه ژ پهیڤ و ورشه و ڕهنگ و ڕۆناهیێ، مرۆڤێن سهخیی، گهر پێشمهرگه بن گیانى دبهخشن، گهر سیاسیی بن، دهستێ كادیران دگرن بۆ سهركهفتنێ، گهر بازرگان بن گهرهكه ههژارهكان ئاوهدان دكهنهڤه و گهر ڕهخنهگر بن ڕهخنهێ دكهن ب بنیاتنان!..
ـ بۆ وێ ئێكێ سهخیی بین، دڤێت تاریێ د ناخێ خوه دا بكوژین و چرایى بۆ ئهوێن دیتر ههلبكهین، كێ شیانا ههلكرنا چرایی ههبیت، ئهو ئینسانیانهتر دژین، ڕاستی یه و دڤێت بێژین: وهلات، جڤاك و مرۆڤان ژى یێن بێ چرا، د تارییێ دا ناكارن بژین و دووماهى پرسیار ژى د ڤێره دا ئهڤهیه: ئهرێ تو، ئهو، ئهز و ئهوێن دیتر چرایێ مه د دهستێ مه دایه یان نه؟!.
